II AKa 220/12

<div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 8 listopada 2012r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Poznaniu, w II Wydziale Karnym w składzie:</p> <p>Przewodniczący: SSA Przemysław Strach</p> <p>Sędziowie: SSA Janusz Szrama (spr.)</p> <p>SSO del. do SA Grzegorz Nowak</p> <p>Protokolant: st.sekr.sądowy Magdalena Ziembiewicz</p> <p>przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej Henryki Gzowskiej</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2012r.</p> <p>sprawy wnioskodawcy <strong> <!-- --> <span class="anon-block">M. K.</span> (<span class="anon-block">K.</span>)</strong> </p> <p>o odszkodowanie i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłą z wykonania w stosunku do niego kary aresztu</p> <p>z powodu apelacji wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu</p> <p>z dnia 30 lipca 2012r. sygn. akt XVI Ko 25/10</p> <p>I.  Utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok</p> <p>II.  Zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. <span class="anon-block">J. P.</span> kwotę 147,60 zł (sto czterdzieści siedem złotych 60/100) – w tym VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu odwoławczym;</p> <p>III.  Kosztami sądowymi za postępowanie odwoławcze obciąża Skarb Państwa</p> <p> <strong> <!-- --> Grzegorz Nowak Przemysław Strach Janusz Szrama </strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wnioskodawca <span class="anon-block">M. K.</span> w dniu 12 marca 1968 roku jako student V roku Wydziału Filologii Polskiej brał czynny udział w manifestacji na <span class="anon-block">placu (...)</span> w <span class="anon-block">P.</span>, odczytując hasła o treści solidaryzującej się ze studentami <span class="anon-block">W.</span>, w czasie której wzywano o wolność oraz zniesienie cenzury. Następnie w nocy z 12 na 13 marca 1968 roku razem z innymi redagował hasła w formie petycji do władz. W następstwie tego Kolegium Karno – Administracyjne przy Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej <span class="anon-block">P.</span> w sprawie nr 366/68 orzeczeniem z 15 marca 1968 roku na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19320600572" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 11 lipca 1932 r. - Prawo o wykroczeniach - Dz. U. z 1932 r. Nr 60, poz. 572 (art. 28)">art. 28 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 11 lipca 1932 roku Prawo o wykroczeniach</a> skazało go na karę 2 miesięcy aresztu. Ukaranie go za te wykroczenie legło u podstaw wydalenia go 24 maja 1968 r. z uczelni przez Komisję Dyscyplinarną do spraw studentów <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">P.</span>.</p> <p>W dniu 7 grudnia 2011 roku <span class="anon-block">M. K.</span> złożył wniosek w Sądzie Rejonowym <span class="anon-block">P. –. S. M.</span> w <span class="anon-block">P.</span> o unieważnienie wyżej wskazanego orzeczenia wydanego przez Kolegium Karno-Administracyjne.</p> <p>Sąd Rejonowy <span class="anon-block">P. S. M.</span> w <span class="anon-block">P.</span> przekazał wniosek do rozpoznania według właściwości Sądowi Okręgowemu w <span class="anon-block">P.</span>.</p> <p>Sąd Okręgowy w <span class="anon-block">P.</span> postanowieniem z 16 stycznia 2012 roku – sygn. akt III Ko 916/11 na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 1;art. 1 ust. 1)">art. 1 ust. 1</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 2;art. 2 ust. 1)">art. 2 ust. 1 ustawy z 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a> stwierdził nieważność orzeczenia Kolegium Karno - Administracyjnego przy Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej <span class="anon-block">P.</span> w sprawie nr 366/68 z 15 marca 1968 roku.</p> <p>Znacznie wcześniej bo w dniu 18 listopada 2008 roku <span class="anon-block">M. K.</span> złożył wniosek do Sądu Okręgowego w <span class="anon-block">P.</span> o odszkodowania i zadośćuczynienie za wykonanie wobec niego w okresie od 13 marca 1968 roku</p> <p>do 13 maja 1968 roku kary 2 miesięcy aresztu wynikłe z orzeczenia Kolegium</p> <p> Karno – Administracyjnego przy Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej <span class="anon-block">P.</span> </p> <p>–<span class="anon-block">S. M.</span> w <span class="anon-block">P.</span> z 15 marca 1968 roku – sygn. akt nr 366/68.</p> <p>Postępowanie to pierwotnie prowadzone było pod sygnaturą III Ko 956/08 a z chwilą utworzenia Wydziału XVI sprawa została przekazana do rozpoznania do tego drugiego wydziału i zarejestrowana pod sygnaturą XVI Ko 25/10.</p> <p>Postanowieniem z 16 lutego 2010 roku postanowienie w tej sprawie zostało zawieszone do czasu odtworzenia akt sprawy nr 366/68 Kolegium Karno – Administracyjnego przy Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej <span class="anon-block">P.</span> i w dalszej kolejności wdrożenie postępowania o unieważnienie orzeczenia wydanego przez wskazany wyżej organ.</p> <p>Z chwilą uprawomocnienia się postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu z 16 stycznia 2012 roku sygn. akt III Ko 916/11 o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Kolegium Karno – Administracyjnego przy Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej <span class="anon-block">P.</span> z 15 marca 1968 roku – sygn. akt nr 366/68, na mocy którego <span class="anon-block">M. K.</span> został ukarany karą 2 miesięcy aresztu, Sąd Okręgowy w Poznaniu postanowieniem z 27 lutego 2012 roku w sprawie XVI Ko 25/10 podjął zawieszone postępowanie.</p> <p>Na rozprawie w dniu 14 czerwca 2012 roku pełnomocnik wnioskodawcy sprecyzował wysokość roszczenia na kwotę 10.000 złotych tytułem zadośćuczynienia oraz 10.000 złotych tytułem odszkodowania.</p> <p>Wyrokiem z 30 lipca 2012 roku Sąd Okręgowy w Poznaniu w sprawie XVI Ko 25/10 na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 8;art. 8 ust. 1;art. 8 ust. 5)">art. 8 ust. 1 i 5 ustawy z 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a> wniosek oddalił.</p> <p>Sąd Okręgowy uznał, że po pierwsze, wnioskodawca nie wykazał, że w związku z wykonywaniem kary dwóch miesięcy aresztu poniósł szkodę materialną, a po drugie w roku 1986 był Tajnym Współpracownikiem Służby Bezpieczeństwa i działał pod pseudonimem <span class="anon-block">(...)</span>, a jego relacje z ogniwami operacyjnymi organów bezpieczeństwa miały wszystkie niezbędne cechy współpracy w rozumieniu przepisu art., 3a ust. 1 i 2 ustawy lustracyjnej z 2006 roku, a zgodnie z treścią przepisu art. 8 ust. 5 ustawy „lutowej”, nie stosuje się ust. 1 tegoż artykułu, w zakresie odszkodowania i zadośćuczynienia, w stosunku do osób, których działalność w okresie będącym podstawą stwierdzenia nieważności orzeczenia, stanowiła zaprzeczenie działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.</p> <p>Konkludując Sąd Okręgowy stwierdził, że niewątpliwie wnioskodawca został niesłusznie represjonowany przez organy ścigania wiosną 1968 roku w związku z wydarzeniami marcowymi, jednakże jego działalność w roku 1986, to jest współpraca ze Służbą Bezpieczeństwa była zaprzeczeniem działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego i w konsekwencji zgodnie ze wskazanym wyżej przepisem brak było podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku.</p> <p>Postanowienie to zostało zaskarżone przez <span class="underline"> <!-- -->pełnomocnika wnioskodawcy</span>, który zarzucił obrazę przepisu art. 8 ust. 5 ustawy „lutowej” poprzez jego błędne zastosowanie, a nadto błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia, który miał wpływ na jego treść a polegający na uznaniu, że wnioskodawca <span class="anon-block">M. K.</span> prowadził działalność stanowiącą zaprzeczenie działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.</p> <p>W uzasadnieniu swojej apelacji pełnomocnik podniósł, że wprawdzie wnioskodawca kontaktował się z funkcjonariuszem Służby Bezpieczeństwa i udzielał mu informacji, ale nie były to wiadomości znaczące i nie dotyczyły osób działających na rzecz niepodległości Państwa Polskiego, a nadto spotkania te nie miały charakteru tajnego.</p> <p>Apelujący uważa, że ta współpraca, choć wysoce naganna, nie narażała na jakiekolwiek szykany czy niebezpieczeństwo innych osób.</p> <p>Reasumując pełnomocnik wnioskodawcy, wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez zasądzenie na rzecz <span class="anon-block">M. K.</span> żądanych kwot z tytułu odszkodowania i zadośćuczynienia.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja pełnomocnika wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>Wbrew twierdzeniom zawartym w omawianym środku odwoławczym ustalenia poczynione przez Sąd Okręgowy nie są dowolnymi.</p> <p>Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 8;art. 8 ust. 5)">art. 8 ust. 5 ustawy z 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a> stanowi, że nie stosuje się <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 8 ust. 1)">ust. 1</a> tegoż artykułu tj. zasądzenia od Skarbu Państwa odszkodowania za poniesioną szkodę i zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wynikłą z orzeczeń, wobec których stwierdzono nieważność orzeczenia albo wydano decyzję o internowaniu z wprowadzeniem 13 grudnia 1981 roku w Polsce stanu wojennego, wobec osób, których działalność, w okresie będącym podstawą stwierdzenia nieważności orzeczenia albo uznania za nieważne decyzji określonej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 8 ust. 1)">ust. 1</a> stanowiła zaprzeczenie działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.</p> <p>Zdaniem Sądu Apelacyjnego, trafnie Sąd orzekający przyjął, że z całą pewnością współpraca z organami bezpieczeństwa w okresie między 1 stycznia 1944 roku a 31 grudnia 1989 roku stanowiła zaprzeczenie działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Sąd pierwszoinstancyjny wykazał, że działalność wnioskodawcy <span class="anon-block">M. K.</span> w roku 1986 spełniała wszystkie pięć warunków aby można było ją uznać za współpracę z organami operacyjnymi lub śledczymi organów bezpieczeństwa państwa w rozumieniu przepisu art. 3a ust. 1 i 2 ustawy lustracyjnej z 2006r. (vide: k.8 -10 uzasadnienia wyroku). Zresztą autor apelacji samego faktu kontaktowania się, w tym okresie, <span class="anon-block">M. K.</span> z funkcjonariuszem Służby Bezpieczeństwa, nie negował, a jedynie uważał, że informacje jakie mu przekazywał nie mogły spowodować szkody innym osobom, a tym samym nie powinno się go traktować jako osoby, która prowadziła działalność stanowiącą zaprzeczenie działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Tymczasem w świetle utrwalonego orzecznictwa, nie ma znaczenia dla ustalenia współpracy i oceny, że miała ona charakter rzeczywisty, jaką wartość miały przekazywane informacje oraz czy ktoś z tego tytułu poniósł szkodę czy cierpiał bądź był szykanowany (por. orzeczenie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 20 stycznia 2011 roku – sygn. akt II Aka 432/10 zam. LEX nr 846485).</p> <p>Reasumując należy zaznaczyć, że zamysłem ustawodawcy nowelizującego ustawę w roku 2007 (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20071911372" title="Ustawa z dnia 19 września 2007 r. o zmianie ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 2007 r. Nr 191, poz. 1372 ()">ustawa z 19 września 2007 roku o zmianie ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność za rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a> Dz.U. nr 191, poz. 1372 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20071911372" title="Ustawa z dnia 19 września 2007 r. o zmianie ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 2007 r. Nr 191, poz. 1372 (art. 1;art. 1 pkt. 5;art. 1 pkt. 5 lit. h)">art. 1 pkt 5 lit. h)</a> było przyznać rekompensatę tylko tym, którzy swoją postawą, zachowaniem i uporem nie tylko prowadzili walkę niepodległościową, ale w tej walce okazali się niezłomni i wytrwali, także po zapadłych, pozbawiających ich wolności orzeczeniach lub decyzjach.</p> <p>Jeśli zaś z jakichkolwiek powodów, na którymś etapie swojego życia, oczywiście we wskazanym wyżej okresie, nawiązali tajną i świadomą współpracę z organami bezpieczeństwa, to takiej rekompensaty nie otrzymają.</p> <p>Mając na uwadze powyższe Sąd Apelacyjny w oparciu o treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 1)">art. 437 § 1 kpk</a> i art. 13 ustawy „lutowej” oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631348" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 (§ 14;§ 14 ust. 6;§ 19;§ 19 pkt. 1;§ 2;§ 2 ust. 3)">§ 14 ust. 6, § 19 pkt 1 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu</a> orzekł jak w wyroku.</p> <p> <br/> <strong> <!-- --> Grzegorz Nowak Przemysław Strach Janusz Szrama </strong> </p> <p>N.M)</p> </div>