V ACa 867/12

Sądy powszechne2012-11-16

Sygnatura

V ACa 867/12

Data orzeczenia

2012-11-16

Rodzaj

SENTENCE

Sędziowie

Irma KulKatarzyna PrzybylskaMaryla Domel-Jasińska (PRESIDING_JUDGE)

Podstawa prawna

art. 46, 47 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa

Treść orzeczenia

Sygn. akt V ACa 867/12 <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> Dnia 16 listopada 2012 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku – Wydział V Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Maryla Domel-Jasińska (spr.) Sędziowie: SA Irma Kul SA Katarzyna Przybylska Protokolant: sekretarz sądowy Żaneta Dombrowska po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2012 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy z powództwa B. Z. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w N. i Agencji Nieruchomości Rolnych w W. Oddziałowi Terenowemu w B. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 29 czerwca 2012 r. sygn. akt I C 695/11 I. oddala apelację; II. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Toruniu na rzecz adwokata W. P. kwotę 5.400 (pięć tysięcy czterysta) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym; III. zasądza od powoda na rzecz pozwanej Agencji Nieruchomości Rolnych w W. Oddziału Terenowego w B. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Na oryginale właściwe podpisy </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> Powód B. Z., po ostatecznym sprecyzowaniu pozwu, domagał się zobowiązania solidarnie pozwanych: Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w N. i Agencji Nieruchomości Rolnych – Oddziału Terenowego w B. do przeniesienia na rzecz powoda własności lokalu mieszkalnego o wartości 250 000 zł, położonego w W., N., R. bądź Ł., ewentualnie zasądzenia solidarnego od wskazanych wyżej pozwanych kwoty 250 000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia powództwa do dnia zapłaty i zwrotu kosztów procesu. Z uzasadnienia pozwu wynikało, że powód, jako rencista byłego Przedsiębiorstwa Państwowego (...) zamieszkiwał wraz z rodziną w mieszkaniu położonym w W. nr (...), należącym do wskazanego przedsiębiorstwa, a po jego likwidacji z dniem 31 maja 1993 r. do Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, później zaś do pozwanej Spółdzielni Mieszkaniowej. Powód wywodził, że przysługiwało mu prawo dożywotniego i nieodpłatnego zamieszkiwania w mieszkaniu funkcyjnym, czego został pozbawiony poprzez działania pozwanych i co winno skutkować uwzględnieniem zgłoszonych w pozwie roszczeń. Pozwani domagali się oddalenia powództwa wywodząc, iż nie są zobowiązani ani do przeniesienia na powoda własności mieszkania, ani też zapłaty odszkodowania w kwocie 250 000 zł. Sąd Okręgowy w Toruniu wyrokiem z dnia 29 czerwca 2012 r. oddalił powództwo, czyniąc następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne. W okresie od września 1981 r. do czerwca 1987 r. powód był pracownikiem (...) w N.. Z uwagi na stan zdrowia przeszedł na rentę inwalidzką. Zamieszkiwał wraz z rodziną w mieszkaniu należącym do pracodawcy w W. nr (...). (...) w N. uległa likwidacji z dniem 31 maja 1993 r., a jej majątek został z tym dniem przekazany Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, w ramach której funkcjonował Zasób Mieszkaniowy, zaś w jego strukturze organizacyjnej jednostka pod nazwą „(...) Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa w N.”, która powierzyła faktyczne administrowanie zasobami mieszkaniowymi likwidowanych gospodarstw rolnych P. O.. Administrator ten ustalił, że na dzień 31 sierpnia 1995 r. powód zalegał z płatnościami za mieszkanie w W. (...) na kwotę 863,89 zł i był drugim w kolejności największym dłużnikiem Agencji. Nieuregulowanie opłat za lokal skutkowało wystąpieniem o eksmisję powoda i jego rodziny z mieszkania. Sąd Rejonowy w G. wyrokiem z dnia 17 listopada 1995 r. w sprawie IC 1154/95 nakazał powodowi i osobom z nim zamieszkującym opróżnienie lokalu mieszkalnego w W. (...) i wydanie go podmiotowi żądającemu eksmisji. Jednocześnie Sąd Rejonowy orzekł, że najemcom przysługuje uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego. W 1997 r. nastąpiła eksmisja rodziny powoda z mieszkania w W. (...)do lokalu położonego w W. nr (...), który spełniał wymagania lokalu socjalnego i znajdował się w dyspozycji ZasobU Własności Rolnej Skarbu Państwa w N., a później w dyspozycji Spółdzielni Mieszkaniowej (...). Stało się tak dlatego, że Gmina Ś., zobowiązana do przyznania powodowi lokalu socjalnego, lokalem takim nie dysponowała. Powód nigdy nie zamieszkał w lokalu (...) w W., nie uiszczał za to mieszkanie żadnych opłat, ani nie dbał o nie. Początkowo powód mieszkał z rodziną u kolegi w miejscowości O., a od 2000 r. do chwili obecnej zamieszkuje w wynajętym mieszkaniu w miejscowości R.. W dniu 1 sierpnia 2003 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) zawarła z powodem umowę najmu lokalu mieszkalnego położonego w W. (...), o łącznej powierzchni użytkowej 60,15 m ( 2) oraz pomieszczenia gospodarczego o powierzchni 15 m ( 2). Z umowy wynikało, że powód obowiązany jest uiszczać opłatę z tytułu najmu w łącznej kwocie 24,42 zł miesięcznie. Powód w 2003 r. w mieszkaniu tym nie zamieszkał lecz udostępnił je swojemu pasierbowi – L. B., który uiszczał opłaty za mieszkanie i dbał o nie. Pismem z dnia 9 listopada 2007r. Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) zawiadomiła powoda, że przygotowała dla dotychczasowych najemców ofertę wykupu lokalu. W związku z tym, że w lokalu, którego formalnym najemcą był powód, faktycznie zamieszkiwał L. B. i regulował on opłaty za to mieszkanie, Spółdzielnia traktowała go jak najemcę i zamierzała przedstawić mu ofertę wykupu, o ile powód w terminie 2 tygodni nie zgłosi sprzeciwu. Ponieważ powód sprzeciwu nie zgłosił, Spółdzielnia sprzedała lokal w W. (...) L. B.. W ocenie Sądu Okręgowego powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Roszczenie powoda należało rozpatrywać w oparciu o art. 46 w zw. z art. 47 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, w brzmieniu z dnia wejścia w życie tej ustawy (Dz.U. z 1991 r. nr 107, poz. 464). Zgodnie z art. 46 ust. 1 wskazanej ustawy najemcy domów i lokali mieszkalnych przyjętych do Zasobów Własności Rolnej, z którymi zawarto umowy najmu przed przyjęciem, zachowują prawo do zamieszkiwania na czas nieokreślony, z wyłączeniem osób zajmujących lokale określone w ust. 2 pkt. 1 i 2 powołanego przepisu. Z kolei z art. 47 cyt. ustawy wynikało, że emeryci i renciści, którzy nabyli prawo do bezpłatnego mieszkania z tytułu pracy w państwowych gospodarstwach rolnych są zwolnieni z czynszu najmu lokalu mieszkalnego. Te osoby zobowiązane są natomiast do uiszczania opłat za energię elektryczną, gazową, cieplną oraz za korzystanie z wody i kanalizacji. Powód będąc rencistą zajmował na zasadach określonych w powołanych wyżej przepisach lokal mieszkalny w W. (...). Przysługiwało mu prawo zamieszkiwania w tym lokalu na czas nieokreślony, bez obowiązku uiszczania czynszu. Powód jednak miał obowiązek uiszczania opłat za zużyte media. Ponieważ tego obowiązku powód nie realizował, doszło do eksmisji powoda z lokalu w W. (...) mocą wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia 17 listopada 1995 r. W ten sposób powód utracił prawo do zajmowania tego lokalu na czas nieokreślony i bez obowiązku uiszczania czynszu. W odniesieniu do lokalu położonego w W. (...) w którym powód nigdy nie zamieszkał, nie obowiązywały już zasady określone w powołanych wyżej przepisach, gdyż był to lokal przydzielony powodowi na zasadach najmu zawartego w 2003 r, jako lokal socjalny. W odniesieniu do lokalu (...) powód nie nabył prawa do dożywotniego i bezpłatnego w nim zamieszkiwania. W związku z powyższym powództwo zostało oddalone. Ubocznie jedynie Sąd I instancji zauważył, żądanie solidarnego zasądzenia od pozwanych kwoty 250 000 zł nie zostało w żaden sposób przez powoda uzasadnione. Powód zeznał jedynie, że za taką kwotę chciałby nabyć mieszkanie w W. lub w okolicy, ale nie są mu znane ceny położonych tam mieszkań. Powód złożył apelację od powyższego wyroku, skierowaną przeciwko całości rozstrzygnięcia. Skarżący zarzucił naruszenie prawa procesowego, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 362)">art. 362 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 kc</a> polegające na tym, że przy ustaleniu, że powód nie miał jakiegokolwiek udziału w uiszczaniu opłat wynikających z umowy najmu lokalu położonego w W. (...) oraz ustaleniu, że powód wyraził na piśmie sprzeciw odnośnie do nabycia przedmiotowego lokalu przez L. B., wysokość odszkodowania nie została odpowiednio zmniejszona, stosownie do powyższych okoliczności, które winny być w ramach prowadzonego postępowania brane pod uwagę w kontekście zasad współżycia społecznego. Nadto apelujący wskazał na naruszenie prawa procesowego, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 § 2 kpc</a> przez pominięcie przez Sąd I instancji w treści uzasadnienia okoliczności dotyczącej wyrażenia sprzeciwu przez powoda odnośnie do możliwości nabycia na własność przedmiotowego lokalu przez L. B. i braku ustosunkowania się przez ten Sąd do możliwości wywołania przez to oświadczenie powoda określonych skutków prawnych. W konsekwencji skarżący domagał się zmiany zaskarżonego wyroku w kierunku uwzględnienia powództwa, ewentualnie uchylenia tego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Pozwana Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w B. wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie od powoda na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny zważył: Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie. Zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 362)">art. 362 kc</a> (błędnie podano w apelacji – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 362)">art. 362 kpc</a>) w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 kc</a> jest całkowicie niezrozumiały, zwłaszcza w kontekście uzasadnienia apelacji, z którego wynika, że pozwana (nie podano która) nie poniosła jakiejkolwiek szkody w związku z faktem nieopłacania przez powoda opłat eksploatacyjnych, gdyż opłaty te uiszczał L. B.. Przede wszystkim stwierdzić należy, że żaden z podmiotów pozwanych nie zgłosił wobec powoda roszczeń odszkodowawczych w rozpoznawanej sprawie z tytułu nieuiszczonych opłat za mieszkanie, tj. nie złożył pozwu wzajemnego ani zarzutu potrącenia, stąd za oderwany od okoliczności sprawy i całkowicie niezasadny należało uznać wskazany wyżej zarzut niezastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 362)">art. 362 kc.</a> Niezależnie od tego wypada zauważyć, iż Sąd Okręgowy trafnie uznał brak podstaw do uwzględnienia powództwa co do zasady, co również wyklucza rozpatrywanie, z punktu widzenia strony powodowej, miarkowania odszkodowania, które nie przysługuje tej stronie w żadnej wysokości. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynikało, że skarżący nie ponosił jakichkolwiek opłat wynikających z umowy o najem lokalu mieszkalnego położonego w miejscowości W. (...) opłaty te ponosił mieszkający w w/w lokalu od 2003 r. jego pasierb – L. B. (k. 192 v). Skarżący nie wykazał także, aby wobec zamiaru sprzedaży przez pozwaną spółdzielnią w/w lokalu jego pasierbowi L. B. wniósł skutecznie sprzeciw (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a>). Za chybiony w całości uznać należy również zarzut skarżącego naruszenia przez Sąd I instancji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 kc</a>, ciężka bowiem sytuacja materialna skarżącego czy też niemożność mieszkania w innym lokalu, nie stanowi o tym, że odmowa przez pozwanych zadośćuczynienia roszczeniom skarżącego jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Ubocznie zaś wskazać należy, że uwzględnienie powództwa byłoby wysoce demoralizujące społecznie, w sytuacji gdy powód w okresie od 1997 r. do 2003 r. w ogóle nie interesował się przyznanym mu lokalem socjalnym, narażając go na dewastację. Kierując się przedstawionymi motywami Sąd Apelacyjny uznał zarzuty skarżącego za niezasadne i na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 kpc</a> oddalił apelację. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 1)">art. 108 § 1 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108 § 2;art. 108 § 2 ust. 3)">§ 2 ust. 3</a> w zw. z § 6 pkt 7 i § 13 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.) O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 1)">art. 108 § 1 kpc</a>. Uwzględniając trudną sytuację materialną powoda Sąd Apelacyjny zasądził jedynie niewielką część należnych pozwanej Agencji Nieruchomości Rolnych kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Powód winien ponieść konsekwencje niesłusznie wykreowanych żądań w postaci częściowego zwrotu stronie pozwanej kosztów procesu. </div>