II AKa 422/12

<p> <strong> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->Sygn. akt: II AKa 422/12</span> </strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 8 listopada 2012 roku</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie:</strong> </p> <table> <colgroup> <col width="172"/> <col width="539"/> </colgroup> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->Przewodniczący</strong> </p> </td> <td> <p> <strong> <!-- -->SSA Jolanta Śpiechowicz</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->Sędziowie</strong> </p> </td> <td> <p> <strong> <!-- -->SSA Aleksander Sikora</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->SSO del. Zbigniew Radwan (spr.)</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant</p> </td> <td> <p>Magdalena Baryła</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2012 roku sprawy</p> <p> <strong> <!-- --> <span class="anon-block">J. W.</span> </strong> s. <span class="anon-block">S.</span> i <span class="anon-block">S.</span> </p> <p> <span class="anon-block">ur. (...)</span> w <span class="anon-block">S.</span> </p> <p>oskarżonego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 294;art. 294 § 1)">art. 294 § 1 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 12)">art. 12 k.k.</a> </p> <p>na skutek apelacji pełnomocnika oskarżycielki subsydiarnej i obrońcy oskarżonego</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach</p> <p>z dnia 9 lipca 2012 roku, sygn. akt. XVI K 141/08</p> <p>1.  utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;</p> <p>2.  zasądza od oskarżonego <span class="anon-block">J. W.</span> na rzecz oskarżycielki subsydiarnej <span class="anon-block">M. K.</span> kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu odwoławczym;</p> <p>3.  zasądza od oskarżonego <span class="anon-block">J. W.</span> na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe związane z postępowaniem odwoławczym, w tym opłatę <br/>za drugą instancję w kwocie 300 (trzysta) złotych;</p> <p>4.  zasądza od oskarżycielki subsydiarnej <span class="anon-block">M. K.</span> na rzecz Skarbu Państwa opłatę w kwocie 60 (sześćdziesiąt) złotych.</p> <p>Sygn. akt II AKa 422/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 9 lipca 2012 roku (sygn. akt XVI K 141/08) uznano oskarżonego <span class="anon-block">J. W.</span> winnym tego, że w okresie od maja 2004 r. do lipca 2006 r. w <span class="anon-block">C.</span>, działając w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził <span class="anon-block">M. K.</span> do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w ten sposób, że wprowadzając ją w błąd co do zamiaru zwrotu uzyskanych środków pieniężnych nakłonił <span class="anon-block">M. K.</span> do udzielenia mu pożyczek gotówkowych, do pobrania dla niego szeregu kredytów w różnych bankach, poręczania własnym majątkiem zobowiązań zaciąganych przez oskarżonego <span class="anon-block">J. W.</span> u <span class="anon-block">P. S.</span> i <span class="anon-block">M. D.</span>, co w efekcie doprowadziło do zaspokojenia ich roszczeń majątkowych majątkiem <span class="anon-block">M. K.</span> czym spowodował szkodę w majątku <span class="anon-block">M. K.</span> w wysokości 352 742,38 zł (trzysta pięćdziesiąt dwa tysiące siedemset czterdzieści dwa złote i trzydzieści osiem groszy) tj. przestępstwa z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § l k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 294;art. 294 § 1)">art. 294 § l k.k</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 12)">art. 12 k.k.</a> i za to na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 294;art. 294 § 1)">art. 294 § l k.k.</a> skazano oskarżonego <span class="anon-block">J. W.</span> na karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności.</p> <p>Powołanym wyżej wyrokiem na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 69;art. 69 § 1;art. 69 § 2)">art. 69 § l i 2 k.k.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 70;art. 70 § 1;art. 70 § 1 pkt. 1)">art. 70 § l pkt l k.k.</a> wykonanie orzeczonej wobec oskarżonego <span class="anon-block">J. W.</span> kary pozbawienia wolności warunkowo zawieszono na okres próby 4 (czterech) lat. Ponadto na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 46;art. 46 § 1)">art. 46 § l k.k.</a> nałożono na oskarżonego środek karny w postaci obowiązku naprawienia szkody w części poprzez uiszczenie na rzecz <span class="anon-block">M. K.</span> kwoty 345 742,38 zł (trzysta czterdzieści pięć tysięcy siedemset czterdzieści dwa złote i trzydzieści osiem groszy).</p> <p>Cytowanym wyrokiem na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 628)">art. 628 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 640)">art. 640 k.p.k.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631348" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ()">rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu</a>, Sąd Okręgowy w Katowicach zasądził od oskarżonego na rzecz oskarżycielki subsydiarnej <span class="anon-block">M. K.</span> kwotę 3000 zł (trzy tysiące złotych) tytułem poniesionych wydatków udziału w sprawie pełnomocnika.</p> <p>Ponadto w wyroku tym na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 628)">art. 628 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 640)">art. 640 k.p.k.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19730270152" title="Ustawa z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych - Dz. U. z 1973 r. Nr 27, poz. 152 (art. 2;art. 2 ust. 4)">art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych</a> Sąd Okręgowy w Katowicach zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem opłaty oraz obciążył go wydatkami w kwocie 2431,60 zł (dwa tysiące czterysta trzydzieści jeden złotych i sześćdziesiąt groszy).</p> <p>Od powyższego wyroku apelację wnieśli pełnomocnik oskarżyciela subsydiarnego oraz obrońca oskarżonego. Pełnomocnik oskarżyciela subsydiarnego, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 444)">art. 444 k.p.k.</a> zaskarżył ten wyrok w części dotyczącej rozstrzygnięcia o karze na niekorzyść oskarżonego.</p> <p>Tenże apelujący na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 427;art. 427 § 2)">art. 427 § 2 k.p.k.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 4)">art. 438 pkt 4 k.p.k.</a> wyrokowi w zaskarżonej części zarzucił rażącą niewspółmierność orzeczonej kary pozbawienia wolności, której wykonanie zostało zawieszone na okres próby 4 lat, w stosunku do znacznego stopnia społecznej szkodliwości czynu jakiego dokonał oskarżony oraz w relacji do celów jakie kara ta winna spełnić w zakresie prewencji szczególnej i społecznego oddziaływania. Wobec powyższego, wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części i orzeczenie wobec oskarżonego kary bezwzględnego pozbawienia wolności.</p> <p>Obrońca oskarżonego <span class="anon-block">J. W.</span>, zaskarżył wyrok w całości, zarzucając mu:</p> <p>- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku, który to błąd mógł mieć wpływ na jego treść, polegający na bezzasadnym uznaniu, iż oskarżony od początku działał z bezpośrednim zamiarem doprowadzenia pokrzywdzonej do niekorzystnego rozporządzenia swoim mieniem w ten sposób, że wprowadzał ją w błąd co do zamiaru zwrotu uzyskanych środków pieniężnych, czym wyczerpał znamiona przestępstwa z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1 k.k.</a>, podczas gdy prawidłowa ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego nie pozwoliła na poczynienie takich ustaleń, w sytuacji gdy oskarżony w miarę swoich możliwości finansowych spłacał swoje zobowiązania, uznał dług, pokrzywdzona znała trudną sytuację finansową oskarżonego, co w konsekwencji nie pozwala uznać go winnym przypisanego czynu przestępnego;</p> <p>- mającą wpływ na treść zaskarżonego wyroku rażącą obrazę prawa procesowego tj, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 415;art. 415 § 5)">art. 415 § 5 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 46;art. 46 § 1)">art. 46 § 1 k.k.</a> poprzez nałożenie na oskarżonego obowiązku naprawienia szkody poprzez zapłatę stosownej kwoty pieniężnej na rzecz pokrzywdzonej, w sytuacji gdy roszczenie to jest przedmiotem innego postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym w Będzinie, wszczętego z wniosku oskarżonego o zawezwanie do próby ugodowej.</p> <p>Powołując się na wymienione zarzuty wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego oraz uchylenie nałożonego środka karnego w postaci obowiązku naprawienia szkody, względnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.</p> <p>Sąd Apelacyjny zważył co następuje:</p> <p>Zarówno apelacja obrońcy oskarżonego oraz pełnomocnika oskarżycielki subsydiarnej, jak i wnioski w nich zawarte, nie zasługują na uwzględnienie.</p> <p>Przystępując do merytorycznej oceny podniesionych zarzutów, na wstępie wskazać trzeba, iż Sąd I instancji w sposób prawidłowy przeprowadził dowody, zarówno te z urzędu jak i zawnioskowane przez strony, niezbędne by poczynić istotne ustalenia dla rozstrzygnięcia o winie a następnie o karze oskarżonego. Przeprowadzone postepowanie dowodowe nie zawiera braków i uchybień proceduralnych, mających bezpośredni wpływ na treść wydanego orzeczenia. Podstawą wyrokowania był całokształt okoliczności ujawnionych w toku rozprawy</p> <p>głównej, przyjęta przez sąd meriti ocena dowodów jest poprawna, gdyż jest rzeczowa, obiektywna, nie narusza granic swobodnej oceny dowodów, co pozwoliło na dokonanie wolnych od błędów ustaleń faktycznych, w tym też tych w przedmiocie zawinienia.</p> <p>W uzasadnieniu orzeczenia Sąd Okręgowy wskazał, jakie fakty uznał za udowodnione, na jakich w tej mierze się oparł dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych. Nadto, uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie wymogi określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 424)">art. 424 k.p.k.</a> Odnosząc się in concreto do pierwszego z postawionych w apelacji obrońcy oskarżonego zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na bezzasadnym przyjęciu, iż oskarżony od początku działał z bezpośrednim zamiarem doprowadzenia pokrzywdzonej do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, w sposób mu przypisany w zaskarżonym wyroku stwierdzić należy, że brak jest podstaw do jego uwzględnienia.</p> <p>Wskazać należy, iż zarzut istotnego, rzutującego na treść wyroku, błędu w ustaleniach faktycznych można zasadnie postawić jedynie wówczas, gdy trafność ocen i wniosków wyprowadzonych przez Sąd I instancji z okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego, nie odpowiada prawidłowości logicznego rozumowania. Zarzut taki winien wymieniać konkretne uchybienia w zakresie wskazań wiedzy, doświadczenia życiowego, logicznego rozumowania, których dopuścił się Sąd I instancji w ocenie przeprowadzonych dowodów a takowych skarżący nie przedstawił.</p> <p>Czyniona przez skarżącego polemika z ustaleniami sądu meriti, polegająca na ogólnikowym i jednostronnym przeciwstawieniu odmiennego poglądu nie może prowadzić do wniosku o popełnieniu błędu w ustaleniach faktycznych. Nie mogą być bowiem za nie uznane, podniesione w apelacji okoliczności, wskazujące w sposób nieuprawniony, na te elementy zachowania pokrzywdzonej, które świadczyć miałyby o wiedzy pokrzywdzonej o zadłużeniu oskarżonego i celu przeznaczenia pożyczonych środków finansowych, a przede wszystkim braku przezorności w podejmowaniu przez nią decyzji o udzieleniu kolejnych pożyczek lub też kredytów, mimo niespłacenia przez oskarżonego poprzednich. Apelujący wyciąga z powyższych przesłanek błędne wnioski, iż pokrzywdzona mając świadomość rzeczywistej sytuacji finansowej oskarżonego, jego potrzeb finansowych, winna tym samym zdawać sobie sprawę z ryzyka jakie podejmuje udzielając oskarżonemu pożyczek. Podkreślenie jednakże wymaga stwierdzenie, że forowane przez skarżącego, w sposób nie mający pokrycia w materiale dowodowym, cechy pokrzywdzonej w postaci łatwowierności, braku przezorności, nie wyłączają karygodności wprowadzenia jej w błąd.</p> <p>Analiza motywów zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji w sposób staranny i wnikliwy ocenił wiarygodność zeznań pokrzywdzonej i świadków potwierdzających jej relacje odnoszące się do przebiegu znajomości z oskarżonym, udzielanych mu pożyczek, kredytów bankowych, poręczeń jego zobowiązań a następnie kłopotów będących następstwem ich udzielania.</p> <p>Zeznania pokrzywdzonej <span class="anon-block">M. K.</span> nie są zresztą w tej sprawie jedynym dowodem przemawiającym za słusznością przypisania oskarżonemu czynu,</p> <p>za który został skazany w zaskarżonym wyroku. Zgromadzony materiał dowodowy w postaci zeznań świadków, będących również wierzycielami pokrzywdzonego ( w tym też jego byłej żony) wskazuje na podobny mechanizm i katalog działań oskarżonego podejmowanych wobec osób, które były pożyczkodawcami i kredytodawcami.</p> <p>Nie budzi również zastrzeżeń zawarta w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku argumentacja, dlaczego wyjaśnienia oskarżonego <span class="anon-block">J. W.</span> nie zasługiwały na wiarę, rzeczowy aczkolwiek krótki wywód w tym przedmiocie zasługuje na akceptację.</p> <p>Poza sporem, w niniejszej sprawie pozostaje okoliczność, iż oskarżony <span class="anon-block">J. W.</span>, w okresie od maja 2004 roku do lipca 2006 roku, doprowadził <span class="anon-block">M. K.</span> do niekorzystnego rozporządzenia mieniem poprzez udzielenie mu szeregu pożyczek, pobranie na jego rzecz szeregu kredytów w różnych bankach, poręczenie jego zobowiązań, czego skutkiem była szkoda w majątku pokrzywdzonej na łączną kwotę 352 742,38 złotych.</p> <p>Okoliczności udzielenia tych pożyczek, ich sumaryczną wysokość, Sąd I instancji szczegółowo przedstawił w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Sporządzona na tę okoliczność opinia biegłego z zakresu finansów i rachunkowości jest jasna i logiczna, nie kwestionują jej skarżący.</p> <p>Obrońca oskarżonego swoje zarzuty skoncentrował na braku zamiaru, gdyż zachowanie oskarżonego, skierowane na pokrzywdzoną nie zmierzało, nawet w sposób pośredni do wprowadzenia jej w błąd. Jego zdaniem Sąd Okręgowy błędnie ocenił okoliczności podmiotowe czynu przypisanego oskarżonemu albowiem nie wziął pod uwagę, iż oskarżony informował ją o swojej sytuacji finansowej, zadłużeniu i możliwościach zwrotu pożyczanych mu pieniędzy. Również, co istotne zdaniem obrońcy, oskarżony nigdy nie negował istniejącego długu i jego wysokości, a nawet podjął próby ugodowego rozwiązania sporu. Wbrew temu co podnosi obrońca oskarżonego, Sąd dokonując analizy strony podmiotowej, na podstawie zgromadzonych dowodów słusznie ustalił, iż oskarżony <span class="anon-block">J. W.</span> obejmował swoim zamiarem (bezpośrednim i kierunkowym) wprowadzenie w błąd pokrzywdzonej celem osiągnięcia korzyści majątkowej, czego skutkiem było doprowadzenie jej do niekorzystnego rozporządzenia swoim mieniem.</p> <p>Wskazuje na to szeroki wachlarz zachowań oskarżonego, prawidłowo ocenionych jako kłamliwe, będących źródłem wprowadzenia pokrzywdzonej w błąd i utrzymania jej w tym stanie, co do okoliczności istotnych, tych które były przyczyną niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Taką istotną okolicznością jest bowiem wytworzenie jej fałszywego przekonania co do tego, iż jego sytuacja majątkowa i finansowa jest na tyle dobra, że zwrot pożyczonych pieniędzy jest formalnością. Oskarżony, co sąd meriti, słusznie uwypuklił, początkowo budował zaufanie pokrzywdzonej utwierdzał ją w przekonaniu, że ich związek będzie trwałym a równocześnie pożyczał od niej drobne sumy, które początkowo starał się oddać, by następnie, poprzez przedstawienie okoliczności wymagających niezwłocznego pozyskania środków finansowych, doprowadzić ją do niekorzystnego rozporządzenia</p> <p>mieniem. Wywołaniem efektu emocjonalnego, wykorzystanego bezwzględnie wobec pokrzywdzonej, oskarżony posługiwał się nie tylko w stosunku do niej ale i do innych kobiet.</p> <p>Pokrzywdzona, zauroczona oskarżonym, jego zapewnieniami o osiąganych dochodach, też tych spodziewanych, starała się mu pomóc. Oskarżony swoim zachowaniem wywołał u niej błędną ocenę rzeczywistości polegającą na wrażeniu, że jest osobą wiarygodną, wypłacalną i pożyczone środki finansowe zostaną jej zwrócone. Jego działania miały na celu osiągnięcie korzyści majątkowej. Temu celowi służyło wprowadzenie pokrzywdzonej w spiralę kredytową, oskarżony zapewniał ją, że każdy kolejny większy kredyt pozwoli mu spłacić wcześniejsze zobowiązania a jednocześnie umożliwi mu pozyskanie środków finansowych z innego źródła.</p> <p>Prawidłowo sąd meriti ustalił, iż sytuacja majątkowa i finansowa <span class="anon-block">J. W.</span>, w chwili zaciągania, na jego rzecz zobowiązań kredytowych w bankach i dokonywania przez pokrzywdzoną poręczeń jego długów, udzielania mu pożyczek, w sposób obiektywny nie pozwalała mu na wypełnienie złożonych obietnic dotyczących zwrotu pożyczonych środków finansowych.</p> <p>Przestępstwo oszustwa, którego popełnienie przypisano <span class="anon-block">J. W.</span>, popełnione zostało w chwili dokonania niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez pokrzywdzoną, będącego bezpośrednim następstwem wprowadzenia jej w błąd przez oskarżonego, którego zamierzonym celem było osiągnięcie korzyści majątkowej.</p> <p>Sąd Okręgowy prawidłowo wykazał istnienie związku przyczynowego pomiędzy zachowaniem oskarżonego a zachowaniem pokrzywdzonej i rezultatem w postaci niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Dokonanie tego rodzaju przestępstwa uzależnione jest od wystąpienia skutku w postaci niekorzystnego rozporządzenia mieniem, skutek taki wystąpił i był przedmiotem prawidłowych ustaleń Sądu I instancji.</p> <p>Sąd Okręgowy także trafnie uzasadnił podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia, a przyjęty opis czynu i jego kwalifikacja prawna, przy zastosowaniu konstrukcji czynu ciągłego nie budzą wątpliwości.</p> <p>Również kolejny zarzut apelacji obrońcy oskarżonego, związany z naruszeniem prawa procesowego polegającym na orzeczeniu, wobec oskarżonego <span class="anon-block">J. W.</span> środka karnego w postaci obowiązku naprawienia szkody w części, poprzez uiszczenie wskazanej w wyroku kwoty pieniężnej ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 46;art. 46 § 1)">art. 46 § 1 k.k.</a>), wbrew konkretnym zakazom ustawowym wynikającym z przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 415;art. 415 § 5)">art. 415 § 5 k.p.k.</a> jest chybiony. Skarżący formułuje pogląd, iż orzeczenie środka karnego w postaci obowiązku naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonej, w sytuacji zaistnienia okoliczności, w której roszczenie to jest przedmiotem innego postępowania, stanowi rażące naruszenie klauzuli antykumulacyjnej określonej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 415;art. 415 § 5)">art. 415 § 5 k.p.k.</a> Powołuje się na fakt, że w dniu 29 czerwca 2012 r. oskarżony złożył, w Sądzie Rejonowym w Będzinie, wniosek o zawezwanie pokrzywdzonej do próby ugodowej, w zakresie dotyczącym spłaty istniejącego zobowiązania, która to okoliczność znana była Sądowi I instancji.</p> <p>Tym samym, zdaniem skarżącego, zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 415;art. 415 § 5)">art. 415 § 5 k.p.k.</a>, obowiązku naprawienia szkody za doznaną krzywdę nie orzeka się, jeżeli roszczenie wynikające z popełnienia przestępstwa jest przedmiotem innego postępowania albo o roszczeniu tym prawomocnie orzeczono.</p> <p>Ustosunkowując się do powyższego zarzutu i poruszonej kwestii zawisłości sporu należy, w pierwszej kolejności przywołać i odnieść się do przepisów regulujących problematykę wymienionego środka karnego. Wynika z nich wprost, iż pokrzywdzony, a także prokurator (jeżeli nie wytoczono powództwa cywilnego) może aż do zakończenia pierwszego przesłuchania pokrzywdzonego na rozprawie głównej złożyć wniosek, o naprawienie wyrządzonej przestępstwem szkody (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 46;art. 46 § 1)">art. 46 § 1 k.k.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 49 a)">art. 49 a k.p.k.</a>). Wówczas orzeczenie obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę jest obligatoryjne. Natomiast sąd może, przy braku takiego wniosku, w razie skazania orzec ów obowiązek.</p> <p>Ponieważ pokrzywdzona, jej pełnomocnik wprawdzie nie wytoczyli powództwa cywilnego, związanego ze szkodą, lecz pokrzywdzona złożyła wniosek o naprawienie szkody, możliwość orzeczenia środka karnego w postaci obowiązku naprawienia szkody eliminowałby fakt, gdyby roszczenie strony pokrzywdzonej stało się, w toku toczącego się postępowania karnego postępowania przedmiotem innego postępowania albo o roszczeniu tym prawomocnie orzeczono ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 415;art. 415 § 5)">art. 415 § 5 k.p.k.</a>).</p> <p>Zakaz wynikający z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 415;art. 415 § 5)">art. 415 § 5 k.p.k.</a> odnosi się bowiem do każdego określonego w ustawie przypadku orzekania karnoprawnego obowiązku naprawienia szkody, a więc również do tego, określonego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 46;art. 46 § 1)">art. 46 § 1 k.k.</a> </p> <p>Aby udzielić odpowiedzi, czy wniesiony przez oskarżonego, wniosek o zawezwanie do próby ugodowej wywołał skutek w postaci oczekiwanej przez apelującego, sięgnąć należy do przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">kodeksu postępowania cywilnego</a>, regulującego zarówno problematykę postępowania pojednawczego, jak i wymogów formalnych związanych z jego zawiśnięciem. Postępowanie pojednawcze regulują przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 184;art. 185;art. 186)">art. 184 – 186 k.p.c.</a> i ma ono charakter samodzielnego postępowania pomocniczego, którego celem jest ugodowe załatwienie sporu przed sądem - bez potrzeby wytaczania powództwa.</p> <p>Z istoty przepisów statuujących dopuszczalność i przebieg postepowania pojednawczego wynika, iż postępowanie to powinno być wszczęte i prowadzone tylko przed wniesieniem przez stronę pozwu, w przeciwnym wypadku, będące w toku postępowanie pojednawcze ulega umorzeniu (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 355;art. 355 § 1)">art. 355 § 1 k.p.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a>).</p> <p>Omawiane postępowanie inicjuje pismo procesowe (zawezwanie do próby ugodowej), które musi zawierać wniosek o przeprowadzenie postępowania, treść uzasadniającą, że jest to sprawa cywilna oraz że jej charakter umożliwia zawarcie ugody a nadto spełniać wymogi dla pism procesowych (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 126;art. 127;art. 128)">art. 126-128 k.p.c.</a>).</p> <p>Najważniejszym skutkiem procesowym, prawidłowo pod względem merytorycznym i formalnym wniesionego pisma procesowego, jest powstanie co do roszczenia procesowego stanu sprawy w toku, określanego w doktrynie jako zawisłość prawna (zawiśnięcie sporu, litispendencja czy <em> <!-- -->lis pendens</em>), stanowiącego przeszkodę do równoczesnego prowadzenia kolejnego procesu o to samo roszczenie między tymi samymi stronami (choćby w odmiennych rolach). Taki skutek w realiach niniejszej sprawy nie nastąpił, bowiem wniosek o zawezwanie do próby ugodowej, wniesiony przez oskarżonego do Sądu Rejonowego w Będzinie, w dniu 29 czerwca 2012r., (a więc w toku rozpoznania sprawy karnej) nie spełniał wymogów formalnych pisma procesowego, gdyż nie zawierał podpisu ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 126;art. 126 § 1;art. 126 § 1 pkt. 4)">art. 126 § 1 pkt 4 k.p.c.</a>) oraz odpisu wniosku dla doręczenia go stronie przeciwnej ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 128;art. 128 § 1)">art. 128 § 1 k.p.c.</a>)</p> <p>Należy przyjąć, że pismo procesowe, do czasu uzupełnienia braków formalnych jak i nieopłacone (w sytuacji, gdy ustawa tego wymaga) nie wywołuje żadnych skutków prawnych, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma do sądu - zarówno w zakresie prawa materialnego, jak i prawa procesowego. W obu wypadkach nie mogą być podejmowane jakiekolwiek czynności zmierzające do nadania pismu właściwego biegu, jest to więc usprawiedliwiona ustawowo bezczynność sądu. Dopiero spełnienie powyższych wymogów, a następnie doręczenie pozwanemu odpisu pozwu wywołuje skutki procesowe i materialnoprawne.</p> <p>Dlatego też, zdaniem Sądu Apelacyjnego, w realiach rozpoznawanej sprawy wniosek oskarżonego o rozwiązanie sprawy cywilnej w drodze ugody, w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 184)">art. 184 k.p.c.</a> nie stanowił procesowej przeszkody, w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 415;art. 415 § 5)">art. 415 § 5 k.p.k.</a> do merytorycznego rozpoznania wniosku pokrzywdzonej o naprawienie szkody wyrządzonej przestępstwem, a następnie do orzeczenia tego rodzaju środka karnego.</p> <p>Odnosząc się do zarzutu pełnomocnika oskarżycielki subsydiarnej, o rażącej niewspółmierności wymierzonej oskarżonemu kary, to stricte skierowany on był przeciwko wymierzonej oskarżonemu karze pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, która zdaniem skarżącego winna być karą pozbawienia wolności w wymiarze bezwzględnym.</p> <p>Przedstawiona w tym względzie, przez tę stronę skarżącą, argumentacja nie znalazła uznania, bowiem wymierzonej oskarżonemu <span class="anon-block">J. W.</span> kary pozbawienia wolności w wymiarze 2 lat pozbawienia wolności, z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 4 lata, przy jednoczesnym orzeczeniu, środka karnego w postaci obowiązku naprawienia szkody, na rzecz pokrzywdzonej, nie można uznać jako kary rażąco niewspółmiernie łagodnej (por. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 4)">art. 438 pkt 4 k.p.k.</a> a contrario).</p> <p>Należy zauważyć, że rażąca niewspółmierność kary, o jakiej mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 4)">art. 438 pkt 4 k.p.k.</a> zachodzi wówczas gdy na podstawie ujawnionych okoliczności, mających wpływ na wymiar kary zachodzi rażąca dysproporcja pomiędzy sumą orzeczonych kar zasadniczych i środków karnych a karą jaką należałoby orzec kierując się dyspozycją <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 53)">art. 53 k.k.</a> </p> <p>Kierując się tymi kryteriami stwierdzić należy, że orzeczoną wobec oskarżonego karę pozbawienia wolności z dobrodziejstwem jej warunkowego zawieszenia oraz środek karny należy uznać za współmierne do stopnia społecznej szkodliwości czynu, tak skonfigurowana kara stanowi właściwą represją karną.</p> <p>Dodać trzeba, że obowiązek naprawienia szkody na podstawie przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 46;art. 46 § 1)">art. 46 § 1 k.k.</a> jest środkiem karnym, przeto zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970900557" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy - Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 (art. 196;art. 196 § 1)">art. 196 § 1 k.k.w.</a> po prawomocności wyrok w tym zakresie stanowi tytuł egzekucyjny i podlega dochodzeniu przez samego pokrzywdzonego, on też decyduje o czasie egzekwowania należności zasądzonej.</p> <p>Również uzasadnienie wyroku zawiera w szczególności wskazanie okoliczności wpływających na wymiar kary, jak motywacja i sposób zachowania się sprawcy, rodzaj i wymiar ujemnych następstw przestępstwa, jego właściwości i warunki osobiste, czy wreszcie sposób życia przed popełnieniem przestępstwa i zachowanie się po jego popełnieniu (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 53;art. 53 § 2)">art. 53 § 2 k.k.</a>).</p> <p>Postawa oskarżonego polegająca na podjęciu stałej pracy, przekazaniu kwoty 7000 złotych, choćby tylko w częściowym i minimalnym stopniu zaspakajającej roszczenia pokrzywdzonej, prezentowana i manifestowana w trakcie procesu chęć spłaty długu, niewątpliwie stanowią okoliczności łagodzące, które winny znaleźć odzwierciedlenie w orzeczonej karze.</p> <p>Zdaniem Sądu Apelacyjnego kara pozbawienia wolności w bezwzględnym wymiarze winna być traktowana jako ostateczność, gdy inne formy oddziaływań resocjalizacyjnych nie są wystarczające, a w niniejszej sprawie taka sytuacja nie ma miejsca. Powyższe stanowisko i wnioski sądu odwoławczego odnoszą się również do apelacji obrońcy oskarżonego, która wprawdzie nie podnosi zarzutów wobec orzeczonej kary, lecz jest ona zwrócona przeciwko całości wyroku (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 447;art. 447 § 1)">art. 447 § 1 k.p.k.</a>).</p> <p>Reasumując - Sąd Apelacyjny nie stwierdziwszy bezwzględnych przesłanek odwoławczych, uznał obie apelacje za niezasadne i zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.</p> <p>Rozstrzygnięcie o zasądzeniu od Skarbu Państwa na rzecz obrońcy wynagrodzenia za obronę z urzędu w postępowaniu odwoławczym, uzasadniają przepisy art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1985 r. Prawo o adwokaturze Dz. U. 2009 r. Nr 146 poz. 1188 j.t. z późn. zm.) i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631348" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 (§ 14;§ 14 ust. 2;§ 14 ust. 2 pkt. 5)">§ 14 ust. 2 pkt 5, rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu</a> (Dz. U. 2002 r. Nr 163 poz. 1348 z późn. zm.).</p> <p>Mając zaś na względzie treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 636;art. 636 § 1;art. 636 § 2)">art. 636 § 1 i 2 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 633)">art. 633 k.p.k.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19730270152" title="Ustawa z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych - Dz. U. z 1973 r. Nr 27, poz. 152 (art. 8)">art. 8 ustawy o opłatach w sprawach karnych</a> obciążył oskarżonego kosztami sądowymi za postępowanie odwoławcze oraz kosztami zastępstwa adwokackiego poniesionymi prze oskarżyciela subsydiarnego.</p> <p>Wobec nie uwzględnienia w całości apelacji pełnomocnika tego oskarżyciela, na mocy art. 13 ust. 2 opłatą za postępowanie odwoławcze obciążony został również oskarżyciel subsydiarny.</p> </div>