II Ca 503/13

<p>Sygn. akt II Ca 503/13</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> <span class="anon-block">K.</span>, dnia 12 grudnia 2013 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy w Kaliszu II Wydział Cywilny Odwoławczy</strong> </p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="203"/> <col width="507"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSO Barbara Mokras</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SSO Henryk Haak (spr.)</p> <p>SSO Paweł Szwedowski</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>st. sekr. sąd. Elżbieta Wajgielt</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2013 r. w Kaliszu</p> <p> <strong> <!-- -->na rozprawie</strong> </p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">M. G.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">A. G.</span> i <span class="anon-block"> (...) Spółka Akcyjna</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek apelacji powoda</p> <p>od wyroku Sądu Rejonowego w Kaliszu</p> <p>z dnia 11 czerwca 2013r. sygn. akt I C 939/12</p> <p>uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Kaliszu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego.</p> <p>Sygn. akt II Ca 503/13</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powódka <span class="anon-block">M. G.</span> wniosła przeciwko pozwanym <span class="anon-block">A. G.</span> i <span class="anon-block"> (...) Spółka Akcyjna</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> o zapłatę kwoty 50.000 zł z odsetkami i kosztami postępowania tytułem zadośćuczynienia za krzywdę moralną spowodowaną tragiczną śmiercią brata <span class="anon-block">P. F.</span> za skutek wypadku drogowego.</p> <p>Wyrokiem z dnia 11 czerwca 2013 r. Sąd Rejonowy w Kaliszu oddalił powództwo oraz rozstrzygnął o kosztach procesu.</p> <p>Sąd Rejonowy dokonał następujących ustaleń.</p> <p>W wyniku obrażeń doznanych w wypadku drogowym, jaki wydarzył się dnia 25 lipca 2008 r., zmarł <span class="anon-block">P. F.</span> – brat powódki. Sprawcą wypadku był pozwany <span class="anon-block">A. G.</span>, kierujący ciągnikiem rolniczym z dwiema przyczepami oraz wysięgnikiem TUR zamocowanym z przodu ciągnika. Włączając się do ruchu nie ustąpił pierwszeństwa jadącemu drogą motocyklem <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block">P. F.</span>, w następstwie czego motocyklista uderzył o ramę wysięgnika TUR. Pozwany został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 27 sierpnia 2009 r. w sprawie o sygn. akt II K 559/08.</p> <p> <span class="anon-block">P. F.</span> nie posiadał uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi. We krwi miał 2,6 promila alkoholu. Jechał nieoświetlonym motocyklem z niesprawnymi hamulcami. Przyczynił się do powstania wypadku w 1/3.</p> <p>Sprawca wypadku posiadał w chwili zdarzenia umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z pozwanym <span class="anon-block"> Zakładem (...)</span>.</p> <p> <span class="anon-block">P. F.</span> w chwili śmierci miał 21 lat, mieszkał przed wypadkiem z rodzicami. Po ukończeniu szkoły podstawowej podejmował prace dorywcze, pomagając rodzicom finansowo. Rodzina utrzymywała się z opieki społecznej, w tym korzystając z zasiłków celowych. Matka i ojciec mają orzeczony II stopień niepełnosprawności. Nie posiadają gospodarstwa rolnego. Powódka, lat 29 i jej siostra – <span class="anon-block">M.</span> lat 33 mieszkają w <span class="anon-block">K.</span>, tj. miejscowości oddalonej o ok. 10 km od domu rodzinnego. Obie są mężatkami, mają dzieci. Powódka ma dzieci w wieku 11, 10, 9 i 8 lat, a jej siostra – w wieku 15 i 13 lat. Powódka nie pracuje, opiekuje się dziećmi. Jej mąż pracuje dorywczo. Rodzina korzysta z opieki społecznej, otrzymuje zasiłki celowe.</p> <p>Relacje w rodzinie zmarłego <span class="anon-block">P. F.</span> były prawidłowe. Członkowie rodziny spotykali się stanowiąc dla siebie oparcie. <span class="anon-block">P. F.</span> często odwiedzał powódkę na rowerze. Szczególna więź łączyła go z dziećmi powódki, którymi się opiekował w razie potrzeby. Powódka wyprowadziła się z domu rodzinnego po ślubie ok. 10 lat temu.</p> <p>Po śmierci brata powódka odczuwała ogromny smutek, żal do sprawcy i losu. Z uwagi na fakt, iż mąż całymi dniami pracował, spoczywała na niej opieka nad czwórką dzieci. Powódkę bolała głowa, co łagodziła środkami przeciwbólowymi kupowanymi bez zaleceń lekarskich (recepty). Nie korzystała z pomocy specjalisty ani żadnych terapii. W przejściu okresu żałoby pomagały jej dzieci, dwie koleżanki z czasów szkolnych oraz siostra <span class="anon-block">M.</span>. Dzieci też przeżywały śmierć wujka, ale nie odbiło się to na ich stanie psychicznym. Powódka nadal przeżywa śmierć brata, brakuje go jej.</p> <p>U <span class="anon-block">M. G.</span> rozpoznaje się przebytą reakcję adaptacyjną – tzw. reakcję żałoby. Brak podstaw do rozpoznania choroby psychicznej lub innych poważnych zaburzeń psychicznych powstałych po śmierci brata. Objawy utrzymywały się przez kilka miesięcy, nie spowodowały trwałego uszczerbku na zdrowiu. Aktualnie nie stwierdza się zaburzeń, a wcześniej występujące nie wymagały leczenia psychiatrycznego ani konsultacji psychologicznej.</p> <p>Wyrok ten – apelacją z dnia 27 sierpnia 2013 r. – powódka zaskarżyła w całości. Wniosła ona o zmianę zaskarżonego przez siebie wyroku poprzez uwzględnienie jej powództwa. Wniosła ona również o zasądzenie od pozwanych na swoją rzecz kosztów postępowania odwoławczego według norm przepisanych.</p> <p>Pozwani wnieśli o oddalenie apelacji oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.</p> <p>Sąd Okręgowy zważył, co następuje.</p> <p>Apelacja jest zasadna.</p> <p>W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 4)">art. 446 § 4 k.c.</a> sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Przepis ten wszedł w życie z dniem 3 sierpnia 2008 r. Brat powódki <span class="anon-block">P. F.</span> zmarł w dniu 25 lipca 2008 r. Najbliższym członkom rodziny tego zmarłego nie przysługują roszczenia pieniężne za doznaną krzywdę na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 4)">art. 446 § 4 k.c.</a> Wbrew stanowisku Sądu Rejonowego, Sąd Okręgowy podziela pogląd, iż podstawę dochodzenia zadośćuczynienia za krzywdę doznaną przed dniem 3 sierpnia 2008 r. w następstwie naruszenia deliktem dobra osobistego w postaci szczególnej więzi rodzinnej łączącej osobę bliską ze zmarłym stanowi <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24;art. 24 § 1)">art. 24 § 1 k.c.</a> </p> <p>Wprowadzenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 4)">art. 446 § 4 k.c.</a> nie powinno być rozumiane w ten sposób, że w dotychczasowym stanie prawnym <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> nie mógł stanowić podstawy przyznania zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej. Takie stwierdzenie oznaczałoby, że sama chwila, w której zaszło zdarzenie będące źródłem szkody, decydująca – zgodnie z wyborem ustawodawcy – o możliwości zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 4)">art. 446 § 4 k.c.</a>, rozstrzygałaby definitywnie o istnieniu lub braku istnienia uprawnienia do uzyskania zadośćuczynienia za krzywdę spowodowaną śmiercią osoby bliskiej, bez względu na rodzaj tej krzywdy. Prowadziłoby to do radykalnego zróżnicowania sytuacji osób, które doznały krzywdy o podobnym charakterze, nawet w krótkich odstępach czasu, co byłoby trudne do zaakceptowania (por. G. Bieniek [w:] <em> <!-- -->Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania. Tom 1</em>, Warszawa 2011, s. 685 i powołany tam wyrok SN z dnia 14 stycznia 2010 r., IV CSK 307/09, OSNC 2010, nr C, poz. 91).</p> <p>W konsekwencji prezentowania odmiennego poglądu Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy. To powoduje, iż zaskarżony wyrok podlega uchyleniu, a sprawa przekazaniu Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 2)">art. 108 § 2 k.p.c.</a>).</p> <p>Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą Sądu Rejonowego będzie – przy uwzględnieniu poglądu zaprezentowanego wyżej przez Sąd Okręgowy – poczynienie dalszych ustaleń, niezbędnych zważywszy na podstawę materialnoprawną powództwa.</p> <p> <span class="anon-block">K.</span>, dnia 23 grudnia 2013 r.</p> </div>