III AUa 830/12

<p>Sygn. akt III AUa 830/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 30 października 2012 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych </strong> </p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="236"/> <col width="413"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący - Sędzia</p> </td> <td> <p>SA Bogdan Świerk (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SA Teresa Czekaj</p> <p>SA Barbara Mazurkiewicz-Nowikowska</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>Protokolant: st. prot. sądowy Krzysztof Wiater </p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 30 października 2012 r. w Lublinie</p> <p>sprawy <span class="anon-block">E. K.</span> </p> <p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w <span class="anon-block">L.</span> </p> <p>o prawo do renty rodzinnej</p> <p>na skutek apelacji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału <br/>w <span class="anon-block">L.</span> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie</p> <p>z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt VII U 1421/12</p> <p> <strong> <!-- -->oddala apelację.</strong> </p> <p>III AUa 830/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Decyzją z dnia 7 listopada 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">L.</span> odmówił <span class="anon-block">E. K.</span> prawa do renty rodzinnej. Organ rentowy przyjął, że zmarły ojciec wnioskodawczyni nie spełnił wszystkich ustawowych przesłanek dla swojego prawa do świadczenia rentowego. Nie dysponował on przynajmniej 5-ma latami okresów składkowych i nieskładkowych w dziesięcioleciu przed swoim zgonem i jego śmierć nie nastąpiła w czasie jego podlegania ubezpieczeniom społecznym lub nie później niż 18 miesięcy od ustania okresów składkowych lub nieskładkowych. Ogólny staż ubezpieczeniowy ojca wnioskodawczyni w zakresie okresów składkowych pozwany określił na 24 lata, 10 miesięcy i 20 dni.</p> <p>W odwołaniu od tej decyzji, kwestionując jej prawidłowość, ubezpieczona nie zgodziła się z wielkością ogólnego stażu ubezpieczeniowego jej ojca jaki przyjął organ rentowy. Do tego stażu nie został zaliczony czas pracy ojca wnioskodawczyni w <span class="anon-block"> Centrali (...) Oddział</span> w <span class="anon-block">Ł.</span> na podstawie umowy zlecenia zawartej w dniu 9 września 1968 r., okres pracy od dnia 9 stycznia 1973 r. do dnia 24 czerwca 1973 r. w <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block"> Przedsiębiorstwie (...)</span> i okres od dnia 11 lipca 1973 r. do dnia 1 sierpnia 1973 r. gdy wykonywał on zatrudnienie w <span class="anon-block"> Zakładzie (...)</span> w <span class="anon-block">L.</span> Rejon w <span class="anon-block">Ł.</span>.</p> <p>Po jego rozpoznaniu Sąd Okręgowy w Lublinie wyrokiem z dnia 21 czerwca 2012 r. zmienił wskazaną na wstępie decyzje i ustalił <span class="anon-block">E. K.</span> prawo do renty rodzinnej od dnia 29 września 2011 r.</p> <p>Swoje rozstrzygnięcie Sąd Okręgowy oparł na poniższych ustaleniach faktycznych oraz ich ocenie prawnej: w dniu 29 września 2011 r. <span class="anon-block">E. K.</span> wystąpiła do pozwanego z wnioskiem o rentę rodzinną po zmarłym swoim ojcu <span class="anon-block">K. K.</span>. Ojciec wnioskodawczyni zmarł w dniu 16 lutego 2009 r. wskutek zawału serca. Przed zgonem nie leczył się i nie występował o prawo do swojego świadczenia rentowego. Nie był objęty ubezpieczeniami społecznymi. W okresie od dnia 9 stycznia 1973 r. do dnia 23 czerwca 1973 r. (5 miesięcy i 14 dni) pracował w <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block"> Przedsiębiorstwie (...)</span> w <span class="anon-block">P.</span> <span class="anon-block">P.</span> terenowa w <span class="anon-block">Ł.</span> na stanowisku kierowcy w pełnym wymiarze czasu pracy.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 68;art. 68 ust. 1;art. 68 ust. 1 pkt. 2)">art. 68 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> ( dalej podawanej jako ustawa o FUS) prawo do renty rodzinnej maja dzieci własne do czasu ukończenia nauki szkolnej gdy przekroczyły 16 lat życia, jednak nie dłużej niż do osiągnięcia 25 lat życia. Wnioskodawczyni, <span class="anon-block">urodzona dnia (...)</span>, spełniła ten warunek bowiem od dnia 1 października 2009 r. podjęła studia stacjonarne na Uniwersytecie <span class="anon-block">K.</span> <span class="anon-block">S. W.</span> w <span class="anon-block">W.</span> a przewidywany termin ich ukończenia został oznaczony na dzień 30 września 2012 r.</p> <p>Organ rentowy zakwestionował uprawnienie <span class="anon-block">K. K.</span> do ewentualnego jego własnego świadczenia rentowego. Sąd Okręgowy przytoczył ustawowe przesłanki prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy zawarte w przepisie art. 57 ust.1 ustawy o FUS. Interpretując ten przepis sąd pierwszej instancji powołał się na jego wykładnię zawartą w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2006 r. I UZP 5/05 i przyjął, że po zaliczeniu na rzecz ojca wnioskodawczyni okresu pracy w <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block"> Przedsiębiorstwie (...)</span> w <span class="anon-block">P.</span> w okresie od dnia 9 stycznia 1973 r. do dnia 23 czerwca 1973 r. (5 miesięcy i 14 dni) miał on więcej jak 25 lat okresów składkowych. Ponieważ w razie zgonu przyjmuje się, że zmarły był całkowicie niezdolny do pracy to, w razie posiadania przynajmniej 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych, pozostałe ustawowe przesłanki prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, a więc posiadanie niezbędnego okresu składkowo – nieskładkowego i powstania niezdolności do pracy w czasie trwania ochrony ubezpieczeniowej, nie znajdowały zastosowania w sytuacji <span class="anon-block">K. K.</span>. Zatem należało przyjąć, że ojciec wnioskodawczyni spełnił ustawowe przesłanki do swojego ewentualnego świadczenia rentowego, a przez to wnioskodawczyni, jako jego dziecku, przysługuje prawo do renty rodzinnej.</p> <p>Dlatego decyzję organu rentowego odmawiającej jej prawa do tego świadczenia sąd pierwszej instancji uznał za wadliwą i z tej przyczyny podlegająca zmianie.</p> <p>Apelację od wyroku Sądu Okręgowego wywiódł pozwany organ rentowy wnosząc o jego zmianę przez oddalenie odwołania wnioskodawczyni.</p> <p>Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego – przepisu art. 65 ust.1 ustawy o FUS w związku z art. 58 tej ustawy przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.</p> <p>W uzasadnieniu apelacji pozwany podał, że sąd pierwszej instancji pominął fakt, że od dnia 23 września 2011 r. do treści art. 58 ustawy o FUS została wprowadzona zmiana polegająca na tym, że przy ustalaniu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy dla ubezpieczonego, będącego mężczyzną, który jest całkowicie niezdolny do pracy, nie stosuje się wymogu posiadania przez niego przynajmniej 5 lat ubezpieczenia w ostatnim dziesięcioleciu przed powstaniem tej niezdolności tylko wtedy, gdy udowodnił on posiadanie stażu ubezpieczeniowego wynoszącego co najmniej 30 lat okresu składkowego. W ocenie skarżącego ta zmiana prawa oznacza, że wniosek o rentę rodzinną zgłoszony po dniu 23 września 2011 r. powinien być rozpoznany zgodnie z nową regulacją normatywną. Dotyczy to wnioskodawczyni która z wnioskiem o rentę rodzinną wystąpiła w dniu 29 września 2011 r. Jest niewątpliwe, że w tej sytuacji ojciec wnioskodawczyni nie spełnił wymogu posiadania 30-letniego okresu składkowego, a przez to nie wypełnił wszystkich ustawowych przesłanek do własnego świadczenia rentowego. Dlatego ustalenie na rzecz wnioskodawczyni prawa do renty rodzinnej nastąpiło z naruszeniem, cytowanych wyżej, przepisów prawa materialnego.</p> <p> <span class="anon-block">E. K.</span> złożyła odpowiedź na apelację wnosząc o jej oddalenie. Zawarła w niej pogląd, że istotne znaczenie ma status jej ojca w dacie jego śmierci w zakresie spełnienia przesłanek jego własnego prawa do renty. Według ubezpieczonej przesłanki te zostały spełnione co jest argumentem za poprawnością zaskarżonego wyroku.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył co następuje:</strong> w pełni należy podzielić argumentację zawartą w odpowiedzi na apelację z tym, że należy ją rozbudować tak aby uzasadnienie wyroku sądu drugiej instancji spełniało wymogi ustawowe i odnosiło się także do zarzutu sformułowanego w apelacji.</p> <p>Renta rodzinna jest świadczeniem pochodnym. Oznacza to, że prawo do niej istnieje jedynie wtedy, gdy osoba zmarła w chwili swojego zgonu miała ustalone prawo do emerytury bądź renty z tytułu niezdolności do pracy albo też spełniała warunki, określone w ustawie, do uzyskania jednego z tych świadczeń. Stąd istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia o roszczeniu wnioskodawczyni ma ustalenie faktów dotyczących spełnienia przez jej ojca ustawowych przesłanek do nabycia prawa do własnego jego świadczenia rentowego. Nie ma bowiem między stronami sporu, że w dacie wystąpienia z wnioskiem o rentę rodzinną i w chwili orzekania przez sąd pierwszej instancji wnioskodawczyni spełniała przesłanki do nabycia prawa do renty rodzinnej.</p> <p> <span class="anon-block">K. K.</span> zmarł w dniu 16 lutego 2009 r. Prawo do świadczeń emerytalnych i rentowych powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia takiego świadczenia (art. 100 ust.1 ustawy o FUS). Zupełnie innym zagadnieniem jest dochodzenie świadczenia wynikającego z istniejącego prawa do niego, co zależy wyłącznie od stosownego wniosku osoby uprawnionej. Zatem należy oceniać spełnienie przez <span class="anon-block">K. K.</span> tych warunków na dzień jego zgonu. W tej dacie jego prawo do emerytury nie mogło powstać gdyż nie miał on minimalnego wieku emerytalnego.</p> <p>Dlatego znaczenie może mieć jedynie badanie spełnienia przez ojca wnioskodawczyni przesłanek dla jego renty z tytułu niezdolności do pracy. Jak trafnie przyjął Sąd Okręgowy w dniu 16 lutego 2009 r. obowiązywały trzy przesłanki nabycia prawa do świadczenia rentowego przez ojca wnioskodawczyni. Zostały one szczegółowo wymienione i omówione w motywach zaskarżonego wyroku. Ustalenia Sądu Okręgowego w tym zakresie i ich prawną ocenę sąd drugiej instancji w pełni akceptuje. Z tej przyczyny nie ma potrzeby ponownego powtarzania tej problematyki.</p> <p>Jedynym zarzutem apelacji jest pominięcie przy ferowaniu zaskarżonego wyroku zmiany legislacyjnej odnoszącej się do przepisu art. 58 ustawy o FUS – wskazanej w apelacji, zaostrzającej jedną z przesłanek prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Skarżący ze zmiany tej wyciągnął wniosek, że decydujące znaczenie dla istnienia prawa do świadczenia ma data wystąpienia z wnioskiem o to świadczenie. Jest to jednak argumentacja zasadniczo błędna bo nie odróżnia samego istnienia prawa do świadczenia od faktu dochodzenia świadczenia jakie wynika z tego prawa. Jak już wyżej wspomniano prawo do świadczenia istnieje obiektywnie po spełnieniu przesłanek ustawowych. Natomiast jego dochodzenie może odbywać się później. Ubezpieczony traci wtedy wypłacane periodycznie świadczenia, które w obecnym stanie prawnym jest wypłacane od miesiąca w którym został złożony wniosek o to świadczenie (art. 129 ust.1 i ust.2 ustawy o FUS). Ponieważ ustawa nie może działać wstecz, a wyjątki w tym przedmiocie nie dotyczą sprawy niniejszej, to zaostrzenie przesłanki wymienionej w apelacji pozwanego nie może dotyczyć ojca wnioskodawczyni, który zmarł przed datą wejścia w życie nowej regulacji normatywnej i którego spełnienie przesłanek jego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy może być oceniane jedynie w dniu jego zgonu. Dlatego ustalenie Sądu Okręgowego o spełnieniu przez ojca wnioskodawczyni przesłanek do jego renty z tytułu niezdolności do pracy jest prawidłowe. Skoro renta rodzinna jest świadczeniem pochodnym to do niej nie ma w ogóle zastosowania art. 58 ustawy o FUS bo przepis ten dotyczy wyłącznie nabycia prawa do świadczenia pierwotnego: renty lub emerytury. Ustawowe wymogi istnienia prawa do renty rodzinnej dla dzieci własnych osoby zmarłej są zawarte w art. 68 ust. 1 i ust. 2 ustawy o FUS. Jest oczywiste, że <span class="anon-block">E. K.</span> spełniała w miesiącu wrześniu 2011 r. przesłanki swojego prawa do renty rodzinnej i nadal je spełnia ( zaświadczenie złożone na rozprawie apelacyjnej).</p> <p>W tej sytuacji zarzut naruszenia prawa materialnego jest w oczywisty sposób chybiony przez co apelacji pozwanego należało odmówić słuszności. Jako bezzasadna apelacja ta podlegała oddaleniu.</p> <p>Z tych zatem względów i z mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 kpc</a> Sąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku.</p> </div>