VI ACa 643/12
Sądy powszechne2012-12-11
Sygnatura
VI ACa 643/12
Data orzeczenia
2012-12-11
Rodzaj
SENTENCE
Sędziowie
Aldona WapińskaEwa Klimowicz-PrzygódzkaSa-Małgorzata Kuracka (PRESIDING_JUDGE)
Podstawa prawna
Treść orzeczenia
<p>
<strong>
<!-- --> Sygn. akt VI A Ca 643/12 </strong>
</p>
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
<p>
<strong>
<!-- -->Dnia 11 grudnia 2012 r.</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny w składzie:</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Przewodniczący - Sędzia SA– Małgorzata Kuracka (spr.)</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->
Sędzia SA– Aldona Wapińska
</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->
Sędzia SA – Ewa Klimowicz-Przygódzka
</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Protokolant: sekr. sądowy Katarzyna Kędzierska</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2012 r. w Warszawie</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->na rozprawie </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->sprawy z powództwa <span class="anon-block">J. S. (1)</span>, <span class="anon-block">A. D.</span>, <span class="anon-block">B. D.</span>, <span class="anon-block">M. K.</span>, <span class="anon-block">W. S.</span>, <span class="anon-block">J. S. (2)</span>, <span class="anon-block">J. P.</span>, <span class="anon-block">M. P.</span> i <span class="anon-block">I. P.</span> </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->
przeciwko miastu <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> i <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->o ustalenie</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->na skutek apelacji pozwanych</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->z dnia 23 lutego 2012 r., sygn. akt XXV C 1097/11</strong>
</p>
<p>I.
<strong>
<!-- -->
prostuje oczywistą omyłkę w komparycji zaskarżonego wyroku w ten sposób, że w miejsce danych powódki „<span class="anon-block">E. K.</span>” wpisuje „<span class="anon-block">M. K.</span>”; </strong>
</p>
<p>II.
<strong>
<!-- -->zmienia zaskarżony wyrok w całości w ten sposób, że nadaje mu treść: </strong>
</p>
<p>1.
<strong>
<!-- -->powództwo oddala; </strong>
</p>
<p>2.
<strong>
<!-- -->
zasądza od <span class="anon-block">J. S. (1)</span>, <span class="anon-block">A. D.</span>, <span class="anon-block">B. D.</span>, <span class="anon-block">M. K.</span>, <span class="anon-block">W. S.</span>, <span class="anon-block">J. S. (2)</span>, <span class="anon-block">J. P.</span>, <span class="anon-block">M. P.</span> i <span class="anon-block">I. P.</span> na rzecz miasta <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> kwotę 3.600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu; </strong>
</p>
<p>III.
<strong>
<!-- -->
zasądza od <span class="anon-block">J. S. (1)</span>, <span class="anon-block">A. D.</span>, <span class="anon-block">B. D.</span>, <span class="anon-block">M. K.</span>, <span class="anon-block">W. S.</span>, <span class="anon-block">J. S. (2)</span>, <span class="anon-block">J. P.</span>, <span class="anon-block">M. P.</span> i <span class="anon-block">I. P.</span> na rzecz miasta <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> kwotę 10.200 (dziesięć tysięcy dwieście) złotych oraz od <span class="anon-block">J. S. (1)</span>, <span class="anon-block">A. D.</span>, <span class="anon-block">B. D.</span>, <span class="anon-block">M. K.</span>, <span class="anon-block">W. S.</span>, <span class="anon-block">J. S. (2)</span>, <span class="anon-block">J. P.</span>, <span class="anon-block">M. P.</span> i <span class="anon-block">I. P.</span> na rzecz <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> kwotę 7.500 (siedem tysięcy pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sygn. akt VI A Ca 643/12 </strong>
</p>
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
<p>Wyrokiem z dnia 23 lutego 2012 r. wydanym w sprawie z powództwa <span class="anon-block">J. S. (1)</span>, <span class="anon-block">A. D.</span>, <span class="anon-block">B. D.</span>, <span class="anon-block">M. K.</span>, <span class="anon-block">W. S.</span>, <span class="anon-block">J. S. (2)</span>, <span class="anon-block">J. P.</span>, <span class="anon-block">M. P.</span> i <span class="anon-block">I. P.</span> przeciwko Miastu <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> i <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> Sąd Okręgowy w Warszawie ustalił nieważność czynności prawnej dokonanej w formie aktu notarialnego Rep Nr <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 3 sierpnia 1998 r., w części, w której <span class="anon-block"> (...) Spółdzielnia (...)</span> (obecnie <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">W.</span>) nabyła prawo użytkowania wieczystego do <span class="anon-block">działki (...)</span> (obecnie <span class="anon-block">(...)</span> i <span class="anon-block">(...)</span>) z obrębu <span class="anon-block">(...)</span>, co zostało ujawnione w księdze wieczystej nieruchomości <span class="anon-block">(...)</span> prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa. Nadto Sąd Okręgowy zasądził solidarnie od Miasta <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> i <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> solidarnie na rzecz <span class="anon-block">J. S. (1)</span>, <span class="anon-block">A. D.</span>, <span class="anon-block">B. D.</span>, <span class="anon-block">M. K.</span>, <span class="anon-block">W. S.</span>, <span class="anon-block">J. S. (2)</span>, <span class="anon-block">J. P.</span>, <span class="anon-block">M. P.</span> i <span class="anon-block">I. P.</span> kwoty 11 100 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 3600zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.</p>
<p>Rozstrzygnięcie Sądu zapadło na podstawie następujących ustaleń i rozważań.</p>
<p>Powodowie - <span class="anon-block">J. S. (1)</span>, <span class="anon-block">A. D.</span>, <span class="anon-block">B. D.</span>, <span class="anon-block">M. K.</span>, <span class="anon-block">W. S.</span>, <span class="anon-block">J. S. (2)</span>, <span class="anon-block">J. P.</span>, <span class="anon-block">M. P.</span> oraz <span class="anon-block">I. P.</span> są następcami prawnymi poprzednich właścicieli przedmiotowej nieruchomości - <span class="anon-block">A.</span> i <span class="anon-block">W.</span> małżonków <span class="anon-block">S.</span>. <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> (poprzednia nazwa <span class="anon-block"> (...) Spółdzielnia (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span>) jest użytkownikiem wieczystym nieruchomości położonej przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span>, w tym również użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości - <span class="anon-block">działek o nr (...)</span> z obrębu <span class="anon-block">(...)</span> na podstawie umowy zawartej aktem notarialnym z dnia 3 sierpnia 1998 roku, wpisanego w Repertorium Nr <span class="anon-block"> (...)</span>. Miasto <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> jest właścicielem w/w nieruchomości. Sporna nieruchomość - <span class="anon-block">działki nr (...)</span> z obrębu <span class="anon-block">(...)</span> (w dniu 3 sierpnia 1998 roku działki te stanowiły jedną nieruchomość o nr <span class="anon-block">(...)</span>), położona przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> stanowiła własność małżonków <span class="anon-block">W.</span> i <span class="anon-block">A. S.</span>. Własność nieruchomości, która wówczas nosiła nr <span class="anon-block">(...)</span> z obrębu <span class="anon-block">(...)</span> została przez nich nabyta z mocy prawa, co zostało stwierdzone w Akcie Własności Ziemi wydanym w dniu 28 czerwca 1973 roku, nr <span class="anon-block">(...)</span> repertorium <span class="anon-block">(...)</span>. Na mocy decyzji z dnia 12 grudnia 1975 roku <span class="anon-block">W.</span> i <span class="anon-block">A. S.</span> zostali wywłaszczeni z nieruchomości położonej przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span>, o powierzchni 7 395 m2 , oznaczonej jako: <span class="anon-block">działka nr (...)</span> z obrębu <span class="anon-block">(...)</span> o powierzchni 4 034 m2 i <span class="anon-block">działka nr (...)</span> z obrębu <span class="anon-block">(...)</span> o powierzchni 3 361 m2. Wywłaszczenie dokonane zostało na rzecz Skarbu Państwa, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19580170070" title="Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - Dz. U. z 1958 r. Nr 17, poz. 70 ()">ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości</a> (Dz. U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94). Zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr <span class="anon-block">(...)</span> z dnia 27 października 1973 roku wywłaszczenie dokonane zostało na rzecz budowy bazy magazynowo - sprzętowej dla Miejskiego Przedsiębiorstwa <span class="anon-block">(...)</span>. Wniosek o wywłaszczenie wskazywał jedynie na <span class="anon-block">działkę nr (...)</span> o powierzchni 4 034 m oraz jedynie na część <span class="anon-block">działki nr (...)</span> o powierzchni 130 m2 z ogólnej powierzchni 3 361 m2 (teren ten odpowiada obecnej <span class="anon-block">działce nr (...)</span> z obrębu <span class="anon-block">(...)</span>). Na mocy wywłaszczenia doszło do likwidacji siedliska wraz z gospodarstwem, a wobec tego dotychczasowi właściciele wywłaszczonego gruntu (<span class="anon-block">W.</span> i <span class="anon-block">A. S.</span>) utracili możliwość racjonalnego użytkowania pozostałej części gruntu nr <span class="anon-block">(...)</span> z obrębu <span class="anon-block">(...)</span> (obecnie <span class="anon-block">działki nr (...)</span> z obrębu <span class="anon-block">(...)</span>). Zważywszy na wniosek współwłaścicieli - małżonków <span class="anon-block">S.</span> wywłaszczeniem objęto także obszar działki poza lokalizacją. Powyższą decyzją ustalono również odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia w/w nieruchomości w łącznej kwocie 114 662 (starych) zł.</p>
<p>W dniu 27 maja 1990 roku działka o <span class="anon-block">numerze ewidencyjnym (...)</span> z obrębu <span class="anon-block">(...)</span> stała się z mocy prawa własnością Gminy - Dzielnicy <span class="anon-block">W.</span> <span class="anon-block">Ż.</span> (obecnie Miasta <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span>). Powyższe zostało potwierdzone Decyzją nr <span class="anon-block">(...)</span> wydaną przez Wojewodę <span class="anon-block"> (...)</span> w dniu 6 stycznia 1992 roku.</p>
<p>Grunt obejmujący m.in. <span class="anon-block">działkę nr (...)</span> został oddany w użytkowanie wieczyste <span class="anon-block"> (...) Spółdzielni (...)</span> decyzją Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego <span class="anon-block">W.</span>-<span class="anon-block">Ż.</span> z dnia 18 września 1984 roku. Umowy użytkowania wieczystego nie zawarto do 1998 r. Na gruncie przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> z obrębu <span class="anon-block">(...)</span>, oznaczonym jako działki o numerach: <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...) Spółdzielnia (...)</span> wybudowała budynek produkcyjny oddany do użytku w dniu 21 lipca 1989, oraz następujące budynki i obiekty, które powstały bez pozwolenia na budowę i nie zostały formalnie oddane do użytku: budynek administracyjny, budynek - magazyn pomocniczy, budynek magazynowy, budynek biurowy, trzy kontenery biurowe, kiosk spożywczy, budynek stacji transformatorowej, kontener stróżówka.</p>
<p>W dniu 2 kwietnia 1990 roku następcy prawni <span class="anon-block">W.</span> i <span class="anon-block">A. J.</span> <span class="anon-block">S.</span>, <span class="anon-block">W. D.</span>, <span class="anon-block">W. S.</span>, <span class="anon-block">E. K.</span>, <span class="anon-block">T. P.</span> i <span class="anon-block">J. P.</span> złożyli wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Stroną postępowania administracyjnego była gmina Miasto <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span>.</p>
<p>Na podstawie umowy o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz o przeniesienie własności budynków zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 3 sierpnia 1998 roku, wpisanego do Repertorium nr <span class="anon-block"> (...)</span>, <span class="anon-block"> (...) Spółdzielnia (...)</span> nabyła prawo użytkowania wieczystego m.in. <span class="anon-block">działki nr (...)</span> z obrębu <span class="anon-block">(...)</span>. W treści w/w aktu notarialnego przedstawiciele Zarządu Gminy <span class="anon-block">W.</span>-<span class="anon-block">B.</span> oświadczyli, iż Gmina <span class="anon-block">W.</span>-<span class="anon-block">B.</span> jest właścicielem gruntu położonego w <span class="anon-block">W.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> o łącznej powierzchni 9 422 m2 z obrębu <span class="anon-block">(...)</span> oznaczonej w ewidencji, jako działki o numerach: <span class="anon-block">(...)</span> o powierzchni 1102 m2 , <span class="anon-block">(...)</span> o powierzchni 2 332 m2 , <span class="anon-block">(...)</span> o powierzchni 2246 m2, <span class="anon-block">(...)</span> o powierzchni 2 004 m2, <span class="anon-block">(...)</span> o powierzchni 1218 m2, <span class="anon-block">(...)</span> o powierzchni 324 m2, <span class="anon-block">(...)</span> o powierzchni 36 m2, <span class="anon-block">(...)</span> o powierzchni 140 m2, <span class="anon-block">(...)</span> o powierzchni 20 m2. <span class="anon-block">Działka nr (...)</span> opisana jest w <span class="anon-block">księdze wieczystej Kw nr (...)</span> i stanowi część dawnej <span class="anon-block">działki ewidencyjnej nr (...)</span> w obrębie <span class="anon-block">(...)</span>. Ponadto w treści aktu notarialnego przedstawiciele Gminy złożyli oświadczenie, iż przedmiotowe nieruchomości są wolne od wszelkich obciążeń, hipotek, praw i roszczeń osób trzecich. Postanowieniem nr <span class="anon-block">(...)</span> z dnia 11 marca 2004 roku Wojewoda <span class="anon-block"> (...)</span> wyznaczył Starostę <span class="anon-block">(...)</span>, jako organ właściwy do załatwienia sprawy zwrotu nieruchomości położonej w <span class="anon-block">W.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> stanowiącej <span class="anon-block">działkę (...)</span>. Na mocy postanowienia nr <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 14 stycznia 2011 roku zawieszono powyższe postępowanie administracyjne do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd powszechny kwestii wstępnej postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności czynności prawnej sporządzonej w formie aktu notarialnego repertorium nr <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 3 sierpnia 1998 roku, na podstawie, którego <span class="anon-block"> (...) Spółdzielnia (...)</span> nabyła użytkowanie wieczyste <span class="anon-block">działki nr (...)</span> z obrębu <span class="anon-block">(...)</span>.</p>
<p>W rozważaniach prawnych Sąd Okręgowy wskazał, iż stan faktyczny był bezsporny i uzupełnił powyższe ustalenia faktyczne o stwierdzenie, iż cel, na jaki została odjęta ówczesnym właścicielom własność nie został osiągnięty. Budynki oraz obiekty, które powstały na przedmiotowej nieruchomości powstały staraniem pozwanej spółdzielni, ale bez pozwolenia na budowę i do dnia dzisiejszego nie zostały oddane do użytku zgodnie z obowiązującymi przepisami. Następnie Sąd Okręgowy przytoczył treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971150741" title="Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 1997 r. Nr 115, poz. 741 (art. 136;art. 137)">art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami</a>. Wskazał, iż niedopuszczalne jest rozporządzenie nieruchomością, uprzednio wywłaszczoną jeśli co do tej nieruchomości toczy się postępowanie administracyjne o jej zwrot poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercom. Będzie miał w tej sytuacji zdaniem Sądu zastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 3)">art. 58 § 3 k.c.</a> do tej części umowy, która dotyczy wywłaszczonej nieruchomości. Sąd następnie powtórzył swoje poprzednie ustalenie, iż od wywłaszczenia minęło 37 lat, zaś cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. W tej sytuacji zdaniem Sądu nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971150741" title="Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 1997 r. Nr 115, poz. 741 (art. 137)">art. 137</a> w/w ust.1 ustawy. Natomiast rozporządzenie nieruchomością z naruszeniem zakazu art. 136 ust.1 ustawy /użycie na inny cel niż wskazany w decyzji/ uzasadnia przyjęcie nieważności takiego rozporządzenia na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 § 1 k.c.</a> Zakaz ten może wyłączyć jedynie brak wniosku poprzedniego właściciela nieruchomości lub jego spadkobiercy. Sąd Okręgowy ponadto wskazał, iż nie zachodzą okoliczności pozwalające zastosować art. 229 u.g.n., który wskazuje kiedy roszczenie z art.136 ust. 3 u.g.n. nie przysługuje. Sąd podkreślił , iż już w samej <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">Konstytucji</a> unormowano prawo do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli ta się stała zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu /<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 21;art. 21 ust. 2;art. 64;art. 64 ust. 1)">art. 21 ust.2 i art. 64 ust.1</a> i2 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">Konstytucji</a>/ i że jedną z podstawowych zasad prawa wywłaszczeniowego jest wykorzystanie nieruchomości wyłącznie na cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej. Zasada zwrotu wywłaszczonej nieruchomości , jeżeli nieruchomość ta nie została użyta na cel publiczny , który był przesłanka jej wywłaszczenia ma rangę konstytucyjną i jest oczywistą konsekwencją <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 21;art. 21 ust. 2)">art. 21 ust.2 Konstytucji</a>. O kosztach procesu Sąd I instancji orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a>
</p>
<p>Apelacje od powyższego wyroku złożyli obaj pozwani.</p>
<p>Pozwana <span class="anon-block">(...)</span> zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości zarzuciła Sądowi Okręgowemu: 1/ niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, 2/sprzeczność ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału oraz 3/naruszenie materialnych zasad ustalonych w Uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 15.02.2011 r. sygn. akt III CZP 90/10, zgodnie z którą rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych chroni bezwzględnie użytkownika wieczystego w dobrej wierze.</p>
<p>Podnosząc powyższe skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości w stosunku do <span class="anon-block">(...)</span> oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego ad. 1 kosztów procesu i zastępstwa za obie instancje, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.</p>
<p>Z kolei pozwane m. <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości zarzuciło Sądowi I instancji:</p>
<p>1) naruszenie przepisów prawa materialnego - <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971150741" title="Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 1997 r. Nr 115, poz. 741 (art. 136;art. 136 ust. 1;art. 137)">art. 136 ust. 1 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami</a> (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 z późn. zm.), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że przepisy te znajdują zastosowanie do nieruchomości, które nie były objęte decyzjami lokalizacyjnymi dotyczącymi planowanej inwestycji i zostały wywłaszczone wyłącznie na wniosek właścicieli,</p>
<p>2) naruszenie przepisów prawa materialnego - <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58§1 Kodeksu cywilnego</a> poprzez przyjęcie, że w okolicznościach sprawy stanowiącej przedmiot postępowania umowa zawarta w formie aktu notarialnego ustanawiająca na rzecz pozwanej <span class="anon-block">(...)</span> użytkowanie wieczyste gruntu, w tym m.in. w odniesieniu do obecnych <span class="anon-block">działek (...)</span> z obrębu <span class="anon-block">(...)</span> jest w tej części nieważna z uwagi na sprzeczność z ustawą - art. 136 ust. 1 u.g.n,</p>
<p>3) naruszenie przepisów postępowania - <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 217)">art. 217 k.p.c.</a> poprzez nierozpoznanie zgłoszonego na rozprawie wniosku pozwanego m.<span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> o zakreślenie terminu na złożenie wniosków dowodowych w przedmiocie zrealizowania celu wywłaszczenia w odniesieniu do <span class="anon-block">działki nr (...)</span> objętej wnioskiem wywłaszczeniowym sąsiadującej z <span class="anon-block">działką nr (...)</span>, dowłaszczoną w części na wniosek właścicieli,</p>
<p>4) naruszenie przepisów postępowania - <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 229;art. 231)">art. 229 oraz art. 231 k.p.c.</a> poprzez przyjęcie za udowodnione faktów, które nie były przedmiotem postępowania dowodowego, nie zostały przyznane przez strony pozwane ani nie można ich było ustalić w drodze domniemania faktycznego,</p>
<p>5) sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału przez przyjęcie, że cel wywłaszczenia określony w decyzji wywłaszczeniowej nie został zrealizowany, podczas gdy na tę okoliczność nie było w ogóle przeprowadzone postępowanie dowodowe,</p>
<p>które to uchybienia miały istotny wpływ na treść orzeczenia.</p>
<p>Podnosząc powyższe skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych za obie instancje, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji - przy uwzględnieniu kosztów postępowania odwoławczego. Skarżący wniósł również o dopuszczenie dowodu z następujących dokumentów:</p>
<p>a) decyzji z dnia 31.05.1976 r. znak <span class="anon-block">(...)</span> Urzędu m.<span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej uchylającej w części decyzję wywłaszczeniową z dnia 12.12.1975 r. znak <span class="anon-block">(...)</span> - na okoliczność powierzchni gruntu objętego wywłaszczeniem i przeznaczonego na realizację celu wywłaszczenia,</p>
<p>b) zestawienia wykazu zadań inwestycyjnych z 1982 r. sporządzonego przez Zjednoczenie Miejskich Przedsiębiorstw <span class="anon-block">(...)</span>, w którym znajduje się informacja o kosztach poniesionych na budowę bazy <span class="anon-block"> (...)</span> (wcześniej - <span class="anon-block">(...)</span>),</p>
<p>c) pisma Miejskiego <span class="anon-block">(...)</span> z 14.12.1981 znak <span class="anon-block">(...)</span> dotyczącego zlecenia wykonania montażu ścian osłonowych budynku warsztatowego na terenie budowy bazy <span class="anon-block">(...)</span>,</p>
<p>d) pisma Dyrekcji Rozbudowy Miasta <span class="anon-block">W. P.</span> z dnia 30.12.1988 znak <span class="anon-block">(...)</span>, z którego wynika, że cel wywłaszczenia został ostatecznie zrealizowany zgodnie z decyzją lokalizacyjną nr <span class="anon-block">(...)</span> z dnia 27.10.1973 r.,</p>
<p>e) wystąpienia Miejskiego Przedsiębiorstwa <span class="anon-block">(...)</span> z dnia 28.12.1988 r. znak <span class="anon-block">(...)</span> o regulację stanu prawnego nieruchomości położonej przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>,</p>
<p>f) pisma Urzędu Dzielnicy - Gminy <span class="anon-block">W.</span>-<span class="anon-block">Ż.</span> z dnia 19.07.1991 znak L.dz. <span class="anon-block"> (...)</span>, w którym stwierdzono, że teren położony przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, objęty między innymi decyzją lokalizacyjną nr <span class="anon-block">(...)</span> z dnia 27.10.1973 r., był zagospodarowany zgodnie z przeznaczeniem,</p>
<p>g) zdjęć lotniczych - fotoszkicu nr 303 z nalotu w dniu 02.11.1976 r. oraz nr 303 z nalotu w dniu 16.05.1982 r., na których uwidoczniony jest sposób zagospodarowania terenu w okresie 1 roku oraz 7 lat po wywłaszczeniu</p>
<p>- na okoliczność zrealizowania celu wywłaszczenia zgodnie z decyzją nr <span class="anon-block">(...)</span> z dnia 12.12.1975 r. zmienioną decyzją nr <span class="anon-block">(...)</span> z dnia 31.05.1976 r. Urzędu m.<span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> w odniesieniu do części <span class="anon-block">działki nr (...)</span> z obrębu <span class="anon-block">(...)</span> oraz części <span class="anon-block">działki nr (...)</span> z obrębu <span class="anon-block">(...)</span>, wywłaszczonych na potrzeby budowy bazy magazynowo - sprzętowej dla Miejskiego Przedsiębiorstwa <span class="anon-block">(...)</span>, zgodnie z lokalizacją szczegółową nr <span class="anon-block">(...)</span> z dnia 27.10.1973 r.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd Apelacyjny ustalił i zważył co następuje. </strong>
</p>
<p>Apelacje okazały się zasadne. Odnosząc się w pierwszej kolejności do apelacji pozwanego ad. 2 tj. m. <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span>, zauważyć należy, iż zasadny okazał się zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 229;art. 231)">art. 229 i 231 k.p.c.</a> w zakresie poczynionych przez Sąd I instancji ustaleń, iż cel na jaki została ówczesnym właścicielom odjęta własność nie został osiągnięty. Okoliczności te nie wynikały z twierdzeń powoda, albowiem twierdzenia takie nie zostały w ogóle przez niego zaoferowane, tym samym nie mogły być przyznane przez stronę przeciwną. Nie wynikały one również z wywodów pozwanych oraz nie można ich było również wyprowadzić z innych, ustalonych na podstawie zgromadzonych dowodów - faktów. W związku z powyższym potrzeba powołania dowodów wskazanych w apelacji pozwanego ad. 2 powstała w postępowaniu apelacyjnym. Dlatego też Sąd Apelacyjny dopuścił dowód z dokumentów /k. 159-170/ dołączonych do apelacji tego pozwanego.</p>
<p>Na podstawie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie Sąd Apelacyjny ustalił, iż stan faktyczny przedstawia się tak jak w ustaleniach faktycznych Sądu I instancji, które Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne, ale z wyłączeniem dalszego ustalenia Sądu I instancji /zamieszczonego w części uzasadnienia zawierającej rozważania prawne/, iż cel na jaki została ówczesnym właścicielom odjęta własność nie został osiągnięty. Sąd Apelacyjny ustalił uzupełniająco i skorygował, iż decyzja z dnia 12 grudnia 1975 r., mocą której uległy wywłaszczeniu <span class="anon-block">działki nr (...)</span> /k-84-86/ została w części dotyczącej ustalenia i przyznania odszkodowania za przedmiotowe nieruchomości – uchylona mocą decyzji z dnia 31 maja 1976 r., którą skorygowano powyższe odszkodowanie o kwotę 722 zł /k. 159-161/. Wywłaszczeniem objęto cały obszar obu działek, tj. powierzchnię 7395 m<sup>
<!-- -->(
2)</sup>, mimo iż lokalizacja inwestycji obejmowała powierzchnię 4 264 m<sup>
<!-- -->(
2)</sup>, przy czym jeżeli chodzi o <span class="anon-block">działkę nr (...)</span>- lokalizacja ta obejmowała jedynie 130 m <sup>
<!-- -->(
2)</sup> /co odpowiada obecnej <span class="anon-block">działce nr (...)</span> z obrębu <span class="anon-block">(...)</span>/, zaś pozostałą część tej działki /tj. m.in. <span class="anon-block">działki nr (...)</span> z obrębu <span class="anon-block">(...)</span>/ objęto wywłaszczeniem na wyraźny wniosek współwłaścicieli wobec braku możliwości racjonalnego użytkowania tej części gruntu /okoliczności niesporne, decyzje k. 84-86, 159-161/. Cel, na który wywłaszczono działki, na których miała stanąć inwestycja, został osiągnięty: baza materiałowo-magazynowa Miejskiego Przedsiębiorstwa <span class="anon-block">(...)</span>, -zgodnie z lokalizacją szczegółową nr <span class="anon-block">(...)</span> została wybudowana /dokumenty - k. 162 – 170/.</p>
<p>Dla porządku należy wskazać, iż niezasadne okazały się pozostałe zarzuty pozwanego ad 2 o charakterze procesowym; naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 217)">art. 217 k.p.c</a>, skoro z protokołu rozprawy z dnia 23 lutego 2012 r nie wynika, aby pozwany składał jakiekolwiek wnioski, zaś nie można mówić o sprzeczności danego ustalenia z treścią zebranego materiału dowodowego przy przyjęciu, iż na tę okoliczność nie prowadzono postępowania dowodowego.</p>
<p>Przechodząc do subsumpcji tak poczynionych ustaleń Sąd Apelacyjny stwierdził, iż zasadnie pozwany ad.2 zarzucał Sądowi naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971150741" title="Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 1997 r. Nr 115, poz. 741 (art. 136;art. 137)">art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami</a> /dalej u.g.n./ oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 §1 k.c.</a> W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż w dacie wywłaszczenia obowiązywała <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19580170070" title="Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - Dz. U. z 1958 r. Nr 17, poz. 70 ()">ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości</a>/ DU 1974.10.64 ze zm./. W jej trybie, wydano decyzję z dnia 12 grudnia 1975r. , przy czym, jak ustalił Sąd Apelacyjny, przedmiotowa <span class="anon-block">działka nr (...)</span> nie była objęta lokalizacją inwestycji w postaci przedmiotowej bazy, lecz dokonano jej „dowłaszczenia” na wniosek współwłaścicieli, a zatem w trybie art. 5 ust.3 tej ustawy. W tej sytuacji oceny zbędności wywłaszczenia tej nieruchomości nie można dokonywać na podstawie art. 137 u.g.n. /która obowiązywała w dacie zawierania umowy z dnia 3 sierpnia 1998 r. ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu oraz o przeniesienie własności budynków/, skoro nie była ona od początku przeznaczona na cel wywłaszczenia, a powodem wywłaszczenia była niemożność racjonalnego użytkowania w wyniku oddzielenia części /większej nieruchomości/ objętej wywłaszczeniem. Przepis ten zatem nie znajdzie zastosowania do <span class="anon-block">działki nr (...)</span>. W tej sytuacji zbędność takiej nieruchomości na cele wywłaszczenia wynika z tego, że odpadły ustawowe przesłanki jej wywłaszczenia /por. Ewa Bończak-Kucharczyk, Komentarz do art. 137 u.g.n., Lex/. Strona powodowa nie zaoferowała nawet okoliczności /nie mówiąc o dowodach/, które by wskazywały, że tak się stało. Należy zauważyć, iż inwestycja w ramach swojej lokalizacji została zrealizowana zgodnie z planem, na części nieruchomości objętej wywłaszczeniem, która stanowi odrębny grunt w stosunku do przedmiotowej <span class="anon-block">działki nr (...)</span>. Powodowie zresztą, wbrew temu co wadliwie przyjął Sąd I instancji, w tym zakresie w ogóle nie wskazali ani w pozwie ani później, okoliczności, które by miały świadczyć, iż cel wywłaszczenia co do pozostałych działek, objętych lokalizacją inwestycji nie został zrealizowany. Natomiast zadysponowanie przedmiotową działką później na rzecz pozwanej spółdzielni inwalidów, która to nieruchomość od początku była zbędna na cel wywłaszczenia, nie narusza zakazu art. 136 ust.1 u.g.n., skoro cel decyzji wywłaszczeniowej tej działki ex tunc nie obejmował. W tej sytuacji samo późniejsze złożenie w postępowaniu administracyjnym wniosku o zwrot nieruchomości /tj. w dniu 2 kwietnia 1990 r./ jest irrelewantne z punktu widzenia przesłanki w/w zakazu ust.1 art.136 u.g.n., w postaci omawianego „ użycia na inny cel” niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. /Natomiast przesłanki zwrotu nieruchomości, określone w ust.3 art. 136 u.g.n. mogą być oceniane jedynie w postępowaniu administracyjnym, które jest właściwe do realizacji wniosku w tym zakresie./ A zatem rację ma pozwane miasto twierdząc, iż nie było żadnych przeszkód prawnych do wykorzystania przedmiotowej <span class="anon-block">działki nr (...)</span>, po wywłaszczeniu, przez nowego właściciela na inny cel. Tak się stało, już mocą decyzji administracyjnej Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego <span class="anon-block">W.</span>-<span class="anon-block">Ż.</span> z dnia 18 września 1984 r. i grunt został oddany w użytkowanie <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block"> Spółdzielni (...)</span> /poprzedniczki prawnej pozwanej ad.1/, która pobudowała tam budynki i prowadziła działalność gospodarczą, a następnie 3.08.1998 r. została zawarta przedmiotowa umowa ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu oraz o przeniesienie własności budynków /odpis umowy – k. 90-94/. Spółdzielnia nadal tam prowadzi w/w działalność w postaci szycia odzieży ochronnej /okoliczność niesporna/. W związku z powyższym należy uznać, iż przepisy art. 136 ust.1 i 137 do <span class="anon-block">działki nr (...)</span> nie miały zastosowania, a zatem nie można przyjąć, aby doszło do nieważności przedmiotowej umowy w tym zakresie na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1;art. 58 § 3)">art. 58 § 1 i 3 k.c.</a> Tym samym już z tych przyczyn powództwo podlegało oddaleniu.</p>
<p>Powyższe argumenty natury materialno-prawnej z uwagi na fakt, iż naruszenie prawa materialnego Sąd Apelacyjny bierze pod uwagę z urzędu przemawiają również za konstatacją już z tych przyczyn co do zasadności apelacji pozwanego ad.1 tj. <span class="anon-block">(...)</span>. Należy zauważyć również, iż zarzut tej pozwanej zawarty w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 (art. 6 pkt. 3)">pkt. 3</a> apelacji w istocie sprowadza się do zarzutu naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 (art. 5;art. 6)">art. 5 i 6 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece</a>. Pozwana niewątpliwie była w dobrej wierze nabywając przedmiotowa <span class="anon-block">działkę nr (...)</span> od właściciela wpisanego do księgi wieczystej, co wynika wprost z treści umowy notarialnej /§1 umowy – k. 91/, a co pominął Sąd I instancji w swoich ustaleniach i dalszej ocenie prawnej, jak zasadnie zarzuca skarżąca. Dodatkowo została ona zapewniona przez zbywcę, iż nieruchomość jest wolna m.in. od wszelkich obciążeń, praw i roszczeń osób trzecich /k. 92 odwrót/. W tej sytuacji, podzielając pogląd i argumentację prawną zawartą w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2011r., III CZP 90/10, należy uznać, iż pozwaną ad.1 chroni rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych, co prowadzi do konstatacji o bezzasadności powództwa o stwierdzenie nieważności przedmiotowej umowy, w kontekście jego motywowania złożeniem wniosku zwrot nieruchomości w postępowaniu administracyjnym. Niezrozumiały był natomiast zarzut sprzeczności ustaleń Sądu z treścią zebranego materiału, jak należy rozumieć w zakresie ustaleń co do budynków wybudowanych przez pozwaną, skoro zostały one poczynione zgodnie z treścią § 1 pkt.3 umowy z dnia 3.08.1998 r. /k. 92, 92 odwrót/. Okoliczności te jednak nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia.</p>
<p>Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny, uznając apelacje za zasadne, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 kpc</a> zmienił zaskarżony wyrok orzekając jak w pkt. II sentencji. Postanowienie o kosztach postępowania odpowiednio za I i II instancję uzasadnia treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3)">art. 98 §1 i 3 kpc</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 1)">108 § 1 kpc</a> w zw. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3)">art. 98 §1 i 3 kpc</a>. Natomiast sprostowania oczywistej omyłki w zakresie imion jednej z powódek dokonano na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 350;art. 350 § 3)">art. 350 §3 kpc</a>.</p>
</div>