III AUa 1132/12

<p>Sygn. akt III AUa 1132/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 30 października 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="153"/> <col width="402"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Bożena Grubba</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SSA Grażyna Czyżak (spr.)</p> <p>SSA Barbara Mazur</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>Aleksandra Portaszkiewicz</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 30 października 2012 r. w Gdańsku</p> <p>sprawy <span class="anon-block">W. W.</span> </p> <p>przeciwko</p> <p>Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span> </p> <p>o prawo do emerytury</p> <p>na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy VI Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>z dnia 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt VI U 43/12</p> <p>1.  zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcy <span class="anon-block">W. W.</span> prawo do emerytury począwszy od dnia 01 grudnia 2011 r.;</p> <p>2.  nie obciąża wnioskodawcy kosztami procesu za II instancję.</p> <p>Sygn. akt III AUa 1132/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Decyzją z dnia 12 grudnia 2011 r., powołując się na <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 184)">art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span> odmówił ustalenia <span class="anon-block">W. W.</span> prawa do emerytury, ponieważ nie udowodnił 15 lat pracy w warunkach szczególnych, a jedynie 14 lat, 9 miesięcy i 18 dni. Organ rentowy nie zaliczył do pracy w warunkach szczególnych okresu odbywania służby wojskowej od dnia 26 października 1971 r. do dnia 17 października 1973 r.</p> <p>Odwołanie od powyższej decyzji wniósł <span class="anon-block">W. W.</span> domagając się zaliczenia do okresu pracy w warunkach szczególnych okresu służby wojskowej i ustalenia mu prawa do emerytury.</p> <p>W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dodatkowo powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego.</p> <p>Wyrokiem z dnia 05 kwietnia 2012 r. w sprawie VI U 43/12 Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span> z dnia 12 grudnia 2011 r. w ten sposób, że ustalił <span class="anon-block">W. W.</span> prawo do emerytury poczynając od dnia 28 listopada 2011 r.</p> <p>Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia i rozważania Sądu I instancji:</p> <p> <span class="anon-block">W. W.</span> <span class="anon-block">urodzony dnia (...)</span> wniósł o przyznanie prawa do emerytury w obniżonym wieku na mocy art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z F.U.S. Organ rentowy zaliczył wnioskodawcy do okresów składkowych i nieskładkowych 31 lat, 9 miesięcy i 10 dni. Natomiast do okresu pracy w warunkach szczególnych 14 lat, 9 miesięcy i 18 dni.</p> <p>Ubezpieczony pozostawał w stosunku pracy do dnia 30 listopada 2011 r., nie przystąpił do OFE. Organ rentowy nie zaliczył wnioskodawcy do pracy w warunkach szczególnych okresu odbywania służby wojskowej od dnia 26 października 1971 r. do dnia 17 października 1973 r., tj. 1 roku, 11 miesięcy i 20 dni.</p> <p>W tym okresie, przed odbyciem służby wojskowej, czyli przed dniem 17 października 1973 r. oraz po powrocie ze służby ubezpieczony pracował jako piekarz przy wypieku pieczywa, czego dowodem jest świadectwo pracy w warunkach szczególnych wystawione przez pracodawcę w dniu 12 września 2011 r. i drugie świadectwo z dnia 07 października 2011 r. Pracę piekarza w <span class="anon-block"> Gminnej Spółdzielni (...)</span> w <span class="anon-block">R.</span> wnioskodawca wykonywał w okresie od dnia 01 grudnia 1970 r. do dnia 25 października 1971 r. i ponownie od dnia 02 listopada 1973 r. do dnia 30 kwietnia 1974 r. Zakończył odbywanie służby wojskowej w dniu 17 października 1973 r., a pracę piekarza podjął ponownie nie przekraczając 30 dniowego terminu.</p> <p>Sąd Okręgowy wskazał, że kwestią sporną w niniejszej sprawie jest posiadanie 15 letniego stażu pracy w warunkach szczególnych, a konkretnie możliwości zaliczenia do takiego stażu okresu odbywania służby wojskowej przypadającej w czasie wykonywania pracy w warunkach szczególnych w tym wypadku piekarza. Sąd ten zauważył przy tym, iż charakter pracy w warunkach szczególnych nie był kwestionowany przez organ rentowy.</p> <p>W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 184)">art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku (60 lat dla mężczyzn), jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:</p> <p>- 15 letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnych charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia praw emerytalnych w wieku niższym niż 65 lat (dla mężczyzn);</p> <p>- okres składkowy i nieskładkowy - 25 lat dla mężczyzn;</p> <p>- nie pozostają w stosunku pracy</p> <p>- nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego.</p> <p>Natomiast przepisy dotychczasowe, do których odwołuje się art. 184 ustawy emerytalnej to przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ()">rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a> (Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.).</p> <p>Przepis § 2 rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego stanowi, że okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wykonywana jest stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na danym stanowisku. Chodzi tu o stanowisko wymienione w wykazie A lub B rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego.</p> <p>Sąd I instancji zważył, że wbrew stanowisku organu rentowego, Sąd Najwyższy w najnowszym orzecznictwie wskazuje na konieczność zaliczenia służby wojskowej do pracy w warunkach szczególnych. I tak w wyroku Sądu Najwyższego, na który powołuje się wnioskodawca, z dnia 25 lutego 2010 r. w sprawie II UK 219/09 prezentowane jest następujące stanowisko.</p> <p>1) Okres zasadniczej służby wojskowej odbytej w czasie trwania stosunku pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze zalicza się do stażu pracy wymaganego do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym (art. 32 ust. 1 ustawy emerytalnej), jeżeli pracownik w ustawowym terminie zgłosił swój powrót do tego zatrudnienia.</p> <p>2) Zawarte w art. 32 ust. 4 ustawy emerytalnej odesłanie do przepisów dotychczasowych, sankcjonujących obowiązywanie rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego można odnosić tylko do tych przepisów rozporządzenia, które regulują materię określoną w przepisie ustawy, a więc wiek emerytalny, rodzaje prac lub stanowisk, oraz warunki, na jakich osobom wykonującym te prace przysługuje prawo do emerytury. Zachowały zatem moc przepisy § 4 - 8a, określające wiek emerytalny i okres wykonywania pracy w szczególnych warunkach pracowników wykonujących prace wyszczególnione w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia, przepisy § 9 – 15, określające wiek emerytalny i warunki przechodzenia na emeryturę osób zatrudnionych w szczególnym charakterze, a ponadto przepis § 3, określający ogólny wymagany okres zatrudnienia oraz przepis § 2 ust. 1 stanowiący, że okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Nie sposób uznać, że w wykluczono obowiązywanie § 19 ust. 2 rozporządzenia.</p> <p>W uzasadnieniu orzeczenia Sąd Najwyższy skonstatował odnośnie odbywania służby wojskowej w brzmieniu ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony R.P. (Tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.), iż w „świetle art. 108 ust. 1 ustawy w brzmieniu obowiązującym do 31.12.1974 r. czas odbywania zasadniczej lub okresowej służby wojskowej wlicza się pracownikowi do okresu zatrudnienia w zakresie wszelkich uprawnień związanych z tym zatrudnieniem, jeżeli po odbyciu tej służby podjął on zatrudnienie w tym samym zakładzie pracy, w którym był zatrudniony przed powołaniem do służby. Wydane na podstawie, między innymi, art. 108 ust. 4 powyższej ustawy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19680440318" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968 r. w sprawie szczególnych uprawnień żołnierzy i ich rodzin - Dz. U. z 1968 r. Nr 44, poz. 318 ()">rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968 r. w sprawie szczególnych uprawnień żołnierzy i ich rodzin</a> (Dz. U. Nr 44, poz. 318 ze zm.) regulowało w sposób szczegółowy uprawnienia żołnierza, który w terminie 30 dni po zwolnieniu ze służby zgłosił powrót do zakładu pracy i w wyniku tego podjął w nim zatrudnienie. W myśl w § 5 ust. 1 tego rozporządzenia żołnierzowi wlicza się czas odbywania służby wojskowej do okresu zatrudnienia w zakładzie pracy, w którym podjął zatrudnienie, w zakresie wszelkich uprawnień związanych z zatrudnieniem w tym zakładzie oraz w zakresie szczególnych uprawnień uzależnionych od wykonywania pracy na określonym stanowisku lub w określonym zawodzie. Z przepisów tych wynika, że - pod warunkiem w nich wskazanym - okres zasadniczej służby wojskowej jest okresem zatrudnienia na takich samych warunkach, jak przed powołaniem do tej służby. Jeśli było to zatrudnienie wymienione w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19680030006" title="Ustawa z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin - Dz. U. z 1968 r. Nr 3, poz. 6 (art. 11;art. 11 ust. 2;art. 11 ust. 2 pkt. 1;art. 11 ust. 2 pkt. 2;art. 11 ust. 2 pkt. 3;art. 11 ust. 2 pkt. 4;art. 11 ust. 2 pkt. 5;art. 11 ust. 2 pkt. 6)">art. 11 ust. 2 pkt 1-6 ustawy o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin</a>, to również okres służby wojskowej uważany był za takie samo zatrudnienie, a żołnierz był traktowany jak pracownik wykonujący pracę wymienioną w powołanym przepisie. Innymi słowy, żołnierz zasadniczej służby zawodowej był pracownikiem wykonującym zatrudnienie wymienione w tych przepisach, jeśli zatrudnienie to wykonywał przed powołaniem do służby i do zatrudnienia tego powrócił po jej zakończeniu w określonym terminie. Stąd też Rada Ministrów upoważniona była do zajęcia stanowiska odnośnie do obytej zasadniczej służby wojskowej i odpowiedniego jej zakwalifikowania do zatrudnienia w pierwszej kategorii w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19680030006" title="Ustawa z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin - Dz. U. z 1968 r. Nr 3, poz. 6 (art. 11;art. 11 ust. 2)">art. 11 ust. 2</a>. W konsekwencji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19560390176" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 1956 r. w sprawie zaliczenia pracowników do kategorii zatrudnienia - Dz. U. z 1956 r. Nr 39, poz. 176 (§ 5)">§ 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 1956 r.</a> nadal mieścił się w zakresie ustawowego upoważnienia. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podzielił stanowiska wyrażonego w niepublikowanym dotąd wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 2009 r., II UK 247/08, z którego wynika, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19560390176" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 1956 r. w sprawie zaliczenia pracowników do kategorii zatrudnienia - Dz. U. z 1956 r. Nr 39, poz. 176 (§ 5)">§ 5 rozporządzenia z dnia 10 września 1956 r.</a>, określający warunki zaliczania do okresu zatrudnienia w I kategorii między innymi okresu służby wojskowej, utracił moc po dniu 31 grudnia 1967 r., tj. z dniem wejścia w życie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19680030006" title="Ustawa z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin - Dz. U. z 1968 r. Nr 3, poz. 6 ()">ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin</a>. Praca ubezpieczonego - przed powołaniem do odbycia zasadniczej służby wojskowej i po jej zakończeniu - stanowiła pracę zaliczoną do pierwszej kategorii zatrudnienia według załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 1956 r. w sprawie zaliczania pracowników do kategorii zatrudnienia dział XIX, poz. 2 - Przemysł okrętowy. W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19560390176" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 1956 r. w sprawie zaliczenia pracowników do kategorii zatrudnienia - Dz. U. z 1956 r. Nr 39, poz. 176 (§ 5;§ 5 zd. 2)">§ 5 zdanie drugie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 1956 r.</a>, jeżeli pracownik bezpośrednio przed okresami wymienionymi w art. 8 dekretu wykonywał zatrudnienie w I kategorii, okresy te zalicza się tak jak zatrudnienie w I kategorii zatrudnienia. Jednym z okresów wymienionych w art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 25 czerwca 1954 r. była służba w Wojsku Polskim po dniu 1 listopada 1918 r. (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19680030006" title="Ustawa z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin - Dz. U. z 1968 r. Nr 3, poz. 6 (art. 11 ust. 2 pkt. 4)">pkt 4)</a>.</p> <p>Zatem stosownie do tych przepisów okres zasadniczej służby wojskowej ubezpieczonego zaliczał się do pracy w pierwszej kategorii zatrudnienia. W dniu 1 stycznia 1980 r. weszło w życie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19790130086" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 maja 1979 r. w sprawie pierwszej kategorii zatrudnienia - Dz. U. z 1979 r. Nr 13, poz. 86 ()">rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 maja 1979 r. w sprawie pierwszej kategorii zatrudnienia</a> (Dz. U. Nr 13, poz. 86 ze zm.), a jego § 9 stanowił, że pracownicy, którzy z tytułu zaliczenia ich pracy do pierwszej kategorii zatrudnienia nabyli uprawnienia na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, zachowują te uprawnienia. Kolejne <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ()">rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a> (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) zasadę tę powtórzyło w § 19 ust. 2. Zgodnie z nim prace dotychczas zaliczone do I kategorii zatrudnienia w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19790130086" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 maja 1979 r. w sprawie pierwszej kategorii zatrudnienia - Dz. U. z 1979 r. Nr 13, poz. 86 ()">rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 4 maja 1979 r. w sprawie pierwszej kategorii zatrudnienia</a> (Dz. U. z 1979 r. Nr 13, poz. 86 i z 1981 r. Nr 32, poz. 186) uważa się za prace wykonywane w szczególnych warunkach, o których mowa w § 4. Podstawę prawną dochodzonej emerytury stanowi art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Jego ust. 4 stanowi, że wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. W uchwale składu 7 sędziów z 13 lutego 2002 r. (III ZP 30/01, OSNAPiUS 2002 nr 10, poz. 243) Sąd Najwyższy przyjął, że za przepisy dotychczasowe należy uważać przepisy powołanego rozporządzenia Rady Ministrów wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820400267" title="Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin - Dz. U. z 1982 r. Nr 40, poz. 267 (art. 55)">art. 55 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin</a> (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.). Ustawa ta utraciła moc na podstawie art. 195 pkt 5 ustawy o emeryturach i rentach z FUS i z dniem wejścia w życie tej ostatniej ustawy - 1 stycznia 1999 r. - odpadła wskazana wyżej delegacja ustawowa dla Rady Ministrów. Ustawa o emeryturach i rentach nie zawiera analogicznego upoważnienia, zatem przepis art. 194 stanowiący, że do czasu wydania przepisów wykonawczych przewidzianych w ustawie pozostają w mocy przepisy wykonawcze wydane na podstawie ustaw dotychczasowych, nie jest podstawą prawną zachowania mocy obowiązującej powołanego rozporządzenia. Zawarte w art. 32 ust. 4 ustawy odesłanie do przepisów dotychczasowych, sankcjonujących obowiązywanie rozporządzenia, można odnosić tylko do tych przepisów rozporządzenia, które regulują materię określoną w przepisie ustawy, a więc wiek emerytalny, rodzaje prac lub stanowisk, oraz warunki, na jakich osobom wykonującym te prace przysługuje prawo do emerytury. Zachowały zatem moc przepisy § 4 - 8a określające wiek emerytalny i okres wykonywania pracy w szczególnych warunkach pracowników wykonujących prace wyszczególnione w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia, przepisy § 9 - 15 określające wiek emerytalny i warunki przechodzenia na emeryturę osób zatrudnionych w szczególnym charakterze, a ponadto przepis § 3 określający ogólny wymagany okres zatrudnienia oraz przepis § 2 ust. 1 stanowiący, że okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Nie sposób jednak uznać, że w uchwale tej wykluczono obowiązywanie § 19 ust. 2 rozporządzenia. Po pierwsze, brak w argumentacji uchwały jakiegokolwiek odniesienia się do tego przepisu, podobnie jak zresztą do ust. 1 § 19, a przecież nie ma wątpliwości, że ten ostatni przepis, stanowiąc, że przy ustalaniu okresów pracy, o których mowa w § 2, uwzględnia się również okresy takiej pracy (służby), wykonywanej przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, również wchodzi w materię objętą przepisem art. 32 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Po drugie i najistotniejsze, również i ust. 2 § 19 odnosi się do ustawowego odesłania. Poprzez zagwarantowanie zachowania dotychczasowych uprawnień rozszerza katalog prac wykonywanych w szczególnych warunkach, o których mowa w § 4. Innymi słowy, jest to przepis, który wskazuje rodzaje prac uznawanych za prace w szczególnych warunkach (oprócz tych wymienionych w wykazach A i B) i są nimi prace dotychczas zaliczone do I kategorii zatrudnienia”.</p> <p>Także w innym orzeczeniu, nieco wcześniejszym z dnia 06 kwietnia 2006 r. w sprawie III UK 5/06 Sąd Najwyższy także stwierdził, iż „okres zasadniczej służby wojskowej odbytej w czasie trwania stosunku pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze zalicza się do stażu pracy wymaganego do nabycia praw do emerytury w niższym wieku emerytalnym (art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach w FUS, tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 39. 353 ze zm.), jeżeli pracownik w ustawowym terminie zgłosił swój powrót do tego zatrudnienia”.</p> <p>Sąd I instancji w pełni zaakceptował powyższe poglądy wyrażone w orzecznictwie Sądu Najwyższego zaliczając wnioskodawcy okres odbywania służby wojskowej do pracy w warunkach szczególnych zwłaszcza, iż bezsporna była okoliczność świadczenia pracy w charakterze piekarza (czyli pracy w warunkach szczególnych) w <span class="anon-block"> Gminnej Spółdzielni (...)</span> w <span class="anon-block">R.</span>.</p> <p>Z uwagi na to, że po doliczeniu okresu odbywania zasadniczej służby wojskowej ubezpieczony osiągnął wymagalny okres 15 lat pracy w warunkach szczególnych, Sąd Okręgowy na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 1)">art. 477 (14) § 1 k.p.c.</a> orzekł, jak w sentencji wyroku.</p> <p>Apelację od powyższego wyroku wywiódł Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span> zaskarżając ten wyrok w części dotyczącej daty przyznania świadczenia, zarzucając temu orzeczeniu naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 184)">art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) poprzez przyznanie ubezpieczonemu prawa do emerytury w dacie, w której nie spełniał on łącznie wszystkich wymaganych warunków określonych w tym przepisie.</p> <p>W uzasadnieniu apelacji organ rentowy dokonał streszczenia postępowań administracyjnego i sądowego-pierwszoinstancyjnego w niniejszej sprawie oraz wskazał, że nie kwestionuje ustaleń Sądu I instancji w zakresie zaliczenia do pracy w szczególnych warunkach okresu odbywania służby wojskowej, sprzeczne z przepisami prawa jest jednak rozstrzygnięcie w zakresie daty, od której Sąd ten przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury. Apelujący podkreślił bowiem, że w okresie od dnia 28 listopada 2011 r. do dnia 30 listopada 2011 r. ubezpieczony pozostawał jeszcze w stosunku pracy. Zauważył, że wszystkie niezbędne przesłanki do przyznania prawa do emerytury ubezpieczony spełnił dopiero z dniem 01 grudnia 2011 r., tj. od następnego dnia po rozwiązaniu stosunku pracy.</p> <p>W konkluzji apelacji organ rentowy wnosił o:</p> <p>1) zmianę zaskarżonego wyroku w części dotyczącej przyznania świadczenia poprzez przyznanie prawa do emerytury od dnia 01 grudnia 2011 r., tj. od spełnienia wszystkich przesłanek z art. 184 ustawy emerytalnej;</p> <p>2) zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja organu rentowego zasługiwała na uwzględnienie w sposób skutkujący zmianą zaskarżonego wyroku i przyznaniem <span class="anon-block">W. W.</span> prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym począwszy od dnia 01 grudnia 2011 r.</p> <p>Istota sporu w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny, czy wnioskodawca w okresie od dnia 28 listopada 2011 r. do dnia 30 listopada 2011 r. spełniał łącznie wszystkie, wynikające z treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 184;art. 184 ust. 1;art. 184 ust. 2)">art. 184 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm., nazywanej dalej ustawą emerytalną), przesłanki ustalenia mu prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym.</p> <p>Stosownie do treści art. 184 ust. 1 ustawy emerytalnej ubezpieczonym (mężczyznom) urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje prawo do emerytury po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32 ustawy emerytalnej (60 lat - <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 (§ 4;§ 4 ust. 1;§ 4 ust. 1 pkt. 1)">§ 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a> - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm., nazywanego dalej rozporządzeniem w sprawie wieku emerytalnego), jeżeli w dniu wejścia tej ustawy w życie, tj. w dniu 01 stycznia 1999 r. osiągnęli: okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku obniżonym oraz okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 ustawy emerytalnej (co najmniej 25 letni).</p> <p>Takim ubezpieczonym przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32 ustawy emerytalnej pod warunkiem nie przystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego oraz rozwiązania stosunku pracy (art. 184 ust. 2 ustawy emerytalnej).</p> <p>Przepis art. 184 ust. 1 ustawy emerytalnej dotyczy zatem wyłącznie tych ubezpieczonych, którzy w dniu wejścia w życie ustawy emerytalnej, tj. 01 stycznia 1999 r. już legitymowali się wymaganym okresem składkowym i nieskładkowym, w tym wymaganym okresem pracy w warunkach szczególnych, lecz nie osiągnęli jeszcze wymaganego wieku emerytalnego.</p> <p>W przedmiotowej sprawie apelujący kwestionował jedynie spełnienie przez wnioskodawcę w okresie od dnia 28 listopada 2011 r. do dnia 30 listopada 2011 r. przesłanki rozwiązania stosunku pracy przez ubezpieczonego, będącego pracownikiem (art. 184 ust. 2 ustawy emerytalnej).</p> <p>Nie były natomiast sporne pozostałe, stanowione przez art. 184 ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej przesłanki ustalenia wnioskodawcy prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym w postaci: osiągnięcia przez niego wieku przewidzianego w art. 32 ustawy emerytalnej (60 lat - § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego), osiągnięcia w dniu wejścia ustawy emerytalnej w życie: okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymaganego w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku obniżonym (co najmniej 15 lat - § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego) oraz okresu składkowego i nieskładkowego, o którym mowa w art. 27 ustawy emerytalnej (co najmniej 25 letni), jak również nie przystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego.</p> <p>Stosownie do treści art. 100 ust. 1 ustawy emerytalnej prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa.</p> <p>Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko organu rentowego (apelacja k. 29-29v. akt sprawy) zgodnie, z którym w okresie od dnia 28 listopada 2011 r. do dnia 30 listopada 2011 r. wnioskodawca nie spełniał wymogu ustalenia mu prawa do emerytury z art. 184 ust. 2 ustawy emerytalnej w postaci rozwiązania stosunku pracy – w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem.</p> <p>Sąd ten stwierdził, że powyższe stanowisko znajduje w szczególności oparcie w treści dokumentu w postaci świadectwa pracy z dnia 30 listopada 2011 r. (akta em. ZUS), z którego wynika, że wnioskodawca w okresie od dnia 01 kwietnia 1986 r. do dnia 30 listopada 2011 r. był zatrudniony w <span class="anon-block"> Gminnej Spółdzielni (...)</span> w <span class="anon-block">B.</span> w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku kierownika piekarni.</p> <p>W świetle treści powyższego dokumentu nie ulega wątpliwości, że wnioskodawca, będący pracownikiem w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 2)">art. 2 K.p.</a>, w okresie od dnia 28 listopada 2011 r. do dnia 30 listopada 2011 r. nie spełniał łącznie wszystkich przesłanek ustalenia mu prawa do emerytury w wieku obniżonym z art. 184 ustawy emerytalnej, a w szczególności wynikającej z treści art. 184 ust. 2 ustawy emerytalnej przesłanki w postaci rozwiązania stosunku pracy.</p> <p>Tym samym stwierdzić należy, że Sąd Okręgowy ustalając <span class="anon-block">W. W.</span> prawo do emerytury w wieku obniżonym w okresie od dnia 28 listopada 2011 r. do dnia 30 listopada 2011 r. naruszył prawo materialne, a w szczególności art. 184 ust. 2 ustawy emerytalnej w zw. z art. 100 ust. 1 ustawy emerytalnej.</p> <p>Ponieważ w myśl art. 100 ust. 1 ustawy emerytalnej prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa, a zatem stwierdzić należy, że prawo <span class="anon-block">W. W.</span> do emerytury w wieku obniżonym z art. 184 ustawy emerytalnej powstało dopiero w dniu 01 grudnia 2011 r., tj. w dniu następującym po dniu spełnienia przesłanki z art. 184 ust. 2 ustawy emerytalnej w postaci rozwiązania stosunku pracy łączącego wnioskodawcę z <span class="anon-block"> Gminną Spółdzielnią (...)</span> w <span class="anon-block">B.</span>.</p> <p>Z treści przepisu art. 129 ust. 1 ustawy emerytalnej wynika, że świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu z uwzględnieniem ust. 2.</p> <p>Ponieważ prawo <span class="anon-block">W. W.</span> do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym powstało po złożeniu wniosku w dniu 09 listopada 2011 r. (akta em. ZUS), a zatem stosownie do treści art. 129 ust. 1 ustawy emerytalnej, w przedmiotowej sprawie, emeryturę należy wypłacić wnioskodawcy, poczynając od dnia powstania prawa do tego świadczenia, tj. od dnia 01 grudnia 2011 r.</p> <p>W konsekwencji Sąd I instancji ustalając ubezpieczonemu prawo do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym już od dnia 28 listopada 2011 r. naruszył również przepis art. 129 ust. 1 ustawy emerytalnej poprzez jego niezastosowanie.</p> <p>Sąd II instancji zauważył na marginesie, że zawarte w apelacji żądanie - zmiany zaskarżonego wyroku w części dotyczącej przyznania świadczenia poprzez przyznanie ubezpieczonemu prawa do emerytury od dnia 01 grudnia 2011 r. (k. 29-29v. akt sprawy) jest wadliwie sformułowane, ponieważ zaskarżony wyrok, co do prawa wnioskodawcy do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym od dnia 01 grudnia 2011 r., wobec jego nie zaskarżenia uprawomocnił się, a zatem niedopuszczalne jest w świetle przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 365;art. 365 § 1)">art. 365 § 1 k.p.c.</a> przeprowadzanie postępowania dowodowego w tej kwestii, nie tylko zaś dokonywanie ustaleń sprzecznych (por. wyrok S.N. z dnia 04 marca 2008 r. w sprawie IV CSK 441/07, publik. LEX nr 376385).</p> <p>Stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a> w razie uwzględnienia apelacji sąd drugiej instancji zmienia zaskarżony wyrok i orzeka, co do istoty sprawy.</p> <p>Mając na względzie powyższe, działając na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a> Sąd Apelacyjny orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku.</p> <p>W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> stanowi odstępstwo od ogólnej reguły obciążania kosztami przewidzianej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> i powinien być zastosowany, oczywiście, jedynie w takich wypadkach, które - w ocenie sądu - można uznać za "szczególnie uzasadnione" w rozpoznawanej sprawie (por. postanowienie S.N. z dnia 11 lutego 2011 r. w sprawie I CZ 38/10, publik. LEX nr 738387).</p> <p>Podstawę do jego zastosowania stanowią konkretne okoliczności danej sprawy, przekonujące o tym, że w danym przypadku obciążenie strony przegrywającej kosztami procesu na rzecz przeciwnika byłoby niesłuszne, niesprawiedliwe. Stanowią je zarówno fakty związane z samym procesem, jak i leżące poza nim, a dotyczące sytuacji życiowej, stanu majątkowego stron, które powinny być oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego. Zatem przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> powinien być zastosowany wówczas, gdy w okolicznościach danej sprawy obciążenie strony przegrywającej kosztami procesu przeciwnika byłoby rażąco niezgodne z zasadami słuszności (por. postanowienie S.N. z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie II CZ 203/10, publik. LEX nr 738399).</p> <p>W ocenie Sądu II instancji obciążenie <span class="anon-block">W. W.</span> kosztami procesu organu rentowego za postępowanie apelacyjne byłoby niesłuszne, ponieważ wnioskodawca uległ temu organowi jedynie w znikomym zakresie, dotyczącym prawa do emerytury w okresie od dnia 28 listopada 2011 r. do dnia 30 listopada 2011 r., co stanowi „szczególnie uzasadniony wypadek” w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> </p> <p>W związku z powyższym, Sąd ten na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> orzekł, jak w pkt II sentencji wyroku.</p> </div>