III AUa 860/12

<p>Sygn. akt III AUa 860/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 14 listopada 2012 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych </strong> </p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="236"/> <col width="413"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący - Sędzia</p> </td> <td> <p>SA Elżbieta Czaja (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SA Małgorzata Rokicka - Radoniewicz</p> <p>SA Krystyna Smaga</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>Protokolant: sekr. sądowy Bożena Karczmarz</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 31 października 2012 r. w Lublinie</p> <p>sprawy <span class="anon-block">J. K.</span> </p> <p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w <span class="anon-block">S.</span> </p> <p>o prawo do emerytury</p> <p>na skutek apelacji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału <br/>w <span class="anon-block">S.</span> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach</p> <p>z dnia 4 lipca 2012 r. sygn. akt IV U 866/11</p> <p> <strong> <!-- -->uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu <br/>w Siedlcach do ponownego rozpoznania.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->III AUa 860/12</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Decyzją z dnia 29 października 2011 r. <span class="anon-block"> (...) Oddział</span> w <span class="anon-block">S.</span> odmówił <span class="anon-block">J. K.</span> prawa do emerytury na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 184)">art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (Dz.U. z 2009 r., nr 153, poz. 1227).</p> <p>Organ rentowy stwierdził, że wymieniony nie udowodnił 15 lat pracy w warunkach szczególnych.</p> <p>W odwołaniu od decyzji <span class="anon-block">J. K.</span> argumentował, że spełnia ustawowe kryteria do przyznania mu prawa do emerytury na podstawie art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.</p> <p>W odpowiedzi na odwołanie ZUS wnosił o jego oddalenie i wskazywał, że wnioskodawca nie przedstawił świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych.</p> <p>Wyrokiem z dnia 4 lipca 2012 roku Sąd Okręgowy w Siedlcach zmienił zaskarżoną decyzję i ustalił <span class="anon-block">J. K.</span> prawo do emerytury od dnia 1 września 2011 roku.</p> <p>Podstawą wyroku były następujące ustalenia:</p> <p>W dniu 22 września 2011 r. do <span class="anon-block"> (...) Oddział</span> w <span class="anon-block">S.</span> wpłynął wniosek <span class="anon-block">J. K.</span>, <span class="anon-block">urodzonego (...)</span> o emeryturę.</p> <p>Na podstawie przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów, ZUS uznał za udowodnione 34 lata, 3 miesiące i 13 dni okresów ubezpieczenia.</p> <p>Organ rentowy nie zaliczył wnioskodawcy do pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia w <span class="anon-block"> (...) Zakładach (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> od 1 września 1964 r. do 31 września 1997 r. na stanowiskach zestrajacza, zestrajacza-brygadzisty, gdyż nie przedstawił świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. Nr 8„ poz. 43).</p> <p>W treści świadectwa pracy wystawionego w dniu 27 czerwca 1997 r. przez syndyka masy upadłości <span class="anon-block"> (...) Zakładów (...)</span> wynika, że wnioskodawca wykonywał pracę ostatnio na stanowisku zestrajacza brygadzisty.</p> <p>W toku postępowania Sąd na podstawie zeznań <span class="anon-block">J. K.</span> oraz świadków <span class="anon-block">A. J.</span> i <span class="anon-block">H. P.</span> ustalił, że wnioskodawca zatrudniony był w charakterze zestrajacza, zestrajacza brygadzisty. Praca zestrajacza polegała na ustawianiu parametrów odbiorników telewizyjnych produkowanych w zakładzie. Ustawiane wiązało się z regulacją napięć przy użyciu mierników ale również na uzupełnianiu brakujących elementów odbiornika poprzez ich lutowanie.</p> <p>Wnioskodawca pracował stale i w pełnym wymiarze przy wykonywaniu czynności zaliczanych do pracy w warunkach szczególnych, był brygadzistą pracującym.</p> <p>W zarządzeniu nr 33 Ministra Łączności z dnia 16 maja 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w warunkach szczególnych w zakładach pracy resortu łączności (Dz.Urz.URTiP z dnia 30 czerwca 1983 r.) w Dziale XIV załącznika do zarządzenia pod poz. 4 pkt C „w zakładach radiowo telewizyjnych (<span class="anon-block"> (...)</span>) w pkt 1 wymieniono montera urządzeń elektronicznych, a pod poz. 2 wymieniono stanowisko zestrajacza urządzeń elektronicznych.</p> <p>W załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. Nr 8„ poz. 43) w dziale XIV pod poz. 4 wymieniono prace narażające na działanie promieniowania jonizującego oraz prace narażające na działanie pól elektromagnetycznych w zakresie od 0,1 do 300000 MHz w strefie zagrożenia.</p> <p>W ocenie Sądu I instancji, stanowisko zestrajacza należy do takich prac i jest w zarządzeniu resortowym przyporządkowane pracy w narażeniu na promieniowanie określone we wskazanej wyżej pozycji załącznika do rozporządzenia. Ponieważ wnioskodawca pełniąc obowiązki brygadzisty jednocześnie pracował na równi z innymi pracownikami wydziału, jego stanowisko zakwalifikowano z wymienionych wyżej przepisów, a nie z przepisów dotyczących nadzoru.</p> <p>Sąd wskazał, że zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 32)">art. 32 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353) ubezpieczonym urodzonym przed 1 stycznia 1949 r. będącym pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przysługuje emerytura, jeśli osiągną wiek emerytalny 60 lat oraz udowodnią 25 lat zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Natomiast w myśl art. 184 ust. l cytowanej ustawy ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 32;art. 33;art. 39;art. 40)">art. 32, 33, 39 i 40</a>, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (czyli 1 stycznia 1999 r.) osiągnęli:</p> <p>1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym</p> <p>charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz</p> <p>2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.</p> <p>Zgodnie z ust. 2 emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nie przystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy - w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem.</p> <p>Wnioskodawca skończył 60 lat życia udowodnił ponad 25 lat okresów zatrudnienia, a także udowodnił ponad 15 lat pracy w warunkach szczególnych przed dniem 1 stycznia 1999 r. , nie pozostaje w zatrudnieniu, nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego.</p> <p>W takiej sytuacji Sąd przyjął, że wnioskodawca spełnił przesłanki niezbędne do uzyskania prawa do emerytury na podstawie art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.</p> <p>Wyrok wydano na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 2)">art. 477^{<!-- -->14}§ 2 kpc</a>.</p> <p>Apelację od powyższego wyroku wniósł Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">S.</span> zaskarżając wyrok w całości .</p> <p>Wyrokowi zarzucił:</p> <p>- naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 184 ust 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku (tekst jedn. Dz. U. Nr 153 z 2009 roku, poz. 1227 ze zm.) oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 (§ 4;§ 4 ust. 1;§ 4 ust. 1 pkt. 3)">§ 4 ust 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a> (Dz. U. Nr 8, poz. 43) poprzez błędną wykładnię tych przepisów i przyjęcie, że ubezpieczony <span class="anon-block">J. K.</span> przez wymagany okres co najmniej 15 lat wykonywał prace w szczególnych warunkach i spełnił przesłanki konieczne do nabycia prawa do emerytury</p> <p>- błąd w ustaleniach faktycznych i sprzeczność ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego</p> <p>- naruszenie prawa procesowego poprzez przekroczenie określonej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 KPC</a> zasady swobodnej oceny dowodów.</p> <p>Podnosząc powyższe organ rentowy wniósł w zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Siedlcach do ponownego rozpoznania.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja organu rentowego jest zasadna, a jej uwzględnienie skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.</p> <p>Sąd Apelacyjny stwierdza , że przeprowadzone postępowanie dowodowe jest wadliwe i niepełne , co skutkowało nie rozpoznaniem istoty sprawy. Istotą sprawy było ustalenie, czy wnioskodawca, który spełnił przesłanki odnoszące się do ogólnego stażu ubezpieczenia wymaganego przepisem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 184;art. 184 ust. 1)">art.184 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (tekst jedn. Dz.U. Nr 153 z 2009 roku poz.1227) oraz nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego, udowodnił wymagany przez przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnych charakterze 15 letni okres pracy w warunkach szczególnych.</p> <p>W toku postępowania Sąd Okręgowy na podstawie zeznań wnioskodawcy i świadków ustalił, że <span class="anon-block">J. K.</span> zatrudniony w <span class="anon-block"> (...) Zakładach (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> od 1 września 1964 r. do 31 września 1997 r. w charakterze zestrajacza, a następnie zestrajacza brygadzisty wykonywał pracę która polegała na ustawianiu parametrów odbiorników telewizyjnych produkowanych w zakładzie. Ustawiane wiązało się z regulacją napięć przy użyciu mierników oraz na uzupełnianiu brakujących elementów odbiornika poprzez ich lutowanie.</p> <p>Przy takich ustaleniach Sąd wywiódł, że wnioskodawca pracował w warunkach szczególnych powołując się min. na zarządzeni3 nr 33 Ministra Łączności z dnia 16 maja 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w warunkach szczególnych w zakładach pracy resortu łączności (Dz.Urz. URTiP z dnia 30 czerwca 1983 r.) , gdzie w Dziale XIV załącznika do zarządzenia pod poz. 4 pkt C „w zakładach radiowo telewizyjnych (<span class="anon-block"> (...)</span>) w pkt 1 wymienione zostało stanowisko montera urządzeń elektronicznych, a pod poz. 2 stanowisko zestrajacza urządzeń elektronicznych, oraz załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. Nr 8„ poz. 43) w dziale XIV pod poz. 4 wymieniono prace narażające na działanie promieniowania jonizującego oraz prace narażające na działanie pól elektromagnetycznych w zakresie od 0,1 do 300000 MHz w strefie zagrożenia.</p> <p>W ocenie Sądu Apelacyjnego, zebrany materiał dowodowy nie pozwalał na przyjęcie takich ustaleń.</p> <p>Należy podkreślić, że prawo do wcześniejszej emerytury stanowi odstępstwo od zasady powszechnego wieku emerytalnego i w związku z tym musi zostać ono wykazane w sposób niezbity i nie budzący jakichkolwiek wątpliwości. Sąd Okręgowy nie poczynił dokładnych ustaleń odnośnie warunków, w jakich wnioskodawca pracował. Jest to istotne, gdyż wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji, nie każda praca zestrajacza urządzeń elektronicznych , jest pracą w szczególnych warunkach. Konieczne jest bowiem aby była to praca, która jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach narażających na działanie promieniowania jonizującego lub w warunkach narażających na działanie pól elektromagnetycznych w zakresie od 0,1 do 300.000 MHz w strefie zagrożenia. Nie każda praca też praca przy użyciu urządzeń elektrycznych, czy też pola elektomagnetycznego, jest pracą w szczególnych warunkach, bowiem praca ta musi być wykonywana w strefie zagrożenia określonej w przepisach prawnych.</p> <p>Zatem sąd pierwszej instancji winien był, ustalić, w jakich dokładnie warunkach wnioskodawca pracował. Zeznania przesłuchanych osób są lakoniczne i nie wynika z nich w żaden sposób, czy wnioskodawca był narażony na promieniowanie jonizujące, czy też pól magnetycznych w strefie zagrożenia.</p> <p>Sąd Okręgowy pominął też tą cześć zeznań świadków, w których wskazywali na czynności wykonywane przez wnioskodawcę, podczas zajmowania stanowiska brygadzisty, gdy do jego obowiązków należał też nadzór nad całym procesem produkcji telewizorów. W tym czasie do obowiązków wnioskodawcy należało także rozdzielanie pracy podległym pracownikom, zastępowanie nieobecnych pracowników. Wnioskodawca podał , że wówczas nadzorował zestrajaczy, pakowaczy i monterów.</p> <p>Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sądu Okręgowy winien uzupełnić postępowanie dowodowe na okoliczność spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek do uzyskania emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Dokładnych ustaleń wymaga rodzaj wykonywanych przez wnioskodawcę czynności w poszczególnych okresach czasu, i ewentualnie dodatkowych obowiązków związanych z powierzoną mu funkcją brygadzisty, co pozwoli na ocenę czy wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy czynności w warunkach narażających na działanie promieniowania jonizującego lub w warunkach narażających na działanie pól elektromagnetycznych w zakresie od 0,1 do 300.000 MHz w strefie zagrożenia – zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dział XIV poz. 4). W tym zakresie Sąd w razie wątpliwości winien rozważyć możliwość dopuszczenia dowodu z opinii biegłego odpowiedniej specjalności( z zakresu urządzeń elektrycznych).</p> <p>Mieć należy też na względzie, że wnioskodawca w piśmie z dnia 25 czerwca 2012 roku powołując się na fakt pełnienia od 1 czerwca 1978 roku obowiązków brygadzisty wywodził, że w tym czasie jego praca spełnia kryteria przewidziane w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze - w dziale XIV poz. 2 – dozór inżynieryjno – techniczny na wydziale gdzie prace były wykonywane w szczególnych warunkach.</p> <p>Dopiero po przeprowadzeniu postępowania dowodowego Sąd Okręgowy dokona analizy dowodów i wyda rozstrzygnięcie co do istoty sprawy.</p> <p>Z tych względów i na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art.386 § 4 k.p.c.</a> Sąd Apelacyjny orzekł, jak w sentencji,</p> </div>