IV Ka 621/12

<p>Sygn. akt IV Ka 621/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 29 listopada 2012 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Legnicy - IV Wydział Karny Odwoławczy w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="165"/> <col width="410"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSO Lech Mużyło</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie</p> </td> <td> <p>SO Paweł Pratkowiecki (spr.)</p> <p>SO Marek Poddębniak</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant</p> </td> <td> <p>stażysta Antonina Kubiena</p> </td> </tr> </table> <p>przy udziale Mariusza Zielińskiego </p> <p>Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Legnicy</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2012 r.</p> <p>sprawy <strong> <!-- --> <span class="anon-block">K. M.</span> (<span class="anon-block">M.</span>) </strong> </p> <p>oskarżonego o przestępstwo z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 13;art. 13 § 1)">art. 13 § 1 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1 k.k.</a> w zw. <br/>z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 12)">art. 12 k.k.</a> </p> <p>na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego</p> <p>od wyroku Sądu Rejonowego w Głogowie</p> <p>z dnia 31 sierpnia 2012 r. sygn. akt II K 99/12</p> <p>uchyla zaskarżony wyrok i sprawę oskarżonego <span class="anon-block">K. M.</span> przekazuje Sądowi Rejonowemu w Głogowie do ponownego rozpoznania.</p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt IV Ka 621/12</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Oskarżony <span class="anon-block">K. M.</span> stanął pod zarzutem tego, że w okresie od dnia 13 listopada 2010 r. do dnia 11 lutego 2011 r. we <span class="anon-block">W.</span> działając <br/>w ramach z góry powziętego zamiaru w celu osiągnięcia korzyści majątkowej usiłował doprowadzić <span class="anon-block"> (...) S.A</span>, we <span class="anon-block">W.</span> do niekorzystnego rozporządzenia mieniem poprzez wypłatę odszkodowania komunikacyjnego w wysokości 21 195 zł w ten sposób, że złożył nieprawdziwe oświadczenie co do okoliczności uszkodzeń powstałych w samochodzie <span class="anon-block">V. (...)</span> <span class="anon-block">nr rej. (...)</span> w wyniku kolizji zaistniałej w dniu 13 listopada 2010 roku na drodze w pobliżu miejscowości <span class="anon-block">K.</span>, podczas gdy szkoda powstała w innych okolicznościach, czym wprowadził w błąd <span class="anon-block"> (...) S.A.</span>, lecz zamierzonego celu nie osiągnął wobec odmowy wypłaty odszkodowania,</p> <p> <strong> <!-- -->tj. o czyn z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 13;art. 13 § 1)">art. 13 § 1 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 12)">art. 12 k.k.</a> </strong> </p> <p>Wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2012 r. Sąd Rejonowy w Głogowie <br/>w sprawie o sygn. akt II K 99/12:</p> <p>I.  oskarżonego <span class="anon-block">K. M.</span> uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego w części wstępnej wyroku z tym ustaleniem, że czynu tego dopuścił się także działając w <span class="anon-block">G.</span> oraz, że zgłosił kolizję na drodze w pobliżu miejscowości <span class="anon-block">K.</span> i za to na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 14;art. 14 § 1)">art. 14 § 1 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1 k.k.</a> wymierzył mu karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności; a na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 33;art. 33 § 2)">art. 33 § 2 k.k.</a> wymierzył mu karę grzywny w wysokości 20 (dwudziestu) stawek dziennych ustalając wysokość stawki dziennej na kwotę 20 (dwadzieścia) złotych;</p> <p>II.  na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 69;art. 69 § 1;art. 69 § 2)">art. 69 § 1 i § 2 k.k.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 70;art. 70 § 1;art. 70 § 1 pkt. 1)">art. 70 § 1 pkt 1 k.k.</a> wykonanie orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 2 (dwa) lata;</p> <p>III.  na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 627)">art. 627 k.p.k.</a> zasądził od oskarżonego koszty sądowe w całości na rzecz Skarbu Państwa w kwocie 668,50 (sześćset sześćdziesiąt osiem i 50/100) złotych, w tym na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19730270152" title="Ustawa z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych - Dz. U. z 1973 r. Nr 27, poz. 152 (art. 2;art. 2 ust. 1;art. 2 ust. 1 pkt. 2;art. 3;art. 3 ust. 1)">art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 3 ust. 1 Ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych</a> (tekst jednolity Dz. U. z 1983 r. Nr 49, póz. 223 z późniejszymi zmianami) wymierzył mu opłatę w wysokości 200 (dwustu) złotych.</p> <p>Powyższy wyrok zaskarżyła w całości obrońca oskarżonego i stawiając zarzuty obrazy przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia oraz rażącej niewspółmierności kary, wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja zasługiwała na uwzględnienie.</p> <p>Trafnie podnosi skarżąca, że rozpoznając niniejszą sprawę Sąd Rejonowy dopuścił się obrazy prawa procesowego, a uchybienie to mogło mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku. Doszło do niego przede wszystkim przy podejmowaniu przez sąd pierwszej instancji decyzji o sposobie załatwienia wniosków dowodowych oskarżonego, zmierzających do dopuszczenia dowodu bądź to z innej, bądź też z uzupełniającej opinii biegłego.</p> <p>Lektura pisemnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku pokazuje, że <br/>u podłoża wspomnianego uchybienia leżał błąd logiczny w rozumowaniu Sądu Rejonowego odnośnie znaczenia, jakie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy miała ekspertyza biegłego z zakresu ruchu drogowego i techniki samochodowej. Otóż sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, że przedmiotem postępowania nie było ustalenie przebiegu kolizji drogowej, lecz ustalenie, czy oskarżony <span class="anon-block">K. M.</span> usiłował wprowadzić ubezpieczyciela w błąd co do okoliczności zdarzenia ubezpieczeniowego w celu uzyskania korzyści majątkowej (k – 212). Jak należy się domyślać, kierując się takim właśnie rozumowaniem Sąd Rejonowy oddalił wnioski dowodowe oskarżonego zmierzające do pozyskania nowej lub uzupełniającej ekspertyzy biegłego (k – 206, 207). Potwierdzeniem tego jest treść uzasadnienia postanowienia wydanego na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 170;art. 170 § 1;art. 170 § 1 pkt. 2)">art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k.</a>, w którym jako przyczynę oddalenia wniosku dowodowego wskazano fakt, iż oskarżonemu zarzuca się popełnienie występku usiłowania oszustwa, a nie występku spowodowania wypadku komunikacyjnego (k – 207).</p> <p>Rzecz jednak w tym, że w realiach niniejszej sprawy obu tych zjawisk (oszustwa oraz przebiegu zdarzenia drogowego) nie można od siebie oddzielić. Przypisanie oskarżonemu występku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 13;art. 13 § 1)">art. 13 § 1 k.k.</a> było wszak wynikiem wcześniejszego ustalenia przez Sąd Rejonowy, że kolizja drogowa, którą zgłosił i opisał oskarżony miała w rzeczywistości inny przebieg. Wyłącznie na tej podstawie sąd pierwszej instancji uznał, że oskarżony podając odmienny przebieg zdarzenia usiłował wyłudzić nienależne odszkodowanie. Dobitnie świadczy o tym treść pisemnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, która w zasadzie w całości poświęcone jest tej właśnie kwestii i bazuje na wnioskach opinii sporządzonej przez biegłego. W sprawie nie może być najmniejszych wątpliwości, że to właśnie owa ekspertyza stanowiła dla Sądu Rejonowego dowód o kluczowym wręcz znaczeniu, na podstawie którego sąd ustalił, że oskarżony kłamliwie przedstawił przebieg zdarzenia, w wyniku którego miało dojść do powstania uszkodzeń w samochodzie marki <span class="anon-block">v.</span>.</p> <p>W opisanej wyżej sytuacji trudno zaakceptować rozumowanie Sądu Rejonowego, że wyjaśnienie okoliczności zdarzenia drogowego nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Jest bowiem dokładnie odwrotnie – wyjaśnienie tych okoliczności ma absolutnie zasadnicze znaczenie dla oceny postawionego oskarżonemu zarzutu, gdyż pozwoli ustalić, czy <br/>w sposób rzetelny opisał on przebieg kolizji i przyczyny powstania uszkodzeń <br/>w jego samochodzie, czy też w tym zakresie celowo podawał nieprawdę aby uzyskać nienależne odszkodowanie.</p> <p>Przenosząc dotychczasowe uwagi na grunt podejmowanych przez Sąd Rejonowy decyzji o oddaleniu wniosków dowodowych dotyczących opinii biegłego należy zatem stwierdzić, iż podnoszone w apelacji uchybienia rzeczywiście miały miejsce i mogły mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku. Skoro bowiem oskarżony sygnalizował cały szereg istotnych wątpliwości odnośnie treści ekspertyzy sporządzonej przez biegłego, rzeczowo i logicznie je uzasadniając (k – 184-189 oraz 201-205), to obowiązkiem Sądu Rejonowego było co najmniej wezwanie biegłego na rozprawę celem wyjaśnienia tych wątpliwości. Zachowanie odmienne, odwołujące się do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 170;art. 170 § 1;art. 170 § 1 pkt. 2)">art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k.</a> stanowiło obrazę tego przepisu wynikającą z błędnego i nielogicznego rozumowania i z przyczyn omówionych wcześniej mogło mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku.</p> <p>W tym miejscu należy dodatkowo zaznaczyć, że wówczas gdy w sprawie pojawia się wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii uzupełniającej, bądź też innej opinii, która miałaby dotyczyć materii będącej przedmiotem już istniejącej ekspertyzy biegłego, to rozpoznanie takiego wniosku przez sąd winno się odbywać wyłącznie na gruncie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 201)">art. 201 k.p.k.</a>, nie zaś <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 170)">art. 170 k.p.k.</a>, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2011 r., sygn. akt IV KK 37/11, LEX 1027187, teza 2 oraz wydany na gruncie dawnego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 ()">k.p.k.</a>, ale nadal aktualny pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 1986 r., sygn. akt IV KKN 38/96, OSNKW 1996/9-10/56).</p> <p>Z wszystkich opisanych wyżej powodów sąd odwoławczy uznał za konieczne uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, podczas którego należy raz jeszcze rozpoznać wniosek obrońcy o dopuszczenie dowodu z uzupełniającej lub innej opinii biegłego na okoliczność, czy stwierdzone uszkodzenia samochodu marki <span class="anon-block">v.</span> mogły powstać w wyniku zdarzenia drogowego, które opisał oskarżony. Szczegółowego rozważenia wymaga m.in. odniesienie się do prędkości, z jaką pojazd mógł uderzyć w przeszkodę oraz odniesienie się do pozostałych uwag sygnalizowanych zwłaszcza w piśmie obrońcy z dnia <br/>18 czerwca 2012 r. (k – 184 i nast.) oraz w „prywatnej” ekspertyzie rzeczoznawcy, zamieszczonej na k – 201 i następne akt sprawy.</p> <p>Kończąc, jedynie na marginesie sąd odwoławczy pragnie zauważyć, że chybione wydają się być te wywody apelującego, które wskazują na zasadność rozpatrywania postawionego oskarżonemu zarzutu wyłącznie przez pryzmat znamion przestępstwa <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 298)">art. 298 k.k.</a> Pomijając już, że w sprawie nikt nie stawia tezy, że oskarżony celowo spowodował kolizję z dnia 13 listopada 2010 r., trzeba bowiem pamiętać, że wówczas gdy sprawca nawet celowo spowodował zdarzenie będące podstawą wypłaty odszkodowania, ale następnie złożył wniosek o wypłatę odszkodowania, to sytuację taką oceniać należy albo <br/>w kategorii współukaranego przestępstwa uprzedniego odnośnie czynu wyczerpującego znamiona występku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 298;art. 298 § 1)">art. 298 § 1 k.k.</a> (tak m.in. P. Kardas, Komentarz do Kodeksu karnego pod redakcją A. Zolla, Zakamycze 2006, teza 68 do art. 298), albo z zastosowaniem kumulatywnej kwalifikacji prawnej tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 298;art. 298 § 1)">art. 298 § 1 k.k.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 13;art. 13 § 1)">art. 13 § 1 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 11;art. 11 § 2)">art. 11 § 2 k.k.</a> (por. A. Marek, Komentarz do Kodeksu Karnego, LEX 2010, teza 8 do art. 298).</p> <p>Powyższe uwagi mają oczywiście charakter wyłącznie teoretyczny, albowiem w pierwszej kolejności rolą sądu będzie ustalenie, jaki był rzeczywisty przebieg kolizji z dnia 13.11.2010 r., a tym samym, czy oskarżony rzetelnie przedstawił to zdarzenie, czy też wykorzystując jego zaistnienie, albo celowo je powodując, próbował wyłudzić odszkodowanie w zakresie także <br/>i tych uszkodzeń pojazdu, które powstać miały wcześniej w innych okolicznościach.</p> </div>