V ACa 779/12

<p>Sygn. akt V ACa 779/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 30 października 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Gdańsku – Wydział V Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col/> <col/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Jacek Grela</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SA Artur Lesiak (spr.)</p> <p>SO del. Mariusz Struski</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>stażysta Aleksandra Ćwiek</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 30 października 2012 r. w Gdańsku na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa<span class="anon-block">(...)</span> Spółki Akcyjnej w <span class="anon-block">Ś.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">J. K.</span>, <span class="anon-block">M. K.</span> i <span class="anon-block">P. K.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek apelacji obu stron</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy</p> <p>z dnia 6 czerwca 2012 r. sygn. akt VIII GC 57/09</p> <p>I  oddala obie apelacje;</p> <p>II  znosi wzajemnie między stronami koszty postępowania apelacyjnego.</p> <p>Sygn. aktVACa 779/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powódka <span class="anon-block">(...)</span> S.A w <span class="anon-block">Ś.</span> złożyła pozew, w którym domagała<br/>się zasądzenia solidarnie od pozwanych <span class="anon-block">J. K.</span>, <span class="anon-block">M. K.</span> <span class="anon-block">(...)</span> kwoty 220.282,08 zł. z ustawowymi odsetkami od dnia 1 kwietnia<br/>2009 r. do dnia zapłaty wraz z kosztami procesu.</p> <p>W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, że w dn. 11.05.2006 r. strony<br/>zwarły umowę o współpracy, określającą prawa i obowiązki stron w związku z<br/>budową przez pozwanych małej elektrowni wodnej (mew) na stopniu wodnym <span class="anon-block">(...)</span>. Umowa o współpracy zakładała zakończenie budowy mew do 31.12.2007<br/>r., przewidując jednocześnie możliwość jej przedłużenia oraz określając sankcje<br/>odszkodowawcze w przypadku nie wybudowania mew w umówionym terminie i<br/>rozwiązania z tego powodu umowy. Powódka podała następnie, że założony termin<br/>wybudowania inwestycji nie został przez pozwanych dotrzymany, a wybudowanie i<br/>uruchomienie mew nastąpiło w dn. 6.09.2008 r. Stosownie do treści § 10 ust. 1<br/>umowy o współpracy pozwani mieli wybór: albo przedłużyć umowę o współpracy i<br/>dostarczać energię albo zapłacić powódce odszkodowanie. W związku z powyższym<br/>zdaniem powódki pozwani zobowiązani byli do zapłaty na jej rzecz :</p> <dl> <dt>•</dt> <dd> <p>zwrotu poniesionych przez nią kosztów na przygotowanie i realizację inwestycji w<br/>kwocie 55.000 zł,</p> </dd> </dl> <p>-zapłaty kary umownej w wysokości korzyści, jakie mogłaby osiągnąć powódka z<br/>realizacji umowy o współpracy z dn. 11.05.2006 r., a których nie osiągnęła wobec<br/>rozwiązania tej umowy. Kara umowna wyliczona została przez powódkę za okres od</p> <p>1.01.2008 r. do dnia 5.09.2008 r. Tak więc w tym okresie, zdaniem powódki mogła<br/>ona osiągnąć korzyści w kwocie 165.282,08 zł. , na którą to kwotę złożyły się kwoty:</p> <dl> <dt>•</dt> <dd> <p>57.932,81 zł. z tytułu różnicy ceny energii pomiędzy ceną, jaką powódka zapłaciłaby<br/>w tym okresie pozwanym, a ceną jaką musiała zapłacić w tym czasie za zakupioną<br/>energię od <span class="anon-block"> (...)</span> </p> </dd> <dt>•</dt> <dd> <p>kwota 78.830,59 zł. z tytułu tzw. opłaty dystrybucyjnej za przesył energii w w/w<br/>okresie</p> </dd> </dl> <p>1</p> <p>-kwota 28.518,68 zł. z tytułu zysku z praw majątkowych , który miał się wyrażać<br/>poprzez obniżkę ceny energii pochodzącej z m.e.w o 5% , zgodnie z pkt F 2 zał. Nr 1<br/>do umowy o współpracy.</p> <p>Pozwani w odpowiedzi na pozew wnieśli o oddalenie powództwa w całości i<br/>obciążenie powódki kosztami procesu.</p> <p>Zdaniem pozwanych obciążenie ich kwotą 55.000 zł. jest nieuzasadnione z<br/>uwagi na fakt, iż z załącznika nr 1 do umowy o realizacji inwestycji z dn. 1.04.2007 r.<br/>wynika, że powódka zobowiązała się do dostosowania swoich urządzeń do<br/>zmienionych warunków funkcjonowania sieci.</p> <p>Odnośnie drugiego roszczenia powódki pozwani podnieśli, że zakres<br/>odpowiedzialności z tytułu kary umownej pokrywa się w pełni z zakresem ogólnej<br/>odpowiedzialności dłużnika za niewykonanie lub nienależyte wykonanie<br/>zobowiązania (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 471)">art. 471 k.c</a>), a zatem dłużnik może podnieść zarzut, że nie wykonanie<br/>lub nienależyte wykonanie umowy jest następstwem okoliczności za które dłużnik nie<br/>ponosi odpowiedzialności. Tak więc skoro kara umowna przewidziana w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 483 k)">art. 483 k</a>.c<br/>stanowi odszkodowanie umowne i jak każde odszkodowanie przysługuje na<br/>zasadnie winy, to pozwani, którzy nie ponoszą winy w przekroczeniu terminu<br/>uruchomienia m.e.w, nie są zobowiązani do zapłaty powódce kary umownej.</p> <p>Pozwani wskazali jednocześnie, że jest dla nich niezrozumiały zarówno okres<br/>jak i wyliczenie przez powódkę kar umownych w wysokości nieosiągniętych korzyści.<br/>Z umowy zaś nie wynika za jaki okres powódka miałaby prawo domagać się kar<br/>umownych. Skoro zaś m.e.w uruchomiona została dopiero we wrześniu 2008 r.,<br/>niezrozumiałym jest zdaniem pozwanych dochodzenie utraconych korzyści za okres<br/>wcześniejszy.</p> <p>Pozwani podnieśli też zarzut bezskuteczności zastrzeżenia kary umownej,<br/>ponieważ postanowienia umowy nie wskazują w sposób bezpośredni wysokości<br/>kwoty lub innych kryteriów służących jej prawidłowemu obliczeniu, jak również<br/>okresu, za który kara ma być wyliczona. Pozwani podali, że kara umowna powinna<br/>być wyrażona kwotowo, ewentualnie dopuszczalne byłoby posłużenie się innymi<br/>miernikami wysokości, np. ułamkiem wartości rzeczy lub ułamkiem innej sumy, jeżeli<br/>ustalenie kwoty byłoby tylko czynnością arytmetyczną.</p> <p>W piśmie procesowym z dn. 29.07.2009 r. powódka cofnęła pozew w części<br/>dotyczącej kwoty 25.444,66 zł.</p> <p>2</p> <p>Dodatkowo w piśmie tym powódka podniosła w odpowiedzi na obronę<br/>pozwanych, że wyliczenie kar umownych jest działaniem matematycznym, a sama<br/>kwalifikacja sankcji określonych w umowie nie ma znaczenia, ponieważ ważny jest<br/>sam fakt, że strony umówiły się na zapłatę powódce kwoty będącej równowartością<br/>utraconych przez nią korzyści. Tak więc, czy to będzie zapłata kar umownych,<br/>odszkodowania na zasadach ogólnych <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c</a>, czy też zapłata sumy gwarancyjnej, nie<br/>ulega zdaniem powódki wątpliwości, że na skutek zdarzenia (rozwiązania umowy),<br/>powódce należy się równowartość utraconych korzyści.</p> <p>Wyrokiem z dnia 6 czerwca 2012 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy:</p> <p>1  zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz powoda kwotę 55.000 zł. wraz<br/>z ustawowymi odsetkami od dnia 1 kwietnia 2009 r. do<br/>dnia zapłaty;</p> <p>2  umarzył postępowanie w części dotyczącej kwoty 25.444.66 zł;</p> <p>3  oddalił powództwo w pozostałej części;</p> <p>4  zasądził od powoda na rzecz pozwanych solidarnie kwotę 711,41 zł.</p> <p>tytułem zwrotu kosztów procesu;</p> <p>1  zasądził na rzecz Skarbu Państwa - Oddziału Finansowego Sądu<br/>Okręgowego w Bydgoszczy:</p> <dl> <dt>•</dt> <dd> <p>od powoda kwotę 3.667,19 zł,</p> </dd> <dt>•</dt> <dd> <p>od pozwanych solidarnie kwotę 1.571,66 zł</p> </dd> </dl> <p>tytułem zwrotu pozostałej części wynagrodzenia biegłego - wyłożonej<br/>tymczasowo przez Skarb Państwa.</p> <p>Podstawą tego rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i rozważania Sądu I<br/>instancji:</p> <p>W dniu 11 maja 2006 r. strony zawarły umowę o współpracy. W pkt I umowy<br/>strony zapisały, iż powódka jest użytkownikiem i właścicielem urządzeń wodnych na<br/>stopniu <span class="anon-block">K.</span>, a pozwani zamierzają na tym stopniu wodnym wybudować małą<br/>elektrownię wodną, po uzyskaniu pozwolenia wodno-budowlanego i będą dostarczali<br/>powódce energię elektryczną na zasadach określonych w załączniku nr 1 do<br/>niniejszej umowy. W pkt-cie VII strony postanowiły, że po uzgodnieniu wzajemnej<br/>współpracy strony zawrą umowę o realizację inwestycji. Termin graniczny realizacji<br/>inwestycji strony określiły na dzień 31.12.2007 r., pod warunkiem uzyskania</p> <p>3</p> <p>pozwolenia na budowę w roku 2006. W wypadku niezrealizowania w tym terminie<br/>MEW przez pozwanych, umowa ulega rozwiązaniu ( § 1 umowy).</p> <p>W § 9 umowy zapisano, iż strony ponoszą względem siebie odpowiedzialności<br/>za szkody spowodowane drugiej stronie z tytułu niewykonania lub nienależytego<br/>wykonania umowy na zasadach ogólnych <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> Dodatkowo w § 10 pkt 1 strony<br/>postanowiły, iż umowa przestaje wiązać strony w przypadku nie wybudowania lub nie<br/>uruchomienia m.e.w przez pozwanych do dnia 31.12.2007 r., chyba że strony<br/>dokonają przedłużenia tego terminu. Ponadto w takim przypadku pozwani zwrócą<br/>powódce wszelkie poniesione przez nią koszty w związku z przygotowaniem i<br/>realizacją inwestycji wraz z karą umowną w wysokości nieosiągniętych przez<br/>powódkę korzyści. W § 10 pkt 3 umowy widnieje zapis, iż niniejsza umowa o<br/>współpracy, po zrealizowaniu i uruchomieniu MEW będzie przedłużona zgodnie z<br/>terminem uzyskanym przez pozwanych w decyzji wodnoprawnej.</p> <p>W celu realizacji umowy z dn. 11.05.2006 r. strony zawarły w dn. 1.04.2007 r.<br/>umowę o realizacji inwestycji i załącznik nr 1 do tej umowy, w którym w pkt-cie I<br/>zapisały, iż powódka dokona rozbudowy rozdzielnicy.</p> <p>Pozwani nie wybudowali MEW do 31.12.2007 r. Pismem z dn. 7.05.2009 r.<br/>powódka wezwała pozwanych do przedłużenia umowy o współpracy. Pismem z dn.</p> <p>2009  r. pozwani odpowiedzieli, że nie widzą możliwości przedłużenia umowy z<br/>dn. 11.05.2006 r., natomiast złożyli deklarację zawarcia nowej umowy. Ostatecznie<br/>strony nie dokonały przedłużenia umowy o współpracy z dn. 11.05.2006 r. i nie<br/>zawarły nowej umowy.</p> <p>Pismem z dn. 23.03.2009 r. powódka poinformowała pozwanych o swoich<br/>roszczeniach w stosunku do nich, podnosząc, iż wynoszą one łącznie kwotę<br/>220.282,08 zł., na którą to kwotę składają się koszty rozbudowy rozdzielni w<br/>wysokości 55.000 zł. i kary umowne w wysokości nieosiągniętych przez powódkę<br/>korzyści w kwocie 165.282,08 zł.</p> <p>Pozwani odpowiedzieli pismem z dn. 15.04.2009 r. podnosząc, że umowa z<br/>dn. 11.05.2006 r. uległa rozwiązaniu, a ponadto żaden z jej zapisów nie<br/>zobowiązywał pozwanych do zawarcia z powódką umowy na niekorzystnych dla nich<br/>warunkach.</p> <p>Wyliczenia utraconych przez powódkę korzyści dokonał pracownik <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p>4</p> <p>Kolejnym pismem z dn. 28.04.2009 r. powódka poinformowała pozwanych o<br/>sposobie wyliczenia przez nią utraconych korzyści, załączając tabelę z rozliczeniem.<br/>Pozwani w piśmie z dn. 8.05.2009 r. odpowiedzieli, że wyliczenie przez powódkę<br/>utraconych korzyści jest dla nich zupełnie niezrozumiałe.</p> <p>Sąd Okręgowy ustalił, że gdyby strony zawarły umowę o dostawę energii z<br/>m.e.w, faktyczny koszt energii elektrycznej powódki powinien być obliczany jako<br/>średnioważny koszt z produkcji własnej i importu z<span class="anon-block">(...)</span>, a nie w oparciu o faktury<span class="anon-block">(...)</span>. Cena energii z m.e.w jest średnioważona na rynku konkurencyjnym, a nie<br/>ceną określoną wg. kosztów faktycznych w m.e.w. Dodatkowo, na ustalenie cen<br/>rozliczeniowych energii w każdym zakładzie mają wpływ jego rozwiązania<br/>techniczne.</p> <p>Sąd I instancji stwierdził dalej, że ustalenie wysokości utraconych przez<br/>powódkę korzyści na podstawie zapisu § 10 ust. 1 umowy nie jest możliwe na<br/>podstawie prostego działania matematycznego.</p> <p>Sąd dał wiarę zeznaniom świadków <span class="anon-block">M. W.</span>, <span class="anon-block">P.</span>,</p> <p>H. <span class="anon-block">D.</span>, jak też zeznaniom stron, gdyż co do zasady są one spójne i<br/>wzajemnie się uzupełniają. Przy czym stwierdził, iż zeznania te różnią się jedynie w<br/>części dotyczącej interpretacji zapisów § 10 umowy i tego jak strony i świadkowie<br/>rozumieli wzajemne obowiązki stron.</p> <p>Sąd uznał, iż sporządzona przez biegłego <span class="anon-block">M. B.</span> pisemna opinia nie<br/>może stanowić potwierdzenia zasadności roszczenia powódki. W ustnej opinii biegły<br/>stwierdził bowiem, że jego pisemna opinia nie jest jednoznaczna z uwagi na fakt, iż<br/>powódka nie przedłożyła mu wszystkich, żądanych przez biegłego dokumentów,<br/>niezbędnych zdaniem biegłego do sporządzenia opinii jednoznacznej. Biegły dodał,<br/>że obliczone przez niego wartości utraconych korzyści są jedynie przybliżone, a jak<br/>wynika z opinii pisemnej, biegły dokonywał wyliczeń w kilku wariantach. Okoliczność<br/>ta nie dyskredytuje jednakże zarówno opinii pisemnej jak też ustnej z punktu<br/>widzenia prawidłowości jej sporządzenia, zastosowanych metod i kwalifikacji<br/>biegłego. Fakt, że biegły nie mógł wypowiedzieć się w sposób jednoznaczny co do<br/>tezy dowodowej nie wynika z braku kompetencji ale z nie przedłożenia przez<br/>powódkę wszystkich niezbędnych danych, o które biegły zwracał się do stron.</p> <p>Sąd dał wiarę także dokumentom złożonym przez strony, zaliczonym w poczet<br/>materiału dowodowego, albowiem żadna ze stron nie wnosiła zastrzeżeń co do ich<br/>autentyczności i prawdziwości.</p> <p>5</p> <p>Oceniając zasadność roszczenia Sąd Okręgowy zauważył, iż roszczenie<br/>wobec pozwanych stanowi rekompensata w postaci:<br/>zwrotu poniesionych przez nią kosztów na przygotowanie i realizację inwestycji w<br/>kwocie 55.000 zł.</p> <dl> <dt>•</dt> <dd> <p>kar umownych w wysokości korzyści, jakie mogłaby osiągnąć powódka z realizacji<br/>umowy o współpracę z dn. 11.05.2006 r., a których nie osiągnęła wobec<br/>rozwiązania tej umowy, w ostatecznej wysokości 133.207,89 zł. W uzasadnieniu<br/>pozwu powódka wskazała, iż drugie z jej roszczeń stanowi właśnie kara umowna w<br/> <span class="underline"> <!-- -->wysokości</span> korzyści, jakie mogłaby osiągnąć powódka z realizacji umowy o<br/>współpracy z dnia 11.05.2006 r, a których nie osiągnęła wobec rozwiązania tej<br/>umowy.</p> </dd> </dl> <p>W dalszej części uzasadnienia pozwu powódka określiła swoje drugie<br/>roszczenie jako kara umowna <span class="underline"> <!-- -->z tytułu</span> nieosiągniętych korzyści z powodu<br/>rozwiązania umowy z 11.05.2006 r.</p> <p>Jednocześnie powódka wskazała, iż podstawą jej roszczeń jest § 10 ust. 1<br/>umowy o współpracy z dn. 11.05.2006 r., w którym strony zawarły stwierdzenie, że<br/>umowa przestaje wiązać strony w przypadku nie wybudowania lub nie uruchomienia<br/>MEW przez inwestora do dnia 13.12.2007 r., chyba że strony dokonają przedłużenia<br/>tego terminu. Ponadto w takim wypadku inwestor zwróci powódce wszelkie<br/>poniesione przez nią koszty w związku z przygotowaniem i realizacją inwestycji przez<br/>inwestora wraz z karą umowną w wysokości nieosiągniętych przez powódkę<br/>korzyści.</p> <p>Sąd Okręgowy zauważył, że w toku procesu powódka zamiennie używała<br/>określeń „kary umowne <span class="underline"> <!-- -->w wysokości</span> utraconych korzyści" i „kary umowne <span class="underline"> <!-- -->z tytułu</span> <br/>nieosiągniętych korzyści'. W ocenie Sądu wprowadza to pewną niekonsekwencję<br/>powódki co do podstawy faktycznej dochodzonego roszczenia, albowiem w<br/>pierwszym przypadku wysokość nieosiągniętych korzyści stanowi jedynie miernik,<br/>kryterium według którego kary umowne należy wyliczyć, natomiast w drugim<br/>przypadku sugeruje, że strony nie zastrzegły kar umownych, o których mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 483)">art.<br/>483 k.c</a>, a powódka domaga się odszkodowania na zasadach ogólnych.</p> <p>Powódka nie wskazała jednoznacznie, iż drugie z jej roszczeń jest<br/>roszczeniem odszkodowawczym, wynikającym z ogólnych przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c</a>, odnosząc<br/>je cały czas do kar umownych, a więc instytucji określonej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 483)">art. 483 k.c.</a> </p> <p>6</p> <p>Sąd nie może dostosowywać podstawy faktycznej roszczenia określonego<br/>kwotowo w pozwie. Podstawa faktyczna powództwa musi być jednoznacznie<br/>określona przez stronę dochodzącą roszczenia. Nie może opierać się na<br/>domniemanej woli powoda. Spełnienie tych warunków jest niezbędne do podjęcia<br/>skutecznej obrony przez stronę pozwaną. Zasądzenie sumy pieniężnej, która mieści<br/>się wprawdzie w kwotowych granicach powództwach, lecz z innej podstawy<br/>faktycznej, stanowi orzeczenie ponad żądanie i narusza <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 321)">art. 321 k.p.c.</a> <em> <!-- -->(Wyrok Sądu<br/>Najwyższego z 11.12.2008 r., II CSK 364/08).</em> </p> <p>W świetle koncepcji <em> <!-- --> numerus apertus</em> w sytuacji zbiegu roszczeń<br/>(kontraktowego i z ustawy), według którego taki zbieg stanowi problem rożnej<br/>kwalifikacji prawnej zdarzeń, proponuje się wykładnię nieprowadzącą do eliminacji<br/>sytuacji zbiegu, lecz pozostawienia zainteresowanemu wyboru roszczenia, które<br/>zamierza podnieść <em> <!-- --> (Wyrok Sądu Najwyższego £ dn. 8.07.2010 r.).</em> To do powodów,<br/>jako osób wszczynających postępowanie — należy poza kwotowym określeniem<br/>żądania — wskazanie uzasadniających je okoliczności faktycznych. Żądanie<br/>powództwa określa bowiem nie tylko jego przedmiot ale również jego podstawę<br/>faktyczną.</p> <p>Sąd Okręgowy zwrócił uwagę na wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z<br/>dn. 11.10.2001 r., <em> <!-- --> (I ACa 437/01, Wokanda 2002/12/46)</em> w który stwierdzono, iż jeżeli<br/>strona dochodzi w postępowaniu przed sądem I instancji zapłaty z tytułu kary<br/>umownej, nie może w postępowaniu apelacyjnym dokonywać zmiany powództwa i<br/>domagać się zasądzenia odszkodowania na ogólnych zasadach (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 471)">art. 471 k.c</a>). W<br/>uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd Apelacyjny stwierdził, iż granice rozpoznania<br/>sprawy, określone w pozwie, którymi sąd jest związany (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 321;art. 321 § 1)">art. 321 § 1 k.p.c</a>), wyznacza<br/>nie tylko samo żądanie, ale i uzasadniające je okoliczności wyrażone w pozwie i<br/>ewentualnie w toku procesu w razie modyfikacji żądania. Sąd nie może orzekać co<br/>do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, jeżeliby nawet z przytoczonych<br/>okoliczności faktycznych wynikało, że przysługuje mu inne aniżeli zgłoszone<br/>roszczenie. Skoro zatem powódka do końca procesu jako podstawę swojego żądania<br/>wskazywała instytucję kary umownej, na podstawie postanowienia umowy, należy<br/>przyjąć że to właśnie roszczenie stanowiło przedmiot procesu i wyznaczało zakres<br/>rozpoznania sprawy. Powódka wytyczyła tym samym granice okoliczności, które<br/>mają stanowić podstawę faktyczną orzeczenia i w tych granicach roszczenie<br/>wywodzone i oparte na tej konstrukcji prawnej jest z punktu widzenia prawa</p> <p>7</p> <p>materialnego roszczeniem innym, aniżeli to, które znajduje źródło w normach<br/>ogólnych dotyczących odpowiedzialności (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 361;art. 362;art. 363;art. 471)">art. 361-363, 471 i nast. k.c</a>). Inne<br/>okoliczności rzutują bowiem na zakres odpowiedzialności, a co za tym idzie - inny<br/>jest zakres rozpoznania sprawy. Obydwa te roszczenia wymagają od stron innych<br/>dowodów oraz innej taktyki procesowej. Sąd Apelacyjny potraktował taką sytuację<br/>jako zmianę powództwa. W wyroku zaś z 11.12.2009 r. <em> <!-- --> (V CSK 180/09, Lex nr<br/>551156)</em> Sąd Najwyższy stwierdził, że z uwagi na to, iż relacje zachodzące między<br/>stronami mogą nierzadko być bardzo skomplikowane a roszczenia z nich wpływające<br/>mogą mieć źródło lub podstawę w rożnych przepisach prawa, obowiązkiem powoda<br/>jest tak precyzyjne określenie podstawy faktycznej żądania, by można było<br/>jednoznacznie określić jaką ma ono podstawę prawną. Jest to też konieczne w celu<br/>podjęcia przez pozwanego stosownej obrony oraz w celu zakreślenia przez sąd<br/>granic rozstrzygania sprawy. Podstawa materialnoprawna roszczenia zakreśla krąg<br/>okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie pozwu i wyznacza tym samym<br/>granice badania sądu, a jej zmiana stanowi przedmiotowe przekształcenie<br/>powództwa. Przedmiotową zmianą powództwa są zatem wszystkie czynności, które<br/>prowadzą do zmiany ilościowej lub jakościowej żądania, jak również takie, które w<br/>istotny sposób zmieniają podstawę faktyczną niezbędnych ustaleń doprowadzając do<br/>konieczności ustosunkowania się do nowego, prawnego uzasadnienia żądania, a<br/>także wskazanie na inną materialnoprawna podstawę dochodzonego roszczenia. Nie<br/>jest zatem dopuszczalne w takiej sytuacji badanie przez sąd z urzędu, czy nie<br/>zachodzą podstawy do przyjęcia odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanych.<br/>Skoro bowiem powódka w pozwie dokonała wyboru reżimu odpowiedzialności<br/>pozwanych z tytułu kar umownych określonych w § 10 ust. 1 umowy z dn.</p> <p>2006  r., i w ten sposób ukształtowała ramy procesu, w tym zakres obrony<br/>pozwanych oraz kognicji sądu, sąd nie może z urzędu zmienić podstawy<br/>odpowiedzialności pozwanych na odszkodowawczą, wynikającą z przepisów<br/>ogólnych <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a>, bowiem zakłóciłoby to równowagę procesową stron oraz naruszyło<br/>zasadę bezstronności sądu.</p> <p>Zmianą powództwa jest taka zmiana okoliczności faktycznych, która<br/>powoduje, że żądanie (choć tak samo sformułowane, np. dotyczące zapłaty takiej<br/>samej sumy pieniężnej) nie jest już tym samym, gdyż inne jest materialnoprawne<br/>źródło obowiązku, którego realizacji powód dochodzi <em> <!-- -->(Postanowienie Sądu<br/>Najwyższego z 9-11-2004 r., V CK 246/04).</em> </p> <p>8</p> <p>Stanowisko powódki wyrażone w piśmie procesowym z dn. 29.07.2009 r.,<br/>będącym reakcją na odpowiedź na pozew (k-196), w którym powódka pisze, iż<br/>kwalifikacja sankcji wyrażonej w § 10 umowy nie ma znaczenia, gdyż może to być<br/>zapłata kary umownej, odszkodowania na zasadach ogólnych czy sumy<br/>gwarancyjnej (?) - można uznać za taką zmianę. Ta jednak w postępowaniu<br/>gospodarczym, z uwagi na treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 479;art. 4;art. 4 § 2;art. 4 § 2 zd. 1)">art. 479 4 § 2 zd. 1 k.p.c.</a> jest niedopuszczalna.</p> <p>Analizując zatem roszczenie powódki jako kary umowne Sąd Okręgowy<br/>zważył co następuje.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 483;art. 483 § 1)">art. 483 § 1 k.c</a> można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody<br/>wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego<br/>nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna).</p> <p>W § 10 umowy z dn. 11.05.2006 r., który jako podstawę swojego żądania<br/>wskazuje powódka strony zapisały, iż umowa przestaje wiązać strony w przypadku<br/>nie wybudowania lub nie uruchomienia MEW przez inwestora do 31.12.2007 r.,<br/>chyba że strony dokonają przedłużenia tego terminu. Ponadto w takim przypadku<br/>inwestor zwróci <span class="anon-block"> (...)</span> wszelkie poniesione przez nią koszty w związku a<br/>przygotowaniem i realizacją inwestycji przez inwestora wraz z karą umowną w<br/>wysokości nieosiągniętych przez <span class="anon-block"> (...)</span> korzyści.</p> <p>Przy interpretacji tego zapisu umowy nasuwają się dwa pytania. Po pierwsze,<br/>jakie zobowiązanie niepieniężne strony zabezpieczyły karami umownymi, a po drugie<br/>w jakiej wysokości te kary przewidziały ?</p> <p>Z treści § 10 ust. 1 wynika, że kary umowne miały przysługiwać powódce w<br/>przypadku nie wybudowania MEW do 31.12.2007 r., kiedy to umowa stron przestała<br/>je wiązać, a zatem nie uzależniały obowiązku ich zapłacenia od niewykonania lub<br/>nienależytego wykonania zobowiązania. Tymczasem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 483)">art. 483 k.c</a> jest bezwzględnie<br/>obowiązującym przepisem prawa i kary umowne mogą być wyłącznie sankcją za<br/>niewykonanie lub niewłaściwe wykonanie zobowiązań niepieniężnych, a ocena<br/>skuteczności zastrzeżenia kary umownej nie może być oderwana od oceny, na czym<br/>polegało niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania <em> <!-- --> (tak wyrok Sądu<br/>Najwyższego z dn. 18.08.2005 r., V CK 90/05, Lex nr 393104; wyrok Sądu<br/>Apelacyjnego w Poznaniu z dn. 19.03.2008 r., I ACa 139/08, Lex nr 446145).</em> I choć<br/>zakres swobody stron w kształtowaniu warunków funkcjonowania kary umownej jest<br/>szeroki, ta zasada nie może być uchylona wolą stron.</p> <p>9</p> <p>Analizując zapis § 10 ust. 1 umowy z dn. 11.05.2006 r. Sąd Okręgowy uznał,<br/>iż strony nie zastrzegły kar umownych na wypadek niewykonania lub nienależytego<br/>wykonania umowy przez pozwanych ale na wypadek zdarzenia jakim jest nie<br/>wybudowanie m.e.w do 31.12.2007 r. i rozwiązania się tym samym umowy, chyba że<br/>strony dokonają przedłużenia terminu wybudowania m.e.w. Sama powódka w piśmie<br/>procesowym z dn. 29.07.2009 r. przyznała, iż kary umowne zostały zastrzeżone<br/>przez strony na wypadek zaistnienia zdarzenia, jakim miało być rozwiązanie umowy<br/>(k-196). W umowie nic ma zapisów o obowiązku przedłużenia umowy, ale kwestia ta<br/>została pozostawiona uznaniu stron. W chwili zatem podpisywania umowy strony<br/>zdawały sobie sprawę, że do takiego przedłużenia terminu może nie dojść. W takim<br/>wypadku strony przewidziały skutek w postaci rozwiązania umowy.</p> <p> <em> <!-- --> Roszczenie o zapłatę kary umownej nie powstaje zaś, gdy dłużnik nie ponosi<br/>odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania (Wyrok<br/>Sądu Najwyższego Z dn. 18.01.2008 r., V CSK 385/07, Lex nr 627267 i wyrok Sądu<br/>Najwyższego z dnia 18.08.2005 r., V CK 90/05, Monitor Prawn. 2005/18/874).</em> </p> <p>Nie ma też podstaw do przyjęcia, że zapis w § 10 ust. 1 umowy dotyczył kar<br/>umownych zastrzeżonych na wypadek odstąpienia od umowy, co w doktrynie i<br/>orzecznictwie Sądu Najwyższego jest dopuszczalne, gdyż żadna ze stron nie złożyła<br/>oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Umowa, zgodnie z wolą stron uległa<br/>rozwiązaniu <span class="underline"> <!-- -->z dn.</span> 31.12.2007 r.</p> <p>Jeżeli zaś chodzi o wysokość kar umownych, to strony zastrzegły je w<br/>„wysokości nieosiągniętych przez <span class="anon-block"> (...)</span> korzyści".</p> <p>Zgodnie z wyrokami Sądu Najwyższego z dn. 8.02.2007 r. i z dn. 6.02.2008 <em> <!-- -->(I<br/>CSK 420/06; II CSK 428/07)</em> sformułowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 483;art. 483 § 1)">art. 483 § 1 k.c</a> dopuszczające<br/>zastrzeżenie kary umownej w „określonej sumie" w sposób jednoznaczny prowadzi<br/>do wniosku, że kara ta powinna być w chwili zastrzegania wyrażona kwotowo.<br/>Dopuszczalne byłoby posłużenie się innymi miernikami wysokości, np. ułamkiem<br/>wartości rzeczy albo ułamkiem innej sumy (wartości kontraktu), jeżeli ustalenie kwoty<br/>byłoby tylko czynnością arytmetyczną, natomiast przyjęcie konstrukcji prawnej<br/>zakładającej ustalanie w przyszłości podstawy naliczenia kary umownej nie byłoby<br/>zgodne z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 483;art. 483 § 1)">art. 483 § 1 k.c</a> i stanowiłoby inną czynność prawną.</p> <p>W ocenie Sądu Okręgowego, z zebranego w sprawie materiału dowodowego,<br/>a w szczególności z zeznań świadków, stron, opinii biegłego i z samego zapisu<br/>umowy, nie da się w sposób jednoznaczny określić w jakiej wysokości (w jakiej</p> <p>10</p> <p>„określonej sumie" w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 483)">art. 483 k.c</a>) strony zastrzegły kary umowne. W<br/>szczególności nie dało się tego ustalić dokonując interpretacji woli stron zgodnie z<br/>art. 65 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> </p> <p>Świadek <span class="anon-block">M. W.</span>, który brał udział w negocjacjach stron dotyczących<br/>ustalania treści umowy z dn. 11.05.2006 r. zeznał, że powódka, zgodnie z umową<br/>miała prawo dochodzić „pewnych korzyści" . Dodał przy tym, że korzyści te miały być<br/>różnie liczone w zależności od tego czyja by była główna wina wynikająca z<br/>niedotrzymania terminu realizacji (k-283-284). Świadek stwierdził też, że gdyby<br/>żadna ze stron nie ponosiła winy, to strony miały się spotkać i ustalić jak rozliczyć<br/>wzajemne roszczenia i że redagując § 10 umowy strony brały pod uwagę winę<br/>którejkolwiek ze stron, przy czym strony doszły do ustaleń, że nie wybudowanie<br/>m.e.w do 31.12.20067 r. nie wynikało ani z winy powódki ani z winy pozwanych.<br/> <span class="anon-block">M. W.</span> zeznał też, że dopiero późniejsze spotkania stron dotyczyły ustaleń<br/>odnośnie korzyści przysługujących powódce (k-284). Trudno zatem uznać, w świetle<br/>tych zeznań, aby w chwili podpisywania umowy, stronom znane były zasady<br/>rozliczania wysokości utraconych korzyści.</p> <p>Również zeznania <span class="anon-block">św. P. K.</span>, który także brał udział w<br/>przygotowaniu umowy z dn. 11.05.2006 r. nie przyczyniły się do ustalenia<br/>jednoznacznej interpretacji zapisu § 10, zgodnie z twierdzeniem powódki. Świadek<br/>ten zeznał, że jeśli chodzi o karę umowną z tytułu nieosiągniętych korzyści przez<br/>powódkę, to stronom chodziło o ograniczenie produkcji powódki, czy też o<br/>ewentualne uszkodzenia jakiś urządzeń np. jazu w czasie budowy. P. <span class="anon-block">K.</span>, że pod pojęciem „nieosiągnięte korzyści" należy też ująć zmniejszenie<br/>produkcji powódki i zmniejszenie sprzedaży przez powódkę. Świadek zeznał<br/>również, że w momencie podpisywania umowy, strony nie rozmawiały o tym, w jaki<br/>sposób będą liczone kary umowne, ani o datach od których należy te kary naliczać.<br/>Świadek dodał, że jeżeli chodzi o stawki, to między stronami były niezgodności w tej<br/>kwestii (k-305-306).</p> <p>Natomiast członek zarządu powódki <span class="anon-block">T. K.</span> zeznał, iż uczestniczył być<br/>może tylko w jednym spotkaniu stron w czasie negocjacji warunków umowy, a być<br/>może w ogóle w nich nie uczestniczył. Był obecny przy podpisywaniu umowy, ale jak<br/>stwierdził w tym momencie strony już nie omawiały żadnych jej postanowień (k-630).<br/> <span class="anon-block">T. K.</span> zeznał przy tym jednocześnie, że w trakcie negocjacji stron nie było<br/>omawiane jak te korzyści mają być wyliczone i że zostało to pozostawione również</p> <p>11</p> <p>ocenie pozwanych (k-632), co potwierdza zeznania św. <span class="anon-block">W.</span>, który także<br/>zeznał, że gdyby umowa nie została przedłużona, to strony miały się spotkać i ustalić<br/>jak rozliczyć wzajemne roszczenia.</p> <p>Również pozwany <span class="anon-block">J. K.</span> w złożonych zeznaniach stwierdził, iż w chwili<br/>negocjacji i podpisywania umowy wysokość utraconych korzyści była omawiana w<br/>kontekście zapisu o karach umownych, a nie jakiegokolwiek odszkodowania i<br/>stronom nie były znane wielkości ewentualnych utraconych korzyści przez powódkę i<br/>nie były one możliwe w tamtym czasie do wyliczenia. Dodał, że corocznie cena za<br/>energię miała być przez strony negocjowana, nawet jeśli w załączniku jest zapis, iż<br/>nie będzie ona niższa od ceny określanej przez Prezesa URE. (k-640, k-922, k-926).</p> <p>Nie bez znaczenia dla oceny, czy wysokość kar umownych była możliwa do<br/>ustalenia w drodze prostego wyliczenia arytmetycznego jest także fakt, iż powódka w<br/>pozwie wskazała konkretną kwotę tych kar i twierdziła, że sposób takiego a nie<br/>innego wyliczenia strony ustaliły w trakcie podpisywania umowy, a następnie po<br/>zapoznaniu się z zastrzeżeniami pozwanych w odpowiedzi na pozew, w piśmie<br/>procesowym z dn. 29.07.2009 r. (k-192-199), przyznała jednak rację pozwanym co<br/>do niewłaściwego przyjęcia średniej mocy energii, co skutkowało ograniczeniem<br/>pozwu o kwotę 25.44,66 zł., podnosząc jednocześnie, że gdyby sposób wyliczenia<br/>kar umownych nasuwał dalsze wątpliwości pomocna może być opinia biegłego (k-<br/>194). Sąd zwrócił jednak uwagę, iż takiego wniosku dowodowego nie złożyła<br/>powódka w pozwie ale pozwani w odpowiedzi na pozew, a powódka jedynie w piśmie<br/>z dn. 29.07.2009 r. temu wnioskowi pozwanych się nie sprzeciwiła.</p> <p>W tym samym piśmie procesowym powódka wskazała, iż sposób wyliczenia<br/>kar umownych jest przystępny i zrozumiały, co miało wynikać z tabelki dołączonej do<br/>pozwu (k-194). Sąd zauważył jednak, że tabelkę tę jak wynika z materiału<br/>dowodowego sporządził <span class="anon-block">św. H. D.</span> i to on w zasadzie dokonał wyliczenia<br/>kar umownych, a sposób w jaki tego wyliczenia dokonał nie został ustalony między<br/>stronami w chwili podpisywania umowy.</p> <p>Tak więc, to powódka jednostronnie dokonała takiego wyliczenia, a także w<br/>sposób jednostronny przyjęła okres za jaki naliczyła kary umowne, gdyż ten również<br/>nie wynika z zapisów umowy.</p> <p>Powódka twierdziła, że sposób wyliczenia kar umownych wynika z załącznika<br/>nr 1 do umowy. Sąd zauważył jednak, że strony w § 10 umowy nie odwołały się do<br/>tego załącznika, a w szczególności nie wskazały, iż właśnie jego zapisy mają</p> <p>12</p> <p>stanowić kryterium, w oparciu o które należy wyliczyć kary umowne. Sama pozwana<br/>ani w pozwie, ani w dalszym toku procesu nie wskazała, które zapisy załącznika nr 1<br/>mają być podstawą wyliczenia kar umownych i jak to wyliczenie ma wyglądać.<br/>Powódka w piśmie z dn. 29.07.2006 r. odwołała się do tabelki sporządzonej przez<br/>św. H.<span class="anon-block">D.</span> i do jego zeznań. Właśnie <span class="anon-block">św. H. D.</span> dopiero w trakcie<br/>składanych zeznań wyjaśnił w jaki sposób dokonał wyliczenia kwoty dochodzonej<br/>pozwem. Sąd przypomniał, iż świadek <span class="anon-block">H. D.</span> nie brał udziału w<br/>negocjacjach stron przy ustalaniu treści umowy, a przy tym stwierdził, że jedynie dwa<br/>z trzech składników, jakie brał pod uwagę w swoich wyliczeniach tj. prawa majątkowe<br/>i energia elektryczna zostały określone w załączniku nr 1 do umowy, natomiast<br/>przesył w umowie nie był wyrażony (k-291).</p> <p>Nawet powołany w sprawie biegły nie był w stanie w sposób jednoznaczny i<br/>stanowczy określić wysokości utraconych przez powódkę korzyści i dokonywał<br/>takiego wyliczenia w kilku wariantach, analizując przecież zapisy załącznika nr 1. Już<br/>sam ten fakt świadczy o tym, że takie wyliczenie nie jest prostym działaniem<br/>matematycznym, co biegły przyznał w ustnej opinii. Ponadto biegły zaprzeczył, aby<br/>właściwym sposobem wyliczenia korzyści powódki było porównanie ceny energii<br/>kupowanej przez powódkę od <span class="anon-block">(...)</span>, z ceną energii produkowanej przez pozwanych<br/>(k-535) tym bardziej, że pozwani wskazywali, iż ilość produkowanej przez nich<br/>energii jest różna. Biegły stwierdził też stanowczo, że na podstawie prostego<br/>działania matematycznego nie jest możliwe ustalenie korzyści powoda (k-535).</p> <p>Dodatkowo Sąd Okręgowy wskazał, że umowa z dn. 11.05.2006 r. jest umową<br/>o współpracy, zgodnie z którą (pkt VIII umowy), umowę na realizację inwestycji<br/>(budowę MEW) w obrębie wału ziemnego i jazu w <span class="anon-block">K.</span> strony miały zawrzeć<br/>dopiero po uzgodnieniu wzajemnej współpracy w zakresie wykorzystania MEW i z<br/>zachowaniem warunków koniecznych do ciągłego prowadzenia dotychczasowej<br/>działalności z wykorzystaniem istniejących urządzeń w sposób niezakłócony i<br/>nieprzerwany. Ponadto w § 5 umowy z 11.05.2006 r. strony postanowiły, że zakres<br/>usług i częstotliwość ich realizacji oraz forma obsługi całego piętrzenia wody przez<br/>inwestora będzie podstawą do zawarcia odrębnej umowy, w której ujęte będą<br/>również obowiązki inwestora (k-33). Trudno zatem przyjąć za udowodnione przez<br/>powódkę, iż już od 1.01.2008 r. osiągałaby korzyści wskazane przez nią w pozwie,<br/>zwłaszcza także w kontekście twierdzenia pozwanych o osiąganiu innej, niskiej</p> <p>13</p> <p>produkcji energii w stosunku do założeń powódki (pismo pozwanych z dn.</p> <p>2009  r. wraz z dołączonymi fakturami k-220-226).</p> <p>Sąd Okręgowy zauważył też, że jakkolwiek ustalenie szkody pod postacią<br/>utraconych korzyści ma zawsze charakter hipotetyczny, to jednak utrata zysku musi<br/>być przez żądającego udowodniona (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c</a>). Dodatkowo powódka nie wykazała<br/>zasadności twierdzenia zawartego w piśmie procesowym z dn. 23.05.2012 r., iż<br/>strony w umowie z 11.05.2006 r. określiły, że kary umowne będą przysługiwały<br/>powódce za okres od daty rozwiązania umowy do czasu, do jakiego umowa miała<br/>trwać, tj. do dnia wygaśnięcia wspólnego pozwolenia wodnoprawnego (k-947).</p> <p>Skoro zatem nie można potraktować zapisu § 10 ust. 1 umowy określonego<br/>jako „kara umowna" za instytucję kary umownej określonej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 483;art. 484)">art. 483 i 484 k.c .</a> Sąd<br/>ocenił także czy roszczenie powódki w tej części, mimo niedopuszczalności zmiany<br/>powództwa i mimo, że w § 9 umowy, kwestię ewentualnego odszkodowania strony<br/>uregulowały odrębnie, pisząc że strony ponoszą względem siebie odpowiedzialność<br/>za szkody spowodowane drugiej stronie z tytułu niewykonania lub nienależytego<br/>wykonania niniejszej umowy na zasadach ogólnych <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c</a> -można potraktować , jako<br/>odszkodowanie w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 361)">art. 361 i nast.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 471)">art. 471 k.c.</a> </p> <p>W takim jednak przypadku, zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 471)">art. 471 k.c</a> dłużnik zobowiązany jest do<br/>naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania<br/>zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem<br/>okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Powódka nie wykazała<br/>jednak na czym miałoby polegać niewykonanie czy też nienależyte wykonanie<br/>zobowiązania przez pozwanych. Przecież strony zastrzegły kary umowne na<br/>wypadek zdarzenia, tj. rozwiązania umowy z powodu nie wybudowania m.e.w do<br/>31.12.2007 r. i nie przedłużenia umowy. Przy czym, jak twierdziła powódka strony nie<br/>uzależniały tego zdarzenia od winy którejkolwiek ze stron. Odpowiedzialność zaś z<br/>art. 471 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c</a> powstaje jedynie w przypadku niewykonania lub nienależytego<br/>wykonania zobowiązania i to z winy dłużnika. Powódka winna bowiem wykazać<br/>istnienie przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej, czyli powstania szkody, jej<br/>rozmiar, fakt nienależytego wykonania zobowiązania przez pozwanych z ich winy<br/>oraz normalny związek przyczynowy pomiędzy tymi zdarzeniami. Istnienia takich<br/>okoliczności powódka zaś nie wykazała.</p> <p>Sąd rozważał również, czy zapisu w § 10 umowy o karach umownych, nie<br/>należy traktować jako innej czynności prawnej, zwłaszcza w kontekście art. 473 § 1</p> <p>14</p> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c</a>, zgodnie z którym dłużnik może przez umowę przyjąć odpowiedzialność za<br/>niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania z powodu oznaczonych<br/>okoliczności, za które na mocy ustawy odpowiedzialności nie ponosi. Powódka nie<br/>podnosiła w toku procesu aby strony w umowie z dn. 11.05.2006 r. rozszerzyły<br/>zakres odpowiedzialności pozwanych i że taka właśnie była intencja stron, tym<br/>bardziej, że jak już wyżej wskazano, w zakresie odpowiedzialności za szkody, strony<br/>w § 9 umowy odwołały się do odpowiedzialności na zasadach ogólnych <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> Jeżeli<br/>zatem odpowiedzialność pozwanych w zakresie kar umownych z § 10 ust. 1 umowy<br/>miała być szersza niż ich odpowiedzialność na zasadach ogólnych — powódka<br/>winna taką okoliczność w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c</a> udowodnić. Dla rozszerzenia<br/>odpowiedzialności dłużnika nie będzie bowiem wystarczające przyjęcie ogólnej<br/>klauzuli o pełnej odpowiedzialności dłużnika bez względu na przyczyny. W takim<br/>przypadku strony muszą oznaczyć w umowie okoliczności zaostrzające<br/>odpowiedzialność dłużnika a wola stron musi w tym zakresie jednoznacznie<br/>wskazywać taka odpowiedzialność. W niniejszym przypadku powódka nie<br/>powoływały się na fakt zapisania w umowie rozszerzonej odpowiedzialności<br/>pozwanych, tym bardziej, ze cały czas w toku procesu obie strony powoływały się na<br/>zapis o karach umownych. Trudno zatem przyjąć, aby pozwani przyjęli na siebie<br/>rozszerzoną odpowiedzialność. Ponadto, również w przypadku <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 473 k)">art. 473 k</a>.c<br/>rozszerzona odpowiedzialność dłużnika musi dotyczy niewykonania lub<br/>nienależytego wykonania umowy.</p> <p>Sąd Okręgowy rozważał również zastanowić, czy umowy o współpracy nie<br/>potraktować jako umowy przedwstępnej, co mogłaby sugerować treść wezwania<br/>przedsądowego z dn. 23.03.2009 r. jakie powódka skierowała do pozwanych (k-97).<br/>Powódka wskazała w uzasadnieniu pozwu, że na podstawie umowy z dn.</p> <p>2006  r. przysługiwało jej wobec pozwanych <span class="underline"> <!-- -->roszczenie o przedłużenie umowy,</span> <br/>co powódka potwierdziła, podnosząc, że wzywała pozwanych bądź do<br/>kontynuowania współpracy bądź do zapłaty kwoty dochodzonej pozwem.</p> <p>Zgodnie jednak z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 389;art. 389 § 1)">art. 389 § 1 k.c</a> w umowie przedwstępnej jedna lub<br/>obie strony zobowiązują się do zawarcia oznaczonej umowy, a przy tym strony<br/>powinny w umowie przedwstępnej określić istotne postanowienia umowy<br/>przyrzeczonej i termin w którym taka umowa ma być zawarta (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 389;art. 389 § 2)">art. 389 § 2 k.c</a>).<br/>Pomijając fakt, iż żadna ze stron nie wskazywała na taki charakter umowy z dn.</p> <p>2006  r., oraz fakt, że strony w umowie z 11.05.2006 r. nie przewidziały</p> <p>15</p> <p>obowiązku zawarcia przyszłej umowy, ani nawet obowiązku przedłużenia umowy z</p> <p>2006  r., to stwierdzić trzeba, że ze względu na okoliczności wskazane powyżej<br/>umowa z dn. 11.05.2006 r,. nie zawierała istotnych postanowień umowy<br/>przyrzeczonej.</p> <p>Mając zatem na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i dokonując oceny<br/>zebranego w sprawie materiału dowodowego w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 k.p.c</a>, w ocenie sądu<br/>zapis w § 10 ust. 1 umowy z 11.05.2006 r. o karach umownych jest sprzeczny z<br/>treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 483)">art. 483 k.c</a>, a zatem w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 § 1 k.c</a> - nieważny i nie może odnieść<br/>skutków prawnych. Ponieważ zaś tego zapisu umownego nie można też potraktować<br/>jako innej czynności prawnej, roszczenie powódki o zasądzenie na jej rzecz kar<br/>umownych w wysokości utraconych przez nią korzyści, określonych w § 10 ust. 1<br/>umowy z dn. 11.05.2006 r. nie zasługiwało na uwzględnienie.</p> <p>Sąd uwzględnił natomiast jej roszczenie dotyczące zapłaty kwoty 55.000 zł.<br/>tytułem zwrotu równowartości kosztów jakie powódka poniosła w związku z realizacją<br/>umowy z dn. 11.05.2006 r.</p> <p>W § 10 ust. 1 umowy o współpracy strony zapisały, że w przypadku nie<br/>wybudowania lub nieuruchomienia m.e.w. przez pozwanych do 31.12.2007 r. umowa<br/>przestaje wiązać strony, chyba że strony dokonają przedłużenia tego terminu.<br/>Ponadto w takim przypadku pozwani zwrócą powódce wszelkie poniesione przez nią<br/>koszty jakie poniosła powódka w związku z przygotowaniem i realizacją inwestycji.</p> <p>Pozwani nie kwestionowali tego zapisu umowy, podnieśli jedynie że w pkt 4<br/>lit.D załącznika nr 1 do umowy o współpracy z dn. 11.05.2006 r. powódka<br/>zobowiązała się do dostosowania swoich urządzeń do zmienionych warunków<br/>funkcjonowania sieci, w tym do rozbudowy swojej sieci lub instalacji wynikającej ze<br/>zmiany miejsca dostarczenia energii i rozgraniczenia własności.</p> <p>W ocenie Sądu taki zapis załącznika do umowy, zobowiązujący powódkę do<br/>dostosowania swoich urządzeń do zmienionych warunków funkcjonowania sieci, nie<br/>wyłącza obowiązku zwrotu przez pozwach kosztów jakie w związku z tym poniosła<br/>powódka, gdyż taki obowiązek przyjęli na siebie pozwani właśnie w § 10 ust. 1<br/>umowy. Powódka miała zatem obowiązek podjęcia określonych czynności w związku<br/>z przygotowaniem przyszłej inwestycji, natomiast zgodnie z umową, w przypadku<br/>rozwiązania umowy i nie wybudowania m.e.w do 31.12.2007 r. — pozwani mieli<br/>obowiązek zwrócić powódce koszty jakie poniosła w związku z tymi czynnościami.</p> <p>16</p> <p>Pozwani nie zaprzeczyli też aby rozbudowa rozdzielnicy nie miała na celu<br/>przygotowania urządzeń powódki do odbioru energii z m.e.w. Co prawda,<br/>konieczność rozbudowy, a konkretnie rozdzielnicy, pojawia się istotnie w załączniku<br/>nr 1 do umowy z dn. 1.04.2007 r., niemniej jednak umowa o współpracy z dn.</p> <p>2006  r. i załącznik nr 1 do tej umowy mówią ogólnie o obowiązku powódki<br/>dostosowania swoich urządzeń do zmienionych warunków funkcjonowania sieci (lit.<br/>D pkt 4 załącznika).</p> <p>Mając zatem na uwadze powyższe okoliczności sąd uwzględnił roszczenie<br/>powódki w części dotyczącej żądania kwoty 55.000 zł.</p> <p>O odsetkach orzeczono zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1)">art. 481 § 1 k.c.</a> </p> <p>W części, w której powódka cofnęła powództwo, tj. w zakresie kwoty<br/>25.444,66 Sąd postępowanie umorzył.</p> <p>O kosztach procesu orzeczono zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 k.p.c</a>, mając na uwadze<br/>zasadę stosunkowego rozdzielenia tych kosztów.</p> <p>Powódka wniosła apelację zaskarżając wyrok w części dotyczącej jego punktu<br/>3, 4 i 5 i zarzucając mu:</p> <p>1  Naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnie i niewłaściwe<br/>zastosowanie, w tym w szczególności naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 483)">art. 483 k.c.</a> 484 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c</a>, 58 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c</a>,<br/>471 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> i 472 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353;art. 1)">art. 353 1 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 60;art. 65)">art. 60 i 65 kodeksu cywilnego</a> poprzez<br/>przyjęcie, że:</p> <dl> <dt>•</dt> <dd> <p>nie wbudowanie i nie uruchomienie małej elektrowni wodnej przez<br/>pozwanych w umówionym przez strony terminie tj. do 31 grudnia 2007 r.. w<br/>wyniku, którego nastąpiło rozwiązanie umowy o współpracy z dnia 11.05.2006<br/>r. nie jest niewykonaniem zobowiązania, za które strony zastrzegły karę<br/>umowną . i w związku z tym zapis dot. kar zawarty w § 10 ust. I umowy jest<br/>nieważny,</p> </dd> <dt>•</dt> <dd> <p>zastrzeżenie kar umownych w § 10 ust. 1 umowy o współpracy, które nie<br/>zostały zapisane w umowie w kwocie z góry określonej i znanej Stronom w<br/>dacie zawierania umowy jest z mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58)">art. 58 k.c.</a> nieważne,</p> </dd> <dt>•</dt> <dd> <p>zapis § 10 ust. 1 umowy o współpracy zastrzegający obowiązek zapłaty kar<br/>umownych w wysokości utraconych korzyści nie może stanowić innej</p> </dd> </dl> <p>17</p> <p>czynności prawnej tj. umownego odszkodowania i przy spełnieniu przesłanek<br/>określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 471)">art. 471 k.c.</a> uzasadniać zasądzenia kwoty dochodzonej w<br/>pozwie.</p> <p>1  Sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału<br/>dowodowego poprzez przyjęcie, że:</p> <dl> <dt>•</dt> <dd> <p>dokumenty zgromadzone w sprawie oraz zachowanie stron nie ujawniły w<br/>sposób dostateczny woli stron jako ustalenia kar umownych w wysokości<br/>korzyści, które powódka utraciła na skutek braku dostaw energii przez<br/>pozwanych z małej elektrowni wodnej („mew"),</p> </dd> <dt>•</dt> <dd> <p>powódka nie udowodniła wysokości kar umownych wynikających z § 10 ust.</p> </dd> </dl> <p>1  umowy o współpracy oraz okresu, za który one przysługują,</p> <dl> <dt>•</dt> <dd> <p>ustalenie wysokości utraconych przez powódkę korzyści nie jest możliwe na<br/>podstawie prostego działania matematycznego,</p> </dd> <dt>•</dt> <dd> <p>strony nie uzależniły w § 10 ust. 1 umowy o współpracy obowiązku zapłaty<br/>kar umownych od niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania<br/>lecz od zdarzenia,</p> </dd> <dt>•</dt> <dd> <p>powódka nie udowodniła przesłanek odpowiedzialności pozwanych z art.</p> </dd> </dl> <p>471  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> tj. wysokości szkody, zobowiązania pozwanych, którego<br/>niewykonanie spowodowało szkodę oraz związku przyczynowego pomiędzy<br/>nie wykonaniem zobowiązania a szkodą,</p> <dl> <dt>•</dt> <dd> <p>pozwani nie ponoszą winy z tytułu niewybudowania mew w umówionym<br/>terminie,</p> </dd> <dt>•</dt> <dd> <p>opinia biegłego nie potwierdza zasadności roszczeń powódki z uwagi na nie<br/>przedłożenie przez powódkę wszystkich dokumentów żądanych przez<br/>biegłego, podczas gdy wyliczenie przez biegłego utraconych korzyści<br/>zawarte na str. 28 opinii tabela nr 20 oraz na str. 30-31 opinii tabela nr 21-<br/>nastąpiło według kryteriów przyjętych w umowie, odpowiada wyliczeniu<br/>powódki zawartemu w pozwie i dokonane zostało na podstawie właściwych i<br/>niekwestionowanych dokumentów (faktur), które znajdują się w aktach<br/>sprawy i które zostały przez biegłego uznane,</p> </dd> <dt>•</dt> <dd> <p>przyjęcie jako rozstrzygających twierdzeń biegłego w zakresie oceny prawnej<br/>roszczenia powódki, podczas gdy to Sąd winien dokonać własnej oceny<br/>prawnej roszczenia posiłkując się jedynie wiedzą specjalną biegłego.</p> </dd> </dl> <p>18</p> <p>1  Naruszenie przepisów postępowania procesowego poprzez niezastosowanie<br/>się do tych przepisów lub błędne ich zastosowanie, w tym naruszenie:</p> <p>-<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> przez dokonanie przez Sąd dowolnej oceny zapisu § 10 ust. 1<br/>umowy współpracy tj. oceny opartej na niektórych tylko dowodach, bez<br/>uwzględnienia pozostałych dowodów i bez wskazania przyczyn wybiórczego<br/>potraktowania zgromadzonych dowodów, co narusza powinność<br/>wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego,</p> <p>-<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 278;art. 278 § 1)">art. 278 §1 k.p.c.</a> - poprzez uznanie stwierdzeń zawartych<br/>w opinii biegłego <span class="anon-block">M. B.</span> za rozstrzygające w kwestiach oceny prawnej<br/>podczas, gdy opinia biegłego winna służyć do pozyskania wiedzy specjalnej<br/>niezbędnej dla dokonania przez Sąd własnej oceny dowodów,</p> <p>-<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 § 2 k.p.c.</a> poprzez pominięcie i niewskazanie w uzasadnieniu wyroku<br/>zgromadzonych dowodów, w tym dokumentów, którym Sąd I instancji odmówił<br/>wiarygodności i mocy dowodowej i niewskazanie przyczyn tej odmowy,</p> <p>-błędną wykładnię <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 321)">art. 321 k.p.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 479;art. 479 § 2)">art. 479 § 2</a> zd.I <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">k.p.c.</a> - poprzez<br/>uznanie że przy wskazanej podstawie faktycznej pozwu i w oparciu o wynik<br/>postępowania dowodowego - zasądzenie kwoty dochodzonej przez powódkę<br/>byłoby niedopuszczalną zmianą przedmiotową powództwa, oraz<br/>poprzez niezastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 322)">art. 322 k.p.c.</a> i nie przyznanie powódce jakiegokolwiek<br/>odszkodowania, pomimo dysponowania przez Sąd wyliczeniami utraconych<br/>korzyści dokonanymi zarówno przez powódkę jak i biegłego.</p> <p>Wskazując na powyższe powódka wniosła o:</p> <p>1  zmianę zaskarżonego wyroku w części objętej apelacją powódki i zasądzenie<br/>od pozwanych na rzecz powódki kwoty 139.837,42 zł wraz z odsetkami<br/>ustawowymi od dnia 1.04.2009 r. do dnia zapłaty i kosztami procesu za obie<br/>instancje wg norm przepisanych, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa<br/>prawnego wg norm przepisanych,</p> <p>ewentualnie:</p> <p>1  uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi<br/>pierwszej instancji do ponownego rozpoznania - przy uwzględnieniu kosztów<br/>postępowania odwoławczego wg norm przepisanych</p> <p>19</p> <p>Pozwani w odpowiedzi na apelację powódki wnieśli o jej oddalenie i<br/>zasądzenie od powódki na rzecz pozwanych solidarnie kosztów zastępstwa<br/>procesowego według norm prawem przepisanych.</p> <p>Pozwani wnieśli apelację w zakresie zasądzonego powództwa, tj. w pkt I i IV<br/>wyroku, zarzucając:</p> <dl> <dt>•</dt> <dd> <p>naruszenie przepisów postępowania tj. 233 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (§ 1)">§ 1 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65)">art. 65 kc</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 3531)">art. 3531</a> kc<br/>polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że zobowiązanie się powódki<br/>do dostosowania swoich urządzeń do zmienionych warunków funkcjonowania sieci<br/>nie wyłącza obowiązku zwrotu przez pozwanych kosztów, jakie w związku z tym<br/>poniosła powódka pomimo, że załącznik do umowy o realizację inwestycji nie<br/>przewidywał obowiązku zwrotu tych kosztów przez pozwanych, a dodatkowo<br/>pozwani nie korzystali i nie korzystają z urządzeń zamontowanych przez powódkę,<br/>nie przysługuje im żadne <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawo rzeczowe</a> czy obligacyjne do tego urządzenia, a<br/>ponadto jego zamontowanie przez powódkę i tak uniemożliwiało zasilanie powódki w<br/>prąd, tj. zaplata przez pozwanych za zakup tego urządzenia spowoduje<br/>bezpodstawne wzbogacenie powódki.</p> </dd> </dl> <p>Mając powyższe na uwadze wnieśli o :</p> <p>1  zmianę wyroku w zaskarżonej części tj. uwzględnienie apelacji polegające na<br/>oddaleniu powództwa w zaskarżonej części,</p> <p>2  zasądzenie od powoda na rzecz pozwanych solidarnie kosztów postępowania, w<br/>tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych za I instancję w<br/>zakresie zaskarżonego wyroku oraz za II instancję,</p> <p>3  na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 381)">art. 381 k.p.c.</a> o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu<br/>prywatnego tj. pisma pozwanego <span class="anon-block">J. K.</span> do <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> z dnia 12<br/>czerwca 2012 r. oraz z dnia 6 lipca 2012 r. w sprawie zwrotu urządzenia rozdzielnika,</p> <p>o którym orzekał Sąd I instancji. Potrzeba powołania nowego dowodu na tym etapie<br/>postępowania, wynika, z faktu zasądzenia przez Sąd I instancji zwrotu kosztu<br/>poniesionego przez powoda celem przystosowania swoich urządzeń do odbioru<br/>energii elektrycznej, jak również na okoliczność, że powódka nie chce wydać<br/>pozwanym urządzenia, pomimo obowiązku nałożonego na pozwanych wyrokiem<br/>Sądu I instancji pokrycia kosztów jego zakupu.</p> <p>20</p> <p>Powódka w odpowiedzi na apelację pozwanych wniosła o jej oddalenie,<br/>oddalenie wniosku dowodowego pozwanych oraz o zasądzenie od pozwanych na<br/>rzecz powódki kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa<br/>prawnego według norm przepisanych.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Obie apelacje nie zasługują na uwzględnienie.</p> <p>Sąd Apelacyjny podziela dokonane przez Sąd Okręgowy ustalenia faktyczne i<br/>rozważania w zakresie oceny materiału dowodowego oraz podstawy prawnej<br/>rozstrzygnięcia, przyjmując je za podstawę także własnego rozstrzygnięcia i odwołuje<br/>się do nich bez potrzeby ich powtarzania.</p> <p>Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów zawartych w apelacji powódki<br/>należy zauważyć, iż zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego jak i<br/>procesowego koncentrują się na dwóch zagadnieniach: po pierwsze skarżąca<br/>wywodzi, iż strony w umowie zastrzegły karę umowną w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 483;art. 483 § 1)">art. 483 § 1 k.c.</a>,<br/>a nadto, że wykazała podstawy odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanych z<br/>art. 471 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a>, co w jej ocenie uzasadnia zasądzenie dochodzonej kwoty z tytułu kary<br/>umownej, względnie z tytułu umownego odszkodowania.</p> <p> <em> <!-- --> W ocenie Sądu Apelacyjnego błędna jest interpretacja pojęcia kary umownej<br/>prezentowana przez powódkę. Na aprobatę zasługuje pogląd Sądu Najwyższego:<br/>„Sformułowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 483;art. 483 § 1)">art. 483 § 1 k.c.</a> dopuszczające zastrzeżenie kary umownej w<br/>"określonej sumie" w sposób jednoznaczny prowadzi do wniosku, że kara ta powinna<br/>być w chwili zastrzegania wyrażona kwotowo. Dopuszczalne byłoby posłużenie się<br/>innymi miernikami wysokości, np. ułamkiem wartości rzeczy albo ułamkiem innej<br/>sumy (wartości kontraktu), jeżeli ustalenie kwoty byłoby tylko czynnością<br/>arytmetyczną, natomiast przyjęcie konstrukcji prawnej zakładającej ustalanie w<br/>przyszłości podstawy naliczania kary umownej nie byłoby zgodne z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 483;art. 483 § 1)">art. 483 § 1 k.c.</a> i<br/>stanowiłoby inną czynność prawną” (por. wyrok SN z dnia 8 lutego 2007 r., I CSK<br/>420/06). Nie budzi wątpliwości, że w treści umowy strony nie określiły ani sumy<br/>pieniężnej, ani innego miernika jej wysokości, który pozwoliłby na arytmetyczne<br/>wyliczenie wysokości kary umownej. Użyte w umowie określenie „kara umowna w<br/>wysokości nieosiągniętych przez <span class="anon-block">(...)</span>korzyści” wskazuje na konieczność ustalenia<br/>dopiero w przyszłości wartości należnej powódce kwoty wynikającej z faktu, że strony</em> </p> <p>21</p> <p>nie kontynuują współpracy. Przyjęcie przez strony takiego stopnia ogólności tego<br/>zapisu przekreśla możliwość potraktowania go jako kary umownej przewidzianej w<br/>art. 483 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> Nie sposób ustalić nie tylko podstaw, w oparciu o które powódka miałaby<br/>naliczać wysokość tak określonej „kary umownej”, ale nawet okresu za który<br/>należałoby tę kwoty wyliczyć. Całkowicie dowolne jest przyjęcie, że powódce kwota<br/>ta przysługuje od dnia zakończenia umowy do dnia uruchomienia małej elektrowni<br/>wodnej. Skoro bowiem mała elektrownia wodna nie była w tym okresie uruchomiona,<br/>to trudno mówić o tym, że powódka poniosła jakiekolwiek straty z tytułu tego, że nie<br/>otrzymywała z niej energii w tym okresie. O stratach można mówić dopiero z<br/>momentem jej uruchomienia, jednak wówczas brak byłoby terminu końcowego, do<br/>którego powódka miałaby prawo naliczać należną jej z tego tytułu kwotę.</p> <p>Zwrócić w tym miejscu trzeba uwagę na zeznania <span class="anon-block">M. W.</span> z<br/>których wynika, że w przypadku niekontynuowania współpracy strony miały wspólnie<br/>ustalić wysokość wzajemnych należności (k. 284). Podobnie zeznał świadek <span class="anon-block">(...)</span> który stwierdził, że: <em> <!-- --> „w momencie podpisywania umowy nie<br/>rozmawialiśmy dokładnie o tym w jaki sposób będą liczone kary umowne, mówiliśmy<br/>tylko, że <span class="anon-block"> firma (...)</span> przedstawi takie wyliczenie” (k. 306).</em> Dalej świadek ten<br/>stwierdza, że wydaje mu się, że kary umowne miały być liczone od momentu<br/>zakończenia umowy, to jest od 31 grudnia 2007 r. do momentu, gdy powód stwierdzi,<br/>że kary mu się należą. Zeznania tych świadków są o tyle istotne, że obaj świadkowie<br/>brali udział w negocjacjach umowy z dnia 11 maja 2006 r. po stronie powoda.<br/>Zeznania te potwierdzają, że strony nie zastrzegły kary umownej w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 483)">art.<br/>483 k.c.</a> Strony miały bowiem po zaprzestaniu współpracy wspólnie uzgodnić<br/>wysokość utraconych korzyści przez powódkę. Nie był też ustalony przez strony<br/>żaden okres, za który kary miałby być naliczone. Wyklucza to możliwość przyjęcia,<br/>że strony już w umowie określiły z góry wielkość odszkodowania, co jest istotą kary<br/>umownej. Przyjęcie, że umowa przestaje wiązać wraz z nadejściem określonego<br/>terminu pomimo jej niewykonania przez inwestora powoduje, że tak określona w § 10<br/>umowy „kara umowna” nie miała na celu wzmocnienie więzi powstałej między<br/>stronami w wyniku zawartej przez nie umowy i nie służyła realnemu wykonaniu<br/>zobowiązań (wyrok SN z 8 sierpnia 2008 r., V CSK 85/08).</p> <p>Treść łączącej strony umowy nie pozostawia żadnych wątpliwości co do tego,<br/>jaki był zgodny zamiar i cel umowy (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 60;art. 65)">art. 60 i 65 k.c.</a>). Wbrew twierdzeniom apelacji<br/>powódki, łącząca strony umowa z dnia 11 maja 2006 r. nie nakładała na pozwanych</p> <p>obowiązku wykonania małej elektrowni wodnej do dnia 31 grudnia 2007 r. Strony<br/>wyraźnie bowiem zastrzegły skutek w postaci wygaśnięcia umowy wraz z nadejściem<br/>oznaczonego terminu. Świadek <span class="anon-block">M. W.</span>, który brał udział ze strony<br/>powódki w redagowaniu umowy z dnia 11 maja 2006 r. zeznał, że zapis § 10 został<br/>celowo tak zredagowany, aby obie strony mogły podjąć decyzję, czy w przypadku<br/>niezakończenia inwestycji do dnia 31 grudnia 2007 r. dalej kontynuować umowę: <em> <!-- --> „W<br/>umowie nie przewidywaliśmy obowiązku przedłużenia umowy, obie strony miały<br/>prawo zgodzić się lub nie na przedłużenie terminu realizacji inwestycji”,</em> (k. 283).<br/>Warto także zwrócić uwagę na zeznania świadka <span class="anon-block">H. D.</span>, który brał<br/>udział ze strony powódki w przygotowaniu załącznika nr 1 do umowy z dnia 11 maja<br/>2006 r. Świadek ten zeznał mianowicie, że <em> <!-- --> „data 31 grudnia 2007 r. była datą<br/>umowną wskazaną przez inwestora jako data uruchomienia elektrowni” (k.287).<br/> </em>Świadek <span class="anon-block">P. K.</span> stwierdził zaś, że: <em> <!-- --> „bez względu na przyczyny, z<br/>powodu których nie doszło do uruchomienia m.e.w. do 31 grudnia 2007 r. umowa<br/>miała przestać wiązać strony”</em> (k. 305). Zeznania wyżej wskazanych świadków<br/>prowadzą wniosku, że w postanowieniu zawartym w § 10 umowy nie został nałożony<br/>na stronę pozwaną obowiązek wybudowania małej elektrowni wodnej w ustalonym w<br/>umowie terminie. Gdyby tak było, zbyteczny byłby zapis odnoszący się do możliwości<br/>jej przedłużenia w wyniku wspólnych uzgodnień stron. Istotnie jest tak, że<br/>zamawiający wykonanie dzieła nakłada zazwyczaj na wykonawcę obowiązek jego<br/>wykonania w oznaczonym terminie. Jednakże zasada swobody umów określona w<br/>art. 353 1 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> pozwala także na odmienne uregulowanie tej kwestii. Zauważyć<br/>należy, iż specyfika rynku energetycznego powoduje, że trudno w dłuższej<br/>perfektywnie czasowej przewidzieć opłacalność danej inwestycji. Wynika to<br/>chociażby z kwestii dotyczącej kształtowania cen za energię. Z tych względów obie<br/>strony miały na celu takie ukształtowanie treści umowy, aby w razie gdyby okazało<br/>się, że jest ona niekorzystna dla którejkolwiek ze stron, możliwe było<br/>niekontynuowanie dalszej współpracy. Stronom w § 10 umowy nie chodziło zatem o<br/>to, aby mała elektrownia wodna została wybudowana do dnia 31 grudnia 2007 r.,<br/>lecz o to, aby w przypadku jej niewybudowania do tej daty, umowa przestała wiązać<br/>strony, a przedłużenie umowy było uzależnione od ich obopólnej zgody. Oznacza to,<br/>że chybione są zarzuty powódki sformułowane w oparciu o treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 471)">art. 471 k.c.</a> i art.</p> <p>471  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> Zastosowanie tych przepisów mogłoby wchodzić w grę tylko wówczas,<br/>gdyby z treści umowy wynikało, że pozwana ma obowiązek wybudować małą</p> <p>23</p> <p>elektrownię wodną w umówionym terminie. Z tych względów nie było także podstaw<br/>do zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 321)">art. 321 k.p.c.</a>, gdyż możliwość zastosowania przez sąd <em> <!-- -->ius<br/>moderandi</em> wymaga udowodnienia przez powoda przesłanek odpowiedzialności<br/>odszkodowawczej.</p> <p>Do przedmiotowo istotnych elementów zastrzeżenia kary umownej zalicza się<br/>określenie zobowiązania lub pojedynczego obowiązku, którego niewykonanie lub<br/>nienależyte wykonanie rodzi obowiązek zapłaty kary umownej (wyrok SN z 17<br/>grudnia 2008 r., I CSK 240/08). Ilekroć więc w umowie zastrzegana jest kara<br/>umowna, strony powinny precyzyjnie wskazać tytuł do jej naliczenia, wadliwość<br/>przedmiotu świadczenia, opóźnienie lub zwłoka w wykonaniu świadczenia,<br/>wskazując przy tym jej określoną wysokość albo sztywne kryterium odniesienia.<br/>Odmienne uregulowanie kwestii kary umownej w treści umowy powoduje nieważność<br/>takiego zastrzeżenia (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58)">art. 58 k.c.</a>), które nie może być konwalidowane przez<br/>powołanie się na treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 3531)">art. 3531 k.c.</a> Przyjęty przez powódkę sposób rozumienia<br/>instytucji kary umownej, polegający na możliwości arbitralnego ustalenia jej<br/>wysokości po zakończeniu współpracy stron, kłóci się z naturą tej instytucji prawnej,<br/>a przy tym sprzeczny jest z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa. W<br/>konsekwencji należy więc stwierdzić, że przewidziana w § 10 umowy „kara umowna”<br/>nie stanowi dodatkowego zastrzeżenia umownego o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 483;art. 483 § 1)">art. 483 § 1 k.c.</a>,<br/>a więc brak także podstaw do zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 484)">art. 484 k.c.</a> </p> <p>W świetle poczynionych rozważań nie sposób zgodzić się z powódką, że Sąd I<br/>instancji naruszył treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 278;art. 278 § 1)">art. 278 § 1 k.c.</a> </p> <p>i  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 § 2 k.p.c.</a> Skarżąca formułując zarzuty dotyczące naruszenia przepisów<br/>prawa procesowego eksponuje kwestię wysokości utraconych korzyści. Tymczasem<br/>Sąd I instancji dokonując oceny materiału dowodowego ustalił, że umowa nie<br/>nakładała na pozwanych obowiązku wykonania małej elektrowni wodnej w terminie<br/>do dnia 31 grudnia 2007 r., co oznacza, że pozwanym nie można przypisać<br/>niewykonania umowy, a tym samym przyjąć ich odpowiedzialności<br/>odszkodowawczej. Powyższe przesądza, że zbyteczne byłyby rozważania Sądu I<br/>instancji na temat kwestii wysokości utraconych korzyści, skoro nie wchodzi w grę<br/>sama zasada odpowiedzialności odszkodowawczej.</p> <p>Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu I instancji o niedopuszczalności<br/>zmiany podstawy faktycznej żądania powódki. Nie ulega żadnych wątpliwości, że<br/>powódka wywodziła swoje roszczenie z faktu zastrzeżenia w umowie kary umownej.</p> <p>24</p> <p>Niedopuszczalne jest zatem żądanie na etapie postępowania apelacyjnego<br/>zasądzenia dochodzonej pozwem kwoty z tytułu - jak to ujęto w apelacji -<br/>umownego odszkodowania. Zasądzenie sumy pieniężnej, która wprawdzie mieści się<br/>w granicach kwotowych powództwa, lecz z innej podstawy faktycznej, stanowi<br/>orzeczenie ponad żądanie (por. wyrok SN z dnia 24 stycznia 1936 r., C II 1770/35,<br/> PPiA 1936, nr 2, poz. 148, wyrok SN z dnia 29 października 1993 r., I CRN 156/93.<br/>Na etapie postępowania apelacyjnego niedopuszczalne jest dokonywanie zmiany<br/>powództwa, czy to poprzez zmianę podstawy faktycznej dochodzonych pierwotnie<br/>roszczeń, czy też inaczej, przez wyeksponowanie nowego uzasadnienia zgłoszonego<br/>żądania, wynikającego z powołania się na przesłanki innego przepisu prawa<br/>materialnego, wskazanego jako nowa podstawa materialnoprawna dochodzonego<br/>roszczenia (por. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 15 lutego 2012 r., I<br/>ACa 23/12). Trafnie zwrócił uwagę Sąd Najwyższy na to, że wybierając podstawę<br/>prawną, powód zakreśla nie tylko granice okoliczności faktycznych istotnych dla<br/>rozstrzygnięcia sprawy, ale nadto zakreśla granice obrony pozwanego. Pozwany<br/>podejmuje bowiem tę obronę w takim zakresie jaki wynika nie tylko z faktów, ale i ze<br/>wskazanego przepisu. Pozwany nie ma obowiązku konstruowania w taki sposób<br/>swojej obrony, aby odeprzeć wszelkie możliwe zarzuty mogące wynikać z wszystkich<br/>możliwych podstaw rozstrzygnięcia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia<br/>2011 r., SK 136/136/11 oraz wyrok z dnia 18 maja 2010 r., III PK 73/09).</p> <p>Zastrzeżenie kary umownej nie było zatem skutecznie dokonane w łączącej<br/>strony umowie. Podstawa faktyczna sformułowana w pozwie nie pozwala na<br/>przyjęcie, aby powódka dochodziła roszczenia z tytułu innego odszkodowania<br/>umownego. Nadto powódka nie wykazała, aby zachodziły podstawy<br/>odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanych, a w szczególności, aby strony<br/>ustaliły, że pozwani są zobowiązani wybudować małą elektrownię wodną w<br/>oznaczonym terminie. W tym stanie rzeczy powództwo w tym zakresie nie<br/>zasługiwało na uwzględnienie.</p> <p>Odnosząc się z kolei do apelacji pozwanych stwierdzić należy, iż także<br/>wskazane przez nich zarzuty nie mogą odnieść skutku.</p> <p>Rację mają skarżący, że w świetle postanowień łączącej strony umowy z dnia</p> <p>11  maja 2006 r. o współpracy powódka była zobowiązana do dostosowywania<br/>swoich urządzeń do zmienionych warunków funkcjonowania sieci (załącznik nr 1 do</p> <p>25</p> <p>umowy z dnia 11 maja 2006 r., lit. D pkt 4) . Jednocześnie jednak skarżący pomijają,<br/>że tylko przedłużenie tej umowy wyłączało obowiązek zwrotu powódce przez<br/>pozwanych kosztów, które powódka poniosła w związku z przygotowaniem i<br/>realizacją inwestycji. Koszt wykonania rozdzielnicy obciążał zatem powódkę<br/>(okoliczność bezsporna), z tym, że w przypadku nie przedłużenia umowy w<br/>współpracy, miała ona prawo w oparciu o § 10 pkt 1 umowy o współpracy z dnia 11<br/>maja 2006 r. żądać od pozwanych zwrotu poniesionych prze siebie z tego tytułu<br/>kosztów.</p> <p>Umowa z dnia 1 kwietnia 2007 r. o realizację inwestycji została zawarta w celu<br/>wykonania umowy z dnia 11 maja 2006 r. o współpracy. Wynika to jednoznacznie z<br/>pkt VII preambuły do umowy z dnia 11 maja 2006 r. Załącznik do umowy o realizację<br/>inwestycji nie przewidywał obowiązku zwrotu kosztów wykonania rozdzielnicy, gdyż<br/>obowiązek ten wynikał z łączącej strony umowy o współpracy z dnia 11 maja 2006 r.<br/>Załącznik do umowy o realizację inwestycji uszczegółowiał poszczególne obowiązki<br/>obu stron wynikające z realizacji inwestycji. W szczególności określone były<br/>wymagania techniczne poszczególnych urządzeń. Nie było jednak żadnej potrzeby,<br/>aby powtarzać ogólny zapis § 10 pkt 1 umowy z dnia 11 maja 2006 r. przez<br/>precyzowanie, jakich konkretnie kosztów ma dotyczyć obowiązek zwrotu.</p> <p>Obie umowy łączące strony należy interpretować łącznie. Dotyczyły one<br/>bowiem tej samej inwestycji, a przy tym z treści umowy z dnia 11 maja 2006 r.<br/>wynikało, że stanowią one jedną całość. Błędne jest więc stanowisko pozwanych, że<br/>powódka opierał roszczenie o zwrot kosztów rozdzielnicy wyłącznie z treści<br/>załącznika 1 do umowy z dnia 1 kwietnia 2007 r. o realizację inwestycji. Powódka<br/>istotnie wskazała w pozwie na treść tego załącznika jako podstawę poniesienia<br/>kosztów w wysokości 55.000 zł. Jednak nie ulega wątpliwości, że jako podstawę<br/>dochodzenia roszczenia o zwrot tej kwoty przez pozwanych, powódka wskazała § 10<br/>ust. 1 umowy z dnia 11 maja 2006 r.</p> <p>Nie jest trafny argument pozwanych, że także i oni ponieśli wydatki związane z<br/>realizacją inwestycji, i nie zostały one im zwrócone przez powódkę. Przede<br/>wszystkim treść łączących strony umów nie przewidywała obowiązku zwrotu<br/>inwestorowi kosztów w związku z przygotowaniem i realizacją inwestycji. Obowiązek<br/>taki został nałożony wyłącznie na pozwanych, i to tylko w przypadku, nieprzedłużenia<br/>umowy z dnia 11 maja 2006 r. o współpracy.</p> <p>26</p> <p>Okoliczność, że pozwani nie korzystali i nie korzystają z urządzeń<br/>zamontowanych przez powódkę jest indyferentna z punktu widzenia łączącej strony<br/>umowy. Gdyby strony zawarły dalszą umowę, to wówczas powódka nie miałaby<br/>podstaw do żądania zwrotu kosztów urządzenia. Podstawę do żądania zwrotu tych<br/>kosztów stanowi więc fakt, że strony nie zawarły dalszej umowy. Zawarcie w umowie<br/>powyższego postanowienia było zatem istotne z punktu widzenia zabezpieczenia<br/>interesów powódki: skoro miała ona obowiązek ponieść koszty związane z<br/>dostosowaniem swoich urządzeń do odbioru energii dostarczanej przez pozwanych,<br/>a jednocześnie pozwani nie mieli obowiązku wybudowania małej elektrowni wodnej<br/>do dnia 31 grudnia 2007 r., gdyż z tym terminem umowa przestawała wiązać strony,<br/>a mogła być przedłużona wyłącznie za zgodą obu stron, to tym samym powódka<br/>musiała liczyć się z tym, że poniesie koszty urządzeń, które mogą okazać się jej do<br/>niczego nieprzydatne. Oczywistym jest więc, że powódka musiała zabezpieczyć się<br/>na wypadek takiej okoliczności. Pozwani zgodzili się na powyższy zapis umowy, nie<br/>mogą więc <em> <!-- -->ex post</em> kwestionować przyjętego na siebie dobrowolnie i świadomie<br/>obowiązku. Należy mieć na względzie, że umowa była korzystna także z punktu<br/>widzenia ich interesów, skoro nie nakładała na strony obowiązku zawarcia dalszej<br/>umowy, jak również nie statuowała obowiązku pozwanych do wybudowania małej<br/>elektrowni wodnej w terminie do dnia 31 grudnia 2007 r. W efekcie więc każda ze<br/>stron, mając po dniu 31 grudnia 2007 r. pełną swobodę co do zawarcia dalszej<br/>umowy mogła ocenić, czy w świetle łączących strony postanowień umownych,<br/>opłacalne jest dla niej kontynuowanie współpracy.</p> <p>Nie sposób przyjąć, aby zapłata przez pozwanych zasądzonej kwoty miała<br/>prowadzić do bezpodstawnego wzbogacenia powódki. Trzeba bowiem zauważyć, iż<br/>wobec braku kontynuowania dalszej współpracy, rozdzielnica jest zbyteczna dla<br/>powódki.</p> <p>Warto zauważyć także brak konsekwencji w stanowisku pozwanych. Z jednej<br/>strony pozwani wywodzą w zarzutach apelacji, że nie przysługuje im żadne prawo<br/>rzeczowe czy obligacyjne do powyższego urządzenia, z drugiej zaś strony składają<br/>wniosek dowodowy na okoliczność tego, że powódka nie chce im wydać<br/>przedmiotowego urządzenia, pomimo obowiązku nałożonego na pozwanych<br/>wyrokiem Sądu I instancji pokrycia kosztów jego zakupu. Pozwani zdają się nie<br/>rozumieć, że obowiązek pokrycia kosztów poniesionych przez powódkę nie rodzi dla<br/>nich żadnych uprawnień z tego tytułu w stosunku do przedmiotowej rozdzielnicy.</p> <p>27</p> <p>W konsekwencji należy więc stwierdzić, iż pozwani nie przedstawili żadnych<br/>argumentów natury jurydycznej, które mogły podważyć ocenę dowodów dokonaną<br/>przez Sąd I instancji stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> Treść łączących strony<br/>umów w zakresie obowiązku zwrotu przez pozwanych kosztów poniesionych przez<br/>powódkę w przypadku niezrealizowania inwestycji do dnia 31 grudnia 2007 r. jest<br/>jasna i nie budząca wątpliwości. Prawidłowa analiza oświadczeń woli stron dokonana<br/>zgodnie w wymogami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65)">art. 65 k.c.</a> prowadzi do wniosku, że strony miały na względzie<br/>takie ukształtowanie swoich praw i obowiązków, aby zawarcie dalszej umowy o<br/>współpracy w przypadku niezrealizowania inwestycji do dnia 31 grudnia 2007 r. było<br/>pozostawione do ich swobodnego uznania, zaś zabezpieczeniem interesów powódki<br/>był w takim przypadku obowiązek zwrotu przez inwestora poniesionych przez nią<br/>kosztów na przygotowanie i realizację inwestycji. Potwierdzeniem tej interpretacji<br/>umowy jest zarówno literalne brzmienie jej zapisów, jak i zeznania przesłuchanych w<br/>sprawie świadków: <span class="anon-block">P. K.</span>: <em> <!-- --> „(...) w takim przypadku inwestor<br/>zwróci <span class="anon-block"> (...)</span> wszelkie poniesione koszty”</em> (k. 305); <span class="anon-block">M. W.</span>: <em> <!-- --> „Oprócz<br/>tego zakład miał prawo żądać zwrotu poniesionych kosztów” (k. 284).</em> </p> <p>W ocenie Sądu Apelacyjnego zeznania przesłuchanego na tę okoliczność w<br/>charakterze strony <span class="anon-block">J. K.</span> nie wnoszą niczego istotnego w kwestii<br/>interpretacji § 10 umowy dotyczącego obowiązku zwrotu powódce poniesionych<br/>kosztów (k. 641). Pozwany opiera swoje stanowisko wyłącznie na tym, że umowa<br/>uległa rozwiązaniu. Nie jest to jednak argument podważający zasadność powództwa<br/>w tym zakresie, gdyż nie odnosi się do rzeczywistej woli stron w momencie<br/>zawierania umowy, a jedynie prezentuje stanowisko strony pozwanej zajęte w<br/>procesie. Nadto pozwany stwierdził, że przedmiotowa rozdzielnica nie ma nic<br/>wspólnego z dostarczaniem i obiorem energii elektrycznej. Nie przedstawił wszakże<br/>żadnych argumentów na poparcie tak sformułowanej tezy, a przy tym kłóci się ona z<br/>zajętym w tej mierze stanowiskiem procesowym. Strona pozwana nie oponowała<br/>bowiem temu, że rozbudowa rozdzielnicy miała na celu przygotowanie urządzeń<br/>powódki do odbioru energii z małej elektrowni wodnej, oponowała jedynie zasadności<br/>dochodzenia przez powódkę zwrotu poniesionych przez nią z tego tytułu kosztów.</p> <p>Reasumując stwierdzić należy, że przyjęte w § 10 umowy zobowiązanie<br/>pozwanych do zwrotu poniesionych przez powódkę kosztów nie narusza zasady<br/>swobody umów (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 3531)">art. 3531 k.c.</a>). Pozwani nie przestawili żadnych przekonujących<br/>argumentów, które przemawiałby za uznaniem, że obowiązek zwrotu kosztów</p> <p>28</p> <p>poniesionych przez powódkę na przygotowanie i realizację inwestycji - w przypadku<br/>nie kontynuowania dalszej współpracy przez strony - sprzeciwia się naturze umowy<br/>w współpracy, ustawie lub zasadom współżycia społecznego. Wprost przeciwnie, jest<br/>on w pełni uzasadniony, a łączące strony umowy zabezpieczały interesy<br/>umawiających się stron.</p> <p>W tym stanie rzeczy nie podzielając wskazanych wyżej zarzutów apelacji<br/>powódki i pozwanych ani argumentacji zgłoszonej na ich poparcie, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art.<br/>385 k.p.c.</a> oddalono obie apelacje.</p> <p>O kosztach postępowania orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 k.p.c.</a> Obie apelacje<br/>zostały oddalone, a z uwagi na wartość przedmiotu zaskarżenia, obu stronom<br/>przysługiwał zwrot kosztów zastępstwa procesowego co do apelacji przeciwnika, w<br/>wysokości 2.700 zł. Zasadnym zatem było zniesienie wzajemnie między stronami<br/>kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <p>29</p> </div>