II Kz 314/13

<p>Sygn. akt II Kz 314/13</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 30 grudnia 2013 roku</p> <p>Sąd Okręgowy w Tarnowie Wydział II Karny w składzie:</p> <p>Przewodniczący: SSO Rafał Wagnerowski</p> <p>Sędziowie: SO Agnieszka Sadecka (spr.)</p> <p>SO Jacek Satko</p> <p>Protokolant: st. sekr. Mirosława Bobka</p> <p>przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej Jana Wilgi</p> <p>po rozpoznaniu w sprawie <span class="anon-block">M. S.</span> oskarżonego o przestępstwo z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 288;art. 288 § 1)">art. 288 § 1 k.k.</a> </p> <p>zażalenia Prokuratora Rejonowego w <span class="anon-block">T.</span> na postanowienie Sądu Rejonowego w <span class="anon-block">T.</span> z dnia 2 grudnia 2013 roku, sygn. akt II K 1844/13 w przedmiocie umorzeniu postępowania</p> <p>na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 1;art. 437 § 2)">art. 437 § 1 i 2 k.p.k.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 2)">art. 438 pkt 2 k.p.k.</a> </p> <p>p o s t a n a w i a</p> <p>zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 35;art. 35 § 1)">art. 35 § 1 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 10;art. 10 § 1)">art. 10 § 1 k.k.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820350228" title="Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich - Dz. U. z 1982 r. Nr 35, poz. 228 (art. 15)">art. 15 ustawy z dnia 26 października 1982r o postępowaniu w sprawach nieletnich</a> sprawę przekazać do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w<span class="anon-block">T.</span>Wydział III Rodzinny i Nieletnich.</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Prokurator Rejonowy w <span class="anon-block">T.</span> wniósł do Sądu Rejonowego w <span class="anon-block">T.</span> Wydział II Karny akt oskarżenia przeciwko <span class="anon-block">M. S.</span> (zarejestrowany pod sygn. II K 1844/13), którym zarzucił mu popełnienie przestępstwa z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 288;art. 288 § 1)">art. 288 § 1 kk</a> polegającego na tym, że w nieustalonym dniu miesiąca czerwca 2013 r. dokonał uszkodzenia elewacji budynku byłej szkoły podstawowej poprzez naniesienie napisów różnej treści farbą koloru czarnego, powodując straty w wysokości 5.000 zł na szkodę <span class="anon-block">T. B.</span>. Do aktu oskarżenia dołączył wniosek o skazanie oskarżonego w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 335;art. 335 § 1)">art. 335 § 1 kpk</a>. Po wpłynięciu aktu oskarżenia do sądu, oskarżony złożył pisemne oświadczenie w którym wycofał się z propozycji dobrowolnego poddania karze, wskazując, iż w dacie czynu nie ukończył 17 lat.</p> <p>W tej sytuacji procesowej Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">T.</span> postanowieniem z dnia 2 grudnia 2013 r., na podstawie art. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 17;art. 17 § 1;art. 17 § 1 pkt. 2)">art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 10;art. 10 § 1)">art. 10 § 1 k.k.</a> orzekł o umorzeniu postepowania. Uzasadnienie tego rozstrzygnięcia sprowadza się do stwierdzenia, że skoro <span class="anon-block">M. S.</span> w dacie czynu nie miał ukończonych 17 lat, zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 10;art. 10 § 1)">art. 10 § 1 kk</a> nie odpowiada na zasadach określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kodeksie karnym</a>.</p> <p>Postanowienie to w całości na niekorzyść oskarżonego <span class="anon-block">M. S.</span> zaskarżył prokurator, zarzucając obrazę przepisów prawa materialnego, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 10;art. 10 § 1)">art. 10 § 1 k.k.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820350228" title="Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich - Dz. U. z 1982 r. Nr 35, poz. 228 (art. 1;art. 1 § 1;art. 1 § 1 pkt. 2)">art. 1 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich</a> poprzez umorzenie postępowania karnego przeciwko <span class="anon-block">M. S.</span> o przestępstwo z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 288;art. 288 § 1)">art. 288 § 1 k.k.</a> wobec stwierdzenia, iż w chwili czynu nie ukończył on 17 lat podczas, gdy właściwym do orzekania w jego sprawie jest sąd dla nieletnich.</p> <p>W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy do Sądu Rejonowego w <span class="anon-block">T.</span> Wydział III Rodzinny i Nieletnich, zgodnie z właściwością.</p> <p>W przedstawionej na poparcie zażalenia argumentacji podniesiono, iż skierowanie aktu oskarżenia przeciwko <span class="anon-block">M. S.</span> do Wydziału II Karnego Sądu Rejonowego w <span class="anon-block">T.</span> – wobec jego nieletniości - było omyłką oskarżyciela, którą sąd karny winien był skorygować, przekazując sprawę w/w do właściwego rzeczowo wydziału sądu rejonowego, nie zaś orzekać merytorycznie o umorzeniu postępowania.</p> <p>Sąd Okręgowy rozważył, co następuje:</p> <p>zażalenie jest zasadne.</p> <p>Podstawową kwestią decydującą o ocenie zaskarżonego orzeczenia jest ustalenie przepisów procesowych, wedle których powinna być rozpoznana przedmiotowa sprawa. Sąd Rejonowy kwestii tej w ogóle nie analizował poprzestając na stwierdzeniu, iż w dacie zarzucanego czynu <span class="anon-block">M. S.</span> był nieletni. Fakt ten, chociaż istotny, nie przesądza jednak o trybie rozpoznania sprawy, jak również sam przez się nie uzasadnia umorzenia postępowania karnego w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 17;art. 17 § 1;art. 17 § 1 pkt. 2)">art. 17 § 1 pkt 2 kpk</a>. Odnośnie powołanej przez Sąd Rejonowy podstawy prawnej umorzenia, stwierdzić należy, iż rozstrzygnięcie to wynika z wadliwej wykładni przytoczonego przepisu. Jakkolwiek zasadą polskiego prawa karnego jest niepodleganie nieletnich odpowiedzialności karnej a nieletniość stanowi okoliczność wyłączającą winę, nie wynika stąd by okoliczności te należały do katalogu negatywnych przesłanek procesowych określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 17;art. 17 § 1;art. 17 § 1 pkt. 2)">art. 17 § 1 pkt 2 kpk</a> obligujących do umorzenia postępowania (czy uniewinnienia w sytuacji z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 414;art. 414 § 1)">art. 414 § 1 kpk</a>). Wymóg uznania przez ustawę, że sprawca nie popełnia przestępstwa, dotyczy sytuacji określonych przede wszystkim w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (rozdział 3)">rozdziale III Kodeksu karnego</a>, a więc obrona konieczna (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (rozdział 3 art. 25)">art. 25</a>), stan wyższej konieczności (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (rozdział 3 art. 26)">art. 26</a>), ryzyko nowatorskie - eksperyment (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (rozdział 3 art. 27)">art. 27</a>), błąd (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (rozdział 3 art. 28;rozdział 3 art. 29;rozdział 3 art. 30)">art. 28-30</a>) i niepoczytalność (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (rozdział 3 art. 31)">art. 31</a>), ale też wynikające z innych norm prawa materialnego (np. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 141;art. 141 § 3;art. 213;art. 240;art. 240 § 2)">art. 141 § 3, art. 213, art. 240 § 2 k.k.</a>). Do okoliczności powyższych zalicza się także pozaustawowe kontratypy, np. zgodę pokrzywdzonego przy zarzucie kradzieży.</p> <p>W przypadku spraw osób nieletnich na pierwszy plan wysuwa się kwestia ustalenia sądu właściwego do ich rozpoznania, oraz przepisów procesowych regulujących przebieg tych postępowań. Zgodnie z art. 15 upn sprawy nieletnich należą do właściwości sądu rodzinnego, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjątki od podanej reguły dotyczą przypadków współdziałania nieletniego z dorosłym (art. 16 § 2 upn) oraz sytuacji określonych w art. 18 § 1 upn a związanych z rodzajem zarzucanych czynów oraz wiekiem nieletniego w dacie wszczęcia przeciwko niemu postepowania karnego. Żaden z tych wyjątków nie dotyczy przedmiotowej sprawy. Czyn zarzucony <span class="anon-block">M. S.</span> nie należy do kategorii objętych dyspozycją <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 10;art. 10 § 2)">art. 10 § 2 kk</a>, zarzucanego czynu dopuścić się miał w pojedynkę a w dacie wszczęcia przeciwko niemu postępowania, co nastąpiło 24.10.2013r nie miał ukończonych 18 lat. Oznacza to, iż zgodnie z ogólną regułą z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 15)">art. 15</a> upn, przedmiotowa sprawa podlegała rozpoznaniu przez sąd rodzinny i według obowiązujących w tym postępowaniu reguł procesowych. Powyższe okoliczności obligowały prokuratora do przekazania sprawy właściwemu sądowi rodzinnemu. Wniesienie w tej sytuacji aktu oskarżenia do sądu karnego i nadto z propozycją skazania w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 335)">art. 335 kpk</a> stanowiło rażące naruszenie wskazanych wyżej przepisów procesowych, jednak uchybienie to nie uprawniało sądu karnego do umorzenia postępowania w oparciu o przesłankę z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 17;art. 17 § 1;art. 17 § 1 pkt. 2)">art. 17 § 1 pkt 2 kpk</a>. Sąd Rejonowy w pierwszym rzędzie zobligowany był do zbadania swojej właściwości do rozpoznania przedmiotowej sprawy. Wniesienie aktu oskarżenia stanowiło w tym przypadku czynność, którą należało ocenić zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 118;art. 118 § 2)">art. 118 § 2 kpk</a>, co uzasadniało przekazanie sprawy do rozpoznania właściwemu sądowi rodzinnemu. O konieczności przekazania spraw nieletnich wadliwie wniesionych do sądów karnych właściwym sądom rodzinnym wypowiadał się wielokrotnie Sąd Najwyższy (por. wyrok SN z 19 grudnia 2002r, III KK 449/02, LEX nr 74425; wyrok SN z 25 marca 2009, V KK 23/09, LEX nr 491149) a także Sąd Apelacyjny w Krakowie (post. SA z 22 września 2007r, I AKz 200/07, KZS 2007/5/49). Sąd Okręgowy w pełni aprobuje poglądy zawarte w powołanych judykatach. W tym kontekście odnotować trzeba, iż w orzecznictwie pojawiły się też odmienne poglądy, utożsamiające wadliwe oskarżenie nieletniego przez prokuratora, z uchybieniem przepisom zawartym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820350228" title="Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich - Dz. U. z 1982 r. Nr 35, poz. 228 ()">Ustawie o postępowaniu w sprawie nieletnich</a>, z brakiem skargi uprawnionego oskarżyciela, co stanowiło podstawę umorzenia postepowania w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 17;art. 17 § 1;art. 17 § 1 pkt. 9)">art. 17 § 1 pkt 9 kpk</a>. (por. wyrok SA w Białymstoku z 6 czerwca 2002r, II AKa 117/02, KZS 2002/12/50) Chociaż w uzasadnieniu przytoczonego wyroku wskazano, że umorzenie to nie zamyka drogi do rozpoznania sprawy przez właściwy sąd rodzinny, w ocenie Sądu Okręgowego, zaproponowane rozwiązanie procesowe jest wadliwe bowiem nie uwzględnia treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 35)">art. 35 kpk</a>, który nakazuje z urzędu badać swoją właściwość i obliguje do przekazania sprawy do właściwego sądu (organu).</p> <p>Z przedstawionych względów, na mocy powołanych przepisów orzec należało jak w sentencji.</p> </div>