III AUa 587/12

<p>Sygn. akt III AUa 587/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 13 grudnia 2012 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Katowicach</strong> III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="167"/> <col width="498"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący</p> </td> <td> <p>SSA Marek Żurecki (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie</p> </td> <td> <p>SSA Irena Goik</p> <p>SSA Jolanta Pietrzak</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant</p> </td> <td> <p>Beata Gandyk</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2012r. w Katowicach</p> <p>sprawy z odwołania <span class="anon-block">W. K.</span> (<span class="anon-block">W. K.</span> )</p> <p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">R.</span> </p> <p>o wysokość emerytury, odsetki i o wartość kapitału początkowego</p> <p>na skutek apelacji ubezpieczonego <span class="anon-block">W. K.</span> oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">R.</span> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach Ośrodka Zamiejscowego w Rybniku z dnia 25 stycznia 2012r. sygn. akt IX U 1582/11</p> <p>1.  <strong> <!-- -->z apelacji organu rentowego zmienia zaskarżony wyrok w pkt 1 i 3 i oddala odwołanie, </strong> </p> <p>2.  <strong> <!-- -->oddala apelację ubezpieczonego. </strong> </p> <p>/-/SSA J. Pietrzak /-/SSA M. Żurecki /-/SSA I. Goik </p> <p>Sędzia Przewodniczący Sędzia</p> <p>Sygn. akt III AUa 587/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach Ośrodek Zamiejscowy z Rybniku wyrokiem z dnia 25 stycznia 2012 roku zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w <span class="anon-block">R.</span> z dnia 22 listopada 2011 roku odmawiającą <span class="anon-block">W. K.</span> wypłaty odsetek ustawowych z tytułu opóźnienia w wypłacie emerytury przyznanej wyrokiem Sądu z dnia 28 czerwca 2011 roku w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu prawo do odsetek ustawowych od dnia 28 lipca 2011 roku do dnia wypłaty świadczenia (pkt 1 wyroku).</p> <p>W punkcie 2 wyroku Sąd oddalił odwołanie ubezpieczonego w pozostałej części.</p> <p>W punkcie 3 wyroku Sąd zasądził od organu rentowego na rzecz ubezpieczonego kwotę <br/>60 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.</p> <p>Uzasadniając rozstrzygnięcie zawarte w pkt 1 wyroku Sąd stwierdził, że ubezpieczony nabył prawo do emerytury od dnia 1 kwietnia 2009 roku na podstawie wyroku Sądu Okręgowego <br/>w Gliwicach z dnia 28.06.2011 roku sygn. IX U 424/11 zmieniającego decyzję odmowną <br/>z dnia 2.07.2009 roku. Sąd uznał, że ostatnią okolicznością niezbędną do wydania decyzji emerytalnej był powyższy wyrok. W związku z tym organ rentowy zgodnie z art.118 ust.1 <br/>i 1a ustawy z dnia 17.12.1998 roku o emeryturach i rentach z FUS był zobowiązany do wydania decyzji w ciągu 30 dni od daty wyroku, tj. do dnia 28.07.2011 roku, a skoro decyzja wykonująca wyrok została wydana w dniu 17.08.2011 roku to ubezpieczony ma prawo do odsetek z tytułu opóźnienia w wypłacie świadczenia od wskazanej daty na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 85;art. 85 ust. 1)">art.85 ust.1 ustawy z dnia 13.10.1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych</a>.</p> <p>W uzasadnieniu rozstrzygnięcia oddalającego odwołanie w pozostałej części Sąd podał, <br/>że organ rentowy decyzją z dnia 28.07.2011 roku (zmienioną decyzją z dnia 4.10.2011 roku) ustalił ponownie wartość kapitału początkowego dla ubezpieczonego na kwotę <br/>172.558 złotych po przyjęciu 330 miesięcy składkowych na dzień 1.01.1999 roku i po ustaleniu wskaźnika wysokości podstawy kapitału 125,12% według podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 20 lat kalendarzowych 1974-1998 zaś kolejną decyzją <br/>z dnia 21.10.2011 roku organ rentowy przeliczył wartość kapitału początkowego zgodnie <br/>z art.185 ustawy o emeryturach i rentach poprzez doliczenie do 330 miesięcy składkowych <br/>59 miesięcy, tj. okresu równego różnicy między wiekiem emerytalnym 65 lat a faktycznym wiekiem przejścia ubezpieczonego na emeryturę. Wartość kapitału w związku z tym wyniosła 192.959 złotych.</p> <p>Sąd potwierdził prawidłowość powyższych decyzji kapitałowych nie uzasadniając bliżej swego stanowiska.</p> <p>Sąd skupił rozważania na zarzutach odwołania skarżącego dotyczących decyzji organu rentowego z dnia 17.08.2011 roku, ustalającej wysokość emerytury ubezpieczonego na podstawie art.183 ust.1 ustawy o emeryturach i rentach wynoszącej 80% emerytury obliczonej na podstawie art.53 i 20% emerytury obliczonej na podstawie art.26 ustawy oraz na decyzji z dnia 21.10.2011 roku, przeliczającej wysokość emerytury od dnia 1.09.2011 roku po przyjęciu w części emerytury obliczonej na podstawie art.53 ustawy 36 lat, <br/>5 miesięcy i 27 dni (437 miesięcy) okresów składkowych, wskaźnika wysokości podstawy wymiaru świadczenia 158,80% obliczonego według wynagrodzeń z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu, tj. lat 1974-2001 oraz kwoty bazowej obowiązującej w kwietniu 2009 roku.</p> <p>Sąd nie znalazł podstaw dla uwzględnienia odwołania w części, w której ubezpieczony domagał się zastosowania do wyliczenia emerytury kwoty bazowej obowiązującej w czerwcu 2011 roku oraz zastosowania do obliczeń przeliczników pracy górniczej.</p> <p>Sąd stwierdził, że organ rentowy zastosował kwotę bazową właściwą dla daty złożenia wniosku o emeryturę i powstania prawa do tego świadczenia a z uwagi na to, że ubezpieczony udowodnił okresy pracy górniczej - mieszanej (częściowo wykonywanej na powierzchni i pod ziemią) brak jest podstaw dla zastosowania przy obliczeniu emerytury przeliczników pracy górniczej z art.52 ustawy o emeryturach i rentach, który nie przewiduje przelicznika 1,4 stosowanego do pracy górniczej „mieszanej”.</p> <p>Wyrok został zaskarżony apelacjami obu stron.</p> <p>Organ rentowy zaskarżył wyrok w części dotyczącej rozstrzygnięcia o odsetkach, <br/>tj. w zakresie objętym decyzją z dnia 21 listopada 2011 roku zarzucając wyrokowi <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19990120104" title="Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 1 lutego 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad wypłacania odsetek za opóźnienie w ustaleniu lub wypłacie świadczeń z ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1999 r. Nr 12, poz. 104 (§ 4 ust. 2 pkt. 1)">pkt 1</a> naruszenie art.118 ust.1 i 1a ustawy o emeryturach i rentach z FUS i przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19990120104" title="Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 1 lutego 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad wypłacania odsetek za opóźnienie w ustaleniu lub wypłacie świadczeń z ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1999 r. Nr 12, poz. 104 (§ 4;§ 4 ust. 2;§ 4 ust. 2 pkt. 1)">§ 4 ust.2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 1.02.1999 roku w sprawie szczegółowych zasad wypłacania odsetek za opóźnienie w ustaleniu lub wypłacie świadczeń <br/>z ubezpieczeń społecznych</a> poprzez błędne przyjęcie, że dzień doręczenia wyroku Sądu z dnia 28.06.2011 roku nie był dniem wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji oraz naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 85)">art.85 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a> poprzez jego zastosowanie i zasądzenie odsetek.</p> <p>Wskazując na powyższe zarzuty organ rentowy wnosił o zmianę wyroku i oddalenie odwołania lub o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.</p> <p>W uzasadnieniu apelacji organ rentowy podniósł, że nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji w toku postępowania przed organem rentowym, bowiem dopiero po rozstrzygnięciu przed sądem ubezpieczony w drodze dowodów z zeznań świadków wykazał przesłankę 15 letniego stażu pracy w szczególnych warunkach. W związku z tym zgodnie z art.118 ust.1a ustawy o emeryturach i rentach za ostatnią okoliczność niezbędną do wydania decyzji należy uważać dzień wpływu do organu rentowego prawomocnego wyroku Sądu z dnia 28.06.2011 roku, który uprawomocnił się 27.07.2011 roku. Skoro decyzja emerytalna została wydana 17.08.2011 roku, tj. w ciągu <br/>30 dni od daty uprawomocnienia się wyroku, odsetki z tytułu opóźnienia w wypłacie świadczenia nie są należne ubezpieczonemu.</p> <p>Ubezpieczony w swojej apelacji natomiast zaskarżył wyrok w całości żądając uchylenia wszystkich decyzji organu rentowego lub uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.</p> <p>W treści apelacji ubezpieczony zarzucił błąd w ustaleniu Sądu, że brak jest podstaw dla obliczenia jego emerytury bez zastosowania przelicznika pracy górniczej 1,5, gdyż ubezpieczony wykonywał taką pracę stale i w pełnym wymiarze czasu pod ziemią, czego Sąd nie ustalił pomijając dokładną analizę przebiegu zatrudnienia w górnictwie.</p> <p>Ponadto skarżący żądał zastosowania do wyliczenia emerytury kwoty bazowej z czerwca 2011 roku, jako o wiele korzystniejszej ze względu na zasady sprawiedliwości społecznej. Apelujący podnosił, że przyznanie prawa do odsetek dopiero od 28.07.2011 roku jest krzywdzące, gdyż swoim postępowaniem nie spowodował tak znacznego opóźnienia <br/>w ustaleniu prawa do emerytury. W związku z tym żądał odsetek od dnia 1.04.2009 roku. Twierdził również, że wysokość emerytury została ustalona niezgodnie z art.183 ust.1 ustawy o emeryturach i rentach, albowiem Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał na przepis art.183 ust.3 ustawy jako podstawę obliczenia świadczenia.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny uwzględnił apelację organu rentowego.</strong> </p> <p>Analizując przebieg postępowania odwoławczego od decyzji organu rentowego z dnia 2.07.2009 roku odmawiającej ubezpieczonemu prawa do emerytury na podstawie art.184 <br/>w zw. z art.32 ustawy o emeryturach i rentach, zakończonego wyrokiem Sądu z dnia 28.06.2011 roku należy stwierdzić, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania w/wym. decyzji, którą było wykazanie przesłanki posiadania co najmniej 15 letniego okresu pracy w szczególnych warunkach do dnia 1.01.1999 roku.</p> <p>Ubezpieczony bowiem składając wniosek o emeryturę w 2009 roku nie wykazał stosownymi świadectwami wykonywania pracy w szczególnych warunkach spornych <br/>w sprawie okresów zatrudnienia w latach 1967-1973 (<span class="anon-block"> (...)</span>) i od 1967-1973 (<span class="anon-block">(...)</span>) udowadniając charakter pracy w tych okresach dowodami z zeznań świadków i zgromadzoną w toku postępowania sądowego dokumentacją pracowniczą. W tym stanie rzeczy trudno przypisać organowi rentowemu odpowiedzialność za nieustalenie powyższej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji emerytalnej w toku postępowania przed tym organem - <br/>co trafnie ustalił Sąd Okręgowy odmawiając ubezpieczonemu prawa do odsetek ustawowych od dnia 1.04.2009 roku.</p> <p>Nieprawidłowo jednak Sąd uznał, że odsetki także są należne od dnia 28.07.2011 roku.</p> <p>Słusznie podnosi apelujący organ rentowy, że zgodnie z art.118 ust.1a ustawy o emeryturach <br/>i rentach pozostawałby w zwłoce w wypłacie świadczenia jeśli decyzja przyznająca świadczenie na podstawie wyroku z dnia 28.06.2011 roku nie zostałaby wydana w ciągu <br/>30 dni od dnia wpływu do organu rentowego prawomocnego wyroku.</p> <p>Wyrok z dnia 28.06.2011 roku uprawomocnił się w ciągu 14 dni od doręczenia organowi rentowemu jego uzasadnienia, które nastąpiło 11.07.2011 roku.</p> <p>W związku z tym wyrok uprawomocnił się z dniem 25.07.2011 roku.</p> <p>Decyzja przyznająca emeryturę została wydana 17.08.2011 roku, tj. w ciągu 30 dni od prawomocności orzeczenia sądu. W związku z tym ubezpieczony nie ma prawa do odsetek określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 85;art. 85 ust. 1)">art.85 ust.1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a>.</p> <p>Tym samym nawiązując do powyższych rozważań apelację ubezpieczonego w części żądania odsetek od dnia 1.04.2009 roku należało uznać za bezzasadną.</p> <p>Bezzasadne są również pozostałe zarzuty apelacji ubezpieczonego dotyczące sposobu ustalenia wysokości jego emerytury na podstawie art.183 ust.1 ustawy o emeryturach <br/>i rentach w części wynoszącej 80% emerytury obliczonej na podstawie art.53 ustawy, <br/>tj. przyjętej do wyliczenia tej części świadczenia kwoty bazowej oraz obliczenia świadczenia z pominięciem przeliczników pracy górniczej, o których mowa w art.52 ustawy.</p> <p>Sąd Okręgowy odwołując się do wskazanego w swym uzasadnieniu orzecznictwa Sądu Najwyższego prawidłowo stwierdził, że do obliczenia wysokości podstawy wymiaru emerytury zgodnie z zasadami określonymi w art.15 ustawy o emeryturach i rentach znajduje zastosowanie kwota bazowa z chwili złożenia wniosku o świadczenie i powstania prawa do świadczenia nie zaś z chwili ustalenia prawa orzeczeniem organu odwoławczego.</p> <p>Odnośnie zastosowania do wyliczeń przeliczników pracy górniczej Sąd Apelacyjny prezentuje pogląd, że przeliczniki takie nie mogą być uwzględnione w przypadku ubezpieczonych, którzy nabyli prawo do emerytury określonej w art.184 ustawy.</p> <p>Będące przedmiotem sporu przeliczniki 1,5, 1,8 należne za każdy rok pracy górniczej - stosowane przy ustalaniu wysokości emerytur innych niż górnicze emerytury, zostały przewidziane w art.52 ustawy w rozdziale 4 działu II ustawy zatytułowanym: „ustalanie wysokości emerytury o których mowa w art.27 do 50e”. Ubezpieczony nabył natomiast prawo do emerytury nie na podstawie wskazanych przepisów - dotyczących kategorii ubezpieczonych urodzonych po 31.12.1948 roku którzy jednak warunki do nabycia świadczeń spełnili do 31.12.2008 roku.</p> <p>Wobec uznania bezzasadności zarzutów apelacji ubezpieczonego należało orzec o jej oddaleniu jak w pkt 2 wyroku na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art.385 k.p.c.</a> </p> <p>/-/SSA J. Pietrzak /-/SSA M. Żurecki /-/SSA I. Goik </p> <p>Sędzia Przewodniczący Sędzia</p> <p>JM</p> </div>