I ACa 618/12

<p> <strong> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->Sygn. akt I ACa 618/12, I ACa 619/12 </span> </strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 21 listopada 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie:</p> <p> <strong> <!-- --> Przewodniczący – Sędzia SA Roman Dziczek (spr.)</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Sędzia SA Ewa Kaniok </strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Sędzia SO (del.) Joanna Zaporowska </strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Baranowska </strong> </p> <p>po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2012 r. w Warszawie</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block"> (...) spółki jawnej</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block"> (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością</span> z siedzibą w <span class="anon-block">P.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek apelacji pozwanego</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie</p> <p>z dnia 6 września 2011 r., sygn. akt XVI GC 101/10</p> <p>oraz od wyroku uzupełniającego Sądu Okręgowego w Warszawie</p> <p>z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt XVI GC 101/10</p> <p>1.  <strong> <!-- -->zmienia wyrok uzupełniający z 13 grudnia 2011 r. w punkcie I (pierwszym) w ten sposób, że zasądza od <span class="anon-block"> (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością</span> z siedzibą w <span class="anon-block">P.</span> na rzecz <span class="anon-block"> (...) spółki jawnej</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> odsetki ustawowe od kwoty 310.177,81 zł (trzysta dziesięć tysięcy sto siedemdziesiąt siedem złotych osiemdziesiąt jeden groszy) za okres od 5 czerwca 2008 r. do dnia 15 listopada 2010 r. i oddala żądanie zasądzenia odsetek ustawowych za okres do 4 czerwca 2008 r.; </strong> </p> <p>2.  <strong> <!-- --> oddala apelację od wyroku z 6 września 2011 r. w całości i od wyroku uzupełniającego z 13 grudnia 2011 r. w pozostałej części; </strong> </p> <p>3.  <strong> <!-- -->zasądza od <span class="anon-block"> (...) spółki jawnej</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> na rzecz <span class="anon-block"> (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością</span> z siedzibą w <span class="anon-block">P.</span> kwotę 1.600 (jeden tysiąc sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym. </strong> </p> <p>Sygn. akt I ACa 618/12</p> <p>I ACa 619/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyrokiem z dnia 6 września 2011 r. Sąd Okręgowy w Warszawie zasądził od <span class="anon-block"> (...) spółki z o.o.</span> w piasecznie na rzecz <span class="anon-block"> (...) spółki jawnej</span> w <span class="anon-block">W.</span> kwotę 310 177,81 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 16 listopada 2010 r. do dnia zapłaty i orzekł o kosztach postępowania.</p> <p>Strona powodowa domagała się zapłaty wyżej wskazanej kwoty z odsetkami szczegółowo opisanymi w pozwie, liczonymi od bliżej wskazanych kwot i dat przypadających w roku 2005 r., jako nienależnie pobranych przez pozwaną opłat w związku z umową sprzedaży, stanowiących delikt nieuczciwej konkurencji.</p> <p>Sąd Okręgowy ustalił, że strony pozostawały od kilku lat w stosunkach gospodarczych polegających na sprzedaży przez powódkę na rzecz pozwanej - towarów, które następnie były sprzedawane konsumentom w sklepach wielkopowierzchniowych pozwanej. W dniu 18 stycznia 2005 r. strony zawarły umowę handlową której częścią był aneks oraz porozumienie dotyczące terminu zapłaty. Zgodnie z tą umową oraz wcześniejszymi, pozwana nabywając towary od powódki miała świadczyć na jej rzecz usługi: dodatkowej ekspozycji, pośrednictwa w oferowaniu towarów partnerom <span class="anon-block">A.</span>, testowanie nowych produktów i usługi logistyczne. Nadto pozwana zobowiązała się udostępnienia powodowi możliwości kierowania faktur do zcentralizowanego punktu księgowania oraz do pośredniczenia w oferowaniu towarów partnerom pozwanego. Za świadczenie na rzecz powoda poszczególnych usług pozwany miał otrzymać od powoda wynagrodzenie w wysokości określonej w umowach.</p> <p>Pozwana z tytułu w. wskazanych usług wstawiła szereg faktur poczynając od 17 lutego 2005 r., bliżej opisanych na stronach 3 – 5 uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego, które zostały zapłacone przez powódkę poprzez ich pobranie przez pozwaną wskutek dokonanego potrącenia z ceny należnej powódce od pozwanej za dostarczane towary. Łączna kwota tak pobrana przez pozwaną wyniosła 311 910,88 zł.</p> <p>Pismem z dnia 2 kwietnia 2008 r. powódka wezwała pozwanego do zapłaty należności w we wskazanej wyżej wysokości wraz z odsetkami ustawowymi.</p> <p>W toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji został dopuszczony dowód z zeznań świadków na okoliczność świadczonych przez pozwaną usług, negocjacji handlowych, współpracy i dokonywanych rozliczeń pomiędzy stronami, skutkiem których należności objęte pozwem zostały zapłacone.</p> <p>Sąd Okręgowy uznał, że powód przez 5 lat dostarczał towary do pozwanego mimo stosowanych przez tego opłat, gdyż w tamtym okresie hipermarkety zdominowały rynek, a były trudności w sprzedaży tych towarów innym odbiorcom. Powód starał się negocjować warunki współpracy, a później kwestionować kompensaty, ale nie przyniosło to rezultatów.</p> <p>Powód z żadnych spornych usług nie korzystał.</p> <p>Zdaniem Sądu, umowy były przygotowywane w całości przez pozwanego na zasadzie umów adhezyjnych. Na to wskazywały puste miejsca do wstawiania wartości rabatów lub innych opłat. Zmierzały one do maksymalizacji korzyści pozwanemu kosztem sprzedającego, a tzw. świadczenia dodatkowe były lakonicznie opisane, bez możności weryfikacji ich wykonania.</p> <p>Chociaż powód podpisywał te umowy, w istocie nie miał wpływu na ich treść. Obciążenia opłatami dodatkowymi były na poziomie 15 %, a możliwości obniżki to rząd wielkości 1%.</p> <p>Odnosząc się do poszczególnych usług dodatkowych, za które były pobierane opłaty Sąd wskazał, że:</p> <p>- usługi dodatkowej ekspozycji nie były w umowie bliżej opisane; dotyczyły one wprowadzania towarów do nowo otwieranych sklepów pozwanego i Sąd nie znalazł podstaw, aby doszukać się świadczeń (i korzyści) na rzecz powoda.</p> <p>- usługi marketingowe miały polegać na promocji towaru lub marki sprzedawcy przy pomocy materiałów reklamowych oraz przy użyciu innych technik handlowych. W świetle materiału zebranego w sprawie Sąd uznał, że towary wskazane w materiałach reklamowych nie zawierały żadnych oznaczeń, kto jest ich producentem. Nadto, reklamowanie własnych towarów (nabytych m.in. od powoda) nie mogło usprawiedliwiać obciążania powoda kosztem tych usług; zmierzało bowiem do zwiększenia sprzedaży własnych towarów pozwanego, a nie towarów powoda. Nie służyły natomiast te usługi promowaniu firmy powoda, ani jego towarów.</p> <p>- usługi wzmożonej aktywności przy sprzedaży nie zostały w umowach handlowych wprost wskazane. Miały one polegać na eksponowaniu towarów w odpowiednich miejscach, co miało wpływać na wzrost sprzedaży, lecz materiał dowodowy nie wykazał ani konkretnych działań pozwanego, ani ekwiwalentności pobieranych opłat z tego tytułu.</p> <p>- usługa testowania nowego produktu została opisana w art. 9 umowy handlowej z 2005 r. i miała być wynagradzana 1% wynagrodzeniem od wartości (towaru). Nie zostało wykazany charakter tej usługi, ani jej wykonywanie wobec powoda.</p> <p>- usługi logistyczne zapisano III aneksu z 18 stycznia 2005 r. do umowy handlowej. Oprócz określenia wynagrodzenia w wysokości 5% obrotów netto nie wskazano, na czym miały polegać te usługi. Usługa ta miała maksymalizować koszt dostawy; jednakże, jak zwrócił uwagę Sąd Okręgowy, czynności podejmowane przez pozwanego dotyczyły już towaru zakupionego i dostarczonego przez powoda. Nadto nie wykazano oszczędności po stronie powoda z tego tytułu.</p> <p>- usługi scentralizowanej płatności zostały określone w art. 8 umowy handlowej z 2005 r. i miały polegać na możliwości kierowania faktur do scentralizowanego punktu księgowego zorganizowanego przez <span class="anon-block">A.</span> i partnerów i z tego tytułu pozwanemu miało przysługiwać wynagrodzenie zależne od obrotów netto. Sąd uznał, że sposób zorganizowania płatności za nabyty towar przez pozwanego jest jego wewnętrzną sprawą i nie mógł stanowić podstawy do obciążania powoda opłatami z tego tytułu związku z sprzedażą towarów pozwanemu.</p> <p>- usługa pośrednictwa w oferowaniu towarów partnerom pozwanego została określona w art. 10 umowy handlowej z 2005 r. Jednak zebrany materiał dowodowy nie dawał podstaw do określenia sposobu wykonywania tej usługi, ani nie określał korzyści powoda z tego tytułu. Natomiast powód był obciążany dodatkowo za zbywany pozwanemu towar.</p> <p>Zdaniem Sądu pierwszej instancji w sprawie wykazano, że nastąpiło naruszenie zasady swobody umów, gdyż wykreowano dodatkowe stosunki prawne dołączone do umowy sprzedaży, niezgodne z naturą tej ostatniej umowy. Nadto, tzw. usługi dodatkowe obciążały powoda nieekwiwalentnie, albowiem nie wykazano ekwiwalentnego świadczenie po stronie pozwanego, za co pobierano konkretne płatności. W konsekwencji tego uznał, że miały miejsce czyny nieuczciwej konkurencji, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.</p> <p>Powód mógł więc skorzystać z roszczenia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 pkt 5 tej ustawy.</p> <p>Przy czym powód domagał się zasądzenia pobranych kwot z ustawowymi odsetkami od dnia następnego od dnia pobrania przez pozwanego tych kwot w postaci dokonania pomniejszenia płatności.</p> <p>W tym ostatnim zakresie Sąd przywołał <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">art. 455 k.c.</a> i uznał, że zachodziły podstawy do zasądzenia dochodzonych kwot zgodnie z żądaniem pozwu, jednak wskazał, że przez pomyłkę zasądził ją od innej daty - późniejszej.</p> <p>Odnosząc się do podnoszonego przez pozwanego zarzutu przedawnienia Sąd przywołał art. 20 u.z.n.k i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 123)">art. 123 k.c.</a> i zauważył, że termin przedawnienia co do pierwszych potrąceń dokonanych przez pozwanego upłynąłby 4 maja 2008 r., jednakże była to niedziela, a zatem następowało przesuniecie do 5 maja tego roku, a w tym dniu powód przerwał bieg terminu przedawnienia występując z wezwaniem do Sądu Rejonowego o zawezwanie do próby ugodowej.</p> <p>O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 99)">art. 98 i art. 99 k.p.c.</a> </p> <p>Następnie, wyrokiem uzupełniającym z dnia 13 grudnia 2011, Sąd Okręgowy zasądził od pozwanego odsetki ustawowe od bliżej tam wskazanych kwot i dat, do 15 listopada 2010 r. (daty poprzedzającej dzień, od którego zasądzono odsetki ustawowe od zasądzonej należności głównej w wyroku Sądu Okręgowego z dnia z 6 września 2011 r.).</p> <p>Od wyroku Sądu pierwszej instancji z dnia 6 września 2011 r. oraz od wyroku uzupełniającego z dnia 13 grudnia 2011 r. apelacje (od każdego z nich) wniosła pozwana Spółka zarzucając w nich Sądowi Okręgowemu naruszenie przepisów postępowania: <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 129;art. 233)">art. 129 i art. 233 k.p.c.</a> oraz - w przypadki apelacji od wyroku uzupełniającego także <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 168;art. 168 § 1)">art. 168 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 351)">art. 351 § k.p.c.</a>; błąd w ustaleniach faktycznych leżących u podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia, a także naruszenie prawa materialnego – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 547;art. 547 § 1)">art. 547 § 1 k.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353^{<!-- -->1} k.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410)">art. 410 k.c.</a>, a także art. 15 ust. 1 pkt 4 u.z.n.k. i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481)">art. 481 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">art. 455 k.c.</a> </p> <p>Wniosła o zmianę zaskarżonych wyroków i oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów procesu ewentualnie o uchylenie zaskarżonych wyroków i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.</p> <p>Sąd Apelacyjny zważył co następuje:</p> <p>W pierwszym rzędzie, odnosząc się do zarzutów apelacji pozwanego - naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 168;art. 351)">art. 168 i art. 351 k.p.c.</a>, a to w związku z wadliwym – jej zdaniem - przywróceniem powódce terminu do złożenia wniosku o uzupełnienie wyroku z 6 września 2011 r., zauważyć należy, że pozwana nie zgłosiła w stosownym czasie – najpóźniej w dniu 13 grudnia 2011 r. (termin rozprawy), zastrzeżenia do protokołu (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 162)">art. 162 k.p.c.</a>) w zakresie odnoszącym się do postanowienia z dnia 26 października 2011 r. – o przywróceniu terminu do złożenia wniosku o uzupełnienie wyroku, czym pozbawiła się możności skorzystania w apelacji z kontroli prawidłowości zastosowania tych przepisów, poprzez unormowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 380)">art. 380 k.p.c.</a> </p> <p>Po drugie, w apelacji od wyroku uzupełniającego pozwana nie zgłosiła wniosku o kontrolę prawidłowości przywrócenia terminu, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 380)">art. 380 k.p.c.</a> </p> <p>Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 10 sierpnia 2011r. (I ACa 571/11<strong> <!-- -->, </strong>LEX nr 1133341) brak wpisania zastrzeżenia do protokołu powoduje utratę uprawnienia do złożenia wniosku na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 380)">art. 380 k.p.c.</a> </p> <p>Natomiast możliwość zbadania prawidłowości postanowienia oddalającego wniosek o przywrócenie terminu na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 380)">art. 380 k.p.c.</a> jest warunkowana zamieszczeniem w środku odwoławczym stosownego wniosku. W sprawach, w których występuje profesjonalny pełnomocnik, wspomniany wniosek powinien być sformułowany jednoznacznie, albowiem nie ma podstaw do przypisywania pismom wnoszonym przez zawodowego pełnomocnika treści wprost w nich nie wyrażonych (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 3 marca 2005 r., II CZ 197/04 i z dnia 17 lipca 2008 r., II CZ 54/08, niepubl.).</p> <p>Wniesiona w sprawie apelacja nie zawiera wniosku o rozpoznanie prawidłowości postanowienia przywracającego powódce termin do wniesienia wniosku o uzupełnienie wyroku, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 380)">art. 380 k.p.c.</a> Podniesione przez skarżącego zarzuty kwestionujące w istocie prawidłowość tego postanowienia uchylają się zatem spod kontroli w postępowaniu apelacyjnym.</p> <p>Przystępując zatem do rozpoznania merytorycznego obu apelacji pozwanego uznać należało, że apelacja odnosząca się do wyroku z dnia 6 września 2011 r. nie miała uzasadnionych podstaw; natomiast apelacja od wyroku uzupełniającego była częściowo usprawiedliwiona, a to w takim zakresie, w jakim Sąd Okręgowy zasądził odsetki ustawowe za okres od daty potrąceń opłat odnoszących się do usług dodatkowych uznanych za czyny nieuczciwej konkurencji, do daty wezwania do zapłaty.</p> <p>Sąd Apelacyjny uznał, że w braku szczególnej regulacji w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, do zwrotu nienależnie pobranych korzyści ma zastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">art. 455 k.c.</a> (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2009 r., I ACa 1128/08, Lex nr 112057). Okoliczność, że roszczenie o zwrot uiszczonych przez powoda opłat stało się wymagalne już w chwili spełnienia tych świadczeń nie oznacza, że od tej chwili wystąpił po stronie pozwanego stan opóźnienia w spełnieniu świadczenia. Zobowiązanie do zwrotu nienależnego świadczenia ma charakter bezterminowy, co powoduje, że termin spełnienia takiego świadczenia musi być wyznaczony zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">art. 455 k.c.</a>, a więc po skutecznym wezwaniu obowiązanego (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2009 r., I ACa 484/09, LEX nr 1120138).</p> <p>Gwoli przypomnienia:</p> <p>W uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2009 r. (III CZP 102/09, OSNC 2010/5/75) wskazano, iż w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że zobowiązanie do zwrotu nienależnego świadczenia ma charakter bezterminowy (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 1976 r., III CRN 289/76, nie publ., z dnia 16 lipca 2003 r., V CK 24/02, OSNC 2004, nr 10, poz. 157, z dnia 28 kwietnia 2004 r., V CK 461/03, "Izba Cywilna" 2004, nr 11, s. 43, oraz uchwała z dnia 6 marca 1991 r., III CZP 2/91, OSNCP 1991, nr 7, poz. 93). Termin spełnienia przez dłużnika świadczenia w przypadku tych zobowiązań określa zatem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">art. 455 k.c.</a>, według którego dłużnik powinien je spełnić niezwłocznie po wezwaniu przez wierzyciela. Sąd Najwyższy uznał za niemożliwe do przyjęcia stanowisko utożsamiające terminy wymagalności i terminy spełnienia świadczenia. Zwrócił uwagę, że w doktrynie i judykaturze wymagalność roszczenia określa się powszechnie jako stan, w którym wierzyciel ma prawną możliwość żądania zaspokojenia przysługującej mu wierzytelności.</p> <p>Sąd Apelacyjny uznał, że datą skutecznego wezwania do zapłaty było doręczenie pozwanej zawezwania do próby ugodowej (w sprawie IX Co 346/08).</p> <p>W konsekwencji tego stanowiska należało zmienić w części zaskarżony wyrok uzupełniający.</p> <p>Nieusprawiedliwiona natomiast była w całości apelacja pozwanego od wyroku z 6 września 2011 r.</p> <p>Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i trafnej subsumcji w zakresie, w jakim uznał, że pobrane opłaty dodatkowe stanowiły czyny nieuczciwej konkurencji. Nie naruszył przy tym <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a>; nie doszło także do naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 129)">art. 129 k.p.c.</a>, albowiem w czasie właściwym pozwany nie zażądał złożenia oryginałów dokumentów.</p> <p>Te ustalenia faktyczne były poczynione swobodnie, a nie dowolnie i poddawały się ocenie instancyjnej stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 § 2 k.p.c.</a>, naruszenia zaś tego ostatniego pozwana na zarzuca.</p> <p>Również ocenę prawną zastosowaną w sprawie, z korektą, o której była wyżej mowa, Sąd Apelacyjny podzielił, jedynie z poniższym uzupełnieniem.</p> <p>Sąd Okręgowy ustalił, w jakich warunkach doszło do zawarcia umów o współpracy handlowej pomiędzy powodem, a pozwanym oraz jej kontynuowania i wykonywania na warunkach z tych umów. Przychylić się należy do stanowiska Sądu I instancji, że warunki negocjacji miały charakter iluzoryczny, jeśli powód miał pozostać dostawcą towarów. W konsekwencji, co ustala Sąd, doszło do zawarcia umów i ich realizacji, w zakresie obejmującym usługi dodatkowe, prawidłowo następnie ocenione przez Sąd Okręgowy.</p> <p>Wreszcie poprawnie Sąd ustalił charakter <span class="anon-block"> usług (...)</span> oraz fakt pobierania (uzyskania) korzyści poprzez kompensatę, potrącenie tych należności, z płatności należnych powodowi.</p> <p>Ta ostatnia okoliczność została dostatecznie wykazana załączonymi dokumentami, które wskazał Sąd Okręgowy – fakturami należności powoda, kompensatami dokonywanymi przez pozwanego.</p> <p>W świetle tych ustaleń trafnie Sąd I instancji ocenił, że miały miejsce czyny nieuczciwej konkurencji, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 4 u.z.n.k.</p> <p>Czyn nieuczciwej konkurencji miał miejsce za każdym razem, gdy pozwany dopuszczał się pobierania innych niż marża handlowa opłat i dla zaistnienia tego czynu nie jest konieczne dodatkowe wykazywanie innego jeszcze „utrudniania dostępu do rynku”. Sam ten czyn, ze swej istoty, został przez ustawodawcę zakwalifikowany jako czyn nieuczciwej konkurencji, a zatem spełnia ogólne wymagania dla tego czynu.</p> <p>Co do samych praktyk – m.in. usług marketingowych i logistycznych, podkreślić należy, że wszystkie one, w postaci opisanej przez Sąd I instancji dotyczyły produktów (towaru) będących własnością pozwanego i przez niego sprzedawanego.</p> <p>Z umów bynajmniej nie wynika, aby własność dostarczanego towaru przechodziła na pozwanego dopiero po dokonaniu jego dostarczenia z <span class="anon-block"> Centrum (...)</span> do poszczególnych hipermarketów.</p> <p>Na skutek tych praktyk (wynikających z umów) cena uzyskiwana przez powoda za sprzedawane produkty została uzależniona w istocie od działań własnych nabywcy (kupującego); sprzedawca został uwikłany, wwiązany we własną działalność sprzedawcy, ze skutkiem w postaci korekty rzeczywiście uzyskiwanej ceny za towar.</p> <p>Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 czerwca 2008 r. (sygn. III CSK 23/08) przewidziany w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19930470211" title="Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji - Dz. U. z 1993 r. Nr 47, poz. 211 (art. 15;art. 15 ust. 1;art. 15 ust. 1 pkt. 4)">art. 15 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji</a>, delikt pobierania innych niż marża handlowa opłat za przyjęcie towaru do sprzedaży może przybrać postać, zawieranych obok umowy sprzedaży tego towaru do dużej sieci handlowej, tzw. porozumień marketingowo-promocyjnych. Zadaniem Sądu było ustalenie – i z tego Sąd Okręgowy się wywiązał - czy pobierane przez pozwanego opłaty miały odzwierciedlenie w świadczonych przez niego usługach (promocyjnych, marketingowych), czy też stanowiły zawoalowane opłaty, o jakich mowa w art. 15 ust. 1 pkt 4 u.z.n.k.</p> <p>Nie można przy tym nie zauważyć, co Sąd Okręgowy ustalił w ramach oceny nieekwiwalentności, że pozwany nie wykazał, aby miała miejsce promocja marki powoda lub jego towarów; te należało wykazać w sposób oderwany od skonsumowanych umów sprzedaży (dostawy) towarów.</p> <p>Takiego pozwany nie podjął i skutecznie nie przeprowadził.</p> <p>W konsekwencji prawidłowej kwalifikacji czynów <span class="anon-block">A.</span> zachodziły podstawy do zastosowania art. 18 ust. 1 pkt 5 u.z.n.k.</p> <p>Sąd Okręgowy nie odwoływał się w swej ocenie prawnej do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu; niezrozumiały więc był zarzut apelacji naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405;art. 410)">art. 405 i 410 k.c.</a> </p> <p>Fakt popełnienia czynu nieuczciwej konkurencji zastępuje przesłankę braku podstawy prawnej, o której mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a> </p> <p>Podstawę faktyczną roszczenia powódki stanowił czyn nieuczciwej konkurencji - pobieranie innych niż marża handlowa opłat za przyjęcie towaru do sprzedaży i żądanie zwrotu bezpodstawnie uzyskanych korzyści, a nie twierdzenia o braku zapłaty za towar. Sąd był związany tak ukształtowaną podstawą faktyczną roszczenia i dokonał jego oceny w ramach instytucji, na jaką powoływała się powódka.</p> <p>W związku z powyższym, należy stwierdzić, iż Sąd <em> <!-- -->meriti prawidłowo zastosował </em>przepisy prawa materialnego i trafnie ocenił roszczenie powoda na kanwie art. 18 ust. 1 pkt 5 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.</p> <p>Jak już zasygnalizowano, Sąd Apelacyjny za Sądem Okręgowym uznaje, że w zakresie usług logistycznych ustalenie Sądu I instancji jest poprawne, a pobierana przez pozwanego opłata w tym zakresie była nienależnie uzyskaną korzyścią, w związku z dokonywaniem przemieszczeń własnym towarem w ramach sieci hipermarketów. Stąd zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 547;art. 548)">art. 547 i art. 548 k.c.</a> nie mógł mieć zastosowania, jako nieodpowiadający stanowi faktycznemu sprawy.</p> <p>Wnioski dowodowe pomieszczone w apelacjach były spóźnione, a nadto nieprzydatne do rozstrzygnięcia sprawy.</p> <p>Z tych wszystkich względów, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385;art. 386;art. 386 § 1)">art. 385 i art. 386 § 1 k. p. c.</a> Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji.</p> <p>O kosztach procesu w instancji odwoławczej orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 1)">art. 108 § 1 k. p. c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 3)">art. 98 § 3 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 99)">art. 99 k.p.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 k.p.c.</a> </p> <p>W sprawie I ACa 618/12 powód wygrał w całości i należą mu się koszty zastępstwa procesowego w wysokości 5400 zł. Natomiast w sprawie I ACa 619/12 apelacja pozwanego okazała się skuteczna w granicach połowy i wedle tej zasady Sąd drugiej instancji rozliczył koszty. Pozwana poniosła koszty w wysokości łącznej 20 909 zł (opłata od apelacji + koszty zastępstwa prawnego), a wygrywając w połowie miała prawo żądać w tej części zwrotu kosztów, tj. co do 10 454,50 zł.</p> <p>Z kolei powódka wygrywając w połowie miała prawo do tej części wynagrodzenia zastępstwa prawnego (2700 zł), a uwzględniając prawo do wynagrodzenia w sprawie I ACa 618/12 (5400 zł), a jednocześnie zdając sobie sprawę, że wskaźnik ½ był przyjęty orientacyjne, Sąd Apelacyjny dokonał stosownej kompensaty i różnicę obciążającą powódkę ustalił ostatecznie na kwotę 1600 zł, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 k.p.c.</a> </p> </div>