III AUa 242/12

<p>Sygn. akt III AUa 242/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 30 października 2012 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Poznaniu, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</strong> </p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="219"/> <col width="398"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Iwona Niewiadowska-Patzer (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SSA Ewa Cyran</p> <p>SSA Marek Borkiewicz</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>st.sekr.sądowy Alicja Karkut</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 30 października 2012 r. w Poznaniu</p> <p>sprawy z wniosku <strong> <!-- --> <span class="anon-block">J. S.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w <span class="anon-block">P.</span> </strong> </p> <p>o składki</p> <p>na skutek apelacji wnioskodawcy <span class="anon-block">J. S.</span> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu</p> <p>z dnia 10 listopada 2011 r. sygn. akt VIII U 1554/11</p> <p> <strong> <!-- -->z m i e n i a zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję w ten sposób, że stwierdza, iż stopę procentową składki na ubezpieczenie wypadkowe w roku składkowym od 1 kwietnia 2009r. do 31 marca 2010r. nie podwyższa się o 50%.</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w <span class="anon-block">P.</span> decyzją z dnia 27 kwietnia 2011r. stwierdził, że stopę procentową składki na ubezpieczenie wypadkowe obowiązującą płatnika składek <span class="anon-block">J. S.</span> <span class="anon-block"> PHU (...)</span> w roku składkowym obejmującym okres od 1 kwietnia 2009r. do 31 marca 2010r. podwyższa się o 50%.</p> <p>Od powyższej decyzji odwołanie złożył <span class="anon-block">J. S.</span> wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.</p> <p>Sąd Okręgowy- Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu wyrokiem z dnia 10 listopada 2011r. oddalił odwołanie.</p> <p>Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia:</p> <p> <span class="anon-block">J. S.</span> prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą <span class="anon-block"> Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe (...)</span>. Płatnik składek został zgłoszony do ubezpieczeń społecznych od dnia 31 grudnia 1998r.</p> <p>W okresie rozliczeniowym od 1 kwietnia 2008r. do 31 marca 2009r. płatnika składek obowiązywała stopa składki na ubezpieczenie wypadkowe w wysokości 0,84% -ustalona przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, ponieważ w poprzednich 3 kolejnych latach kalendarzowych odwołujący przekazywał informacje ZUS IWA.</p> <p>W 2008r. <span class="anon-block">J. S.</span> z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej <span class="anon-block"> PHU (...)</span> zgłaszał do ubezpieczenia wypadkowego poniżej 9 osób.</p> <p> <span class="anon-block">H. C.</span> zatrudniona na stanowisku dyrektora w firmie odwołującego, w dniu 14 maja 2009r. przekazała do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych drogą elektroniczną deklarację rozliczeniową płatnika składek <span class="anon-block"> PHU (...)</span> –ZUS DRA za miesiąc kwiecień 2009r. z ustaloną stopą procentową składki na ubezpieczenie wypadkowe w wysokości 0,84%.</p> <p>Wynagrodzenie w firmie odwołującego jest wypłacane „z dołu” do dnia 10 każdego miesiąca i tak wynagrodzenie za marzec 2009r. wypłacono w kwietniu 2009r., a za kwiecień 2009r. wypłacono do 10 maja 2009r.</p> <p>W oparciu o tak ustalony stan faktyczny Sąd Okręgowy uznał, że stanowisko odwołującego, iż prawidłowo ustalił liczbę ubezpieczonych, gdyż deklaracje dotyczyły okresu do 31 marca 2009r. czyli wynagrodzenia za pracę wykonywaną w marcu 2009r., a wypłaconego w kwietniu 2009r., jest pozbawione słuszności.</p> <p>Sąd powołał treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021991673" title="Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych - Dz. U. z 2002 r. Nr 199, poz. 1673 (art. 34;art. 34 ust. 1)">art. 34 ust.1 ustawy z dnia 30 października 2002r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych</a> (Dz.U. z 2009r. Nr 167 poz.1322 ), który stanowi, że jeżeli płatnik składek nie przekaże danych lub przekaże nieprawdziwe dane, o których mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021991673" title="Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych - Dz. U. z 2002 r. Nr 199, poz. 1673 (art. 31)">art.31</a>, co spowoduje zaniżenie stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe, zakład ustala, w drodze decyzji, stopę procentową składki na cały rok składkowy w wysokości 150% stopy procentowej ustalonej na podstawie prawidłowych danych. Zdaniem Sądu przepis ten stosuje się odpowiednio do płatników składek, którzy nieprawidłowo ustalili liczbę ubezpieczonych lub grupę działalności.</p> <p>Sąd Okręgowy wskazując na regulację zawartą w art. 28 ust.1 i 3 ustawy oraz podnosząc, że płatnik składek w 2008r. zgłosił do ubezpieczenia wypadkowego poniżej 9 osób, uznał, że dla płatnika składek zgłaszającego do ubezpieczenia wypadkowego nie więcej niż 9 ubezpieczonych stopa procentowa składki wynosi od 1 kwietnia 2009r.-1,67%. Tym samym składając deklarację ZUS DRA za kwiecień 2009r. odwołujący obowiązany był ustalić stopę procentową w tej wysokości. Nie ma znaczenia, że deklaracja złożona w kwietniu dotyczyła wynagrodzenia za pracę wykonywaną w marcu 2009r.</p> <p>W ocenie Sadu, skoro odwołujący w deklaracji rozliczeniowej za kwiecień 2009r. ustalił stopę procentową składki na ubezpieczenie wypadkowe w wysokości, która obowiązywała go w poprzednim okresie rozliczeniowym, to tym samym odwołujący nieprawidłowo ustalił liczbę ubezpieczonych, a to z kolei spowodowało zaniżenie stopy procentowej składki.</p> <p>Zdaniem Sądu zachowanie odwołującego wynikało z błędnej interpretacji przepisu art. 27 w związku z art.2 pkt 8 ustawy wypadkowej, jednakże płatnik składek obowiązany jest znać i prawidłowo stosować przepisy prawa i nie może powoływać się na ich własną nieprawidłową interpretację. Tym samym zachowanie odwołującego Sąd uznał za zawinione.</p> <p>Z tych powodów Sąd oddalił odwołanie uznając je za bezpodstawne.</p> <p> <span class="underline"> <!-- -->Apelację od wyroku złożył pełnomocnik odwołującego zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:</span> </p> <p>I.  błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na:</p> <p>- nieprawidłowym przyjęciu, że powód w dokumentach rozliczeniowych złożonych w ZUS oznaczonych za miesiąc 04/2009 nieprawidłowo wykazał stopę procentową w wysokości 0,84%,</p> <p>- przyjęcie, ze powód nieprawidłowo ustalił liczbę ubezpieczonych,</p> <p>II.  naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez uznanie, iż organ rentowy prawidłowo zastosował art.34 ust.1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych z 2002r. w zw. z art.34 ust.3 niniejszej ustawy poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania treści niniejszych przepisów .</p> <p>Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o:</p> <p>1)  zmianę wyroku poprzez uchylenie decyzji ZUS w zakresie podwyższenia o 50% stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe powoda w roku składkowym w okresie od 1 kwietnia 2009r. do 31 marca 2010r.,</p> <p>2)  zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania za obie instancje, ewentualnie</p> <p>3)  uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie do ponownego rozpoznania celem rozpoznania istoty sprawy oraz kosztów postępowania za obie instancje.</p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</span> </em> </strong> </p> <p>Apelację należy uznać za uzasadnioną.</p> <p>Stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie nie jest sporny. Wynika z niego, że płatnik składek <span class="anon-block">J. S.</span> w deklaracji ZUS DRA za miesiąc kwiecień 2009r. błędnie wskazał stopę procentową składek na ubezpieczenie wypadkowe w wysokości 0,84% obowiązującej w roku składkowym 1.04.2008r.-31.03.2009r.</p> <p>Powyższa nieprawidłowość została spowodowana nieprawidłową interpretacją przez odwołującego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021991673" title="Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych - Dz. U. z 2002 r. Nr 199, poz. 1673 (art. 2;art. 2 pkt. 8)">art.2 pkt 8</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021991673" title="Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych - Dz. U. z 2002 r. Nr 199, poz. 1673 (art. 27)">art. 27 ustawy z dnia 30 października 2002r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych</a> (Dz.U. 2009.167.1322). w myśl którego "rok składkowy" to okres obowiązywania stopy procentowej składek na ubezpieczenie wypadkowe należnych za okres od dnia 1 kwietnia danego roku do dnia 31 marca następnego roku.</p> <p>Przyczyny błędnego wskazania stopy procentowej za nowy rok składkowy wyjaśniła świadek <span class="anon-block">H. C.</span>. Zeznania te słusznie Sąd I instancji uznał za wiarygodne. Korelują one także z zeznaniami świadka <span class="anon-block">W. S.</span>- pracownika pozwanego, złożonymi przed Sądem Apelacyjnym, która potwierdziła, że błąd w deklaracji za kwiecień 2009r. wyniknął, w jej ocenie, z braku wiedzy o sposobie obliczenia stopy procentowej dla płatnika zatrudniającego poniżej 10 osób, a nie chęci świadomego wprowadzenia w błąd organu rentowego. Świadczy o tym fakt, że płatnik podawał prawidłową ilość pracowników (poza błędem w 01/08) a deklarację za maj 2009r. sporządził zgodnie z obowiązującymi przepisami (k.92 akt).</p> <p>Sankcja zastosowana w zaskarżonej decyzji wynika z treści art. 34 ust.1 i 3 ustawy wypadkowej, zgodnie z którym „jeżeli płatnik składek <strong> <!-- -->nie przekaże danych lub przekaże nieprawdziwe dane</strong>, o których mowa w art. 31, co spowoduje zaniżenie stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe, Zakład ustala, w drodze decyzji, stopę procentową składki na cały rok składkowy w wysokości 150 % stopy procentowej ustalonej na podstawie prawidłowych danych. Płatnik składek zobowiązany jest opłacić zaległe składki wraz z odsetkami za zwłokę (ust.1). Przepis ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do płatników składek, o których mowa <strong> <!-- -->w art. 28 ust. 1</strong> i art. 33 ust. 1 i 2, którzy <strong> <!-- -->nieprawidłowo ustalili liczbę ubezpieczonych lub grupę działalności</strong>, przy czym, jeżeli płatnik składek stwierdzi nieprawidłowość, obowiązany jest on ponownie ustalić stopę procentową składki na ubezpieczenie wypadkowe we własnym zakresie (<strong> <!-- -->ust.3</strong>).</p> <p>Należy zauważyć, że art. 28 ust.1 i 2 ustawy z dnia 30 października 2002r. ustala dwie kategorie płatników składek: 1) płatników zgłaszających do ubezpieczenia wypadkowego nie więcej niż 9 ubezpieczonych i 2) płatników zgłaszających do tegoż ubezpieczenia co najmniej 10 ubezpieczonych.</p> <p>W przypadku płatników zgłaszających do ubezpieczenia wypadkowego nie więcej niż 9 ubezpieczonych (tak jak odwołujący) stopa procentowa składki jest zryczałtowana. Wynosi ona dla każdego płatnika z tej kategorii niezależnie od grupy działalności, do jakiej został zaliczony, 50% najwyższej stopy procentowej ustalonej na dany rok składkowy dla grup działalności zgodnie z zasadami określonymi w art. 30 ustawy.</p> <p>Regulacja art.34 ust.3 ustawy dotyczy płatników niewymienionych w ust.1 czyli tych, dla których Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ustala indywidualnie stopy procentowej składki i którzy określają ją sami, według zasad określonych w art.28 ust.1 ustawy. Dla ustalenia stopy procentowej składki w przypadku tej kategorii płatników konieczne jest prawidłowe określenie na podstawie art.28 ust.3 liczby osób zgłoszonych do ubezpieczenia wypadkowego, by stwierdzić, czy ma zastosowanie zryczałtowana stopa procentowa.</p> <p>Zatem art.34 ust.3 stanowi o nieprawidłowym ustalaniu przez płatnika liczby ubezpieczonych lub grupy działalności, albowiem w przypadku płatników wymienionych w art.28 ust.1 oraz art.33 ust.1 i 2 ustawy oni sami określają stopę procentową składki na podstawie tych danych.</p> <p>Wspomniana sankcja, na co zwrócił uwagę Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 4 lutego 2011r. II UZP 1/11 (OSNP2012,7-8, poz. 102) może być zastosowana wobec płatnika zgłaszającego do ubezpieczenia wypadkowego nie więcej niż 9 osób tylko wówczas, gdy nieprawidłowo ustalił on tę liczbę ubezpieczonych (nieprawidłowo zastosował art. 28 ust.3 tej ustawy).</p> <p>Sąd Apelacyjny w pełni powyższe stanowisko podziela, podkreślając, że jedynie zawinione zachowanie płatnika kwalifikuje się do zastosowania art. 34 ust.1 ustawy wypadkowej. Taki pogląd został także zaprezentowany przez Sebastiana Samola w Komentarzu do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021991673" title="Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych - Dz. U. z 2002 r. Nr 199, poz. 1673 (art. 34)">art. 34 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych</a>, który stwierdza, że „ jeśli płatnik składek przekazał obiektywnie nieprawdziwe dane, będąc przekonanym o ich zgodności z rzeczywistością, odpada podstawa do naliczenia mu stopy procentowej składki na cały rok składkowy w wysokości 150% stopy procentowej ustalonej na podstawie prawidłowych danych.”</p> <p>Należy zatem podzielić pogląd, że przekazanie przez płatnika do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych składki w zaniżonej wysokości , jeśli wynika ono z innych powodów niż świadome wskazanie nieprawdziwej liczby osób zgłoszonych do ubezpieczenia, nie wyczerpuje hipotezy normy art.34 ust.1 w związku z ust. 1i nie implikuje skutku objętego jej dyspozycją.</p> <p>W rozpoznawanej sprawie niewątpliwie mamy do czynienia z taką właśnie sytuacją, gdy płatnik składek nieświadomie ustalił składkę za kwiecień 2009r. w zaniżonej wysokości, co zresztą w następnym miesiącu niezwłocznie skorygował.</p> <p>W ocenie Sądu Apelacyjnego rygorystyczna sankcja zawarta w art. 34 ust. 1 ustawy wypadkowej nie może być stosowana w sytuacjach, gdy płatnikowi składek nie można zarzucić nierzetelności, a przyczyna opłacenia składki w zaniżonej wysokości jest spowodowana nieświadomym działaniem, np. błędem rachunkowym czy pisarskim, bądź jak w rozpoznawanej sprawie błędnym zinterpretowaniem przepisu.</p> <p>W takich sytuacjach podwyższenie składki aż o 50% za cały następny rok składkowy byłoby niewspółmiernym obciążeniem płatnika w stosunku do stwierdzonych u niego nieprawidłowości.</p> <p>Należy także podzielić zarzut apelacji, że pozwany organ rentowy, mimo że wielokrotnie wskazywał, że sankcja zastosowana w decyzji jest następstwem nieprawidłowego ustalenia liczby ubezpieczonych, nie wyjaśnił w jaki sposób odwołujący wprowadził w błąd pozwanego co do liczby ubezpieczonych.</p> <p>Niewątpliwie apelujący ma rację twierdząc, że liczba ubezpieczonych była podawana przez płatnika prawidłowo, co potwierdziły także zeznania świadka <span class="anon-block">W. S.</span>.</p> <p>Mając powyższe na względzie Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 1k.p.c. orzekł jak w sentencji.</p> <p>/SSA Ewa Cyran/ /SSA Niewiadowska-Patzer/ /SSA Marek Borkiewicz/</p> </div>