II AKz 224/13

<p>Sygn. akt II AKz 224/13</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 10 grudnia 2013 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny II Wydział Karny w Rzeszowie</p> <p>na posiedzeniu w składzie :</p> <table> <colgroup> <col width="186"/> <col width="344"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Stanisław Urban</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SSA Edward Loryś</p> <p>SSA Piotr Moskwa (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>st. sekr. sądowy Anna Łuksik</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w sprawie oskarżonego <strong> <!-- --> <span class="anon-block">W. M.</span> </strong> </p> <p>zażalenia oskarżyciela prywatnego <span class="anon-block">H. G.</span> </p> <p>na postanowienie Sądu Okręgowego w Rzeszowie</p> <p>z dnia 17 października 2013 r., sygn. akt II Ko 561/13</p> <p>o nadaniu klauzuli wykonalności</p> <p>na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 430;art. 430 § 1)">art. 430 § 1 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 429;art. 429 § 1)">art. 429 § 1 k.p.k.</a> </p> <p> <strong> <!-- -->p o s t a n a w i a:</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->pozostawić zażalenie bez rozpoznania.</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Postanowieniem z dnia 17 października 2013 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie nadał klauzulę wykonalności wyrokowi Sądu Rejonowego w Rzeszowie XIV Zamiejscowy Wydział Karny z/s w <span class="anon-block">S.</span> z dnia 17 maja 2013 r., sygn. akt XIV 20/13 oraz wyrokowi Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 30 września 2013 r., sygn. akt II Ka 373/13 w zakresie zasądzonych od oskarżyciela prywatnego <span class="anon-block">H. G.</span> na rzecz oskarżonego <span class="anon-block">W. M.</span> kosztów zastępstwa procesowego w łącznej kwocie 2250 zł.</p> <p>Na powyższe postanowienie zażalenie złożył <span class="anon-block">H. G.</span> i wskazując na trudną sytuację materialną wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny miał na uwadze, co następuje:</strong> </p> <p>Zażalenie należało pozostawić bez rozpoznania z powodów, o jakich mowa poniżej.</p> <p>Podstawową kwestią, wymagającą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie przed przystąpieniem do jej merytorycznego rozpoznania, jest ustalenie czy dopuszczalne jest wniesienie zażalenia na postanowienie sądu odwoławczego w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności. Obowiązujące przepisy prawa nie rozstrzygają bowiem wprost tej kwestii.</p> <p>Wyjaśnienie tego zagadnienia wymaga poczynienia kilku uwag natury ogólnej. Przede wszystkim zauważyć należy, że ustawodawca nie unormował odrębnie procedury nadania klauzuli wykonalności orzeczeniom wydanym w postępowaniu karnym, gdyż istota tej instytucji jest taka sama w każdym postępowaniu sądowym, a systemowo należy ona do postępowania cywilnego, obejmującego postępowanie egzekucyjne.</p> <p>Wyrok sądu karnego w zakresie wykonania roszczenia o charakterze cywilnym nie różni się od wyroku wydanego w postępowaniu cywilnym w tym znaczeniu, że podlega wykonaniu przez sądowe organy egzekucyjne, tj. przez komornika oraz sąd rejonowy właściwości ogólnej dłużnika - skazanego. By zaś takie rozstrzygnięcie mogło być przedmiotem postępowania egzekucyjnego musi, tak jak rozstrzygnięcie w postępowaniu cywilnym, być zaopatrzone w klauzulę wykonalności.</p> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 ()">Kodeks postępowania karnego</a> zawiera jeden przepis, który bezpośrednio odnosi się do omawianego zagadnienia. Jest to <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 107)">art. 107 k.p.k.</a> zgodnie <br/>z którym klauzula wykonalności jest nadawana na wniosek osoby uprawnionej przez sąd, który orzekł o roszczeniach majątkowych (§ 1). Za orzeczenia co do roszczeń majątkowych uważa się również orzeczenia nakładające obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę oraz nawiązkę orzeczoną na rzecz pokrzywdzonego, jeżeli nadają się one do egzekucji w myśl przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">kodeksu postępowania cywilnego</a> (§ 2).</p> <p>Z kolei przepisy regulujące zasadny wykonywania roszczeń cywilnych znajdują się w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970900557" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy - Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 ()">kodeksie karnym wykonawczym</a> - <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970900557" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy - Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 (art. 25;art. 26)">art. 25 i 26</a>. W świetle tej regulacji egzekucję zasądzonych roszczeń cywilnych, orzeczonej grzywny, świadczenia pieniężnego, należności sądowych oraz zobowiązania określonego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 52)">art. 52 k.k.</a>, a także postanowień o zabezpieczeniu roszczeń cywilnych będących przedmiotem postępowania karnego prowadzi się według przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">k.p.c.</a>, o ile niniejsza ustawa nie stanowi inaczej. Do tytułów egzekucyjnych wydanych w tego rodzaju postępowaniu znajdują zastosowanie przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 776;art. 777;art. 778;art. 779;art. 780;art. 781;art. 782;art. 783;art. 784;art. 785;art. 786;art. 787;art. 788;art. 789;art. 790;art. 791;art. 792;art. 793;art. 794;art. 795)">art. 776-795 k.p.c.</a> Odesłanie to dotyczy zatem tak postępowania klauzulowego, jak i postępowania egzekucyjnego, które prowadzone będą według przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">k.p.c.</a> </p> <p>Nie ulega wątpliwości, iż pomimo odesłania do odpowiednich przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">k.p.c.</a>, brzmienie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 107;art. 107 § 1)">art. 107 § 1 k.p.k.</a> przesądza o właściwości sądu karnego do orzekania w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności. Niemniej jednak nie wyłącza stosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 781;art. 781 § 1)">art. 781 § 1 k.p.c.</a>, który stanowi, że tytułowi egzekucyjnemu pochodzącemu od sądu nadaje klauzulę wykonalności sąd I instancji, w którym sprawa się toczy, zaś sąd II instancji nadaje klauzulę, dopóki akta sprawy w sądzie tym się znajdują (nie dotyczy to jednak Sądu Najwyższego).</p> <p>Powiązanie tych regulacji pozwala na stwierdzenie, że sądem właściwym do nadania klauzuli wykonalności orzeczeniu co do roszczeń majątkowych zapadłych w postępowaniu karnym, jest sąd, który orzekał w I instancji, a sąd II instancji dopóki akta sprawy się znajdują w tym sądzie (tak m.in. <br/>S. Lelental Kodeks karny wykonawczy. Komentarz wyd. 3, s. 172).</p> <p>Powyższe prowadzi do wniosku, iż mogą zaistnieć sytuacje kiedy to sąd odwoławczy będzie orzekał w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności i z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w realiach niniejszej sprawy. W zależności zaś do tego, który sąd, I czy II instancji, orzekać będzie w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności różnie kształtować się będzie kwestia zaskarżalności takiego postanowienia.</p> <p>Wprawdzie przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">kodeksu postępowania cywilnego</a>, do których stosowania odsyła <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970900557" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy - Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 (art. 26)">art. 26 k.k.w.</a>, przewidują w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970900557" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy - Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 (art. 795;art. 795 § 1)">art. 795 § 1</a>, że na postanowienie co do nadania klauzuli wykonalności przysługuje zażalenie to jednak nie przesądza to jeszcze o możliwości wniesienia zażalenia w każdym układzie procesowym, w tym również w przypadku wydania postanowienia w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności przez sąd II instancji.</p> <p>Nie budzi wątpliwości, że przepis ten reguluje kwestie dopuszczalności zaskarżenia zażaleniem postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności, wydanego przez sąd I instancji. Inaczej natomiast przedstawia się kwestia zaskarżania postanowień sądu odwoławczego (sądu okręgowego lub apelacyjnego). Zaskarżalność postanowień sądu II instancji została uregulowana w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 394(1);art. 394(2))">art. 394^{<!-- -->1} i art. 394^{<!-- -->2} k.p.c.</a> i ograniczona do ściśle określonych wypadków, które nie obejmują postępowania klauzulowego.</p> <p>W orzecznictwie przyjmuje się, iż na gruncie obowiązującego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">kodeksu postępowania cywilnego</a> nie jest dopuszczalne wniesienie zażalenia od postanowienia sądu II instancji w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności, wydanego na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 781;art. 781 § 1)">art. 781 § 1 k.p.c.</a> (tak też SN w postanowieniu z dnia 11 maja 2011 r., I CZ 127/10, LEX nr 1299233; postanowieniu z 17 grudnia 2010 r., III CZ 59/10, LEX nr 688689 oraz postanowieniu z 27 stycznia 2006 r., III CZ 107/05, OSP 2006, nr 8, poz. 70). Podobne stanowisko odnaleźć można w również w literaturze przedmiotu (por. <em> <!-- -->Z. Szczurek</em>, [w:] <em> <!-- -->Z. Szczurek </em>(red.), Kodeks postępowania cywilnego. Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne. Komentarz, Sopot 2005, s. 247).</p> <p>Powyższe rozważania wykluczają zatem dopuszczalność wniesienia zażalenia w oparciu o przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">kodeksu postępowania cywilnego</a> w omawianym stanie faktycznym.</p> <p>Do rozważenia pozostaje nadal jeszcze ewentualna możliwość wniesienia takiego zażalenie w oparciu o przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 ()">kodeksu postępowania karnego</a>. Pamiętając o tym, iż w realiach niniejszej mamy do czynienia z orzeczeniem sądu odwoławczego analizie poddane zostały przepisy odnoszące się do postępowania odwoławczego zawarte w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (rozdział 9)">rozdziale IX.</a> </p> <p>Zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 426;art. 426 § 1)">art. 426 § 1 k.p.k.</a> od orzeczeń sądu odwoławczego oraz od orzeczeń wydanych przez Sąd Najwyższy nie przysługuje środek odwoławczy, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepis ten wpisuje się w zasadę dwuinstancyjności postępowania karnego i wskazuje, że niedopuszczalne jest wniesienie środka odwoławczego od orzeczeń wydanych przez sąd odwoławczy na skutek odwołania, jak i orzeczenia wydanego przez sąd w toku postępowania odwoławczego oraz od orzeczeń Sądu Najwyższego.</p> <p>Jednakże § 2 omawianego przepisu przewiduje od powyższej zasady wyjątki, wskazując, że od postanowienia o zastosowaniu tymczasowego aresztowania wydanego na skutek zażalenia, a także od wydanego w toku postępowania odwoławczego postanowienia o przeprowadzeniu obserwacji, <br/>o zastosowaniu środka zapobiegawczego lub nałożeniu kary porządkowej przysługuje zażalenie do innego równorzędnego składu sądu odwoławczego. Postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności nie mieści się zaś w tym katalogu.</p> <p>W świetle powyższego uznać należało, iż brak jest podstaw do zaskarżenia takiego postanowienia również w oparciu o przepisy kodeksu postepowania karnego i udzielenia pozytywnej odpowiedzi na postawione na wstępie pytanie.</p> <p>Reasumując powyższe rozważania skonstatować należy, iż na postanowienie sądu odwoławczego w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności nie przysługuje zażalenie. Takie stwierdzenie zaś prowadzić musi w realiach niniejszej sprawy do pozostawienia bez rozpoznania zażalenia oskarżyciela prywatnego wniesionego na postanowienie Sądu Okręgowego w Rzeszowie o nadaniu klauzuli wykonalności z uwagi na jego niedopuszczalność. Uszło bowiem uwadze Sądu Okręgowego, iż w omawianej sprawie działał on jako sąd odwoławczy, a nie jako sąd I instancji, co jak wynika z powyższych rozważań, miało kapitalne znaczenie z punktu widzenia zaskarżalności tegoż postanowienia.</p> <p>Zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 430;art. 430 § 1)">art. 430 § 1 k.p.k.</a>, sąd odwoławczy pozostawia bez rozpoznania przyjęty środek odwoławczy, jeżeli zachodzą okoliczności określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 429;art. 429 § 1)">art. 429 § 1 k.p.k.</a>, a zatem m.in. wtedy, gdy jest on niedopuszczalny z mocy ustawy. W realiach niniejszej sprawy mamy do czynienia z taką właśnie sytuacją.</p> <p>Mając na względzie powyższe Sąd Apelacyjny orzekł jak na wstępie.</p> <p>Sygn. akt. II AKz 224/13</p> <p> <strong> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->Pouczenie:</span> </strong> </p> <p>Na powyższe postanowienie służy zażalenie do Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego postanowienia.</p> <p> <strong> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->Zarządzenie:</span> </strong> </p> <p>Odpis postanowienia z pouczeniem doręczyć:</p> <p>- oskarżycielowi prywatnemu – <span class="anon-block">H. G.</span> – zam. <span class="anon-block"> (...)</span>, <span class="anon-block">S.</span>.</p> <p>Odpis postanowienia doręczyć:</p> <p>- oskarżonemu <span class="anon-block">W. M.</span> – zam. <span class="anon-block">ul. (...)</span>, <span class="anon-block">S.</span>,</p> <p>- jego obrońcy adw. <span class="anon-block">R.</span> <span class="anon-block">J. S.</span> – KA w <span class="anon-block">R.</span> </p> <p> <span class="anon-block">R.</span>, dnia 10 grudnia 2013 r.</p> <p> <em> <!-- -->Sędzia:</em> </p> <p>Wykonano dnia 10 grudnia 2013 r.</p> </div>