III AUa 666/12

<p>Sygn. akt III AUa 666/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 30 października 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Krakowie III Wydział Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="219"/> <col width="398"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Iwona Łuka-Kliszcz (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SSA Marta Fidzińska - Juszczak</p> <p>SSA Feliksa Wilk</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>st. sekr. sądowy Elżbieta Bałaban</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 30 października 2012 r. w Krakowie</p> <p>sprawy z wniosku <strong> <!-- --> <span class="anon-block">J. S.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w <span class="anon-block">K.</span> </strong> </p> <p>o dodatek pielęgnacyjny</p> <p>na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w <span class="anon-block">K.</span> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie Wydziału VIII Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>z dnia 20 lutego 2012 r. sygn. akt VIII U 2274/10</p> <p> <strong> <!-- -->o d d a l a apelację.</strong> </p> <p>Sygn. akt III AUa 666/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyrokiem z dnia 20 lutego 2012 r. Sąd Okręgowy w Krakowie VIII Wydział Ubezpieczeń Społecznych w <span class="anon-block">K.</span> zmienił zaskarżoną przez <strong> <!-- --> <span class="anon-block">J. S.</span> </strong>decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">K.</span> z dnia 15 listopada 2010 r. i w punkcie I. przyznał wnioskodawcy dodatek pielęgnacyjny od dnia 1 sierpnia 2010 r. na okres dwóch lat, zaś w punkcie II. stwierdził, że ZUS nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.</p> <p>Sąd Okręgowy ustalił, że <span class="anon-block">J. S.</span>, <span class="anon-block">ur. (...)</span> od dnia 1 stycznia 2008 r. jest uprawniony do pobierania emerytury, a w okresie od 1 listopada 2008 r. do 30 lipca 2010 r. pobierał dodatek pielęgnacyjny.</p> <p>Na podstawie opinii biegłych lekarzy sądowych specjalistów z zakresu laryngologii i interny oraz ich uzupełnień, jak również zeznań świadka dr. <span class="anon-block">B. B.</span>, Sąd ustalił że rozpoznane u wnioskodawcy schorzenia, tj: stan po całkowitym usunięciu krtani i operacji szyjnej węzłowej obustronnej z powodu raka krtani ( listopad 2005 r. ) zaburzenia otępienie, zespół drażliwego jelita oraz żylaki kończyn dolnych powodują nadal w aktualnym ich stanie zaawansowania jego niezdolność do samodzielnej egzystencji oraz konieczność pomocy osób drugich przy wykonywaniu podstawowych potrzeb życiowych okresowo od dnia 1 sierpnia 2010 r. do dnia 31 lipca 2012 r. Wnioskodawca przebył operację całkowitego usunięcia raka krtani w 2005 r., a w chwili obecnej nie stwierdzono u niego objawów wznowy choroby nowotworowej. <span class="anon-block">J. S.</span> nie posługuje się rurką tracheotomijną – istniejący otwór zapewnia dobrą drożność drogi oddechowej. Samodzielnie oczyszcza otwór tracheotomijny, nadto mówi półszeptem w sposób dość zrozumiały. Nie rozpoznano zaburzeń związanych z przyjmowaniem pokarmów oraz połykaniem. Porusza się samodzielnie, nawiązuje prawidłowy i logiczny kontakt. Może okresowo wymagać pomocy innej osoby w kontaktach werbalnych, choć uległa poprawie umiejętność posługiwania się półszeptem. Zmalał też stopień „niepewności onkologicznej”. Jednakże rozpoznane nasilające się objawy otępienie na podłożu organicznym, ze znacznym nasileniem w przebiegu zaburzeń komunikacji z otoczeniem – jest on osobą nieporadną i zagubioną. Żyje w ciągłym lęku przed nawrotem choroby nowotworowej, wymaga też całodobowej opieki.</p> <p>Zaburzenia artykulacji spowodowane przebytym zabiegiem usunięcia krtani powodują zaburzenia pełnej komunikacji wnioskodawcy z otoczeniem, uzależniając przy wykonywaniu podstawowych czynności życia codziennego od pomocy innych osób ( między innymi podejmowanie spraw urzędowych, odbywania wizyt lekarskich) czynią go nadal całkowicie niezdolnym do pracy oraz do samodzielnej egzystencji na okres dwóch lat, tj. od dnia 1 sierpnia 2010 r. do 31 lipca 2012 r.</p> <p>Do opinii biegłego laryngologa wniósł zarzuty wnioskodawca, podnosząc iż wbrew opinii wymaga on w codziennym życiu wymaga pomocy innych osób. Natomiast do opinii internisty złożył zarzuty organ rentowy, podnosząc, iż przyczyny niezdolności do samodzielnej egzystencji ( tj. zaburzenia otępienne oraz stan po operacyjnym leczeniu raka krtani ) znajdują się poza zakresem jego specjalności, nadto wniósł o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych sądowych psychiatry i laryngologa.</p> <p>Wobec powyższego Sąd zobowiązał biegłych do uzupełnienia opinii i ocenił, że są one wyczerpujące i kompletne oraz korespondują z zeznań świadka będącego lekarzem leczącym wnioskodawcę. W tym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał, że nie zachodzi potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego i stwierdził, iż skoro według miarodajnych opinii biegłych i ich uzupełnień, są podstawy do stwierdzenia u skarżącego niezdolności do samodzielnej egzystencji, to <span class="anon-block">J. S.</span> spełnił przesłanki do przyznania mu dodatku pielęgnacyjnego w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 75;art. 75 ust. 1)">art. 75 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> ( t.j.Dz.U. nr. 1227, poz. 353 z 2009 r. ze zm.), a co za tym idzie odwołanie zasługuje na uwzględnienie, dlatego tez orzekł jak w punkcie I. wyroku. Wskazując ponadto, że w postępowaniu odwoławczym zachodziła potrzeba przeprowadzenia dowodu z opinii dwóch biegłych lekarzy oraz zeznań świadka, a zatem ZUS w myśl art. 118 ust. 1 a cytowanej ustawy nie ponosi odpowiedzialności za nie wydanie decyzji korzystnej dla ubezpieczonego, o czym orzekł w punkcie II. wyroku.</p> <p>W <strong> <!-- -->apelacji </strong>od powyższego wyroku Sądu Okręgowego Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">K.</span> i zaskarżając ten wyrok w punkcie I., wniósł o jego zmianę i oddalenie odwołania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zarzucił powyższemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 75 ust. 1 w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 13;art. 13 ust. 5)">art. 13 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż <span class="anon-block">J. S.</span> jest niezdolny do samodzielnej egzystencji, a tym samym spełnia wszystkie przewidziane prawem przesłanki do nabycia prawa do dodatku pielęgnacyjnego, jak również naruszenie prawa procesowego, poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.</p> <p>Apelujący podniósł, iż zaskarżony wyrok został oparty na opinii biegłego lekarza sądowego niewłaściwej specjalności do schorzeń <span class="anon-block">J. S.</span> i wniósł o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego psychiatry i laryngologa. W ocenie organu rentowego specjalista chorób wewnętrznych nie jest adekwatny w ramach swojej specjalności do oceny schorzeń krtani i zespołu psychoorganicznego.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Krakowie zważył co następuje:</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.</strong> </p> <p>Istotą sporu w niniejszej sprawie było ustalenie, czy wnioskodawcy <span class="anon-block">J. S.</span>, przysługuje prawo do dodatku pielęgnacyjnego określonego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 75)">art. 75 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> ( t.j. Dz. U. nr 1227, poz. 153 z 2009 r. ze zm. ), a więc czy występuje u niego naruszenie sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych ( art. 13 ust. 5 cyt. ustawy ).</p> <p>Zdaniem Sądu Apelacyjnego kwestię tę Sąd Okręgowy wyjaśnił w sposób należyty, gdyż opinie biegłych lekarzy, stanowiące podstawę dokonanych ustaleń, zostały sporządzone przez lekarzy o specjalnościach odpowiednich do rodzaju schorzeń wnioskodawcy i wyczerpująco uzasadnione.</p> <p>Ustalenia te Sąd Apelacyjny w pełni podziela, albowiem opinie biegłych znajdują oparcie w całokształcie materiału dowodowego, odnoszą się do dokumentacji lekarskiej, wyników badań, opierają się na dokładnych badaniach przedmiotowych. Mając na uwadze powyższe, biegli dokonali rozpoznania schorzeń występujących u ubezpieczonego i oceny stopnia ich zaawansowania w kontekście naruszenia sprawności organizmu, konkludując, iż <span class="anon-block">J. S.</span> wymaga stałej bądź długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, albowiem istniejące u niego schorzenia w aktualnym stopniu zaawansowania w pełni uniemożliwiają mu samodzielne wykonywanie czynności zaspokajających podstawowe potrzeby życiowe. Podkreślenia wymaga, że w swojej opinii biegła laryngolog napisała, że dane z wywiadu uzyskała częściowo od żony, z którą wnioskodawca stawił się na badanie, a <span class="anon-block">J. S.</span> w kontaktach werbalnych wymagać może okresowo pomocy innej osoby. Natomiast zgłaszane przez niego inne schorzenia, takie jak żylaki, zwyrodnienia stawów, dolegliwości ze strony brzucha, jak również trudności z samodzielnym schylaniem się i ubieraniem się winny być ocenione przez biegłego z zakresu chorób wewnętrznych. Powołany przez Sąd Okręgowy biegły specjalista z zakresu chorób wewnętrznych dokonał kompleksowej oceny stanu zdrowia wnioskodawcy i uznał że współistniejące rozpoznane schorzenia powodują całkowitą niezdolność do pracy i niezdolność do samodzielnej egzystencji. Sąd dokonał właściwej oceny przedmiotowej opinii i jej uzupełnienia, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, bowiem w istocie zakres pojęcia niezdolności do samodzielnej egzystencji, to co innego niż opieka oznaczająca pielęgnację i dotyczy ona pomocy w załatwianiu elementarnych spraw życia codziennego, tj. robienie zakupów, uiszczanie opłat, składanie wizyt u lekarza, które łącznie wyczerpują treść tego terminu ( por. np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 21 lutego 2002 r., III AUa 1333/01 – OSA 2003/7/28 ).</p> <p>Zwrócić też uwagę należy, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego istnieje zgodność co do tego, że co prawda ocena zdolności do pracy w zakresie dotyczącym naruszenia sprawności organizmu i wynikających stąd ograniczeń możliwości wykonywania zatrudnienia, wymaga z reguły wiadomości specjalnych, to jednak ostateczna ocena, czy ubezpieczony jest niezdolny do pracy ( tu niezdolny do samodzielnej egzystencji ) musi także uwzględniać i inne elementy i ma charakter prawny, stanowiąc subsumcję stanu faktycznego do norm prawnych, wobec czego może jej dokonać wyłącznie Sąd, a nie biegły ( por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2008 r., I UK 356/07 – LEX nr. 490392, z dnia 3 września 2009 r., III UK 30/09 – LEX nr. 537018, z dnia 13 października 2009 r. II UK 106/09 – LEX nr. 558589 ). Ocena ta winna także uwzględniać zasady logiki i doświadczenia życiowego, a taka ocenę Sąd pierwszej instancji przeprowadził.</p> <p>W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie Sądu I instancji dokonane w oparciu o opinię biegłego specjalisty chorób wewnętrznych należy uznać za trafne, tym bardziej, że w apelacji organ rentowy nie przedstawił takich dowodów ani zarzutów, które podważałyby zasadność tego rozstrzygnięcia, które nie narusza prawa materialnego i procesowego. Apelacja w istocie stanowi polemikę z ustaleniami dokonanymi przez Sąd pierwszej instancji na podstawie opinii biegłych. Natomiast wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii kolejnych biegłych nie zasługuje na uwzględnienie, jako zmierzający do przewlekłości postępowania, zwłaszcza że był on już zgłaszany na etapie postępowania pierwszo - instancyjnego i Sąd Okręgowy oddalając go, odniósł się przedstawiając swój pogląd w uzasadnieniu wyroku, a Sąd Apelacyjny to stanowisko podziela.</p> <p>Z tych względów Sąd Apelacyjny nie znajdując w zaskarżonym rozstrzygnięciu naruszenia prawa materialnego i procesowego, uznał apelację za bezzasadną i orzekł jak w sentencji w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> </p> </div>