I ACa 1114/12

<p>Sygn. akt I ACa 1114/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 6 listopada 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny we Wrocławiu – Wydział I Cywilny w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="219"/> <col width="398"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Walter Komorek (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SSA Ewa Głowacka</p> <p>SSA Elżbieta Lipińska</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>Marta Perucka</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2012 r. we Wrocławiu na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <strong> <!-- --> <span class="anon-block">D. G. (1)</span>, małoletniego <span class="anon-block">M. G.</span>i małoletniego <span class="anon-block">D. G. (2)</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> </strong> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek apelacji powoda</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Opolu</p> <p>z dnia 25 lipca 2012 r. sygn. akt I C 1/12</p> <p>1.  <strong> <!-- -->zmienia zaskarżony wyrok w punktach VII i VIII w ten sposób, że nie naruszając pozostałych postanowień tych punktów, początkowy termin płatności rent nimi zasądzonych ustala na luty 2011 r. oraz w punkcie X w ten sposób, że kwotę 21.377 zł podwyższa do kwoty 21.887 zł; </strong> </p> <p>2.  <strong> <!-- -->dalej idącą apelację oddala; </strong> </p> <p>3.  <strong> <!-- -->znosi wzajemnie koszty postępowania apelacyjnego. </strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>W sprawie z powództwa <span class="anon-block">D. G. (1)</span> oraz małoletnich <span class="anon-block">M. G.</span> <br/>i <span class="anon-block">D. G. (2)</span>, działających przez ojca <span class="anon-block">D. G. (1)</span> przeciwko <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">W.</span>, wyrokiem z dnia 25 lipca 2012 r. wydanym w sprawie I C 1/12 Sąd Okręgowy w Opolu:</p> <dl> <dt>-</dt> <dd> <p>w pkt I zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 60.000 zł wraz <br/>z ustawowymi odsetkami od dnia 27 maja 2010 r. do dnia zapłaty;</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>w pkt II zasądził od pozwanego na rzecz powoda <span class="anon-block">D. G. (1)</span> odsetki ustawowe od kwoty 33.770 zł za okres od dnia 27 maja 2010 r. do dnia <br/>17 września 2010 r.;</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>w pkt III zasądził od pozwanego na rzecz powoda <span class="anon-block">M. G.</span>kwotę 140.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 27 maja 2010 r. do dnia zapłaty;</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>w pkt IV zasądził od pozwanego na rzecz powoda <span class="anon-block">M. G.</span> odsetki ustawowe od kwoty 30.000 zł za okres od dnia 27 maja 2010 r. do dnia <br/>17 września 2010 r.;</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>w pkt V zasądził od pozwanego na rzecz powoda <span class="anon-block">D. G. (2)</span> kwotę 140.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 27 maja 2010 r. do dnia zapłaty;</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>w pkt VI zasądził od pozwanego na rzecz powoda <span class="anon-block">D. G. (2)</span> odsetki ustawowe od kwoty 30.000 zł za okres od dnia 27 maja 2010 r. do dnia <br/>17 września 2010 r.;</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>w pkt VII zasądził od pozwanego na rzecz powoda <span class="anon-block">M. G.</span> rentę <br/>w wysokości 300 zł miesięcznie, płatną z góry do dnia 10-tego każdego kolejnego miesiąca z ustawowymi odsetkami w razie zwłoki w płatności którejkolwiek z rat, poczynając od lipca 2012 r. do czasu ukończenia nauki, nie dłużej niż do 25 roku życia;</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>w pkt VIII zasądził od pozwanego na rzecz powoda <span class="anon-block">D. G. (2)</span> rentę <br/>w wysokości 300 zł miesięcznie, płatną z góry do dnia 10-tego każdego kolejnego miesiąca z ustawowymi odsetkami w razie zwłoki w płatności którejkolwiek z rat, poczynając od lipca 2012 r. do czasu ukończenia nauki, nie dłużej niż do 25 roku życia;</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>w pkt IX dalej idące powództwo oddalił;</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>w pkt X zasądził od pozwanego na rzecz powodów <span class="anon-block">D. G. (1)</span>, <span class="anon-block">M. G.</span>i <span class="anon-block">D. G. (2)</span> kwotę 21.377 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, w tym kwotę 3.600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.</p> </dd> </dl> <p>Powyższy wyrok zaskarżyli powodowie w części:</p> <dl> <dt>-</dt> <dd> <p>oddalającej powództwo o zasądzenie na rzecz <span class="anon-block">M. G.</span>renty <br/>w wysokości 300 zł miesięcznie, poczynając od dnia 31 stycznia 2011 r. do dnia <br/>30 czerwca 2012 r., płatnej z góry do dnia 10-tego każdego kolejnego miesiąca, <br/>z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat;</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>oddalającej powództwo o zasądzenie na rzecz <span class="anon-block">D. G. (2)</span> renty <br/>w wysokości 300 zł miesięcznie poczynając od dnia 31 stycznia 2011 r. do dnia <br/>30 czerwca 2012 r., płatnej z góry do dnia 10-tego każdego kolejnego miesiąca, <br/>z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat;</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>oddalającej powództwo o zasądzenie na rzecz <span class="anon-block">M. G.</span>kwoty <br/>10.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 27 maja 2010 r. do dnia zapłaty;</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>oddalającej powództwo o zasądzenie na rzecz <span class="anon-block">D. G. (2)</span> wraz <br/>z odsetkami liczonymi od dnia 27 maja 2010 r. do dnia zapłaty;</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>dotyczącej postanowienia o kosztach procesu.</p> </dd> </dl> <p>Mając powyższe na uwadze powodowie wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez:</p> <dl> <dt>-</dt> <dd> <p>zasądzenie na rzecz <span class="anon-block">M. G.</span>renty w wysokości 300 zł miesięcznie, poczynając od dnia 31 stycznia 2011 r., płatnej z góry do dnia 10-tego każdego kolejnego miesiąca z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat;</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>zasądzenie na rzecz <span class="anon-block">D. G. (2)</span> renty w wysokości 300 zł miesięcznie, poczynając od dnia 31 stycznia 2011 r., płatnej z góry w terminie do dnia 10-tego każdego kolejnego miesiąca, z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat;</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>zasądzenie na rzecz <span class="anon-block">M. G.</span>dalszej – ponad już orzeczoną – kwoty 10.000 zł, z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 27 maja 2010 r. do dnia zapłaty;</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>zasądzenie na rzecz <span class="anon-block">D. G. (2)</span> dalszej – ponad już orzeczoną – kwoty 10.000 zł, z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 27 maja 2010 r. do dnia zapłaty;</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów kosztów postępowania w obu instancjach.</p> </dd> </dl> <p>Pozwany wniósł o oddalenie apelacji i o zasądzenie od powodów na jego rzecz kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja zasługuje na częściowe uwzględnienie.</p> <p>Zgodnie z przepisem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">art. 455 k.c.</a>, jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z własności zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Przepis ten rozróżnia zobowiązania terminowe oraz bezterminowe. Termin spełnienia świadczenia – podobnie jak jego miejsce – wyznacza przede wszystkim treść zobowiązania (najczęściej w wyniku czynności prawnej, szczególnie zaś umowy, rzadziej na skutek wskazania ustawy). Termin ten niekoniecznie ma być określony dokładną datą kalendarzową. Może on zostać oznaczony opisowo, względnie wynikać <br/>z właściwości zobowiązania. Jeżeli brak jest oznaczenia według pierwszego lub drugiego kryterium, to wówczas zobowiązanie takie jest bezterminowe. <br/>O przekształceniu takiego zobowiązania w zobowiązanie terminowe decyduje wierzyciel przez wezwanie dłużnika do wykonania zobowiązania.</p> <p>Z chwilą nadejścia terminu do spełnienia świadczenia roszczenie wierzyciela wobec dłużnika staje się wymagalne. Dłużnik niespełniający świadczenia <br/>w odpowiednim terminie dopuszcza się opóźnienia lub zwłoki (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 476;art. 481)">art. 476, art. 481 k.c.</a>). Znaczenie wezwania wierzyciela, stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">art. 455 k.c.</a>, polega na tym, że z jego chwilą na dłużniku zaczyna ciążyć obowiązek niezwłocznego spełniania świadczenia. Wezwanie jest więc jednostronnym oświadczeniem woli o charakterze prawnokształtującym, przy czym wierzyciel nie jest uprawniony do jednostronnego oznaczenia w wezwaniu terminu spełnienia świadczenia. Termin ten określa sama ustawa. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">Art. 455 k.c.</a> bowiem wyraźnie stanowi, że dłużnik ma spełnić świadczenie „niezwłocznie” po wezwaniu go do wykonania. Termin „niezwłocznie” oznacza termin realny, mający na względzie okoliczności miejsca i czasu. Nie można go utożsamiać z terminem natychmiastowym (tak Tadeusz Wiśniewski w Komentarzu do Kodeksu cywilnego, Zobowiązania, tom 1, wydanie 10, Warszawa 2011, s. 745-747).</p> <p>Zobowiązania z czynów niedozwolonych są bezterminowe, dlatego też stan opóźnienia w ich wykonaniu pojawia się dopiero wtedy, gdy dłużnik nie spełnia świadczenia niezwłocznie po wezwaniu przez wierzyciela. W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 2)">art. 446 § 2 k.c.</a> obowiązek naprawienia – przez rentę odszkodowawczą – szkody z tytułu utraty osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych ograniczony jest zakresem ustawowym tego obowiązku; zakres ten, gdy chodzi o dziecko niezdolne do samodzielnego utrzymania się, wyznaczają jego potrzeby oraz możliwości zarobkowe i majątkowe zmarłego.</p> <p>Małoletni powodowie wystąpili do likwidującego ich szkodę zakładu ubezpieczeń z żądaniem renty odszkodowawczej (mylnie przez nich nazywanej rentą alimentacyjną) z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 2)">art. 446 § 2 k.c.</a> pismem wysłanym w dniu 29 listopada 2010 r. (doręczonym w dniu 2 grudnia 2010 r.), co z uwzględnieniem ustawowego czasu na przeprowadzenie tej likwidacji czyni to żądanie wymagalnym od lutego 2011 r. Od tej daty, a nie od lipca 2012 r., jak to przyjął Sąd Okręgowy, małoletni powodowie <span class="anon-block">M. G.</span>i <span class="anon-block">D. G. (2)</span> powinni więc otrzymać comiesięczną rentę odszkodowawczą. Sąd Apelacyjny, korygując częściowo pkt VII i VIII wyroku, zasądził ją w kwocie i od daty przez nich żądanej w apelacji.</p> <p>Mylą się natomiast ci powodowie, gdy zarzucają Sądowi Okręgowemu, że ten zasądził od pozwanego na ich rzecz po 10.000 zł mniej, niżby to wynikało <br/>z uzasadnienia wyroku, to jest 140.000 zł zamiast 150.000 zł. Sąd I instancji przyjął, czego małoletni powodowie nie kwestionują, że odpowiednim dla nich zadośćuczynieniem będą kwoty po 100.000 zł, co z uwzględnieniem faktu wypłaty na rzecz tychże powodów – z tego tytułu – w postępowaniu likwidacyjnym kwoty <br/>10.000 zł, uprawniało małoletnich powodów do zasądzenia na ich rzecz po 90.000 zł. Z uwzględnieniem odszkodowań w wysokości po 50.000 zł za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej tychże powodów, zasądzonych na ich rzecz przez Sąd I instancji, wypada stwierdzić, że przyznane im sądownie z obydwu tytułów kwoty po 140.000 zł całkowicie zaspakajają ich roszczenia, co prowadzi do oddalenia apelacji z żądaniem zasądzenia dalszych kwot po 10.000 zł.</p> <p>Orzeczenie Sądu Apelacyjnego uzasadniają przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 100)">art. 386 i art. 100 k.p.c.</a> </p> <p>MR</p> </div>