III AUa 924/12

<p>Sygn. akt III AUa 924/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 4 grudnia 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="153"/> <col width="402"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Maciej Piankowski</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SSA Magdalena Budzyńska - Górecka</p> <p>SSA Bożena Grubba (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>Lidia Pedynkowska</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2012 r. w Gdańsku</p> <p>sprawy <span class="anon-block">L. K.</span> </p> <p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">S.</span> </p> <p>o objęcie ubezpieczeniem społecznym</p> <p>na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">S.</span> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Słupsku V Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt V U 89/12</p> <p>oddala apelację.</p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt III AUa 924/12</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Uzasadnienie:</strong> </p> <p>Decyzją z dnia 07 grudnia 2011 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział <br/>w <span class="anon-block">S.</span> stwierdził, że <span class="anon-block">L. K.</span> jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą podlega obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu od 01 czerwca 2001 roku do 19 stycznia 2006 roku.</p> <p>Ubezpieczony odwołał się od powyższej decyzji.</p> <p>Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">S.</span> wniósł o oddalenie odwołania oraz zasądzenie od ubezpieczonego na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.</p> <p>Sąd Okręgowy w Słupsku – Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem <br/>z dnia 19 kwietnia 2012 r. zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdził, <br/>iż w okresie od dnia 1 czerwca 2001 r. do dnia 19 stycznia 2006 r. <span class="anon-block">L. K.</span> <br/>nie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą.</p> <p>Sąd Okręgowy orzekał na podstawie następujących ustaleń faktycznych i rozważań prawnych.</p> <p>W dniu 23 października 1990 roku ubezpieczony <span class="anon-block">L. K.</span> zawarł z <span class="anon-block">J. R.</span> umowę spółki cywilnej w zakresie wykonywania usług blacharstwa pojazdowego. Ubezpieczony z <span class="anon-block">J. R.</span> prowadzili działalność gospodarczą <br/>w zakresie usług blacharstwa samochodowego w oparciu o wpis do ewidencji działalności gospodarczej dokonany w dniu 23 października 1990 roku, pod numerem <span class="anon-block">(...)</span>. Nie zatrudniali pracowników.</p> <p>Dnia 26 stycznia 1999 roku ubezpieczony <span class="anon-block">L. K.</span> został zgłoszony <br/>do ubezpieczeń społecznych przez <span class="anon-block"> Zakład (...) S.C.</span> <span class="anon-block">K. L.</span>.</p> <p>W dniu 11 kwietnia 2001 <span class="anon-block">L. K.</span> dokonał wpisu w ewidencji działalności gospodarczej pod numerem <span class="anon-block"> (...)</span> - <span class="anon-block"> Zakład (...)</span> kontynuacja działalności w spółce cywilnej.</p> <p>W dniu 08 listopada 2001 roku ubezpieczony powiadomił Urząd Gminy w <span class="anon-block">K.</span> o zaprzestaniu działalności gospodarczej od dnia 01 czerwca 2001 roku. Decyzją z dnia <br/>18 września 2002 roku Wójt Gminy <span class="anon-block">K.</span> postanowił wykreślić z ewidencji działalności gospodarczej wpis dokonany w dniu 23 października 1990 roku nr 446 dotyczący działalności gospodarczej blacharstwo pojazdowe zgłoszony przez <span class="anon-block">K. L.</span>, <span class="anon-block"> (...) Spółka Cywilna</span> z siedzibą w <span class="anon-block">K.</span>. Kolejną decyzją z dnia 15 listopada 2011 roku Wójt Gminy <span class="anon-block">K.</span> wykreślił z ewidencji działalności gospodarczej wpis o numerze <span class="anon-block"> (...)</span> dokonany w dniu 11 kwietnia 2011 roku dotyczący <span class="anon-block"> Zakładu (...)</span>.</p> <p>Ubezpieczony nie wykonywał działalności gospodarczej w spornym okresie.</p> <p>Żona <span class="anon-block">J. K.</span> od początku 2001 roku aż do dnia śmierci tj. 20 stycznia 2006 roku zmagała się z ciężkim przebiegiem choroby nowotworowej.</p> <p>W tym okresie <span class="anon-block">J. K.</span> wymagała stałej opieki i pomocy najbliższych. Wielokrotnie musiała przebywać w szpitalu, a także stale poddawać się badaniom oraz specjalistycznemu leczeniu. W tym okresie pobierała zasiłki chorobowe.</p> <p>Żona ubezpieczonego po amputacji piersi przebywała w Akademii Medycznej <br/>w <span class="anon-block">G.</span> <span class="anon-block"> Klinice (...)</span> w okresie od 26 lutego 2001 roku do 05 marca 2001 roku, następnie od 02 września 2002 roku do 10 września 2002 roku. Nadto <span class="anon-block">J. K.</span> podawana była radioterapii, hormonoterapii oraz chemioterapii, która odbywała się w cyklach początkowo 5-6 a następnie 7 i 8. Po 6 miesiącach po operacji doszło <br/>do przerzutów na kości. W wyniku tych przerzutów żona <span class="anon-block">L. K.</span> przestała chodzić. Ubezpieczony w tym okresie zajmował się domem i dwójką uczących się wówczas dzieci oraz żoną.</p> <p>Za lata 2001 -2003 ubezpieczony złożył zeznanie podatkowe (PIT-28) wykazując <br/>w nich przychody z działalności, jedynie za 2006 roku nie wykazano przychodów. Ubezpieczony poinformował o zawieszeniu działalności gospodarczej US i ZUS.</p> <p>Decyzją z dnia 07 grudnia 2011r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział <br/>w <span class="anon-block">S.</span> stwierdził, że <span class="anon-block">L. K.</span> jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą podlega obowiązkowi ubezpieczeń społecznych, tj. emerytalnemu, rentowemu <br/>i wypadkowemu od 01 czerwca 2001 roku do 19 stycznia 2006 roku.</p> <p>Sad Okręgowy przytoczył, że zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 6;art. 6 ust. 1;art. 6 ust. 1 pkt. 5;art. 12;art. 12 pkt. 1;art. 13;art. 13 ust. 4)">art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 12 pkt 1, art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych</a> obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące pozarolniczą działalność oraz osoby z nimi współpracujące, od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów <br/>o swobodzie działalności gospodarczej.</p> <p>Zasadniczym problemem było – jak wskazał Sąd I instancji - rozstrzygnięcie, <br/>czy dokonywane przez ubezpieczonego okresy tzw. "zawieszenia" działalności gospodarczej powinny skutkować brakiem obowiązku uiszczania obowiązkowych składek ubezpieczeniowych.</p> <p>Skarżący w okresach wymienionych w decyzji organu rentowego informował <br/>o zawieszeniu działalności swojej działalności ZUS oraz Urząd Skarbowy. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 13;art. 13 pkt. 4)">art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a>, osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą podlega obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu oraz wypadkowemu w okresie od dnia rozpoczęcia wykonywania tej działalności do dnia zaprzestania jej wykonywania. Określenie czasowych granic podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu ma charakter formalny. Wyznacza je bowiem rozpoczęcie <br/>i zaprzestanie wykonywania działalności gospodarczej. Działalność gospodarczą można podjąć po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców. W stanie prawnym przed 1 stycznia 2004 r. na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19991011178" title="Ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej - Dz. U. z 1999 r. Nr 101, poz. 1178 (art. 7)">art. 7 ustawy - Prawo działalności gospodarczej</a> (Dz. U. Nr 101, <br/>poz. 1178, ze zm.), na przedsiębiorcy ciążył również obowiązek (art. 88d ustawy) zgłaszania organowi ewidencyjnemu zmian stanu faktycznego \ prawnego odnoszącego się do niego samego i wykonywanej działalności gospodarczej powstałych po dniu dokonania wpisu <br/>do ewidencji. Wynika z tego, że okresowe zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej powinno być zgłoszone i wpisane do ewidencji. Zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej skutkuje wykreśleniem jej z rejestru (art. 88e ust. 1 pkt 1 ustawy). Można więc stwierdzić, że ustanie obowiązku ubezpieczenia społecznego powinno być poprzedzone wykreśleniem działalności z rejestru, lub odnotowaniem w ewidencji okresowej przerwy jej wykonywania (<em> <!-- -->vide:</em> wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2006 r., I UK 289/05). Zaprzestanie wykonywania działalności gospodarczej może być jedynie okresowe <br/>i powodować ustanie obowiązku ubezpieczenia (<em> <!-- -->vide:</em> wyrok Sądu Najwyższego z dnia <br/>11 stycznia 2005 r., I UK 105/04, OSNP 2005, nr 13, poz. 198).</p> <p>W tym miejscu Sąd Okręgowy zauważył, iż ubezpieczony może wszelkimi środkami dowodowymi wykazać, że na trwale zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej <br/>(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2009 r., II UK 207/08). Domniemanie faktyczne o prowadzeniu działalności gospodarczej, wynikające z niewykreślenia jej <br/>z ewidencji, może być obalone w sytuacjach wyjątkowych. Możliwe jest jednak także okresowe uchylenie obowiązku ubezpieczenia (por. wyroki Sądu najwyższego z dnia <br/>10 grudnia 1997 r., II UKN 392/97 czy z dnia 3 sierpnia 2000 r., II UKN 659/99).</p> <p>Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 lutego 2010 r. (II UK 186/09, LEX <br/>nr 590235) obowiązek ubezpieczenia osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą wynika z faktycznego prowadzenia tej działalności, a zatem o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, powodującej wyłączenie z tego ubezpieczenia decyduje faktyczne zaprzestanie tej działalności. Natomiast kwestie związane z formalnym zarejestrowaniem, wyrejestrowaniem, czy zgłaszaniem przerw w tej działalności mają ewentualnie znaczenie w sferze dowodowej, nie przesądzają same w sobie o podleganiu obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Sąd Okręgowy zaprezentowane wyżej stanowisko Sądu Najwyższego w pełni podzielił.</p> <p>Nie budziło wątpliwości Sądu, że ubezpieczony w spornym okresie zaprzestał rzeczywiście wykonywania działalności gospodarczej z uwagi na ciężką sytuację rodzinną. Żona <span class="anon-block">J. K.</span> od początku 2001 roku aż do śmierci tj. 20 stycznia 2006 roku zmagała się z ciężkim przebiegiem choroby nowotworowej. W tym okresie wymagała stałej opieki i pomocy najbliższych. Wielokrotnie musiała przebywać w szpitalu, a także stale poddawać się badaniom oraz specjalistycznemu leczeniu. Żona ubezpieczonego <span class="anon-block">L. K.</span> po amputacji piersi przebywała w Akademii Medycznej w <span class="anon-block">G.</span> <span class="anon-block"> Klinice (...)</span> w okresie od 26 lutego 2001 roku do 05 marca 2001 roku, następnie od 02 września 2002 roku do 10 września 2002 roku. Nadto <span class="anon-block">J. K.</span> podawana była radioterapii, hormonoterapii oraz chemioterapii, która odbywała się w cyklach początkowo <br/>5-6 a następnie 7 i 8. Po 6 miesiącach po operacji doszło do przerzutów nowotworu do kości. W wyniku tych przerzutów żona <span class="anon-block">L. K.</span> przestała chodzić. Ubezpieczony <br/>w tym okresie zajmował się domem i dwójką uczących się wówczas dzieci oraz zmagającą się z ciężką chorobą żoną. Woził żonę do szpitali w <span class="anon-block">G.</span> i <span class="anon-block">S.</span> na zabiegi radio <br/>i chemioterapii.</p> <p>Sąd Okręgowy uznał, że w okolicznościach faktycznych sprawy doszło <br/>do faktycznego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej przez <span class="anon-block">L. K.</span>. Świadczą o tym zeznania świadków, w tym wspólnika <span class="anon-block">J. R.</span> oraz <span class="anon-block">P. K.</span>, którym Sąd dał w pełni wiarę. Nadto, dowodzą tego przedłożone <br/>w sprawie dokumenty dotyczące przebiegu leczenia żony ubezpieczonego zarówno te złożone przez ubezpieczonego, jak i zasiłkowe - organu rentowego.</p> <p>Sąd I instancji podkreślił, że ubezpieczeniu społecznemu podlega indywidualna działalność gospodarcza, nawet gdy ubezpieczony prowadzi ją jako wspólnik spółki cywilnej, a nie działalność tej spółki. Udział wspólnika w spółce cywilnej nie stanowi tytułu <br/>do ubezpieczenia społecznego, gdyż spółka cywilna jest tylko wewnętrznym zobowiązaniem wspólników (umową) i z braku podmiotowości prawnej nie prowadzi działalności gospodarczej. Nie jest przedsiębiorcą. Działalność gospodarczą prowadzą jej wspólnicy <br/>i z tego tytułu podlegają ubezpieczeniu. Wspólnik spółki cywilnej ma więc własny tytuł <br/>do ubezpieczenia jako przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą. Ubezpieczeniu społecznemu nie podlega uczestnictwo w spółce cywilnej, lecz prowadzenie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o działalności gospodarczej. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19991011178" title="Ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej - Dz. U. z 1999 r. Nr 101, poz. 1178 ()">Ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej</a> (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) <br/>za przedsiębiorców uznała ("także") wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19991011178" title="Ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej - Dz. U. z 1999 r. Nr 101, poz. 1178 (art. 2;art. 2 ust. 3)">art. 2 ust. 3</a>). Oczywiście stanowiło to jednoznaczne stwierdzenie (w sumie potwierdzenie) przez ustawodawcę, że w zakresie powadzonej działalności gospodarczej spółka cywilna nie ma podmiotowości prawnej i nie prowadzi działalności gospodarczej, gdyż nie jest przedsiębiorcą, przedsiębiorcami mogą być tylko jej wspólnicy. Wspólnik spółki cywilnej prowadzący działalność gospodarczą ma więc indywidualny tytuł do ubezpieczenia społecznego.</p> <p>Sąd I instancji ustalił, iż od 01 czerwca 2001 roku ubezpieczony zaprzestał prowadzenia jakiejkolwiek działalności gospodarczej z uwagi na sytuację rodzinną, jednocześnie powiadamiając Urząd Skarbowy i ZUS o zawieszeniu tej działalności. Zawieszenie działalności gospodarczej nie jest instytucją prawną, niemniej jako faktyczny okres niewykonywania działalności gospodarczej nie jest bez znaczenia dla istnienia podstawy ubezpieczenia.</p> <p>Granice czasowe podlegania ubezpieczeniom społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą określa – jak przytoczył Sąd Okręgowy - art. 13 pkt 4 ustawy systemowej, co nie oznacza, że dla jej stwierdzenia (przyjęcia) decydujące znaczenie ma sam wpis w ewidencji podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Wpis uzasadnia domniemanie prawne oraz faktyczne prowadzenia działalności gospodarczej (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 234)">art. 234 k.p.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 231)">art. 231 k.p.c</a>), w której może jednak zachodzić rzeczywista przerwa w jej prowadzeniu, związana z okresowym zaprzestaniem prowadzenia działalności. Ubezpieczenie społeczne osób prowadzących działalność gospodarczą jest pochodną tej działalności i w tym znaczeniu zachodzi z mocy ustawy. Zaprzestanie działalności gospodarczej może być okresowo spowodowane przerwą w jej wykonywaniu. Orzecznictwo akceptuje, że ubezpieczenie społeczne nie zachodzi w okresach nieprowadzenia działalności (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 10 grudnia 1997 r., II UKN 392/97, OSNAPiUS 1998 nr 19, poz. 584; z. 14 kwietnia 1999 r., II UKN 570/1998, OSNAPiUS?000 nr 13, poz. 518; z 12 stycznia 2000 r., II UKN 302/99, OSNAPiUS 2001 nr 9, poz. 326; z 31 marca 2000 r., II UKN 457/99, OSNAPiUS 2001 nr 18, poz. 564; z 3 kwietnia 2003 r., II UK 221/02, OSNP 2004 nr 9, <br/>poz. 161; z 12 maja 2005 r., I UK 275/04, OSNP 2006 nr 3-4, poz. 59).</p> <p>Sąd Okręgowy zgodził się z ubezpieczonym, co do tego, iż od 01 czerwca 2001 roku do 19 stycznia 2006 roku nie prowadził działalności gospodarczej ani nie pozostawał <br/>w gotowości do jej wykonywania z powodu długotrwałej choroby żony oraz konieczności sprawowania osobistej opieki nad dwójką uczących dzieci i prowadzenia domu.</p> <p>Wobec powyższego, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 2)">art. 477 (14) § 2 k.p.c.</a>, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">S.</span> w ten sposób, <br/>że stwierdził, iż <span class="anon-block">L. K.</span> nie podlega obowiązkowi ubezpieczeń społecznych jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą od 01 czerwca 2001 roku<br/> do 19 stycznia 2006 roku.</p> <p>Apelację od wyroku wywiódł pozwany organ rentowy zarzucając mu naruszenie prawa materialnego - <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 13;art. 13 pkt. 4)">art. 13 pkt 4 ustawy z 13.10.1998 o systemie ubezpieczeń społecznych</a> poprzez jego niezastosowanie i wnosząc o jego zmianę i oddalenie odwołania, ewentualnie <br/>o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.</p> <p>W uzasadnieniu apelacji organ rentowy wskazał, że zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 13;art. 13 pkt. 4)">art. 13 pkt 4 ustawy z 13.10.1998 o systemie ubezpieczeń społecznych</a> w brzmieniu obowiązującym <br/>do 19.09.2008 r. - osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą podlega obowiązkowi ubezpieczeń społecznych od dnia rozpoczęcia do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, natomiast w brzmieniu obowiązującym od 20.09.2008 r. osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą podlega obowiązkowi ubezpieczeń społecznych od dnia zaprzestania wykonywania tej działalności z wyłączeniem okresu, <br/>na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20041731807" title="Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - Dz. U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1807 ()">ustawy o swobodzie działalności gospodarczej</a>.</p> <p>W ocenie organu rentowego ubezpieczony bezspornie prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą od dnia 1.06.2001 r. do dnia 19.01.2006 r. Ubezpieczony działalność gospodarczą w zakresie blacharstwa pojazdowego prowadził od dnia 8.11.2011 r. (tj. do dnia złożenia wniosku o likwidacji działalności gospodarczej) w formie spółki cywilnej. Od dnia 1.06.2001r. - na mocy aneksu do umowy - udział ubezpieczonego w dochodach spółki stanowi 1%. Z zaświadczenia wydanego przez Urząd Skarbowy w <span class="anon-block">S.</span> z dnia <br/>30.09.2011 r. wynika, że za lata 2001 - 2003 ubezpieczony złożył zeznanie podatkowe <br/>/PIT - 28/ wykazując w nich przychody z działalności gospodarczej. Jedynie w zeznaniu <br/>za 2006 r. nie wykazał ubezpieczony przychodów.</p> <p>Zgodnie z przepisami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 ()">ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> osoba podejmująca prowadzenie działalności gospodarczej podlega z tego tytułu ubezpieczeniom społecznym obowiązkowo, jeżeli nie ma innego tytułu do ubezpieczeń, <br/>bez względu na to, czy w ramach prowadzonej działalności osiąga przychody, czy też ich <br/>nie osiąga, jeżeli pozostaje w gotowości do prowadzenia tej działalności. W konsekwencji <br/>w ocenie organu rentowego brak jest podstaw do przyjęcia, że w okresie od 1 czerwca 2001 r. do 19 stycznia 2006 r. <span class="anon-block">L. K.</span> nie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja organu rentowego nie zasługuje na uwzględnienie. Nie zawiera bowiem zarzutów skutkujących koniecznością zmiany bądź uchylenia zaskarżonego wyroku.</p> <p>Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie była kwestia podlegania przez <span class="anon-block">L. K.</span> ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 1 czerwca 2001 r. do 19 stycznia 2006 r.</p> <p>We wskazanym powyżej zakresie Sąd Okręgowy przeprowadził stosowne postępowanie dowodowe, a w swych ustaleniach i wnioskach nie wykroczył poza ramy swobodnej oceny wiarygodności i mocy dowodów wynikające z przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 k.p.c.</a>, <br/>nie popełnił też uchybień w zakresie zarówno ustalonych faktów, jak też ich kwalifikacji prawnej, które mogłyby uzasadnić ingerencję w treść zaskarżonego orzeczenia. <br/>W konsekwencji, Sąd odwoławczy oceniając jako prawidłowe ustalenia faktyczne <br/>i rozważania prawne dokonane przez Sąd pierwszej instancji uznał je za własne, co oznacza, iż zbędnym jest ich szczegółowe powtarzanie w uzasadnieniu wyroku Sądu odwoławczego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. I PKN 339/98, OSNAPiUS <br/>z 1999 r., z. 24, poz. 776).</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 6;art. 6 ust. 1;art. 6 ust. 1 pkt. 5)">art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają między innymi osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi. Przepis art. 8 ust. 6 ustawy zawiera legalną definicję osoby prowadzącej pozarolniczą działalność <br/>w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie z tym przepisem za osobę prowadząca pozarolniczą działalność uważa się między innymi osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej <br/>lub innych przepisów szczególnych. Ustawa określiła również w art. 13 w sposób autonomiczny okresy, w których osoby prowadzące działalność pozarolniczą podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu (pkt 4). Są nimi okresy "od dnia rozpoczęcia działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności". Użyte w wymienionym przepisie pojęcia dnia rozpoczęcia wykonywania działalności oraz dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z którymi przepisy wiążą podleganie obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym, nie zostały w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 ()">ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych</a> zdefiniowane. Wyjaśnienia tych pojęć nie zawierają też przepisy dotyczące działalności gospodarczej, w szczególności <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19991011178" title="Ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej - Dz. U. z 1999 r. Nr 101, poz. 1178 ()">ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej</a>.</p> <p>W orzecznictwie zasadniczo utrwaliło się stanowisko oparte na językowej wykładni wymienionych zwrotów, według którego rozpoczęcie działalności gospodarczej oznacza faktyczne podjęcie tej działalności, a jej zaprzestanie jest równoznaczne z faktycznym zakończeniem działalności. Rozpoczęcie działalności polega na podjęciu w celu zarobkowym działań określonych we wpisie do ewidencji działalności gospodarczej (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 2001 r., II UKN 428/00, OSNP 2003 nr 6, poz. 158), <br/>przy czym składają się na nią także czynności zmierzające do zaistnienia takich czynności gospodarczych (czynności przygotowawcze).</p> <p>W nowszym orzecznictwie (por. wyrok z dnia 25 listopada 2005 r., I UK 80/05, OSNP 2006, nr 19-20, poz. 309) podkreśla się, że istnienie samego wpisu do ewidencji działalności gospodarczej nie przesądza o faktycznym prowadzeniu tej działalności (wpis ma charakter deklaratoryjny), ale prowadzi do domniemania prawnego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 234)">art. 234 k.p.c.</a>), według którego osoba wpisana do ewidencji jest traktowana jako prowadząca działalność gospodarczą. Domniemanie to może być obalone, ale wymaga to przeprowadzenia przeciwdowodu. <br/>To samo można powiedzieć o wykreśleniu wpisu do ewidencji w przypadku zawiadomienia <br/>o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej. Osoba, która jest wpisana <br/>w ewidencji działalności gospodarczej, a nie zgłosiła zawiadomienia o zaprzestaniu prowadzenia tej działalności, powinna być traktowana jako prowadząca taką działalność. <br/>W wymienionym orzeczeniu, a także w innych orzeczeniach (por. np. wyrok z 30 listopada 2005 r., I UK 95/05, OSNP 2006, nr 19-20, poz. 311) Sąd Najwyższy przyjął, <br/>że tzw. "zawieszenie" prowadzenia działalności, względnie zgłoszenie jej przerw, <br/>np. w organie rentowym, nie stwarza domniemania prawnego zaprzestania prowadzenia działalności i co najwyżej może prowadzić do domniemania faktycznego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 231)">art. 231 k.p.c.</a>). Przerwy w zasadniczej działalności w postaci poszukiwania klientów, załatwiania spraw urzędowych, gromadzenia potrzebnych materiałów itp. nie oznaczają zaprzestania działalności gospodarczej. W jednolitym orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz sądów powszechnych, ukształtowanym na tle stanu prawnego sprzed wprowadzenia instytucji zawieszenia działalności gospodarczej (por. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20041731807" title="Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - Dz. U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1807 (art. 14 a)">art. 14a ustawy o swobodzie działalności gospodarczej</a>, który został wprowadzony <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20081410888" title="Ustawa z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 888 ()">ustawą z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy <br/>o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw – z dniem <br/>20 września 2008 r.), nie budziło przy tym wątpliwości, że nieformalne „zawieszenie” prowadzenia działalności gospodarczej, skutkujące ustaniem obowiązku ubezpieczeń społecznych</a> związane jest z przerwami w jej faktycznym prowadzeniu spowodowanymi okolicznościami o charakterze obiektywnym, takimi jak: długotrwała choroba, dłuższy wyjazd za granicę, macierzyństwo, odbywanie służby wojskowej, zdarzenia losowe <br/>(por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 1997 r., II UKN 392/97, OSNAPUS 1998 nr 19, poz. 584, z dnia 15 kwietnia 1998 r., II UKN 583/98, OSNAPUS 1999 nr 7, poz. 247, <br/>z dnia 31 marca 2000 r., II UKN 457/99, OSNAPUS 2001 nr 18, poz. 564, z dnia 3 sierpnia 2000 r. II UKN 659/99, niepublikowany oraz z dnia 16 maja 2006 r., I UK 289/05, OSNP 2007 nr 11-12, poz. 168 i przede wszystkim wyrok z dnia 25 listopada 2005 r., I UK 80/06, OSNP 2006 nr 19-20, poz. 309). W pierwszym z w/w wyroków Sąd Najwyższy postawił tezę, iż sytuacja prowadzącego działalność gospodarczą w okresie jej zawieszenia jest zbliżona <br/>do sytuacji pracownika w okresie urlopu bezpłatnego. Pracownik taki nadal pozostaje <br/>w stosunku pracy (zatrudnieniu), ale jego prawa (w tym prawo do wynagrodzenia) <br/>i obowiązki (w tym obowiązek świadczenia pracy) ulegają zawieszeniu. Za pracownika korzystającego z urlopu bezpłatnego pracodawca nie opłaca składki na ubezpieczenie społeczne, ale też okres urlopu tego rodzaju nie jest uwzględniany, co do zasady, w stażu emerytalno-rentowym ani jako, co oczywiste, składkowy ani jako nieskładkowy. Nie jest on też traktowany, co wynika z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19911040450" title="Ustawa z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw - Dz. U. z 1991 r. Nr 104, poz. 450 (art. 6;art. 6 ust. 2)">art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 17 października 1991 r. <br/>o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw</a> (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.), jako okres nieskładkowy w zakresie skutków przewidzianych w art. 32 pkt 3 ustawy o z.e.p. Powyższe – jak uznał Sąd Najwyższy – uzasadnia pogląd, że obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie społeczne istnieje tylko w okresie faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej. Okresem ubezpieczenia jest wobec tego przypadający w czasie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia okres faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej lub przerw w jej faktycznym prowadzeniu spowodowanych obiektywnymi okolicznościami.</p> <p>Zgodnie z wyjaśnieniem udzielonym przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia <br/>11 stycznia 2005 r., sygn. akt I UK 105/2004, OSNP 2005/13/198, Lex nr 150612, zgłoszenie faktycznego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej tylko w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych może prowadzić do ustania obowiązku ubezpieczenia w przypadku rzeczywistego zaistnienia przerwy w prowadzeniu tej działalności. Udokumentowana <br/>i usprawiedliwiona przerwa w faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej, uzasadniająca zwolnienie z opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe ubezpieczonych z innych tytułów, może zaś uzasadniać, uwzględniając treść art. 2a cytowanej wyżej ustawy, zwolnienie przedsiębiorcy z obowiązku opłacania składek za okresy tych przerw.</p> <p>Mając na względzie powyższe rozważania prawne, na gruncie ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych należy uznać, iż wnioskodawca w spornym okresie nie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.</p> <p>Rozważania w tej kwestii należy odnieść do treści obowiązujących w spornym okresie przepisów określających legalną definicję działalności gospodarczej. Są to: <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19991011178" title="Ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej - Dz. U. z 1999 r. Nr 101, poz. 1178 (art. 2;art. 2 ust. 1)">art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej</a> (Dz. U. Nr 101, <br/>poz. 1178 ze zm.) – obowiązującej w zakresie istotnym z punktu widzenia rozstrzygnięcia niniejszej sprawy (to jest co do art. 2 ust. 1 tejże ustawy) w okresie od 1 stycznia 2000 r. <br/>do 21 sierpnia 2004 r., a ponadto <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20041731807" title="Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - Dz. U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1807 (art. 2)">art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej</a> (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.), która weszła w życie z dniem 21 sierpnia 2004 r. Oba te przepisy wskazują, że działalność gospodarcza jest wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Ciągłość działalności gospodarczej nie oznacza przy tym nieprzerwanego wykonywania czynności w ramach bezpośredniej realizacji zleceń, gdyż świadczy o niej już zamiar jej kontynuowania pomimo faktycznych przerw – którego istnienie należy wywodzić w szczególności z gotowości do wykonywania kolejnych zleceń i ich rzeczywistej realizacji w miarę ich uzyskiwania.</p> <p>Całokształt okoliczności ujawnionych w toku postępowania prowadzi do wniosku, <br/>iż ciągłość wykonywania działalności gospodarczej przez wnioskodawcę w kwestionowanym okresie przerwy w zgłoszeniu do ubezpieczenia nie została zachowana, a zatem uzasadniony jest wniosek, że w okresie tym ubezpieczony działalności gospodarczej nie prowadził.</p> <p>Od roku 2001 żona <span class="anon-block">L. K.</span> przechodził ciężką chorobę nowotworową wymagającą wielokrotnej hospitalizacji. Pomimo operacji nastąpił przerzuty nowotworu <br/>do kości, w wyniku czego przestała ona chodzić. W okresie choroby żony na ubezpieczonym spoczywał ciężar prowadzenia domu i zajmowania się dwójką dzieci w wieku szkolnym. Ubezpieczony zaangażowany był również w leczenie żony, co wiązało się między innymi <br/>z koniecznością zawożenia jej na kolejne cykle zabiegów radioterapii i chemioterapii <br/>do <span class="anon-block">G.</span> i <span class="anon-block">S.</span>. Żona ubezpieczonego zmarła w dniu 20 stycznia 2006 r.</p> <p>Sąd II instancji miał również na uwadze, że jak wynika z zeznań <span class="anon-block">J. R.</span> – wspólnika ubezpieczonego w spółce cywilnej – po poinformowaniu o zawieszeniu działalności gospodarczej <span class="anon-block">L. K.</span> przestał pojawiać się w warsztacie, świadek przejął płatności związane z opłatami za lokal i nie przekazywał wnioskodawcy żadnych kwot z tytułu używania pozostawionych przez niego maszyn. Powyższe znajduje odzwierciedlenie w dokumencie w postaci aneksu do umowy spółki cywilnej (k. 43), w którym ustalono, <br/>iż w związku z zawieszeniem działalności gospodarczej przez <span class="anon-block">L. K.</span> od dnia<br/> 1 czerwca 2001 r. jego udział procentowy w dochodach będzie wynosił 1% (stąd niewielki przychód wykazany w zeznaniach podatkowych za rok 2002 i 2003). <span class="anon-block">J. R.</span> zakończył prowadzenie działalności w 2003 r. i od tego czasu warsztat nie funkcjonował.</p> <p>Powyższe okoliczności, prawidłowo ustalone przez Sąd I instancji na podstawie zeznań świadków oraz dokumentów związanych z przebiegiem choroby <span class="anon-block">J. K.</span> <br/>i dokumentów odnoszących się do działalności gospodarczej wnioskodawcy, przekonują Sąd odwoławczy, że <span class="anon-block">L. K.</span> w spornym okresie rzeczywiście nie prowadził działalności gospodarczej stanowiącej tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych ani nie pozostawał w gotowości do jej wykonywania. Opieka nad ciężko chorą żoną oraz konieczność przejęcia obowiązków związanych z prowadzeniem domu oraz wychowywaniem dzieci stanowią w ocenie Sądu odwoławczego obiektywne okoliczności powodujące faktyczne zaprzestanie wykonywania przez <span class="anon-block">L. K.</span> działalności gospodarczej, co z kolei uzasadnia wniosek, iż w spornym okresie nie podlegał on obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.</p> <p>W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny, oceniając jako prawidłowe ustalenia faktyczne <br/>i rozważania prawne dokonane przez Sąd pierwszej instancji, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> oddalił apelację organu rentowego jako bezzasadną, o czym orzeczono, jak w sentencji wyroku.</p> </div>