III AUa 773/12

<p>Sygn. akt III AUa 773/12</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p> <strong> <!-- -->Dnia 8 listopada 2012 r.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym:</strong> </p> <table> <colgroup> <col width="116"/> <col width="173"/> <col width="486"/> </colgroup> <tr> <td> </td> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p> <strong> <!-- -->SSA Urszula Kocyłowska</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td rowspan="2"> <p> <strong> <!-- -->SSA Marta Pańczyk-Kujawska (spr.) </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->SSA Roman Skrzypek</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td> <p>Protokolant</p> </td> <td> <p> Elżbieta Stachowicz </p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu <em> <!-- -->8 listopada 2012 r.</em> </p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z wniosku <strong> <!-- --> <span class="anon-block">D. P.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w <span class="anon-block">W.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->o ustalenie obowiązku ubezpieczenia</strong> </p> <p>na skutek apelacji wniesionej przez wnioskodawcę <span class="anon-block">D. P.</span> </p> <p>od wyroku <strong> <!-- -->Sądu Okręgowego w Krośnie</strong> </p> <p>z dnia <strong> <!-- -->25 maja 2012 r. </strong>sygn. akt <strong> <!-- -->IV U 471/11</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->p o s t a n a w i a:</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> u c h y l i ć zaskarżony wyrok, znosząc w całości postępowanie poprzedzające jego wydanie i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów zastępstwa procesowego za II instancję.</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział I w <span class="anon-block">W.</span> decyzją z 31 stycznia 2011 r. stwierdził, że wnioskodawca <span class="anon-block">D. P.</span> nie podlega ubezpieczeniom społecznym pracowników z tytułu zatrudnienia w <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> w upadłości od dnia 17 grudnia 2007 r. W podstawie prawnej decyzji Zakład wskazał <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 38;art. 38 ust. 1;art. 83;art. 83 ust. 1;art. 83 ust. 1 pkt. 1;art. 83 ust. 1 pkt. 2;art. 6;art. 6 ust. 1;art. 6 ust. 1 pkt. 1)">art. 38 ust. 1, art. 83 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (Dz. U. z 2009 r., nr 205, poz. 1585 ze zmianami).</p> <p>Decyzję tą odwołaniem zaskarżył <span class="anon-block">D. P.</span> wnosząc o jej zmianę i objęcie go ubezpieczeniem społecznym od dnia 17 grudnia 2007 r. W uzasadnieniu podniósł, że pełnił funkcję Prezesa Zarządu <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> na podstawie umowy o pracę od 17 grudnia 2007 r. do 4 lipca 2008 r. Wskazał, że został zgłoszony do ubezpieczeń społecznych 30 kwietnia 2008 r., a całość dokumentacji dotyczącej jego zatrudnienia pozostawił w siedzibie Spółki.</p> <p>W odpowiedzi na odwołanie pozwany organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podnosząc, że zgłoszenie wnioskodawcy do ubezpieczeń społecznych zostało dokonane już po ogłoszeniu upadłości <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span>, a więc czynność ta była nieważna.</p> <p>Wyrokiem wydanym 25 maja 2012 r. Sąd I instancji oddalił odwołanie.</p> <p>U podstaw takiego rozstrzygnięcia legło ustalenie, że w dniu 17 grudnia 2007 r. <span class="anon-block">D. P.</span> uchwałą zgromadzenia wspólników <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> został powołany na stanowisko prezesa Spółki, nie ustanowiono jednakże upoważnienia dla osoby, która mogłaby z nim zawrzeć umowę o pracę, jak również nie podjęło uchwały w tym zakresie. Pomimo tego w tym samym dniu z wnioskodawcą została zawarta umowa o pracę. Dalej Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 7 lipca 2008 r. Sąd Rejonowy w Tarnobrzegu ogłosił upadłość w/w Spółki obejmującą likwidację majątku dłużnika oraz wyznaczył syndyka masy upadłości. Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Sąd uznał, że umowa zawarta pomiędzy <span class="anon-block">D. P.</span>, a <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> była nieważna, bowiem nie zostały spełnione warunki z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20000941037" title="Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 (art. 210;art. 210 § 1)">art. 210 § 1 ksh</a>. Sąd dodał także, że zgłoszenia wnioskodawcy do ubezpieczeń społecznych dokonała osoba nieuprawniona do reprezentowania Spółki. W podstawie prawnej Sąd powołał także <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 1)">art. 477 ^{<!-- -->14} § 1 kpc</a>.</p> <p>Wyrok powyższy apelacją do Sądu II instancji zaskarżył w imieniu <span class="anon-block">D. P.</span> jego pełnomocnik który zarzucił, iż jego wydanie nastąpiło z obrazą przepisów prawa materialnego, tu przy wskazaniu na art. 8 ust. 1 w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 6;art. 6 ust. 1;art. 6 ust. 1 pkt. 1;art. 13;art. 13 pkt. 1)">art. 6 ust. 1 pkt 1 i art. 13 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20000941037" title="Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 (art. 201)">art. 201 ksh</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 300)">art. 300 kp</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 § 1 kc</a>, a także <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 11)">art. 11 kp</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 29;art. 29 § 2)">art. 29 § 2 kp</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 60)">art. 60 kc.</a> Zarzucił nadto, że doszło do naruszenia przepisów postępowania które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 § 2 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 kpc</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 kpc</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232)">art. 232 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 3)">art. 3 kpc</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 kc.</a> Apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez ustalenie, że ubezpieczony był pracownikiem zatrudnionym w Spółce od 17 grudnia 2007 r. i z tego tytułu podlega pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.</p> <p>Dodatkowo wniósł o przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków oraz oświadczenia <span class="anon-block">K. K.</span> na okoliczność zawarcia z wnioskodawcą umowy o pracę w sposób czyniący zadość wymogom z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20000941037" title="Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 (art. 210)">art. 210 ksh</a>, po podjęciu stosownej uchwały przez zgromadzenie wspólników.</p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->Sąd II instancji zważył co następuje:</em> </strong> </p> <p>Sąd Apelacyjny dokonując wstępnej kontroli zaskarżonego orzeczenia stwierdza, iż postępowanie poprzedzające jego wydanie jest dotknięte nieważnością, co skutkować musi jego uchyleniem i przekazaniem sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, z jednoczesnym zniesieniem postępowania jakie toczyło się przed tym Sądem.</p> <p>W okolicznościach sprawy bowiem wystąpiły przesłanki, jakie Sąd II instancji, w związku z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 378;art. 378 § 1)">art. 378 § 1 kpc</a> ma na uwadze z urzędu.</p> <p>Z zapisu w nim zawartego wynika, że Sąd II instancji rozpoznaje sprawy w granicach apelacji, w granicach zaskarżenia bierze jednak, z urzędu, pod uwagę nieważność postępowania. Stwierdzenie tego uchybienia wywołuje skutek, niezależnie od zakresu wniosków apelacji, w postaci obligatoryjnego uchylenia orzeczenia w całości lub w części. Przyczyny nieważności postępowania, wymienione są w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">Kodeksie postępowania cywilnego</a> taksatywnie i są to tego rodzaju uchybienia procesowe, które różnią się od innych tym, że zawsze powodują nieważność postępowania i to bez względu na wynik sprawy w konkretnej sytuacji. Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 379;art. 379 pkt. 5)">art. 379 pkt. 5 kpc</a> stanowi, że nieważność postępowania zachodzi jeśli strona została pozbawiona możliwości obrony swoich praw. Tut. Sąd orzekający, dokonując wstępnej kontroli zaskarżonego wyroku ustalił, że Sąd I instancji dopuścił się uchybienia o jakim mowa w wyżej przywołanym przepisie. Sprawa bowiem, której istotą jest przesądzenie, czy wnioskodawcy można przypisać status pracownika i w konsekwencji stwierdzić jego podleganie pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu, w sytuacji kiedy jest on prezesem spólki z o.o., dotyczy nie tylko praw i obowiązków jego samego, lecz także tej spółki gdyż to, w sytuacji pozytywnego przesądzenia powyższych okoliczności, po jej stronie powstanie obowiązek do opłacania składek, względnie w sytuacji odmiennych ustaleń, jego brak, co oznacza, zdaniem tut. Sądu, że Spółka <span class="anon-block">(...)</span> winna być stroną w niniejszym postępowaniu w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(11);art. 477(11) § 1)">art. 477 ^{<!-- -->11} §1 kpc</a>. Okoliczność, iż ta Spółka obecnie znajduje się w upadłości nie zmienia powyższej oceny, bowiem ewentualna wierzytelność jako powstała przed ogłoszeniem upadłości wchodziłaby w skład masy upadłości. Tym samym syndyk masy upadłości nie powinien być w sprawie słuchany jako świadek, skoro Sąd I instancji miał obowiązek wezwania <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> w upadłości do udziału w sprawie z urzędu ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(11);art. 477(11) § 2;art. 477(11) § 2 zd. 2)">art. 477 ^{<!-- -->11} § 2 zd. 2 kpc</a>). Sąd ten uchybił temu obowiązkowi, poprzez nie wezwanie zainteresowanego do udziału w sprawie, pozbawiając go tym samym możności obrony swych praw, co skutkować musiało stwierdzeniem nieważności postępowania ( patrz: uchwała SN z dnia 29 lipca 1998 r. III ZP 20/98, OSNP 23/98 poz. 690).</p> <p>Z tych przyczyn, zaskarżony wyrok musiał ulec uchyleniu, w celu ponownego rozpoznania sprawy przez Sąd I instancji, po uprzednim wezwaniu do udziału w sprawie adresata zaskarżonej decyzji.</p> <p>Rzeczą zatem Sądu I instancji w ponownym postępowaniu będzie w pierwszej kolejności dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze zainteresowanego <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> w upadłości (jak bowiem wynika z aktualnego odpisu z KRS postępowanie upadłościowe nie zostało do chwili obecnej zakończone). Następnie Sąd winien ponowić całe przeprowadzone dotychczas postępowanie dowodowe. Sąd powinien podjąć próbę przeprowadzenia dowodu z przesłuchania wnioskodawcy w charakterze strony oraz rozważyć celowość przeprowadzenia dowodu z akt śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w Tarnobrzegu o sygn. akt VI Ds. 14/08 i ewentualnego dopuszczenia dowodu z zalegającej w nich dokumentacji kadrowo – płacowej Spółki, która mogłaby przyczynić się do wyjaśnienia spornych okoliczności sprawy. Rozstrzygając o konieczności przeprowadzenia dalszego postępowania dowodowego Sąd winien mieć na względzie wnioski dowodowe zawarte w apelacji i okoliczności na które zostały zgłoszone, zaś oceniając ich wiarygodność Sąd będzie mieć na względzie etap postępowania na którym zostały zgłoszone jak i stanowisko wnioskodawcy w sprawie w toku całego postępowania. Dokonując oceny prawnej sprawy Sad powinien uwzględniać okoliczność, że celem regulacji zawartej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20000941037" title="Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 (art. 210;art. 210 § 1)">art. 210 § 1 ksh</a> jest ochrona interesów spółki i jej wierzycieli przed niekorzystnym rozporządzeniem majątkiem spółki w drodze umów pomiędzy spółką a członkami jej zarządu.</p> <p>Przeprowadzenie postępowaniu w sposób wyżej określony, następnie ocena jego wyników i na jej podstawie wyciągnięte wnioski będą mogły stanowić z kolei podstawę do dokonania ustaleń, w pierwszej kolejności dotyczących zagadnienia ważności zawartej z wnioskodawcą umowy o pracę i dalej przesadzających o obowiązku jego podlegania ubezpieczeniom społecznym z tego tytułu, a w konsekwencji prawidłowego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a wydany wyrok, w takiej sytuacji będzie mógł być poddany kontroli Sądu II instancji , w razie złożenia apelacji przez którąkolwiek ze stron.</p> <p>W tym stanie rzeczy orzeczono jak w wyroku, stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 2)">art. 386 §2</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 379;art. 379 pkt. 5)">art. 379 pkt.5 kpc</a>.</p> </div>