VIII U 1270/13

<p>Sygn. akt VIII U 1270/13</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 12 grudnia 2013 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Gdańsku</p> <p>VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący: SSO Elżbieta Trybulec-Czernek</p> <p>Protokolant: st. sekr. sądowy Barbara Urmańska</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2013 r. w Gdańsku</p> <p>sprawy <strong> <!-- --> <span class="anon-block">J. S.</span> </strong> </p> <p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">G.</span> </p> <p>o prawo do emerytury</p> <p>na skutek odwołania <span class="anon-block">J. S.</span> </p> <p>od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">G.</span> </p> <p>z dnia 24 czerwca 2013 r. nr <span class="anon-block"> (...)</span> </p> <p> <strong> <!-- -->oddala odwołanie</strong> </p> <p>/na oryginale właściwy podpis/</p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt VIII U 1270/13</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Decyzją z dnia 24 czerwca 2013 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">G.</span>odmówił ubezpieczonemu <span class="anon-block">J. S.</span>prawa do emerytury z uwagi na to, że nie ukończył 60 lat, nie udowodnił 25-letniego okresu składkowego i nieskładkowego oraz 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych, a jedynie 7 lat i 14 dni pracy w warunkach szczególnych. Organ rentowy nie uwzględnił do pracy w szczególnych warunkach okresu zatrudnienia ubezpieczonego w <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">N.</span>od 2 maja 1979 roku do 13 października 1992 roku, bowiem ubezpieczony nie był pracownikiem lecz członkiem spółdzielni.</p> <p>Ubezpieczony <span class="anon-block">J. S.</span> odwołał się od powyższej decyzji, zaskarżając ją w całości i wnosząc o uznanie okresu zatrudnienia w spornym okresie jako pracy w warunkach szczególnych i przyznanie mu prawa do emerytury. Ubezpieczony podniósł, iż w spornym okresie pracował w charakterze kierowcy. Nadto ubezpieczony wskazał, iż był członkiem spółdzielni, jednakże traktowany był jak pracownik. Zdaniem ubezpieczonego, jeżeli członek rolniczej spółdzielni produkcyjnej wykonuje swoją pracę w reżimie ściśle takim jaki przewidziany jest w stosunku pracy, to mimo istniejącego członkowstwa należy ją kwalifikować jako wykonywaną w ramach stosunku pracy. Ubezpieczony nie odniósł się do okoliczności niewykazania 25-letniego okresu składkowego i nieskładkowego.</p> <p>W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie odwołania.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd ustalił następujący stan faktyczny:</strong> </p> <p>Ubezpieczony <span class="anon-block">J. S.</span>urodził się w dniu<span class="anon-block">(...)</span>roku. W dniu 15 października 2013 roku ubezpieczony ukończył 60 lat.</p> <p> <em> <!-- -->Niesporne.</em> </p> <p>W dniu 2 maja 1979 roku ubezpieczony zgłosił przystąpienie do <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">N.</span>, wypełniając deklarację członkowską, deklarując 1 udział wysokości 2.000 zł, płatne w terminie do 2 lat oraz wpłacając wpisowe w kwocie 50 zł. Ubezpieczony był członkiem <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">N.</span>w okresie od 2 maja 1979 roku do 13 października 1992 roku. W tym samym czasie ubezpieczony świadczył pracę na rzecz spółdzielni, za którą otrzymywał wynagrodzenie.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: podanie o przyjęcie w poczet członków spółdzielni, deklaracja członkowska, umowa o pracę, świadectwo pracy – członkostwa w aktach osobowych w kopercie – k. 26. </em> </p> <p>W dniu 3 czerwca 2013 roku ubezpieczony złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">G.</span> wniosek o przyznanie prawa do emerytury.</p> <p>Ubezpieczony nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego.</p> <p> <em> <!-- -->Niesporne. </em> </p> <p>Ubezpieczony wykazał 23 lata, 4 miesiące i 16 dni okresów składkowych i nieskładkowych.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: karta przebiegu zatrudnienia – k. 16 akt ubezpieczeniowych.</em> </p> <p>W toku postępowania przed organem rentowym ubezpieczony udowodnił 7 lat i 14 dni pracy w warunkach szczególnych. Organ rentowy nie uwzględnił do stażu pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia ubezpieczonego od 2 maja 1979 roku do 13 października 1992 roku.</p> <p>Decyzją z dnia 24 czerwca 2013 roku organ rentowy odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach z uwagi na fakt, iż ubezpieczony nie udowodnił 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych oraz 15 lat pracy w szczególnych warunkach.</p> <p> <em> <!-- -->Niesporne. </em> </p> <p>Stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy, w tym w aktach ubezpieczeniowych i aktach osobowych. Ich prawdziwości nie kwestionowała żadna ze stron, zatem nie budziła ona również wątpliwości Sądu. Sąd oddalił wnioski dowodowe o przesłuchanie świadków, bowiem dowody te miały być przeprowadzone na okoliczność, iż ubezpieczony był członkiem spółdzielni, co w przedmiotowej sprawie zostało wykazane poprzez dowody w postaci dokumentów, natomiast przeprowadzanie dowodów na okoliczność charakteru pracy ubezpieczonego w spornym okresie było zbędne z uwagi na stosunek członkostwa w spółdzielni oraz brak 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Odwołanie ubezpieczonego <span class="anon-block">J. S.</span> nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem nie spełnia on wszystkich przesłanek dla przyznania mu dochodzonego świadczenia.</p> <p>Ogólne zasady nabywania prawa do emerytury dla ubezpieczonych urodzonych po 1948 r. zostały uregulowane w treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 184)">art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 153 poz. 1227 ze zm.), zgodnie, z którym ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 32;art. 33;art. 39;art. 40)">art. 32, 33, 39 i 40</a>, tj. spełniają łącznie następujące warunki:</p> <p>1.  legitymują się okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż: 65 lat - dla mężczyzn, 60 dla kobiet,</p> <p>2.  mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej: 25 lat dla mężczyzn, 20 dla kobiet,</p> <p>3.  nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.</p> <p>Stosownie do art. 32 ust 1 i 2 wyżej cytowanej, uArt. 32.</p> <p>1.</p> <p>bezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1.</p> <p>Dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w ust. 1, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia a stosownie do treści ust. 5, właściwy wiek emerytalny, rodzaje prac i stanowisk oraz warunki, na podstawie, których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych – a więc <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ()">rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a> (Dz. U. z 1983r. nr 8 poz. 43 ze zm.)</p> <p>Zgodnie z przepisem § 2 ust 1 i 2 powołanego wyżej rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy, przy czym te okresy pracy stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy.</p> <p>Z kolei § 1 ust. 1 rozporządzenia stanowi, iż rozporządzenie stosuje się do pracowników.</p> <p>Trzeba jednak zwrócić uwagę, że zgodnie z praktyką i ugruntowanym orzecznictwem w postępowaniu przed sądem okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przewidziane <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ()">rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a> (Dz. U. nr 8, poz. 43 ze zm.) mogą być ustalane także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia z zakładu pracy (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1984 r., III UZP 6/84 oraz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 września 1984 r. III UZP 48/84), a więc wszelkimi dopuszczalnymi przez prawo środkami dowodowymi.</p> <p>Stosownie zaś do treści § 3 rozporządzenia, za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej "wymaganym okresem zatrudnienia", uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia. Natomiast w myśl § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia, pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:</p> <p>- osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,</p> <p>- ma wymagany okres zatrudnienia, w tym, co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 6;art. 6 ust. 1;art. 6 ust. 1 pkt. 3)">art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 r.</a> (Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 8;art. 9)">art. 8 i 9</a>, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są członkami rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych, zwanymi dalej "członkami spółdzielni". <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 8;art. 8 ust. 1)">Art. 8 ust.1</a> stanowi natomiast, że za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy, z zastrzeżeniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 8 ust. 2;art. 8 ust. 2 a)">ust. 2 i 2a</a>.</p> <p>Z treści art. 182 § 1 ustawy z dnia z dnia 16 września 1982 r. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820300210" title="Ustawa z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze - Dz. U. z 1982 r. Nr 30, poz. 210 ()">Prawo spółdzielcze</a> (Dz.U. z 2003 r. Nr 188, poz. 1848 j.t.) wynika, że spółdzielnia i członek spółdzielni mają obowiązek pozostawania ze sobą w stosunku pracy. Poza wyjątkami przewidzianymi w przepisach ustawy odmowa nawiązania stosunku pracy lub pozostawania w takim stosunku stanowi naruszenie istotnych praw i obowiązków wynikających ze stosunku członkostwa. § 2 stanowi, że członek ma prawo do zatrudnienia stosownie do swoich kwalifikacji zawodowych i osobistych oraz aktualnych możliwości gospodarczych spółdzielni. Z § 3 powyższego artykułu wynika z kolei, że stosunek pracy pomiędzy spółdzielnią a jej członkiem nawiązuje się przez spółdzielczą umowę o pracę.</p> <p>Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż ubezpieczony ukończył 60 lat oraz nie jest członkiem OFE.</p> <p>Organ rentowy podniósł, iż ubezpieczony nie udowodnił 25-letniego okresu składkowego i nieskładkowego, w tym 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych.</p> <p>Ubezpieczony domagał się uwzględnienia do stażu pracy w warunkach szczególnych okresu pracy w <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">N.</span>od 2 maja 1979 roku do 13 października 1992 roku.</p> <p>Organ rentowy nie uwzględnił ww. okresu pracy ponieważ w jego ocenie ubezpieczony, w spornym okresie, był członkiem spółdzielni, a nie pracownikiem.</p> <p>Sąd zważył przede wszystkim, iż ubezpieczony nie legitymuje się co najmniej 25- letnim okresem składkowym i nieskładkowym. Odnośnie okresu pracy w <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">N.</span>Sąd wskazuje jak poniżej.</p> <p>Zgodnie z powszechnym poglądem wyrażonym w orzecznictwie praca w charakterze członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej nie daje prawa do przejścia na emeryturę w wieku niższym niż podstawowy wiek emerytalny z uwagi na zatrudnienie w szczególnych warunkach, o których mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 32)">art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), który odnosi się jedynie do pracowników – vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2005r., sygn. akt I UK 142/04, OSNP 2005/17/272.</p> <p>Nadto, w postanowieniu z dnia 9 stycznia 2008 r. w sprawie o sygnaturze akt III UK 92/07 Sąd Najwyższy wskazał, że utrwalone stanowisko judykatury oparte na wykładni logiczno-językowej art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wykładni systemowej, historycznej, a także celowościowej sprowadza się do tezy, że przepisy art. 32 ustawy o emeryturach i rentach nie mogą być inaczej rozumiane jak tylko w ten sposób, że prawo do emerytury w wieku niższym niż ogólny wiek emerytalny przysługuje jedynie pracownikom (zatrudnionym w szczególnych warunkach), przy czym nie jest to niezgodne z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 32)">art. 32 Konstytucji</a>.</p> <p>W wyroku z dnia 25 stycznia 2005 r., w sprawie o sygnaturze akt I UK 142/04, Sąd Najwyższy, podzielając przedstawione wyżej stanowisko stwierdził, że w sensie formalnoprawnym - a ten punkt widzenia jest rozstrzygający - zachodzi zasadnicza różnica między pracą wykonywaną w ramach stosunku pracy, a pracą świadczoną w ramach stosunku członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej. W tym drugim wypadku prawo i obowiązek świadczenia pracy wynika ze stosunku członkostwa w spółdzielni, z którym wiąże się między innymi prawo udziału w jej zarządzaniu poprzez jej organy i inne rozwiązania instytucjonalne właściwe ruchowi spółdzielczemu, co ma określony wpływ na sposób organizacji pracy i podporządkowanie w procesie jej świadczenia. W konsekwencji tego, w zestawieniu ze stosunkiem pracy, stosunek członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, w ramach którego świadczona jest praca, wykazuje właściwości jakościowo różne i w związku z tym do pracy wykonywanej przez członków tych spółdzielni zastosowanie mają tylko niektóre, nieliczne (ochronne) przepisy prawa pracy; <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820300210" title="Ustawa z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze - Dz. U. z 1982 r. Nr 30, poz. 210 (art. 157)">art. 157 Prawa spółdzielczego</a> wyraźnie stanowi, że spółdzielnia poza członkami może zatrudniać stosownie do swoich potrzeb również inne osoby na podstawie umowy o pracę lub na podstawie innego stosunku prawnego, którego przedmiotem jest świadczenie pracy. Wynika stąd, że członek rolniczej spółdzielni produkcyjnej nie może świadczyć pracy na podstawie umowy o pracę.</p> <p>W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie zaistniały żadne okoliczności świadczące, iż ubezpieczony wykonywał pracę w <span class="anon-block">(...)</span>” w <span class="anon-block">N.</span>na podstawie stosunku pracy. Ubezpieczony niewątpliwie był członkiem <span class="anon-block">(...)</span>co wynika z napisanego przez niego podania o przyjęcie w poczet członków spółdzielni, deklaracji członkowskiej podpisanej przez ubezpieczonego w dniu 2 maja 1979 roku. W związku z tym, brak jest przesłanek do uznania ubezpieczonego za pracownika, któremu przysługuje prawo do nabycia emerytury w obniżonym wieku ze względu na wykonywanie zatrudnienia w szczególnych warunkach.</p> <p>W związku z powyższym, Sąd uznał, że pozwany organ rentowy słusznie odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury wobec nieudowodnienia 25-letniego okresu składkowego i nieskładkowego oraz okresu pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 15 lat w ramach stosunku pracy.</p> <p>Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności, Sąd, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 1)">art. 477^{<!-- -->14}§ 1 k.p.c.</a>, orzekł jak w wyroku.</p> <p>SSO Elżbieta Trybulec - Czernek</p> </div>