III AUa 550/12

<p>Sygn. akt III AUa 550/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 30 października 2012 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Poznaniu, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</strong> </p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="219"/> <col width="398"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Iwona Niewiadowska-Patzer</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SSA Ewa Cyran (spr.)</p> <p>SSA Marek Borkiewicz</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>st.sekr.sądowy Alicja Karkut</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 30 października 2012 r. w Poznaniu</p> <p>sprawy z odwołania <strong> <!-- --> <span class="anon-block">J. C.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w <span class="anon-block">P.</span> </strong> </p> <p>o podleganie ubezpieczeniu społecznemu</p> <p>na skutek apelacji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w <span class="anon-block">P.</span> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu</p> <p>z dnia 5 marca 2012 r. sygn. akt VIII U 3769/11</p> <p> <strong> <!-- -->o d d a l a apelację. </strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Decyzją z dnia 12 sierpnia 2011r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w <span class="anon-block">P.</span> stwierdził, że <span class="anon-block">J. C.</span>:</p> <p>1/ podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności w okresach :</p> <p>od 01.01 1999r. do 31.12.2008r.,</p> <p>od 01.03.2009r. do 31.03.2009r.,</p> <p>od 01.07.2009r. do 31.08.2009r.</p> <p>od 01.03.2010r. do 31.03.2010r.,</p> <p>od 01.03.2011r.</p> <p>2/ nie podlega temu ubezpieczeniu w okresach:</p> <p>od 01.01 2009r. do 28.02.2009r.,</p> <p>od 01.04.2009r. do 30.06.2009r.,</p> <p>od 01.09.2009r., do 28.02.2009r.,</p> <p>od 01.04.2010r. do 28.02.2011r.</p> <p>Sąd Okręgowy - Sad Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Poznaniu wyrokiem z dnia 5 marca 2011r. zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdził, iż odwołujący <span class="anon-block">J. C.</span> nie podlegał z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od 1 stycznia 2009r. do 28 lutego 2011r.</p> <p>Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia faktyczne i argumentacja prawna:</p> <p> <span class="anon-block">J. C.</span> prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">P.</span>.</p> <p>Odwołujący dokonał zgłoszenia do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych emerytalnego, rentowych i wypadkowego oraz zdrowotnego od 31.12.1998r. oraz dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego od 01.01.1999r.</p> <p>W lutym 2011r. dokonał wyrejestrowania z powyższych ubezpieczeń od dnia 01.01.2009r. Następnie dokonał zgłoszenia do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych od 01.01.2009r. Z powyższych ubezpieczeń wyrejestrował się od dnia 01.03.2011r. Po raz kolejny zgłosił się do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego od 01.03.2011r.</p> <p>W dniu 9 września 2008r. złożył wniosek do ZUS o wyrażenie zgody na opłacenie składek po terminie. Za styczeń i maj 2004r.Pozwany Zakład wyraził zgodę i uznał dobrowolne ubezpieczenie chorobowe <span class="anon-block">J. C.</span>. W okresie od 01.01.1999r. do nadal.</p> <p>Następnie odwołujący opłacił po ustawowo określonym terminie składki, za czerwiec 2009r. oraz od września do lutego 2009r. i od kwietnia do grudnia 2010r. i w piśmie z dnia 20.12.2010r. wniósł o przywrócenie terminów płatności. Organ rentowy w piśmie z dnia 02.01.2011r. nie wyraził zgody i potwierdził dobrowolne ubezpieczenie chorobowe w okresach następnie wymienionych w decyzji oraz podał okresy nie podlegania ubezpieczeniu w okresach, które później wymienił w zaskarżonej decyzji.</p> <p>W tym stanie faktycznym Sąd Okręgowy powołując się na <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 11;art. 11 ust. 2)">art.11 ust.2</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 6;art. 6 ust. 1;art. 6 ust. 1 pkt. 5;art. 14;art. 14 ust. 1;art. 14 ust. 1 a)">art.6 ust.1 pkt.5, art.14 ust.1 i 1a</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 36;art. 36 ust. 4)">art.36 ust.4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (Dz.U. z 2009r. Nr 205, poz.1585 ze zm.) uznał odwołanie za uzasadnione.</p> <p>Sąd wskazał, że przedmiotem sporu jest ustalenie, czy odwołujący podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia 2009r. do 28 lutego 2011r.</p> <p>Z wymienionych wyżej przepisów wynika, że dobrowolne ubezpieczenie ustaje od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, za który nie opłacono w terminie składki należnej na to ubezpieczenie. Ponowne objęcie tym ubezpieczeniem następuje od dnia wskazanego we wniosku o objęcie tym ubezpieczeniem.</p> <p>W niniejszej sprawie organ rentowy odmówił uwzględnienia stanowiska odwołującego składającego 21.02.2011r. korekty dokumentów rozliczeniowych za miesiące marzec, lipiec, sierpień 2009r. i marzec 2010r. bez wykazywania składki na ubezpieczenie chorobowe i dokument zgłoszeniowy z datą przystąpienia do ubezpieczeń społecznych od 01.01.2009r. bez woli przystąpienia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Skutkiem takiego stanowiska jest uznanie podlegania przez odwołującego dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu.</p> <p>Sąd Okręgowy zwracając uwagę, że z art.14 ust. 1 sus. wynika, że dobrowolne ubezpieczenie chorobowe ustaje od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, za który nie opłacono składki należnej na to ubezpieczenie. Treść przepisu nie wskazuje, by ubezpieczenie ustawało tylko w tym miesiącu, za który nie opłacono w terminie należnej składki. Zatem ustanie ubezpieczenia ma ten skutek do czasu ponownego złożenia wniosku o objęcie tym ubezpieczeniem.</p> <p>Skoro odwołujący expressis verbis sformułował żądanie, by uznać, że jego dobrowolne ubezpieczenie ustało od pierwszego dnia miesiąca, w którym nie opłacił w terminie należnej składki, tj. od 01.01.2009r., a ponowne objęcie tym ubezpieczeniem nastąpiło dopiero zgodnie z jego zgłoszeniem od 01.03.2011r, to należało w ocenie Sądu Okręgowego w tej sytuacji zmienić zaskarżoną decyzję i stwierdzić, że odwołujący nie podlegał dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od 01.01.2009r. do 28.02.2011r.</p> <p>Z tych względów Sąd Okręgowy na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 2)">art. 477^{<!-- -->14} § 2 k.p.c.</a> orzekł jak w sentencji wyroku.</p> <p>Powyższy wyrok zaskarżył apelacją pozwany organ rentowy zarzucając:</p> <p>1.  rażące naruszenie prawa materialnego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 14;art. 14 ust. 2;art. 14 ust. 2 pkt. 2)">art. 14 ust.2 pkt.2 in fine ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że odwołujący z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej nie podlegał w okresie od 1 stycznia 2009r. do 28 lutego 2011r. dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu.</p> <p>2.  rażące naruszenie prawa procesowego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 321;art. 321 § 1)">art.321 § 1 k.p.c.</a> poprzez jego błędną wykładnię i nie zastosowanie, a wskutek tego orzeczenie ponad żądanie odwołania albowiem niespornym były okresy, co do których organ rentowy orzekł o nie podleganiu przez odwołującego dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu w okresach od 01.04.2009r. do 30.06.2009r., od 01.09.2009r. do 28.02.2010r.,</p> <p>3.  rażące naruszenie przepisów prawa procesowego tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów, a w konsekwencji przyjęcie, mimo braku przesłanek faktycznych i prawnych ku temu, iż odwołujący z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej nie podlegał w okresie od 1 stycznia 2009r. do 28 lutego 2011r. dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu.</p> <p>Wskazując na powyższe zarzuty organ rentowy wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach zastępstwa procesowego za obie instancje.</p> <p>Odwołujący domagał się oddalenia apelacji.</p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</span> </em> </strong> </p> <p>Apelacja jest bezzasadna.</p> <p>Sąd Apelacyjny w pełni podziela oraz przyjmuje za własne ustalenia faktyczne i rozważania prawne poczynione przez Sąd Okręgowy.</p> <p>Sąd ten wyczerpująco uzasadnił swoje stanowisko i dokonał właściwej oceny zebranego materiału dowodowego nie naruszając swobodnej oceny, o której mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art.233 § 1 k.p.c.</a> </p> <p>Niniejsza sprawa dotyczy podlegania odwołującego <span class="anon-block">J. C.</span> dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu w okresie od 1 stycznia 2009r. do 28 lutego 20011r.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 14;art. 14 ust. 1)">art.14 ust.1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a> objęcie dobrowolnie ubezpieczeniami emerytalnym, rentowymi i chorobowym następuje od dnia wskazanego we wniosku o objęcie tymi ubezpieczeniami, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym został zgłoszony wniosek, z zastrzeżeniem ust.1a, który stanowi, że objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym następuje od dnia wskazanego we wniosku tylko wówczas, gdy zgłoszenie do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych zostanie dokonane w terminie określonym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 36;art. 36 ust. 4)">art.36 ust.4</a>.</p> <p>W myśl art.14 ust.2 ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz chorobowe, o których mowa w ust.1 , ustają:</p> <p>1)  od dnia wskazanego we wniosku o wyłączenie z tych ubezpieczeń, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym wniosek został złożony;</p> <p>2)  od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, za który nie opłacono w terminie składki należnej na to ubezpieczenie — w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność i osób z nimi współpracujących, duchownych oraz osób wymienionych w art.7 i art.10; w uzasadnionych przypadkach Zakład, na wniosek ubezpieczonego, może wyrazić zgodę na opłacenie składki po terminie, z zastrzeżeniem ust.2a;</p> <p>3)  od dnia ustania tytułu podlegania tym ubezpieczeniom.</p> <p>We wszystkich przypadkach do powstania stosunku prawnego dobrowolnego ubezpieczenia niezbędny jest wniosek ubezpieczonego.</p> <p>W przypadku dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego wymagany jest dodatkowy warunek, by wniosek został zgłoszony w terminie 7 dni od powstania obowiązku ubezpieczenia emerytalnego i rentowych (art.36 ust.4 ustawy s.u.s.).</p> <p>Z cytowanego wyżej art.14 ust.2 pkt.2 ustawy wynika, że opóźnienie w opłaceniu składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe powoduje ustanie ubezpieczenia, a więc dobrowolny tytuł ubezpieczenia społecznego ustaje z mocy prawa od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, za który nie opłacono w terminie należnej na to ubezpieczenie składki. Ustanie ubezpieczenia następuje wskutek wyraźnego uznania przez ustawodawcę, że nieopłacenie przez ubezpieczonego w terminie należnej składki stanowi jego rezygnację z tego rodzaju ubezpieczenia. Ponowne objęcie dobrowolnymi ubezpieczeniami społecznymi, w tym chorobowym wymaga złożenia nowego wniosku przez zainteresowanego. Samo opłacanie składek na dobrowolne ubezpieczenie społeczne, po ustaniu z mocy prawa dobrowolnego tytułu ubezpieczenia nie powoduje dalszego trwania ochrony ubezpieczeniowej z wygasłego stosunku ubezpieczenia. Wniosek o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym musi być wyraźny i jednoznaczny, nie jest wystarczające samo opłacanie składek przez zainteresowanego oraz przyjmowanie tych składek przez organ rentowy. Takie stanowisko wynika z ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego (por. wyrok SN z dnia 22.07.2009 I UK 70/09 LEX nr 529763; wyrok SN z dnia 28.11.2002, II UK, LEX nr 577471; wyrok SN z 12.03.2012r., IUK 339/11, LEX 1212053), które Sąd Apelacyjny w pełni akceptuje i podziela.</p> <p>Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12.03.2012r. jednoznacznie stwierdził, że: „Ponowne objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym wymaga złożenia w tym zakresie ponownego wniosku przez zainteresowanego. Wykładnia językowa art. 11 ust.2 oraz art.14 ust.1 i 1a wskazuje na konieczność złożenia przez ubezpieczonego odpowiedniego wniosku jako warunku objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym”.</p> <p>Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, iż nieopłacenie przez odwołującego składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe w styczniu, a potem w lutym 2009r. doprowadziło z mocy prawa do ustania tego ubezpieczenia.</p> <p>Opłacenie składek w marcu 2009r. i w następnych miesiącach lipcu i sierpniu 2009r. oraz marcu 2010r., bez złożenia nowego wniosku nie spowodowało automatycznie objęcia zainteresowanego dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym i to w sytuacji, gdy pozwany nie wyraził zgody na opłacenie składek po terminie.</p> <p>W konsekwencji, Sąd Okręgowy słusznie przyjął, że odwołujący nie podlegał dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu w ciągłości od dnia 01.01.2009r. do 28.02.2011r., co wbrew twierdzeniom apelacji nie oznacza orzeczenia ponad żądanie i naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 321;art. 321 § 1)">art.321 § 1 k.p.c.</a>, a jedynie w sposób wyraźny i jednoznaczny oznacza okres niepodleganie dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu.</p> <p>Kierując się powyższymi względami Sąd Apelacyjny nie znajdując podstaw do uwzględnienia apelacji z mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> orzekł jak w sentencji.</p> <p>/SSA Marek Borkiewicz/ /SSA Iwona Niewiadowska-Patzer/ /SSA Ewa Cyran/</p> </div>