I ACa 400/12

<p>Sygn. akt. I ACa 400/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 13 grudnia 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Rzeszowie Wydział I Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="208"/> <col width="413"/> </colgroup> <tr> <td> <p> <strong> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->Przewodniczący</span> </strong> </p> </td> <td> <p> <strong> <!-- -->SSA Andrzej Palacz</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->Sędziowie:</strong> </p> </td> <td> <p> <strong> <!-- --> SA Grażyna Demko</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> SA Dariusz Mazurek ( spraw.)</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->Protokolant:</strong> </p> </td> <td> <p> <strong> <!-- -->st.sekr.sądowy Cecylia Solecka </strong> </p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2012 r. na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <strong> <!-- --> <span class="anon-block">K. R.</span>,<span class="anon-block">A. R. (1)</span> i <span class="anon-block">A. R. (2)</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">S.</span> </strong> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek apelacji powoda <span class="anon-block">A. R. (1)</span> i pozwanego</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Przemyślu</p> <p>z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt I C 768/08</p> <p> <strong> <!-- -->U c h y l a</strong> zaskarżony wyrok w pkt. I, w części zasądzającej na rzecz powódki <span class="anon-block">A. R. (2)</span> kwotę przewyższającą 45.000 zł ( czterdzieści pięć tysięcy) z odsetkami ustawowymi od dnia 18 lutego 2009 r oraz w pkt. III, IV, V, VII, VIII za wyjątkiem rozstrzygnięcia dotyczącego <span class="anon-block">K. R.</span>, IX oraz X za wyjątkiem rozstrzygnięcia dotyczącego powódek <span class="anon-block">K. R.</span> i <span class="anon-block">A. R. (2)</span> i w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu – Sądowi Pracy w Przemyślu, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego, apelacyjnego oraz ze skargi kasacyjnej w zakresie nierozstrzygniętym przez Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 31 lipca 2012 r.</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powodowie <span class="anon-block">A. R. (2)</span>, <span class="anon-block">K. R.</span>, <span class="anon-block">A. R. (1)</span> domagali się zasądzenia od pozwanego <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">S.</span> na rzecz:</p> <p>- powódki <span class="anon-block">A. R. (2)</span> renty w kwocie po 1000 zł miesięcznie płatnej od 1 września 2007r. oraz tytułem odszkodowania kwoty 200 000 zł;</p> <p>- powódki <span class="anon-block">K. R.</span> renty w kwocie po 200 zł miesięcznie, płatnej od dnia 1 września 2007r. oraz tytułem odszkodowania w kwocie 100 000 zł;</p> <p>- powoda <span class="anon-block">A. R. (1)</span> renty w kwocie po 200 zł miesięcznie płatnej od dnia 1 września 2007r. oraz tytułem odszkodowania kwoty 100 000 zł, a ponadto tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dobra osobistego w postaci zerwania więzi rodzinnej z synem na skutek jego śmierci w wysokości 200 000 zł;</p> <p>- powodów <span class="anon-block">K. R.</span> i <span class="anon-block">A. R. (1)</span> solidarnie kwoty 20 101,38 zł tytułem zwrotu poniesionych kosztów pogrzebu i pochówku syna.</p> <p>Od dochodzonych kwot powodowie domagali się zasądzenia od pozwanego odsetek w wysokości ustawowej od dnia wniesienia pozwu.</p> <p>Ponadto domagali się zasądzenia od pozwanego na swoją rzecz zwrotu poniesionych kosztów procesu.</p> <p>Wyrokiem z dnia 14 września 2010r. Sąd Okręgowy w Przemyślu zasądził od pozwanego na rzecz:</p> <p>- powódki <span class="anon-block">A. R. (2)</span> kwotę 100 000 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 18 lutego 2009r. oraz rentę w wysokości 1000 zł miesięcznie płatną począwszy od dnia 1 września 2007r.;</p> <p>- powódki <span class="anon-block">K. R.</span> kwotę 50 000 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 18 lutego 2009r. oraz rentę w wysokości 200 zł miesięcznie płatną począwszy od dnia 1 września 2007r.;</p> <p>- powoda <span class="anon-block">A. R. (1)</span> kwotę 50 000 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 18 lutego 2009r. oraz rentę w wysokości 200 zł miesięcznie płatną począwszy od dnia 1 września 2007r.;</p> <p>- powodów <span class="anon-block">K. R.</span> i <span class="anon-block">A. R. (1)</span> solidarnie kwotę 20 101,38 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 18 lutego 2009r.</p> <p>Wyrok Sądu Okręgowego w Przemyślu został zaskarżony apelacją przez powoda <span class="anon-block">A. R. (1)</span>, przez pozwanego oraz zażaleniem w przedmiocie kosztów procesu przez powódki <span class="anon-block">K. R.</span> i <span class="anon-block">A. R. (2)</span>.</p> <p>Powód <span class="anon-block">A. R. (1)</span> zaskarżając wyrok Sądu Okręgowego w punkcie VII w części oddalającej powództwo o zadośćuczynienie w kwocie 200 000 zł i w Punkcie X w zakresie oddalającym żądanie powoda o zasądzenie od pozwanego całości kosztów procesu, zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:</p> <p>- naruszenie prawa materialnego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 23)">art. 23 k.c.</a> poprzez błędną wykąłdnię i przyjęcie przez sąd, że szczególna więź rodzinna łącząca rodziców z dzieckiem nie stanowi dobra osobistego podlegającego ochronie na podstawie przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeksu cywilnego</a>;</p> <p>- naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24)">art. 24 k.c.</a> poprzez ich nie zastosowanie jako podstawy dla zasądzenia na rzecz powoda zadośćuczynienia z tytułu krzywdy jakiej doznał powód na skutek śmierci syna.</p> <p>W konkluzji apelacji powód <span class="anon-block">A. R. (1)</span> domagał się zmiany zaskarżonego wyroku i poprzez zasądzenie na rzecz powoda dalszej kwoty 200 000 zł z odsetkami od dnia 18 lutego 2009r. oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 9200 zł tytułem kosztów procesu za I instancję oraz kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <p>Pozwany <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> zaskarżając wyrok w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w punktach od I do VII i IX do X sentencji zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:</p> <p>- naruszenie przepisów prawa procesowego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 11)">art. 11 k.p.c.</a> poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, które doprowadziło w konsekwencji do:</p> <p>a) przyjęcia, że w niniejszej sprawie wystąpił stan związania sądu cywilnego orzeczeniem sądu karnego skazującym pozwanego, pomimo, że skazanym w sprawie karnej była inna osoba niż pozwany;</p> <p>b) przyjęcie, że w niniejszej sprawie stan związania sądu cywilnego orzeczeniem sądu karnego dotyczy ustalenia nieistnienia wszelkich zabezpieczeń określonych <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021911596" title="Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy - Dz. U. z 2002 r. Nr 191, poz. 1596 ()">rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy</a>;</p> <p>- naruszenie prawa materialnego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 362)">art. 362 k.c.</a> przez jego niezastosowanie polegające na zaniechaniu obowiązku zmniejszenia świadczenia odszkodowawczego nałożonego na pozwanego w sytuacji gdy ustalony przez Sąd stan faktyczny dowodzi o przyczynieniu się zmarłego do powstania szkody;</p> <p>- naruszenia prawa materialnego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 1)">art. 446 § 1 k.c.</a> poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuzasadnionym uznaniu, że powodom należy się zwrot kosztów poniesionych w związku z pogrzebem w wysokości 20 101, 38 zł pomimo, że:</p> <p>- powód wskazał, że pobrał zasiłek pogrzebowy, którego kwota powinna zmniejszyć roszczenia powodów;</p> <p>- kwota 13 000 zł uiszczona przez powoda tytułem wykonania nagrobka dla zmarłego jest rażąco wygórowana w stosunku do przeciętnych kosztów nagrobków i nie przystaje do miejscowych zwyczajów;</p> <p>- naruszenie prawa materialnego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 2)">art. 446 § 2 k.c.</a> przez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu:</p> <p>a) w odniesieniu do osób <span class="anon-block">K. R.</span> i <span class="anon-block">A. R. (1)</span>, że ich potrzeby i możliwości majątkowe i możliwości zarobkowe pozwanego uzasadniają przyznanie rent w zasądzonej wysokości;</p> <p>b) w odniesieniu do powódki <span class="anon-block">A. R. (2)</span>, że należy ona jako małżonka zmarłego do grona osób względem których zmarłego obciążał ustawowy obowiązek alimentacyjny;</p> <p>c) w odniesieniu do powódki <span class="anon-block">A. R. (2)</span>, że zasadne jest przyznanie jej renty pomimo podjęcia przez nią pracy zarobkowej i osiąganie dochodów wyższych niż pomoc ze strony męża;</p> <p>d) renty zasądzone na rzecz powodów nie powinny zostać określone na czas określony poprzez podanie końcowej daty ich płatności;</p> <p>- naruszenie prawa materialnego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 3)">art. 446 § 3 k.c.</a> przez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie w odniesieniu do <span class="anon-block">A. R. (2)</span>, że śmierć jej męża skutkowała pogorszeniem jej sytuacji życiowej w znacznym stopniu;</p> <p>- naruszenie przepisów postępowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 278;art. 278 § 1;art. 278 § 286)">art. 278 § 1 i 286 k.p.c.</a> poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego pozwanego o powołanie innego biegłego lub powołanie instytutu naukowo badawczego w celu wydania opinii na temat spełnienia przez wózek widłowy wymogów bezpieczeństwa określonych rozporządzeniem Ministra Gospodarki a także prędkości wózka w momencie wypadku w sytuacji gdy wydana w sprawie opinia jest nierzetelna sprzeczna z istniejącymi poglądami naukowymi w szczególności naukowców z Politechniki <span class="anon-block"> (...)</span> oraz poprzez nie ustalenie zakresu przyczynienia się poszkodowanego do szkody;</p> <p>- naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 217;art. 217 § 1;art. 217 § 2)">art. 217 § 1 i 2 k.p.c.</a> poprzez nie uwzględnienie wniosków dowodowych o przeprowadzenie dowodu z opinii innego biegłego oraz dowodu z informacji ZUS o terminie uzyskania świadczenia emerytalnego przez powódkę oraz wysokości zarobków powódki w okresie jej życia zawodowego stanowiących podstawę wyliczenia jej przyszłej emerytury w sytuacji gdy okoliczności sporne nie zostały wyjaśnione a dowody powołane zostały przez pełnomocnika pozwanego bez zbędnej zwłoki;</p> <p>- naruszenie przepisów postepowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego z pominięciem jego istotnej części i naruszeniem zasad logicznego rozumowania;</p> <p>- naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 § 2 k.p.c.</a> poprzez odniesienie się do całości zgromadzonego materiału dowodowego;</p> <p>Sąd Apelacyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu apelacji pozwanego i powoda <span class="anon-block">A. R. (1)</span> oraz zażaleń powódek <span class="anon-block">A.</span> i <span class="anon-block">K. R.</span> wyrokiem z dnia 2 czerwca 2011r. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:</p> <p>- zasądził od pozwanego na rzecz powódki <span class="anon-block">A. R. (2)</span> kwotę 45 000 zł w miejsce kwoty 100 000 zł;</p> <p>- zasądził od pozwanego na rzecz powódki <span class="anon-block">K. R.</span> kwotę 27 000 zł w miejsce kwoty 50 000 zł;</p> <p>- zasądził od pozwanego na rzecz powoda <span class="anon-block">A. R. (1)</span> kwotę 117 000 zł w miejsce kwoty 50 000 zł;</p> <p>- zasądził od pozwanego solidarnie na rzecz powodów <span class="anon-block">K. R.</span> i <span class="anon-block">A. R. (1)</span> kwotę 18 091,24 zł;</p> <p>Oddalił dalej idące żądania pozwu i orzekło kosztach procesu i obowiązku poniesienia opłat i wydatków sądowych;</p> <p>Wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżyli skargą kasacyjną powodowie <span class="anon-block">A. R. (1)</span> i <span class="anon-block">A. R. (2)</span> oraz pozwany <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">S.</span>.</p> <p>W wyniku przyjęcia skarg kasacyjnych do rozpoznania Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 29 czerwca 2012r.:</p> <p>- uchylił zaskarżony wyrok w punkcie I w podpunktach 3, 4, 5, 6 oraz 7 w części dotyczącej powoda <span class="anon-block">A. R. (1)</span> punkcie II oddalającym apelację, punktach III i IV i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego;</p> <p>- odrzucił skargę kasacyjną strony pozwanej w części dotyczącej rozstrzygnięć zawartych w punkcie I podpunkt 1 i 2;</p> <p>W uzasadnieniu wyroku wskazał na niedopuszczalność skargi kasacyjnej strony pozwanej w części zaskarżającej wyrok w punkcie I podpunkt 1 i 2 ze względu na wartość przedmiotu zaskarżenia, która jest niższa od minimalnego progu określającego dopuszczalność skargi kasacyjnej.</p> <p>Natomiast wskazał na zasadność skargi kasacyjnej pozwanego co do podniesionego zarzuty naruszenia przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 11)">art. 11 k.p.c.</a> na skutek jego błędnej wykładni i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd Najwyższy nie podzielił oceny prawnej Sądu I instancji i Sądu odwoławczego co do tego, że wyrok w sprawie karnej, skazujący dyrektora oddziału pozwanej spółki, w sposób wiążący przesądził o przypisaniu stronie pozwanej odpowiedzialności za skutki zdarzenia w którym śmierć poniósł poszkodowany. Wskazał, że nie można zgodzić się z poglądem Sądów orzekających w sprawie, że z uwagi na treść wyroku karnego pozwany nie mógł ekskulpować się z odpowiedzialności za skutki wynikające ze zdarzenia, w szczególności udowodnić, że szkoda nastąpiła z wyłącznej winy poszkodowanego. Bowiem oskarżonym w sprawie nie była pozwana spółka, ale dyrektor oddziału, a więc osoba nie będąca nawet piastunem organu pozwanej spółki. W konsekwencji do pozwanej spółki nie będzie miał zastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 11;art. 11 zd. 2)">art. 11 zdanie drugie k.p.c.</a>. Powyższa ocena według Sądu Najwyższego przesądza o tym, że pozwana może powoływać się w postępowaniu cywilnym na wszelkie okoliczności wyłączające lub ograniczające jej odpowiedzialność cywilną, z wyjątkiem jedynie tych, które stanowią przedmiot wiążących dla sądu cywilnego ustaleń wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa, co należy rozumieć w ten sposób, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (zd. 2;art. 11)">zdanie drugie art. 11 k.p.c.</a> wyraża tylko to, że osoba ponosząca odpowiedzialność cywilną za cudze czyny może, bez podważania ustaleń co do popełnienia przestępstwa zawartych w prawomocnym wyroku skazującym, bronić się wszelkimi zarzutami przysługującymi jej z mocy przepisów prawa cywilnego.</p> <p>Sąd Najwyższy wskazał też na konieczność przy ponownym rozpoznaniu sprawy na stanowcze wskazanie przepisu materialno prawnego mającego stanowić podstawę prawną odpowiedzialności cywilnej strony pozwanej.</p> <p>Wskazał też, na zasadność zarzutu skargi kasacyjnej pozwanej naruszenia przez Sąd odwoławczy przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 § 2 k.p.c.</a> w postaci wystąpienia sprzeczności w uzasadnieniu wyroku w kwestii oceny adekwatności i przyczyny sprawczej wyrządzenia szkody, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.</p> <p>Oceniając trafności zarzutu zawartego w skardze kasacyjnej pozwanej niewłaściwego zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 435)">art. 435 k.c.</a> Sąd Najwyższy wskazał, że ostateczne przesądzenie tej kwestii uzależnione jest od uprzedniego, stanowczego wskazania w uzasadnieniu wyroku, czy Sąd Apelacyjny zastosował jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 435)">art. 435</a> czy też 416 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> Wskazał , że bez względu na przyjętą przez Sąd zasadę odpowiedzialności pozwany nie jest pozbawiony możliwości wykazywania okoliczności ograniczających czy zwalniających go z odpowiedzialności cywilnej, z wyłączeniem jedynie tych okoliczności które są przedmiotem wiążących ustaleń co do popełnienia przestępstwa zawartych w prawomocnym wyroku wydanym w postępowaniu karnym. Wskazał też na przedwczesność zarzutów naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 362;art. 448)">art. 362 oraz 448 k.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24)">art. 24 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 2;art. 446 § 3)">446 § 2 i 3 k.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 32)">art. 32Konstytucji R.P.</a> Sąd Najwyższy ocenił, że dopiero po przesądzeniu zasady odpowiedzialności pozwanego będzie zachodziła potrzeba oceny przyczynienia się poszkodowanego do powstania lub zwiększenia szkody, a także ocena właściwej materialnoprawnej podstawy dochodzenia roszczenia o zadośćuczynienie.</p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Rzeszowie po ponownym rozpoznaniu sprawy na skutek apelacji wniesionych przez powoda <span class="anon-block">A. R. (1)</span> oraz przez stronę pozwaną zważył, co następuje:</em> </strong> </p> <p>W pierwszej kolejności Sąd Apelacyjny zauważa, że sprawa która jest przedmiotem rozpoznania jest sprawą z zakresu prawa pracy w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 459)">art. 459 k.p.c.</a> jako dotycząca roszczeń osób poszkodowanych w wyniku śmierci pracownika na skutek wypadku przy pracy.</p> <p>Rozstrzygając ponownie sprawę w postępowaniu apelacyjnym należało mieć na uwadze, że na skutek rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego zawartego w punkcie II sentencji doszło do uprawomocnienia się rozstrzygnięć Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie zawartych w wyroku z dnia 2 czerwca 2011r. sygnatura akt I ACa 469/10 w punkcie I ustęp 1 i 2 sentencji tego wyroku. Wskazane rozstrzygnięcia jako prawomocne niezależnie od wyników toczącego się postępowania muszą pozostać poza kognicją sądu rozpoznającego niniejsza sprawę, zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 365;art. 365 § 1)">art. 365 § 1 k.p.c.</a> ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2010r. sygnatura akt II UK 107/10 LEX nr 737387). Orzeczenie rozstrzygające sprawę co do istoty na skutek uzyskanej prawomocności posiada moc wiążąca jak każde orzeczenie nie merytoryczne, ale ponadto jest wyposażone w powagę rzeczy osądzonej. Powaga rzeczy osądzonej wyraża się także w państwowoprawnych skutkach orzeczenia, powoduje mianowicie stan pewności i bezsporności prawnej w stosunku do przedmiotu sporu, określany mianem działania ustalającego prawo. Sąd Apelacyjny podzielając pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 października 2008r. w sprawie sygnatura akt III CSK 143/08 co do tego, że: „Współuczestnictwo powodów dochodzących od pozwanego odszkodowania z tytułu znacznego pogorszenia sytuacji życiowej w następstwie śmierci męża i ojca jest współuczestnictwem formalnym (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 72;art. 72 § 1;art. 72 § 1 pkt. 2)">art. 72 § 1 pkt 2 k.p.c.</a>). ocenił, że zbędne było rozważanie przez Sąd Apelacyjny możliwości zastosowania w niniejszej sprawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 363;art. 363 § 3)">art. 363 § 3 k.p.c.</a>, który to przepis odnosi się do współuczestnictwa materialnego.</p> <p>Przystępując do rozważań dotyczących zarzutów zawartych w apelacji powoda <span class="anon-block">A. R. (1)</span> i pozwanego Sąd Apelacyjny miał na uwadze, że przepis art. 398 ^{<!-- -->2}ͦ° obliguje Sąd II instancji do zastosowania się do wykładni prawa dokonanej przez Sąd Najwyższy w niniejszej sprawie, zawartej w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 czerwca 2012r. sygnatura akt I CSK 545/11.</p> <p>Skutkiem tego przy ponownym rozpoznaniu sprawy sądy obu instancji są związane w zakresie dokonanej przez Sąd Najwyższy oceny co do tego, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (zd. 2)">zdanie drugie</a> art.. 11 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">k.p.c.</a> wyraża tylko to, że osoba ponosząca odpowiedzialność cywilną za cudze czyny może, bez ustalania ustaleń co do popełnienia przestępstwa zawartych w prawomocnym wyroku skazującym bronić się wszelkimi zarzutami przysługującymi jej z mocy przepisów prawa cywilnego. Tym samym Sąd Najwyższy nie podzielił oceny prawnej Sądu I instancji i Sądu odwoławczego co do tego, że wyrok w sprawie karnej, skazujący dyrektora oddziału pozwanej spółki, w sposób wiążący przesądził o przypisaniu stronie pozwanej odpowiedzialności za skutki zdarzenia w którym śmierć poniósł poszkodowany. Wskazał, że nie można zgodzić się z poglądem Sądów orzekających w sprawie, że z uwagi na treść wyroku karnego pozwany nie mógł ekskulpować się z odpowiedzialności za skutki wynikające ze zdarzenia, w szczególności udowodnić, że szkoda nastąpiła z wyłącznej winy poszkodowanego. Konsekwencją błędnej oceny przez Sąd I instancji, że wobec związania treścią wyroku karnego pozwany nie może ekskulpować się z odpowiedzialności wobec powodów jak też nie może podnosić okoliczności mających wpływ na ograniczenie odpowiedzialności pozwanego, doszło do nierozpoznania istoty sprawy w omawianym zakresie.</p> <p>W wyroku z dnia 2 czerwca 2011r. Sąd Apelacyjny zwrócił uwagę na okoliczność, że przy rozpoznawaniu sprawy uszło uwadze Sądowi I instancji, że odpowiedzialność pozwanego powinna opierać się o przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 435;art. 435 § 1)">art. 435 § 1 k.c.</a>, a nie jak przyjął Sąd Okręgowy na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 416)">art. 416 k.c.</a> </p> <p>Sąd Apelacyjny w składzie ponownie rozpoznającym apelacje stron podziela to stanowisko i wyraża stanowcze przekonanie, że biorąc pod uwagę wskazane niżej okoliczności faktyczne sprawy, należało przyjąć <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 435;art. 435 § 1)">art. 435 § 1 k.c.</a> jako podstawę odpowiedzialności cywilnej pozwanego. Jak wynika z przeprowadzonych dowodów oddział pozwanej spółki znajdujący się w <span class="anon-block">J.</span> stanowi zorganizowane przedsiębiorstwo, funkcjonowanie którego uzależnione jest w znacznej części od wykorzystania sił przyrody przetwarzanych przy użyciu wielu urządzeń napędzanych energią elektryczną, gazem, materiałami ropopochodnymi. Zdarzenie które miało miejsce w dniu 1 września 2007r. pozostaje w funkcjonalnym związku z działalnością przedsiębiorstwa. Miało miejsce na jego terenie, z udziałem pracownika przedsiębiorstwa, a istotną rolę w przebiegu zdarzenia odegrało wykorzystanie przez pracownika sprzętu mechanicznego przedsiębiorstwa wykorzystywanego standartowo do realizowania zadań pracowniczych przez poszkodowanego. Związek przyczynowy pomiędzy ruchem przedsiębiorstwa a szkodą występuje na gruncie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 435;art. 435 § 1)">art. 435 § 1 k.c.</a> wtedy, gdy uszczerbek nastąpił w wyniku zdarzenia funkcjonalnie powiązanego z działalnością przedsiębiorstwa ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 kwietnia 2011r.w sprawie sygn. akt II PK 233/10 LEX nr 898416, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 maja 2010r. sygn. akt II PZP 4/10 LEX nr 602259, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2004r. sygn. akt II CK 397/02). Przytoczona argumentacja przemawia za oceną potwierdzającą trafność stanowiska Sądu Apelacyjnego o zastosowaniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 435;art. 435 § 1)">art. 435 §1 k.c.</a> jako podstawy odpowiedzialności. Ponieważ jednak tej zaostrzonej, bo opierającej się o zasadę ryzyka odpowiedzialności nie można domniemywać (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2009r. sygn. akt V CSK 352/08 LEX nr 515424) ciężar dowodu tego faktu spoczywa zgodnie z ogólnymi zasadami (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a>) na poszkodowanych, którzy z faktu tego wywodzą skutki prawne. Należy jednak przypomnieć, że przy rozpoznaniu sprawy Sąd jest związany okolicznościami faktycznymi wskazanymi na uzasadnienie żądania a nie wskazaną podstawa prawną, natomiast jest zobowiązany do subsumcji tych okoliczności do właściwej podstawy prawnej, którą powinien wskazać w oparciu o samodzielną ocenę.</p> <p>W omówionej sytuacji procesowej jaka zaistniała na skutek ponownego rozpoznania sprawy w postępowaniu apelacyjnym, wobec stwierdzenia przez Sąd Apelacyjny nierozpoznania przez Sąd I instancji istoty sprawy ( na skutek błędnego zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 11)">art. 11 k.p.c.</a>) zachodziła konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 k.p.c.</a> </p> <p>Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez właściwy dla spraw z zakresu prawa pracy Sąd Pracy, we właściwym trybie wynikającym z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 459)">art. 459 i nast. k.p.c.</a> zachodzić będzie konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego przede wszystkim o wnioskowane przez pozwanego dowody wskazujące na wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności pozwanego. Na tę okoliczność pozwany wnioskował dowód z opinii biegłego z zakresu bezpieczeństwa pracy, który jako specjalista w tym zakresie winien wypowiedzieć się co do przyczyn zaistnienia wypadku z uwzględnieniem sposobu zachowania się samego bezpośrednio poszkodowanego wypadkiem, odnosząc sposób postępowania poszkodowanego do obowiązujących norm i przepisów z zakresu bezpieczeństwa pracy. Wydana w sprawie opinia pochodziła od biegłego z zakresu bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Tymczasem z okoliczności sprawy nie wynika aby zdarzenie miało miejsce na drodze publicznej oraz aby było związane z ruchem pojazdu mechanicznego w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970980602" title="Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - Dz. U. z 1997 r. Nr 98, poz. 602 ()">ustawy Prawo o ruchu drogowym</a>. Nie jest też wiadome czy biegły który wydał opinię posiada wiadomości z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. Niniejsze orzeczenie nie przesądzą o ostatecznym wyniku sprawy i zasadności żądań powodów ( poza zakresem który został już prawomocnie rozstrzygnięty), bowiem ocena żądań powodów możliwa będzie dopiero po uzupełnieniu postępowania dowodowego, poczynienia nowych ustaleń faktycznych i dokonania oceny żądania powodów i zarzutów pozwanego na właściwie zastosowanej podstawie prawnej.</p> <p>Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji.</p> <p>O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 2)">art. 108 § 2 k.p.c.</a> </p> </div>