II Ca 495/12

<p>Sygn. akt II Ca 495/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 14 listopada 2012 roku</p> <p>Sąd Okręgowy w Legnicy II Wydział Cywilny Odwoławczy</p> <p>w składzie następującym:</p> <table> <colgroup> <col width="167"/> <col width="431"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSO Sabina Ziser</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SO Jolanta Pratkowiecka (spraw.)</p> <p>SO Sylwia Kornatowicz</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>Klaudia Pasieczny</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2012 roku w Legnicy</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">A. B.</span> </p> <p>przeciwko stronie pozwanej Województwu <span class="anon-block"> (...)</span> Służba Dróg i Kolei we <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek apelacji powódki</p> <p>od wyroku Sądu Rejonowego w Głogowie</p> <p>z dnia 16 kwietnia 2012 roku</p> <p>sygn. akt I C 175/11</p> <p> <strong> <!-- -->uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Głogowie do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt II Ca 495/12</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powódka <span class="anon-block">A. B.</span> domagała się zasądzenia od strony pozwanej Województwa <span class="anon-block"> (...)</span> Służby Dróg i Kolei we <span class="anon-block">(...)</span> kwoty 55.000 zł tytułem odszkodowania odpowiadającego wartości napraw dotychczasowych zniszczeń w infrastrukturze budynku mieszkalnego zajmowanego przez powódkę.</p> <p>Sąd Rejonowy w Głogowie wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2012r. oddalił powództwo oraz zasądził od powódki na rzecz strony pozwanej kwotę 1.200 zł tytułem zwrotu części kosztów procesu, nie obciążając powódki tymi kosztami w pozostałym zakresie.</p> <p>Sąd I instancji przyjął, że powódka nie wykazała roszczenia tak co do zasady, jak i co do wysokości, a jednocześnie nie zachodziły podstawy do dopuszczenia dowodu z urzędu na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232;art. 232 zd. 2)">art. 232 zd. 2 k.p.c.</a> Sąd podkreślił, że na rozprawie w dniu 25 stycznia 2012r. zwrócił uwagę powódce i jej pełnomocnikowi co do rozważenia przez nich możliwości złożenia wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego. Takiego jednak wniosku powódka nie złożyła, a brak dowodu z opinii biegłego uniemożliwiał ocenę odpowiedzialności strony pozwanej za szkody w budynku powódki wyrządzone przez ruch pojazdów samochodowych. Przedstawione przez powódkę ekspertyzy pozasądowe nie są dowodem z opinii biegłego, lecz stanowią jedynie umotywowane z punku widzenia wiadomości specjalnych stanowisko strony. Tym samym ekspertyzy pozasądowe nie mogą stanowić podstawy wniosków sądu pozostających w opozycji do stanowiska strony pozwanej. Ponadto oceny wyrażone w przedłożonych przez powódkę ekspertyzach, jak też zeznaniach świadków <span class="anon-block">J. G.</span> i <span class="anon-block">Z. M.</span> mogą co najwyżej uchodzić za przypuszczenie co do przyczyn powstania szkody, skoro żadna z tych osób nie wykonała nawet pomiaru natężenia ruchu w obrębie posesji powódki ,ani też nie podjęła się analizy konkretnych pęknięć i rys w budynku pod kątem możliwości ich spowodowania przez natężenie ruchu od strony <span class="anon-block">drogi nr (...)</span>. Dlatego też Sąd I instancji oddalił żądanie jako całkowicie nieudowodnione.</p> <p>Powódka zaskarżyła powyższy wyrok w całości. Nie sformułowała konkretnych zarzutów naruszenia prawa. Podniosła natomiast, że przedłożone przez nią w postępowaniu pierwszoinstancyjnym dwie ekspertyzy biegłych z zakresu mechaniki gruntu i budownictwa oraz zeznania świadków wykazały związek pomiędzy natężeniem ruchu pojazdów samochodowych a pękaniem ścian i stropów w jej budynku mieszkalnym.</p> <p>Powódka domagała się zmiany zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w całości, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Złożyła również wniosek ewentualny o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność wpływu ruchu drogowego odbywającego się na <span class="anon-block">drodze wojewódzkiej nr (...)</span> na stan jej budynku mieszkalnego.</p> <p>W odpowiedzi strona pozwana wniosła o oddalenie apelacji oraz o zasądzenie na jej rzecz od powódki kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Zasadny jest wniosek apelacji o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.</p> <p>W ocenie Sądu Okręgowego, w rozpoznawanej sprawie istniały podstawy do przeprowadzenia z urzędu dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa na okoliczność przyczyn powstania pęknięć w budynku mieszkalnym powódki. Zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232)">art. 232 k.p.c.</a> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6 zd. 1)">zd. 1</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a>, to na stronach ciąży obowiązek wskazywania dowodów dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Sąd nie jest jednak całkowicie zwolniony z powinności czuwania nad przestrzeganiem form postępowania cywilnego, tak by doprowadziły one do prawidłowych ustaleń faktycznych. Wyrazem tej powinności jest przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232;art. 232 zd. 2)">art. 232 zd. 2 k.p.c.</a>, zgodnie z którym sąd może dopuścić dowód nie wskazany przez stronę. Jak podkreślił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 marca 2012r., IV CSK 330/2011, Lex nr 1169839, obowiązująca co do zasadny kontradyktoryjność procesu cywilnego nie zwalnia sądu od wydania orzeczenia zgodnego z zastosowaną normą prawną, to jest odpowiadającego rzeczywistym okolicznościom sprawy. Tylko bowiem przy takim założeniu może być realizowany postulat sprawiedliwego rozstrzygnięcia. Dopuszczenie przez sąd dowodu z urzędu nie może być uznane co do zasady za działanie naruszające bezstronność sądu i zasadę równości stron. Dalej Sąd Najwyższy wymienił przykładowe sytuacje, w których sąd jest szczególnie zobowiązany podjąć inicjatywę procesową: gdy strony zmierzają do obejścia prawa, w przypadku procesów fikcyjnych oraz w razie nieporadności strony działającej bez profesjonalnego pełnomocnika, która nie jest w stanie przedstawić środków dowodowych. Przypomniał też, że nie ma podstaw prawnych, by to uprawnienie sądu ograniczać tylko do wymienionych sytuacji wyjątkowych i wskazał, że ocena wyjątkowości sytuacji, w której konieczne jest dopuszczenie dowodu z urzędu, musi odbywać się na bazie konkretnych okoliczności danej sprawy oraz pozostawać z celem i zasadami tego procesu. Jako przykład podał m.in. sytuację, której uzyskanie wiadomości specjalnych zapewnia wyłącznie opinia biegłego, a dowód ten jest niezbędny dla miarodajnej oceny zasadności wytoczonego powództwa oraz sytuację wysokiego uprawdopodobnienia zasadności dochodzonego powództwa, gdy w ocenie sądu stanowcze ustalenie spornego faktu istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy wymaga przeprowadzenia dodatkowego dowodu z opinii biegłego, niewskazanego przez strony.</p> <p>W rozpoznawanej sprawie powódka ( 83 lata), reprezentowana jest przez syna, który nie jest pełnomocnikiem profesjonalnym. Wraz z pozwem powódka złożyła szereg dokumentów oraz dwie prywatne ekspertyzy, które w wysokim stopniu uprawdopodobniły związek przyczynowy pomiędzy spękaniem jej budynku mieszkalnego a natężonym ruchem pojazdów samochodowych na przebiegającej w odległości około 6 m od budynku <span class="anon-block">drodze wojewódzkiej nr (...)</span>. O wysokim stopniu takiego prawdopodobieństwa świadczy choćby treść pism kierowanych do powódki przez <span class="anon-block"> (...)</span> Zarząd Dróg Wojewódzkich we <span class="anon-block">(...)</span> z dnia 12 maja 2005r. i 20 marca 2007r., z których wynika, że natężenie ruchu przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span> jest bardzo duże i jest to ruch coraz cięższy, co powoduje konieczność zabezpieczenia budynku powódki przed wibracją poprzez wykonanie przegrody wibroizolacyjnej. Ostatecznie taka przegroda została postawiona, ale w tym czasie budynek powódki był już popękany. Również słuchani w sprawie świadkowie łączyli fakt pękania budynku powódki z wyjątkowo natężonym ruchem pojazdów samochodowych. W tej sytuacji dla oceny zasadności powództwa konieczne było przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego i chociaż powódka nie zgłosiła takiego wniosku, to – zdaniem Sądu Okręgowego – istniały wszelkie podstawy, aby dowód taki dopuścić z urzędu na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232;art. 232 zd. 2)">art. 232 zd. 2 k.p.c.</a> Wprawdzie Sąd I instancji na rozprawie w dniu 25 stycznia 2012r. zwrócił uwagę powódce i jej pełnomocnikowi co do rozważenia przez nich możliwości złożenia wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, jednak takie wskazanie Sądu nastąpiło na pierwszej rozprawie, zanim przeprowadzone zostały dowody zawnioskowane przez powódkę, w tym dowód z przesłuchania świadków. W tej sytuacji nie można wykluczyć, że powódka przed zamknięciem rozprawy nie zgłosiła wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, bowiem sądziła, że dopuszczone później przez Sąd I instancji dowody wykazały zasadność jej żądania.</p> <p>W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd I instancji winien dokonać merytorycznej oceny zasadności powództwa poprzez ustalenie, czy spękania budynku powódki spowodowane zostały przez ruch pojazdów samochodowych od strony <span class="anon-block">drogi nr (...)</span>, czy też uszkodzenia budynku spowodowane zostały wyłącznie innymi czynnikami. Tymczasem Sąd oddalił powództwo z przyczyn procesowych, tj. z powodu braku dowodu z opinii biegłego. Zdaniem Sądu Okręgowego stanowi to o nierozpoznaniu istoty sprawy w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 k.p.c.</a> Stąd konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego.</p> <p>Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji winien z urzędu dopuścić dowód z opinii biegłego z zakresu budownictwa na okoliczność przyczyn powstania pęknięć w budynku mieszkalnym powódki, a w przypadku, gdyby okazało się, że zniszczenia budynku pozostają w związku przyczynowym z natężonym ruchem pojazdów samochodowych – również na okoliczność zakresu prac niezbędnych do usunięcia szkody i kosztów z tym związanych, a następnie ocenić żądanie pod kątem przesłanek z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 471)">art. 471 k.c.</a> w zw. z 20 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19850140060" title="Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - Dz. U. z 1985 r. Nr 14, poz. 60 (ust. 14)">ust. 14 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych</a> (t.j. Dz. U. z 2007r., Nr 19, poz. 115 ze zm.).</p> <p>Z przedstawionych wyżej względów orzeczono, jak w sentencji.</p> </div>