III AUa 623/12

<p>Sygn. akt III AUa 623/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 5 grudnia 2012 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Katowicach</strong> III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="167"/> <col width="498"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący</p> </td> <td> <p>SSA Alicja Kolonko (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie</p> </td> <td> <p>SSA Wojciech Bzibziak</p> <p>SSA Witold Nowakowski</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant</p> </td> <td> <p>Agnieszka Turczyńska</p> </td> </tr> </table> <p>Przy udziale –</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2012r. w Katowicach</p> <p>sprawy z odwołania <span class="anon-block">J. Z. (1)</span> (<span class="anon-block">J. Z. (1)</span>)</p> <p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">C.</span> </p> <p>o prawo do górniczej renty rodzinnej</p> <p>na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">C.</span> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach</p> <p>z dnia 13 stycznia 2012r. sygn. akt X U 2495/11</p> <p> <strong> <!-- -->oddala apelację. </strong> </p> <p>/-/ SSA W. Bzibziak/-/ SSA A.Kolonko/-/ SSA W.Nowakowski</p> <p>Sędzia Przewodniczący Sędzia</p> <p>Sygn. akt III AUa 623/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Decyzją z dnia 11 października 2011r. znak <span class="anon-block"> (...)</span> Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">C.</span> odmówił <span class="anon-block">J. Z. (1)</span> przyznania prawa do renty rodzinnej na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 ()">ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach <br/>z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (tekst jednol. Dz.U. z 2009r. nr 153 poz. 1227 <br/>ze zm.) (ustawy o FUS), wobec niespełniania przesłanek określonych przepisem art. 70 tej ustawy.</p> <p>W odwołaniu od tej decyzji ubezpieczona podniosła, że jest nią zdziwiona, gdyż ustnie zyskała informację pozytywną.</p> <p>Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i dodając, że ubezpieczona nie może powoływać się na art. 180 ust. 1 w zw. <br/>z art. 195 pkt 6 ustawy o FUS, gdyż nigdy nie została jej przyznana górnicza renta rodzinna.</p> <p>Wyrokiem z dnia 13 stycznia 2012r. sygn. X U 2495/11 Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach zmienił zaskarżoną decyzję, przyznając ubezpieczonej prawo do górniczej renty rodzinnej po zmarłym mężu <span class="anon-block">J. Z. (2)</span>, począwszy od 1 września 2011r.</p> <p>Sąd ustalił, że wniosek o prawo do górniczej renty rodzinnej ubezpieczona złożyła w dniu 23 października 1989r., jako osoby ubiegające się o rentę wskazując siebie oraz dwoje małoletnich dzieci. Do wniosku dołączyła m.in. swoje zaświadczenie <br/>o zatrudnieniu.</p> <p>Decyzją z dnia 14 listopada 1989r., adresowaną do ubezpieczonej, organ rentowy przyznał prawo do górniczej renty rodzinnej dwojgu dzieciom. O uprawnieniach ubezpieczonej do renty rodzinnej organ rentowy nie orzekł. Ubezpieczona decyzji nie zaskarżyła, pozostając w przekonaniu, że rentę jej wprawdzie przyznano, ale wstrzymano jej wypłatę z uwagi na pozostawanie w zatrudnieniu.</p> <p>Wypłata świadczenia na dzieci została wstrzymana z uwagi na ukończenie przez nie studiów – z dniem 1.10.2002r. wobec <span class="anon-block">K.</span>, zaś z dniem 1.09.2009r. – wobec syna <span class="anon-block">M.</span>.</p> <p>Z wnioskiem o przyznanie renty ubezpieczona wystąpiła w dniu 29.09.2011r.</p> <p>Sąd stwierdził, że nie budzi wątpliwości, iż <span class="anon-block">J. Z. (1)</span> nie spełnia przesłanek do przyznania renty rodzinnej na zasadach art. 70 ustawy o FUS, bowiem ani w chwili śmierci męża, ani w okresie do upływu 5 lat od tej śmierci, ani też do upływu 5 lat od zaprzestania wychowywania dzieci po ukończeniu 18 roku życia ani nie ukończyła <br/>50 roku życia, ani nie stała się niezdolna do pracy.</p> <p>Skoro jednak do tej pory organ rentowy nie rozpoznał merytorycznie wniosku <br/>o rentę rodzinną na jej rzecz, zgłoszonego w dniu 13 października 1989r., to wniosek ten winien zostać rozpoznany na podstawie przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830050032" title="Ustawa z dnia 1 lutego 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin - Dz. U. z 1983 r. Nr 5, poz. 32 (art. 15;art. 15 pkt. 1)">art. 15 pkt 1 ustawy z dnia 1.02.1983r. <br/>o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin</a> (Dz.U. nr 5 poz. 32) (ustawy o z.e.g.), a zgodnie z tym przepisem ubezpieczona spełniała warunki do nabycia górniczej renty rodzinnej.</p> <p>Apelację od powyższego wyroku wniósł organ rentowy, zarzucając naruszenie przepisów art. 180 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 195 pkt 6 ustawy o FUS poprzez przyjęcie, <br/>że ubezpieczona zachowała prawo do górniczej renty rodzinnej przyznanej na podstawie przepisów ustawy o z.e.g. mimo, iż prawo do tego świadczenia nie przysługiwało jej przed dniem 1 stycznia 1999r. Powołując się na powyższe, apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie odwołania.</p> <p>Podniósł, że w dniu 23.10.1989r. do organu rentowego wpłynął wniosek <br/>o przyznanie prawa do górniczej renty rodzinnej po zmarłym <span class="anon-block">J. Z. (2)</span>, sporządzony przez <span class="anon-block"> Przedsiębiorstwo (...)</span> <span class="anon-block"> KWK (...)</span> w <span class="anon-block">K.</span>. Decyzją z dnia 14.11.1989r. prawo do świadczenia zostało przyznane dzieciom zmarłego – <span class="anon-block">K.</span> oraz <span class="anon-block">M.</span>, a do świadczenia przyznano 5% wzrost dla drugiej osoby uprawnionej. Świadczenie było wypłacane do rąk ubezpieczonej jako przedstawiciela ustawowego dzieci. Od decyzji tej, ani żadnej następnej, ubezpieczona nie odwołała się.</p> <p>Organ rentowy zarzucił ponadto, że ponieważ ubezpieczona w dacie złożenia pierwszego wniosku pracowała, przyznanie także jej prawa do świadczenia skutkowałoby wprawdzie 5% wzrostem podstawy wymiaru, lecz następnie zawieszeniem 1/3 należnej wszystkim uprawnionym renty – po myśli art. 19 ustawy o z.e.g. w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820400267" title="Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin - Dz. U. z 1982 r. Nr 40, poz. 267 (art. 82)">art. 82 ustawy <br/>z dnia 14.12.1982r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin</a> (Dz.U. nr 40 poz. 267 ze zm.) (ustawy o z.e.p.).</p> <p>Ubezpieczona wniosła o oddalenie apelacji.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja jest niezasadna.</p> <p>Sąd Okręgowy poczynił ustalenia faktyczne, które znajdują pełne oparcie w aktach organu rentowego, a wyciągnięte wnioski są w pełni zgodne z obowiązującym stanem prawnym.</p> <p>Sąd Apelacyjny w pełni podziela zarówno poczynione ustalenia faktyczne, jak <br/>i wyciągnięte z nich wnioski, z zastrzeżeniem, o którym poniżej, ale które pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie.</p> <p>Najzupełniej słusznie uznał Sąd Okręgowy, że organ rentowy do tej pory nie rozstrzygnął o uprawnieniach ubezpieczonej do górniczej renty rodzinnej w załatwieniu wniosku z dnia 23.10.1989r. Ubezpieczona jest bowiem wprawdzie adresatem decyzji <br/>z dnia 14.11.1989r. i kolejnych, ale wyłącznie jako przedstawiciel ustawowy małoletnich dzieci. Żadna natomiast z tych decyzji nie zawiera jakiegokolwiek rozstrzygnięcia <br/>o uprawnieniach samej ubezpieczonej, ani pozytywnego, przyznającego prawo do świadczenia, ani odmawiającego tego prawa. Fakt, że ubezpieczona, składając wniosek, pozostawała w zatrudnieniu, nie miał żadnego znaczenia, skoro we wniosku tym wyraźnie, w sposób nie budzący jakichkolwiek wątpliwości, została wymieniona jako osoba ubiegająca się o prawo do świadczenia (por. część B.I.1 wniosku – k. 2 akt <span class="anon-block"> (...)</span>).</p> <p>Zgodnie z przepisem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 104)">art. 104 kpa</a> organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej, a decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji. Jak z kolei stanowi przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 107;art. 107 § 1)">art. 107 § 1 kpa</a>, decyzja powinna zawierać m.in. oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie oraz uzasadnienie faktyczne i prawne.</p> <p>Decyzja zatem nie może być skonstruowana w sposób, który rozstrzygnięcia co do uprawnień konkretnej osoby każe domniemywać. Dlatego też nie sposób przyjąć, a tego niewątpliwie chciałby organ rentowy, że decyzja, którą przyznano prawo do renty rodzinnej dwóm osobom - dzieciom ubezpieczonej, jest automatycznie decyzją odmawiającą przyznania prawa do tej renty jej samej. Decyzja winna była bowiem zawierać sformułowane w sposób czytelny rozstrzygnięcie co do przyznania (lub odmowy) prawa do świadczenia <span class="anon-block">J. Z. (1)</span>, a także uzasadnienie tego rozstrzygnięcia, wreszcie – pouczenie o prawie wniesienia odwołania. Żadnego z tych elementów decyzja z dnia 14.11.1989r. (ani żadna kolejna) nie zawierała.</p> <p>Nie trzeba chyba także apelującemu przypominać, że czym innym jest przyznanie prawa do świadczenia, a czym innym – podjęcie jego wypłaty, zatem decyzja powinna była zawierać rozstrzygnięcie o obu tych zagadnieniach.</p> <p>W konsekwencji wniosek <span class="anon-block">J. Z. (1)</span> o przyznanie prawa do renty rodzinnej <br/>z dnia 29 września 2011r. jest po prostu kolejnym wnioskiem – tym razem o przyznanie prawa do tego świadczenia na podstawie ustawy o FUS, natomiast dalej niezałatwiony pozostał wniosek o prawo do górniczej renty rodzinnej sprzed dwudziestu dwu laty.</p> <p>Właściwie, zgodnie z intencją ubezpieczonej, wniosek ten należało potraktować raczej jako wniosek o podjęcie wypłaty górniczej renty rodzinnej niż jako wniosek <br/>o przyznanie kolejnego świadczenia.</p> <p>Przepis art. 186 ust. 2 ustawy o FUS stanowi, że jej przepisy stosuje się do wniosków o świadczenia zgłoszonych:</p> <p>1) począwszy od dnia wejścia w życie ustawy;</p> <p>2) przed dniem wejścia w życie ustawy, jeżeli choćby jeden z warunków do uzyskania</p> <p>prawa do świadczenia został spełniony, poczynając od tego dnia.</p> <p>A contrario oznacza to, że jeżeli wniosek o świadczenie został zgłoszony przed wejściem w życie ustawy o FUS i wszystkie warunki do uzyskania prawa do świadczenia zostały spełnione przed wejściem w życie tej ustawy, to wniosek winien był zostać rozpoznany na podstawie przepisów dotychczasowych, tak jak to prawidłowo ocenił Sąd I instancji.</p> <p>Rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego jest jednak w tym miejscu niekonsekwentne. Oceniając bowiem uprawnienia <span class="anon-block">J. Z. (1)</span> do górniczej renty rodzinnej po zmarłym mężu <span class="anon-block">J. Z. (2)</span> w załatwieniu wniosku z dnia 23 października 1989r., Sąd winien był przyznać ubezpieczonej to prawo począwszy od dnia 15 września 1989r., tj. od daty zgonu <span class="anon-block">J. Z. (2)</span>, bowiem prawo do świadczenia powstaje z chwilą spełnienia się wszystkich przesłanek niezbędnych do jego przyznania (por. art. 14 ust. 2 w zw. z art. 15 pkt 1 ustawy o z.e.g.).</p> <p>Z uwagi na ograniczenie wynikające z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 384)">art. 384 kpc</a>, tzn. zakaz reformationis in peius, Sąd Apelacyjny nie mógł dokonać korekty rozstrzygnięcia Sądu I instancji we wskazanym kierunku.</p> <p>Zagadnienie natomiast podjęcia wypłaty świadczenia jest zagadnieniem odrębnym i w tym zakresie rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego – przyznającego to prawo od miesiąca zgłoszenia wniosku - nie budzi wątpliwości.</p> <p>Podnoszone w apelacji zagadnienie potencjalnego zawieszenia renty w części przysługującej ubezpieczonej w okresie, gdy kontynuowała ona zatrudnienie (w domyśle – niejako faktycznej nadpłaty w tym kontekście świadczenia w części przysługującej dzieciom) jest rozważaniem czysto teoretycznym, hipotetycznym, zakładającym kontynuowanie przez ubezpieczoną zatrudnienia mimo przyznania jej prawa <br/>do świadczenia, i nie mającym żadnego wpływu na wynik sporu, skoro organ rentowy faktycznie wniosku ubezpieczonej o przyznanie jej prawa do górniczej renty rodzinnej <br/>w terminie nie załatwił.</p> <p>Mając powyższe na uwadze, na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 kpc</a>, Sąd Apelacyjny orzekł <br/>jak w wyroku.</p> <p>/-/ SSA W. Bzibziak/-/ SSA A.Kolonko/-/ SSA W.Nowakowski</p> <p>Sędzia Przewodniczący Sędzia</p> <p>ek</p> </div>