III AUa 327/12

<p>Sygn. akt III AUa 327/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 25 października 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Krakowie III Wydział Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="219"/> <col width="398"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Monika Kowalska</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SSA Marta Fidzińska - Juszczak</p> <p>SSA Iwona Łuka-Kliszcz (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>st.sekr.sądowy Renata Tyrka</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 25 października 2012 r. w Krakowie</p> <p>sprawy z wniosku <strong> <!-- --> <span class="anon-block">C. L.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w <span class="anon-block">K.</span> </strong> </p> <p>o emeryturę</p> <p>na skutek apelacji organu rentowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w <span class="anon-block">K.</span> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach Wydziału VI Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>z dnia 21 grudnia 2011 r. sygn. akt VI U 1220/11</p> <p> <strong> <!-- -->z m i e n i a zaskarżony wyrok i oddala odwołanie.</strong> </p> <p>Sygn. akt III AUa 327/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2011 r. Sąd Okręgowy w Kielcach Wydział VI Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżoną przez <strong> <!-- --> <span class="anon-block">C. L.</span> </strong> decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">K.</span> z dnia 24 sierpnia 2011 r. i przyznał mu emeryturę od dnia 1 czerwca 2011 r.</p> <p>Sąd Okręgowy ustalił, że wnioskodawca <span class="anon-block">C. L.</span>, <span class="anon-block">ur. (...)</span>, i od dnia 6 maja 1995 r. nie pozostaje w stosunku pracy, a w dniu 27 czerwca 2011 r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie emerytury. Organ rentowy uznał mu za udowodniony okres ubezpieczenia na dzień 31 grudnia 1998 r. w łącznym wymiarze 27 lat, 9 miesięcy i 14 dni okresów składkowych i nieskładkowych, w tym żadnego okresu pracy w szczególnych warunkach.</p> <p>Nadto ustalił Sąd Okręgowy, że w okresie od dnia 6 października 1969 r. do 15 czerwca 1972 r. wnioskodawca był zatrudniony w <span class="anon-block"> Przedsiębiorstwie (...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> stale i w pełnym wymiarze czasu pracując jako monter samochodowy. W 1971 r. uległ jednak wypadkowi i jego stosunek pracy został rozwiązany w związku z przejściem na rentę inwalidzką. W okresie od dnia 18 grudnia 1972 r. do 31 stycznia 1991 r. wnioskodawca ponownie pracował u tego samego pracodawcy w pełnym wymiarze czasu pracy jako mechanik instalacji samochodowych układu zasilania, tj. przy pompach. W ramach tego zatrudnienia naprawiał, wymontowywał pompy wtryskowe do paliw i filtry paliwa, które brał na warsztat i sprawdzał jakie miały ciśnienie. Przez cały czas pracował w kanałach i tam dokonywał napraw. Natomiast inne czynności wykonywane poza kanałem, jak sprawdzenie pompy czy wytrysków, zajmowały mu ok. półtorej godziny.</p> <p>Powyższe ustalenia Sąd Okręgowy poczynił w oparciu o zalegające w aktach dokumenty oraz zeznania świadków i samego wnioskodawcy, które ocenił jako wiarygodne, logiczne i pozbawione sprzeczności. Świadkowie, będący współpracownikami wnioskodawcy w spornym okresie zatrudnienia, precyzyjnie opisali zakres jego obowiązków pracowniczych i potwierdzili, że wykonywał wówczas prace mechanika instalacji samochodowych układu zasilania w kanałach.</p> <p>W tym stanie faktycznym sprawy Sąd Okręgowy przytoczył treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 32;art. 184;art. 184 ust. 1)">art. 32 i art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 153 poz. 1227 ze zm.) i wywiódł, że ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego m.in. w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 32)">art. 32</a> (tj. 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn), jeżeli w dniu wejścia w życia ustawy (tj. w dniu 1 stycznia 1999 r.) osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn (tj. co najmniej 15 lat ) oraz okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 (tj. co najmniej 25 lat dla mężczyzn i 20 lat dla kobiet). Wnioskodawca <span class="anon-block">C. L.</span> osiągnął wymagany wiek emerytalny oraz posiada ponad 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych, w tym również ponad 15 lat pracy w szczególnych warunkach. W ocenie Sądu Okręgowego, do stażu pracy wnioskodawcy w szczególnych warunkach należy bowiem zaliczyć zakwestionowane przez organ rentowy okresy zatrudnienia w <span class="anon-block"> Przedsiębiorstwie (...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> w okresie od dnia 18 grudnia 1972 r. do 31 stycznia 1991 r. W ramach tego zatrudnienia wnioskodawca wykonywał pracę na stanowisku mechanika instalacji samochodowych układu zasilania stale w pełnym wymiarze czasu pracy. Była to w istocie praca tożsama z pracą mechanika samochodowego wykonywaną w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych, czyli stanowiska ujętego w wykazie A dział XIV poz. 16 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43, ze zm.). W konsekwencji uznał Sąd Okręgowy, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie, bowiem wnioskodawca spełnia wszystkie przesłanki wymagane do nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku w trybie art. 184 w zw. z art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.</p> <p> <strong> <!-- -->Apelację</strong> od powyższego wyroku Sądu OKręgowego wywiódł Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">K.</span>. Zaskarżając go w całości zarzucił naruszenie prawa materialnego, a to <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 184)">art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 153 poz. 1227 ze zm.) w zw. z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43, ze zm.) oraz naruszenie prawa procesowego, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> i wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania.</p> <p>W uzasadnieniu apelujący podniósł, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika aby wnioskodawca w spornym okresie zatrudnienia w <span class="anon-block"> Przedsiębiorstwie (...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy prace mechanika samochodowego w kanałach. Praca wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy oznacza pracę należącą do podstawowych, określonych przez pracodawcę zadań pracownika, wykonywaną w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Zatem wykonywanie różnego rodzaju prac, nie tylko tych wymienionych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., nie może stanowić podstawy do zaliczenia danego okresu zatrudnienia do stażu pracy w szczególnych warunkach uprawniającego do emerytury w obniżonym wieku. Zdaniem apelującego w ramach spornego zatrudnienia wnioskodawca nie wykonywał tak rozumianej pracy w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Nie było więc podstaw do przyznania mu prawa do emerytury w obniżonym wieku.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja jest zasadna.</p> <p>Słuszne są zarzuty apelacji kwestionujące ustania faktyczne Sądu pierwszej instancji w zakresie stażu pracy wnioskodawcy <span class="anon-block">C. L.</span> w szczególnych warunkach, który zgodnie z tymi ustaleniami wynosi ponad 15 lat. Sąd pierwszej instancji przyjął, że wnioskodawca wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracę w kanałach w szczególnych warunkach na stanowisku mechanika instalacji samochodowych układów zasilania w ramach zatrudnienia w <span class="anon-block"> Przedsiębiorstwie (...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> w okresie od dnia 18 grudnia 1972 r. do 31 stycznia 1991 r. – opierając się w tym względzie na szczątkowej dokumentacji pracowniczej oraz zeznaniach świadków i samego wnioskodawcy. Tymczasem dokonując oceny tych dowodów nie sposób nie zauważyć, że są one w wielu kwestiach sprzeczne z dokonanymi przez Sąd pierwszej instancji ustaleniami. W szczególności w dostępnej dokumentacji pracowniczej brak jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego charakter zatrudnienia wnioskodawcy. W tych okolicznościach Sąd Apelacyjny uzupełnił postępowanie dowodowe dopuszczając dowód z dokumentacji pracowniczej wnioskodawcy ze spornego okresu. Również w tej dokumentacji brak świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach oraz jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego, że zatrudnienie wnioskodawcy było pracą w szczególnych warunkach, jak np. przyznanie dodatku za pracę w szkodliwych warunkach itp. (k. <span class="anon-block">(...)</span>). Natomiast słuchani w sprawie świadkowie jakkolwiek potwierdzili, że wnioskodawca pracował w spornym okresie w szczególnych warunkach, to jednak stwierdzili, że nie wszystkie czynności pracownicze jako mechanik samochodowy wykonywał on w kanałach remontowych. Świadek <span class="anon-block">C. R.</span> podał, że wnioskodawca pracował także w warsztacie przy regeneracji pomp wytryskowych i nie przebywał wtedy w kanałach, ale w wydzielonym pomieszczeniu, gdzie regenerowane były pompy (k. <span class="anon-block">(...)</span>). Podobnie zeznał <span class="anon-block">Z. M.</span>, który stwierdził, że prace poza kanałem (sprawdzanie pomp czy wytrysków) zajmowały wnioskodawcy ok. półtorej godziny dziennie (k. <span class="anon-block">(...)</span>). Dodatkowo sam wnioskodawca przyznał, że jego praca jako mechanika samochodowego nie ograniczała się do pracy w kanałach, ale wykonywał także poza kanałem, w oddzielnym pomieszczeniu, inne czynności, które zajmowały mu ok. godziny (k. 8-9 i 53). Tymczasem Sąd pierwszej instancji przyjął, że w ramach zatrudnienia w <span class="anon-block"> Przedsiębiorstwie (...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> wnioskodawca stale i w pełnym wymiarze czasu pracował na stanowisku ujętym w wykazie A dział XIV poz. 16 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43, ze zm.), tj. wykonując prace w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych lub szynowych.</p> <p>Trafnie podnosi apelujący organ rentowy, że zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 (§ 2;§ 2 ust. 1)">§ 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a>, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy jest spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku, nie wykonuje czynności pracowniczych nie związanych z tym stanowiskiem, ale stale tj. ciągle wykonuje prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (por wyroki Sądu Najwyższego z 15 listopada 2000 r., II UKN 39/00, OSNP 2002 nr 11, poz. 272 oraz z dnia 15 grudnia 1997 r. II UKN 417/97, OSNP 1998 nr 21, poz. 638).</p> <p>W kontekście omówionych wyżej dowodów nie sposób zaś przyjąć, że w odniesieniu do wnioskodawcy został spełniony właśnie ów wymóg wykonywania przedmiotowej pracy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy warunkach szczególnych. Z wyżej przytoczonych ustaleń faktycznych niniejszej sprawy wynika bowiem, że po wyczerpaniu świadczenia rentowego, które pobierał w związku z wypadkiem przy pracy z dnia 17 września 1971 r., poza pracami wykonywanymi w kanałach remontowych, do obowiązków <span class="anon-block">C. L.</span> od dnia 18 grudnia 1972 r. należały również inne lżejsze czynności, które nie były wykonywane w kanałach remontowych i nie mogły być stricte taką pracą, albowiem zajmował się on również naprawą w warsztacie (np. przy sprawdzaniu i naprawie pomp i wytrysków), znajdującym się w innym, wydzielonym pomieszczeniu. Nie ma przy tym znaczenia, czy i ile czasu pracy zajmowały mu te czynności nie będące czynnościami naprawczymi pojazdów mechanicznych w kanałach remontowych (czy było to jedną godzinę, czy tez półtorej godziny), albowiem nie tego rodzaju praca została wyodrębniona w wykazie A, dział XIV, poz. 16 stanowiącym załącznik do omawianego wyżej rozporządzenia, tj. wykonywana w określonym miejscu (środowisku) pracy, jakim są kanały remontowe. Za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się jedynie pracowników zatrudnionych przy pracach objętych wykazem stanowisk pracy w szczególnych warunkach, którzy taką pracę świadczą stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. O uprawnieniach pracownika do emerytury na warunkach przewidzianych w cytowanych wyżej przepisach decyduje obiektywne wykonywanie pracy w szczególnych warunkach, czyli na enumeratywnie wymienionych stanowiskach pracy, a nie przekonanie pracownika, że sam charakter lub warunki pracy wystarczają do uznania jej za wykonywaną w szczególnych warunkach (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2001 r., II UKN 598/00, OSNP 2003 nr 17, poz. 419).</p> <p>Wobec powyższego jako chybione należy ocenić wnioski, do których doszedł Sąd pierwszej instancji, iż praca wnioskodawcy w spornym okresie od dnia 18 grudnia 1972 r. do 31 stycznia 1991 r. była pracą w warunkach szczególnych. Trafnie bowiem zarzucono w apelacji, że <span class="anon-block">C. L.</span> nie legitymuje się wymaganym ponad 15 letnim okresem zatrudnienia w szczególnych warunkach i brak było podstaw do przyznania mu prawa do wcześniejszej emerytury, albowiem jest to jeden z warunków nabycia prawa do tego świadczenia w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 184)">art. 184</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 32)">art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 153 poz. 1227 ze zm.).</p> <p>Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny uznał, że w istocie jak zasadnie zarzuca apelacja, zaskarżony wyrok w istocie narusza prawo materialne i procesowe, co w konsekwencji prowadzi do jego zmiany i oddalenia odwołania, dlatego też na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a> orzekł jak w sentencji.</p> </div>