III AUa 970/12

<p>Sygn. akt III AUa 970/12</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 20 listopada 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="200"/> <col width="486"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Krzysztof Szewczak</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SA Krystyna Smaga (spr.)</p> <p>SA Elżbieta Gawda</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>st. prot. sąd. Krzysztof Wiater</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2012 r. na posiedzeniu jawnym</p> <p>sprawy z wniosku <span class="anon-block">B. G.</span> </p> <p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w <span class="anon-block">L.</span> </p> <p>o umorzenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne</p> <p>na skutek apelacji wnioskodawcy <span class="anon-block">B. G.</span> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie</p> <p>z dnia 12 czerwca 2012 r. sygn. akt VII U 1127/12</p> <p> <strong> <!-- -->p o s t a n a w i a :</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->uchylić zaskarżony wyrok i odrzucić odwołanie.</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wnioskiem z dnia 12 września 2011 r. <span class="anon-block">B. G.</span> zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w <span class="anon-block">L.</span> o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od czerwca 2009 r do czerwca 2011 r. z uwagi na trudną sytuację finansową spowodowaną długotrwałą chorobą.</p> <p>Wezwaniem z dnia 21 września 2011 r, doręczonym wnioskodawcy 10 października 2011 r, Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 64;art. 64 § 2)">art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r Kodeksu postępowania administracyjnego</a> (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r Nr 98, poz. 1071) w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 28)">art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r Nr 205, poz. 1585 ze zm.) wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku poprzez określenie rodzaju pomocy publicznej będącej przedmiotem wniosku i złożenie dokumentów dotyczących pomocy publicznej według załączonego wykazu pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.</p> <p>Jednocześnie organ rentowy wezwał wnioskodawcę na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 50;art. 50 § 1)">art. 50 § 1 kpa</a> do wzięcia udziału w podejmowanych czynnościach poprzez złożenie w wyżej zakreślonym terminie oryginałów lub kopii dokumentów umożliwiających ocenę spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek do umorzenia należności, w szczególności, dokumentów za ostatnie 2 okresy rozliczeniowe potwierdzających wysokość stałych miesięcznych opłat (czynsz, energia, gaz, telefon itp.), dokumentów potwierdzających aktualną wysokość ewentualnych zobowiązań wraz z dowodami świadczącymi o wysokości miesięcznych wydatków związanych ze spłatą tych zobowiązań, innych dowodów wskazujących, że ze względu na stan majątkowy lub sytuację rodzinną brak jest możliwości opłacenia należność z tytułu składek.</p> <p>W wykonaniu wezwania <span class="anon-block">B. G.</span> przesłał do organu rentowego wypełnione oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej, oświadczenie przedsiębiorcy o nieotrzymaniu pomocy publicznej, zaświadczenie o wpisie do Ewidencji Działalności Gospodarczej, zawieszeniu wykonywania działalności gospodarcze, nadaniu numeru REGON, zeznanie podatkowe za 2010 r PIT-36, kopię książki przychodów i rozchodów za 2011 r, odpis księgi wieczystej z wpisaną hipoteką. Wnioskodawca nie określił jednak rodzaju wnioskowanej pomocy publicznej i nie przedłożył kompletu dokumentów dotyczących wybranego rodzaju pomocy publicznej.</p> <p>W związku z tym organ rentowy pismem z dnia 19 października 2011 r poinformował wnioskodawcę, że jego wniosek z 19 września 2011 r o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne został odłożony do akt bez nadania biegu (pismo - k. 25 akt ZUS).</p> <p>W odwołaniu z dnia 31 października 2011 r. <span class="anon-block">B. G.</span> kwestionował niewydanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w terminie decyzji w związku ze złożonym 12 września 2011 r. wnioskiem o umorzenie zaległych składek.</p> <p>W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wnosił o jego odrzucenie z uwagi na brak wydanej decyzji w przedmiocie wniosku ubezpieczonego. Wskazał, że pismo z dnia 19 października 2011 r. nie jest decyzją.</p> <p>Sąd Okręgowy w Lublinie wyrokiem z dnia 12 czerwca 2012 r. oddalił odwołanie.</p> <p>Sąd powołał się na <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 83;art. 83 ust. 3)">art. 83 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r Nr 205, poz. 1585), który mówi, że odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie dwóch miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia.</p> <p>Sąd stwierdził, że bezspornym w sprawie jest fakt, że organ rentowy nie wydał decyzji w przedmiocie wniosku ubezpieczonego o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne. Należy jednakże mieć na uwadze przyczyny, dla których organ zaniechał wydawania decyzji merytorycznej. Wniosek <span class="anon-block">B. G.</span> z 12 września 2011 r nie spełniał wymogów formalnych, gdyż nie zawierał elementów pozwalających na ocenę czy wnioskodawca spełnia przesłanki o jakich mowa w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Prawidłowe było wezwanie wnioskodawcy do uzupełnienia braków, z przesłaniem mu formularzy oraz informacji o innych dokumentach, którymi będzie on mógł wykazać zasadność wniosku. Jednocześnie ZUS zastrzegł w wezwaniu rygor pozostawienia wniosku bez rozpoznania, do czego uprawniała go <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 64;art. 64 § 2)">art. 64 § 2 kpa</a>. Zgodnie z jego treścią jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Z uwagi na nie uzupełnienie wniosku zgodnie z wezwaniem organ rentowy zasadnie odmówił wydania decyzji pozostawiając wniosek bez rozpoznania w aktach ubezpieczeniowych.</p> <p>Sąd wywodzi, że we wskazanej sytuacji nie może być mowy o bezczynności organu rentowego, gdyż w pierwszej kolejności brak było podstaw do wydawania decyzji w niniejszej sprawie.</p> <p>Wobec powyższego Sąd Okręgowy uznał odwołanie za bezzasadne i oddalił je na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 1)">art. 477^{<!-- -->14} § 1 kpc</a>.</p> <p>Apelację od tego wyroku wniósł ubezpieczony, zarzucając wyrokowi błędne uznanie, że nieokreślenie we wniosku o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne rodzaju pomocy publicznej i niedołączenie dowodów dotyczących tej pomocy uzasadnia oddalenie odwołania od pozostawienia bez dalszego biegu przedmiotowego wniosku .</p> <p>Apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne lub o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z właściwymi wytycznymi.</p> <p>W uzasadnieniu apelacji skarżący podniósł, że 12 września 2011 r. zwrócił się do ZUS z prośbą o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od czerwca 2009 r do czerwca 2011 r. z uwagi na bardzo trudną sytuacje finansową spowodowaną długotrwałą chorobą która nasiliła się od wiosny 2009 r oraz z uwagi na kradzież z włamaniem z lipca 2000 r. W związku z prośbą o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne został wezwany przez ZUS do uzupełnienia wniosku przez wskazanie rodzaju pomocy publicznej, mimo, że o pomoc nie wnosiłem. W wykonaniu wezwania przesłał do ZUS wszystkie dostępne dowody.</p> <p>Skarżący wskazał, że jedynie nie określił rodzaju pomocy publicznej, bo o taką nie ubiegał się, jednoznacznie prosił o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne. Powołany przez Sąd Okręgowy przepis § 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne określa szczegółowe zasady umorzenia przez ZUS należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, nie określa żadnego rodzaju pomocy publicznej, a nawet nie wymienia pomocy publicznej, a mimo tego Sąd Okręgowy błędnie powołując się na ten przepis oddalił odwołanie od niesłusznego pozostawienia bez rozpoznania mojego wniosku, mimo uzupełnienia braków formalnych.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył co następuje.</strong> </p> <p>Niezależnie od zarzutów apelacji zaskarżony wyrok należało uchylić, a odwołanie wnioskodawcy odrzucić.</p> <p>Postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych wszczyna się na skutek wniesienia odwołania od decyzji organu rentowego. Stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(9);art. 477(9) § 1)">art. 477 ^{<!-- -->9}§ 1 kpc</a>, odwołania od decyzji organów rentowych wnosi się na piśmie do organu, który wydał decyzję, lub do protokołu sporządzonego przez ten organ, w terminie miesiąca od doręczenia odpisu decyzji.</p> <p>W niniejszej sprawie decyzja nie została wydana.</p> <p>Za utrwalony w orzecznictwie i literaturze przedmiotu należy uznać pogląd, że pochodzące od organu administracji publicznej pismo może być uznane za decyzję w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 107;art. 107 § 1)">art. 107 § 1 kpa</a> jeżeli zawiera ono przynajmniej cztery składniki decyzji wymienione w tym przepisie tzn. określenie autora, adresata, rozstrzygnięcie i podpis osoby reprezentującej organ. Brak jednego z tych elementów albo wyklucza ustalenie podstawowych elementów stosunku prawnego, albo też wskazuje na to, że nie mamy do czynienia z przejawem woli organu czy – inaczej rzecz ujmując – z czynnością stosowania prawa przez uprawniony podmiot (por. wyrok NSA z dnia 20 lipca 1981 r., SA 1163/81 – OSPiKA 1982/9-10/169 oraz J. Borkowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz pod red. B. Adamiak i J. Borkowskiego, System informacji prawnej „Legalis”, komentarz do art. 107, część II, teza 1). Pismo strony pozwanej z 19 października 2011 r nie jest decyzją, nie zawiera bowiem wszystkich czterech elementów, gdyż nie ma w nim rozstrzygnięcia.</p> <p>Skarżący wniósł odwołanie mimo braku decyzji, w tej sytuacji nieuprawnione było wydanie przez Sąd pierwszej instancji wyroku oddalającego odwołanie, a więc rozstrzygnięcia o charakterze merytorycznym.</p> <p>Skoro zaś przedmiotem żądania wnioskodawcy jest umorzenie należności z tytułu składek, odwołanie to winno być odrzucone przez Sąd pierwszej instancji na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 199;art. 199 § 1;art. 199 § 1 pkt. 1)">art. 199 § 1 pkt 1 kpc</a>, jako niedopuszczalne. W sprawie zachodzi niedopuszczalność drogi sądowej, bowiem sprawa nie może być rozpatrywana przez sąd, gdyż ze względu na przedmiot nie podlega orzecznictwu sądów powszechnych.</p> <p>Przy czym pamiętać należy, że odwołanie od decyzji organu rentowego w postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych pełni rolę pozwu.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 83;art. 83 ust. 4)">art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r Nr 205, poz. 1585 ze zm.), od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 ()">Kodeksie postępowania administracyjnego</a>.</p> <p>W sprawie zachodziła zatem nieważność postępowania (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 379;art. 379 pkt. 1)">art. 379 pkt 1 kpc</a>).</p> <p>Z powyższych względów Sąd Apelacyjny na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 3)">art. 386 § 3 kpc</a> orzekł jak w postanowieniu.</p> </div>