IV Ka 1002/13

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt. </strong>IV Ka 1002/13</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 12 grudnia 2013 roku</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy w Bydgoszczy IV Wydział Karny Odwoławczy <br/> </strong>w składzie:</p> <p> <strong> <!-- -->Przewodniczący SSO Mirosław Kędzierski</strong> </p> <p>Sędziowie SO Roger Michalczyk</p> <p>SO Danuta Lesiewska - sprawozdawca</p> <p>Protokolant st. sekr. sądowy Agnieszka Scheffs</p> <p>przy udziale Jarosława BittneraProkuratora Prokuratury Okręgowej w Bydgoszczy</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2013 roku</p> <p>sprawy <strong> <!-- --> <span class="anon-block">R. J.</span> </strong> </p> <p>oskarżonego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 288;art. 288 § 1)">art. 288§1 k.k.</a> </p> <p>na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego</p> <p>od wyroku Sądu Rejonowego w Bydgoszczy</p> <p>z dnia 20 sierpnia 2013 roku sygn. akt XVI K 1234/12</p> <p>uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania.</p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt IV Ka 1002/13</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <strong> <!-- -->Wyrokiem Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 20.08.2013r., sygn.. akt XVI K1234/12:</strong> </p> <p>1.  <strong> <!-- -->oskarżonego <span class="anon-block">R. J.</span> </strong>uznano za winnego tego, że w dniu 19 marca 2012r. w <span class="anon-block">B.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> na parkingu przyblokowym dokonał zniszczenia samochodu marki <span class="anon-block">S. (...)</span> o <span class="anon-block">nr. rej. (...)</span> o wartości 3300 zł poprzez podpalenie go przy użyciu substancji łatwopalnej powodując spalenie kół, wyposażenia wnętrza auta oraz nadpalenie jego powłoki lakierniczej na karoserii w części przedniej, tylnej i bocznej, czym spowodował straty w wysokości 3000 zł na szkodę <span class="anon-block">T. S.</span> i <span class="anon-block">W. S.</span> tj. występku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 288;art. 288 § 1)">art. 288 § 1 k.k.</a> i za to na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 288;art. 288 § 1)">art. 288 § 1 k.k.</a> wymierzono mu karę 8miesięcy pozbawienia wolności;</p> <p>2.  na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 69;art. 69 § 1)">art. 69 § 1 k.k.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 70;art. 70 § 1;art. 70 § 1 pkt. 1)">art. 70 § 1 pkt 1 k.k.</a> wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawieszono na okres próby 3 lat;</p> <p>3.  na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 71;art. 71 § 1)">art. 71 § 1 k.k.</a> wymierzono oskarżonemu karę grzywny w wysokości 30 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 20 zł;</p> <p>4.  na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 72;art. 72 § 2)">art. 72 § 2 k.k.</a> zobowiązano oskarżonego do naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonych:</p> <p>- <span class="anon-block">T. S.</span> kwoty 1500 zł w terminie 2 lat od uprawomocnienia się wyroku;</p> <p>- <span class="anon-block">W. S.</span> kwoty 1500 zł w terminie 2 lat od uprawomocnienia się wyroku;</p> <p> <strong> <!-- -->5. </strong>na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 73;art. 73 § 1)">art. 73 § 1 k.k.</a> oddano oskarżonego w okresie próby pod dozór kuratora sadowego;</p> <p> <strong> <!-- -->6. </strong>na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 63;art. 63 § 1)">art. 63 § 1 k.k.</a> na poczet orzeczonej kary grzywny zaliczono oskarżonemu okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie w dniu 20.03.2012r. przyjmując, że jeden dzień rzeczywistego pozbawienia wolności jest równoważny dwóm stawkom dziennym grzywny.</p> <p>Wyrok zawiera nadto rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.</p> <p> <strong> <!-- -->Apelację od wyroku wniosła obrońca oskarżonego zarzucając:</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->- </strong>mogący mieć wpływ na treść orzeczenia błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za jego podstawę poprzez niesłuszne uznanie, iż oskarżony dopuścił się przestępstwa opisanego w wyroku i wniosła o zmianę wyroku przez uniewinnienie oskarżonego od stawianego jemu zarzutu;</p> <p>- mogącą mieć wpływ na treść wyroku obrazę prawa procesowego, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 4;art. 5;art. 410;art. 424)">art. 4,5,410 i 424 k.p.k.</a> wynikającą z jednostronnej oceny dowodów oraz rozstrzygnięcia nie dających się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonego.</p> <p> <strong> <!-- -->Na rozprawie odwoławczej prokurator wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja obrońcy zasadna jest o tyle, że skutkować musiała – zgodnie z wnioskiem prokuratora - uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.</p> <p>Zgodnie z linią orzeczniczą Sądu Najwyższego, którą Sąd Okręgowy podziela, ustalenia faktyczne sądu wyrokującego w pierwszej instancji pozostają pod ochroną zasady „swobodnej oceny dowodów” wówczas, gdy sąd rozważył, we wzajemnym ze sobą powiązaniu, wynikające z każdego z zebranych w sprawie dowodów, okoliczności, które mogą mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia o winie oskarżonego. Inaczej mówiąc, gdy są one wynikiem wszechstronnej oceny dowodów pochodzących zarówno ze źródeł osobowych, jak i rzeczowych, przy czym żaden z nich nie może być traktowany jako ważniejszy tylko dlatego, że pochodzi z określonego (np. osobowego) źródła (tak: postanowienie SN z dnia 08.05.2013r., V KK 394/12).</p> <p>Dokonana przez Sąd w niniejszej sprawie ocena dowodów, narusza reguły tej oceny wskazane w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a>, co z kolei podważa zasadność dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych.</p> <p>Z pisemnych motywów wyroku wynika wprost i jednoznacznie, że jedynym dowodem na których Sąd oparł ustalenia o winie oskarżonego Sąd były zeznania świadków <span class="anon-block">P. L.</span>i <span class="anon-block">M. B.</span>złożone w toku postępowania przygotowawczego, a w których wymienieni świadkowie twierdzili, iż w nocy, kiedy doszło do podpalenia samochodu, widzieli przy aucie mężczyznę, w którym rozpoznali oskarżonego.</p> <p>Wymienieni świadkowie swoje zeznania na etapie postępowania jurysdykcyjnego zmienili i rozpoznanie oskarżonego odwołali. Świadek <span class="anon-block">P. L.</span>podkreślił, że widział po zdarzeniu oskarżonego na osiedlu, przyjrzał mu się i nie był to mężczyzna widziany przez niego przy płonącym aucie, oskarżony był do niego podobny (k. 209). Świadek <span class="anon-block">M. B.</span>złożyła zeznania podobnej treści (k. 213). Zeznania te Sąd uznał za niewiarygodne.</p> <p>Zauważyć w tym miejscu należy, że w orzecznictwie panuje zgodność co do tego, że polska procedura karna nie wyłącza możliwości oparcia ustaleń faktycznych nawet tylko na jednym dowodzie, jednakże chodzi o to, aby ocena tego dowodu była rzeczowa i logiczna oraz nie wkraczała w sferę dowolności (zob. wyrok S. Apel. w Krakowie z dnia 25 września 2012 r., II AKa 93/12, KZS 2012/10/41).</p> <p>Trzeba więc mieć na uwadze to, że ocena wiarygodności takiego zeznania pozostawiona jest sądowi orzekającemu, jednakże wymaga z jego strony zachowania szczególnej ostrożności, rzeczywistej, a nie tylko deklarowanej. Tego zabrakło w ocenie zeznań świadków <span class="anon-block">M. B.</span>i <span class="anon-block">P. L.</span>i formułowane w tym zakresie zarzuty oraz przytoczona w uzasadnieniu apelacji argumentacja przedstawiają się zasadnie.</p> <p>Przy ocenie zeznań tych świadków kwestią najistotniejszą jest to, że odmawiając wiary ich zeznaniom złożonym na etapie postępowania sądowego Sąd w uzasadnieniu wyroku w istocie posłużył się przypuszczeniami, co na akceptację nie zasługuje. Jak bowiem wskazał Sąd zmiana zeznań przez świadków spowodowana była „ obawami”.</p> <p>Rzecz jednak w tym, że świadek <span class="anon-block">P. L.</span>w żadnym zdaniu swoich zeznań składanych na rozprawie nie stwierdził, że obawia się oskarżonego lub kogokolwiek.</p> <p>Jeśli zaś świadek <span class="anon-block">M. B.</span>zeznała, że obawia się o życie i zdrowie swoje i rodziny to obawy te skierowała nie pod adresem oskarżonego twierdząc wprost, że oskarżonego się nie boi, a pod adresem <span class="anon-block">W. A.</span>i <span class="anon-block">P. M.</span>, o których zeznała, że to „oni robią takie zdarzenia, że podpalają samochody i mieszkania”(k. 213).</p> <p>Zważywszy w szczególności na tę część zeznań świadka <span class="anon-block">M. B.</span>, w których odnosiła się do swoich obaw przed znajomymi oskarżonego, pozyskanych informacji o innych podpaleniach, nieodparcie nasuwa się też spostrzeżenie o pobieżności i wybiórczości dokonanej oceny tego dowodu. W świetle bowiem treści tych zeznań, zdaje się być równie uprawnioną teza, że zmiana zeznań przez <span class="anon-block">M. B.</span>spowodowana była obawami, że w postępowaniu przygotowawczym składa zeznania obciążające niewinną osobę.</p> <p>Sąd I instancji nie poczynił zaś żadnych rozważań tym zakresie.</p> <p>Przydając zaś walor wiarygodności zeznaniom świadków <span class="anon-block">M. B.</span> i <span class="anon-block">P. L.</span> złożonym na etapie postępowania przygotowawczego Sąd w swoich rozważaniach i ocenie pominął wszystkie te okoliczności podawane przez <span class="anon-block">P. L.</span> z których wynika w jaki sposób ustalił pseudonim i adres oskarżonego, a w istocie także, że udał się do mieszkania oskarżonego z nastawieniem, iż sprawcą podpalenia musiał być oskarżony. Akcentując rozpoznanie przez świadków w dniu zdarzenia oskarżonego, poza uwagą Sądu pozostała podawana przez nich okoliczność, iż twarz osobnika przy płonącym aucie – jak zeznali – widzieli przez ułamki sekund.</p> <p>Ponadto, - co zasadnie podkreśla w apelacji obrońca – z rażącym naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, która nie daje podstaw do apriorycznego preferowania lub dyskwalifikowania jednych dowodów na rzecz drugich, Sąd dokonał oceny zeznań świadków <span class="anon-block">W. J.</span>, <span class="anon-block">M. J.</span> i <span class="anon-block">A. K.</span>, którym odmówił waloru wiarygodności przede wszystkim odwołując się do okoliczności, że są to osoby najbliższe dla oskarżonego.</p> <p>Wyprowadzony przez Sąd z zeznań tych świadków wniosek, iż oskarżony opuścił mieszkanie i wróci z powrotem kiedy domownicy spali, stanowi tylko hipotezę sprzeczną zresztą z konsekwentnymi zeznaniami wymienionych świadków.</p> <p>W końcu przypomnieć trzeba, że dla wykrycia prawdy materialnej (obiektywnej) w procesie karnym niezbędnym jest zebranie całokształtu materiału dowodowego (wszystkich dowodów mających istotne znaczenie) i dokonanie na ich podstawie, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, prawidłowych ustaleń faktycznych. Sformułowana w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 2;art. 2 § 2)">art. 2 § 2 k.p.k.</a> zasada wprowadza przecież wymóg opierania wszelkich rozstrzygnięć na prawdziwych ustaleniach faktycznych, co oznacza zobligowanie wszystkich organów procesowych do dołożenia - niezależnie od woli stron - maksymalnych starań i wyczerpania wszelkich dostępnych środków dla poznania prawdy (tak: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 września 1971 r., I KR 120/71, OSNPG 12/1971/242, wyrok Sądu Najwyższego z 26 maja 1983 r., II KR 108/83, OSNPG 1983/10/109). Pojęcie dotyczące wyczerpania wszelkich, o ile tylko są dostępne, środków dotyczy, co oczywiste środków dowodowych. Niekwestionowany jest w procesie karnym związek tej zasady z innymi zasadami procesowymi, a mianowicie: bezpośredniości, swobodnej oceny dowodów, obiektywizmu, a także kontradyktoryjności. Na potrzeby rozpoznawanej sprawy należy w szczególności zwrócić uwagę na jednolicie przyjmowane w orzecznictwie sądowym poglądy, a dotyczące zasady obiektywizmu, która nakazuje organom prowadzącym postępowanie karne badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego, co w postępowaniu sądowym jest osiągalne tylko wtedy, gdy przedmiotem zainteresowania jest cały zebrany w sprawie materiał dowodowy bez pominięcia istotnych jego części i gdy całokształt tego materiału - po prawidłowym ujawnieniu go w procesie - stanie się następnie przedmiotem rozważań sądu zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 410)">art. 410 k.p.k.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 424)">424 k.p.k.</a> (tak: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 1974 r., II KR 239/74). Powinności tej sąd I instancji nie sprostał.</p> <p>Analiza akt niniejszej sprawy – co zasadnie podnosi obrońca - prowadzi wprost do wniosku, iż postępowanie przygotowawcze prowadzone było w sposób mało staranny i niewątpliwie należało wykazać w zakresie gromadzenia dowodów większą dociekliwość i skrupulatność, a zaistniałych mankamentów nie da się już niestety usunąć. Podkreślając, że Sąd Okręgowy nie akceptuje sytuacji, w której zaniedbania śledztwa i bierna postawa procesowa prokuratora w toku rozprawy głównej powodują konieczność przejmowania inicjatywy dowodowej przez sąd, tym niemniej zwłaszcza zakres zgromadzonych w sprawie dowodów w toku postępowania przygotowawczego w odniesieniu do stawianego oskarżonemu zarzutu obligował Sąd Rejonowy do przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób bardzo dokładny celem wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a w szczególności prowadzących do zweryfikowania wersji zdarzenia przedstawionej w wyjaśnieniach oskarżonych jak i wersji przedstawionej w zeznaniach <span class="anon-block">P. L.</span>I <span class="anon-block">M. B.</span>na etapie postępowania przygotowawczego.</p> <p>Pamiętać trzeba, że w toku postępowania karnego sprawdzone być powinny wszystkie racjonalnie możliwe wersje zdarzenia, a koncentrowanie całego wysiłku na uzasadnieniu jednej hipotezy - jak uczynił to Sąd I instancji - równocześnie z pominięciem wszystkich innych, realnie możliwych interpretacji zdarzenia, istotnie podważa dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, co skutkować musi uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy sadowi I instancji do ponownego rozpoznania.</p> <p>Ponownie procedując Sąd Rejonowy, uwzględniając przytoczone wyżej uwagi, przeprowadzi zgodnie z przepisami procedury karnej - w sposób dynamiczny i skoncentrowany na przedmiocie procesu - postępowanie dowodowe zmierzające do precyzyjnego ustalenia kwestii odpowiedzialności karnej oskarżonego. W tym celu konieczne będzie zgromadzenie pełnego materiału dowodowego, który musi być wprowadzony do procesu zgodnie z przepisami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 ()">k.p.k.</a>, następnie zaś zebrane środki dowodowe powinny zostać ocenione w sposób opisany w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a> Sporządzając część motywacyjną wyroku Sąd powinien w pełni respektować treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 424;art. 424 § 1;art. 424 § 2)">art. 424 § 1 i 2 k.p.k.</a>, pamiętając o konieczności przeprowadzenia stosownych wywodów w sferze faktów i w sferze prawnej.</p> <p>Z tych powodów orzeczono jak w wyroku.</p> </div>