IV U 916/12

Sądy powszechne2012-12-18

Sygnatura

IV U 916/12

Data orzeczenia

2012-12-18

Rodzaj

SENTENCE

Sędziowie

Dariusz Płaczek (PRESIDING_JUDGE)

Podstawa prawna

art. 139 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 ze zm.)

Treść orzeczenia

Sygn. akt IV U 916/12 <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> Dnia 18 grudnia 2012 roku Sąd Okręgowy - Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Tarnowie w składzie: <table> <colgroup> <col width="170"/> <col width="572"/> </colgroup> <tr> <td> Przewodniczący: </td> <td> SSO Dariusz Płaczek </td> </tr> <tr> <td> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td> Protokolant: </td> <td> st. sekr. sąd. Patrycja Czarnik </td> </tr> </table> po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2012 roku w Tarnowie na rozprawie odwołania H. G. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. z dnia 25 czerwca 2012 roku nr (...) w sprawie H. G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. o wysokość świadczenia zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ustala, iż potrącona z emerytury kwota stanowiąca opłatę za pobyt odwołującej w zakładzie opiekuńczo - leczniczym wynosi 1031,36 zł netto (słownie: tysiąc trzydzieści jeden złotych 36/100). Sygn. akt IV U 916/12 </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 18 grudnia 2012 r. Decyzją z dnia 25.06.2012 r., nr (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. , na podstawie przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 ()">ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 13.06.2012 r., wstrzymał wypłatę H. G. dodatku pielęgnacyjnego od dnia 01.07.2012 r. z uwagi na pobyt wnioskodawczyni w zakładzie opiekuńczo- leczniczym. Jednocześnie, decyzją tą, w oparciu o przepis art. 140 ust. 4 pkt 3 tej ustawy zmniejszył od dnia 01.07.2012 r. wysokość przysługującej wnioskodawczyni emerytury w wysokości 1.767,44 zł brutto (1.473,37 zł netto) o kwotę 1.148,83 zł z tytułu odpłatności za pobyt w zakładzie opiekuńczo - leczniczym, tj. do wysokości 65% miesięcznego świadczenia. Od decyzji tej w części zmniejszającej wysokość należnej emerytury odwołała się H. G. , domagając się jej zmiany i ustalenia, że potrącona z emerytury kwota stanowiąca opłatę za pobyt w zakładzie opiekuńczo - leczniczym wynosi 1.031,36 zł. W uzasadnieniu odwołująca wskazała, że przy przyjęciu do Oddziału Opiekuńczo- Leczniczego Szpitala (...) w B. podpisała zgodę na potrącenie 70% emerytury. Według wyliczeń księgowości szpitala należność na rzecz Oddziału Opiekuńczo- Leczniczego powinna wynosić 1.031,36 zł, tj. 70% z kwoty emerytury pomniejszonej o podatek i składkę zdrowotną. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu podniósł, że ze świadczeń pieniężnych określonych w ustawie z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS podlegają potrąceniu między innymi należności z tytułu odpłatności za pobyt osób uprawnionych do świadczeń w domach pomocy społecznej, zakładach opiekuńczo- leczniczych lub zakładach pielęgnacyjno- opiekuńczych- na wniosek dyrektorów tych placówek. W ocenie organu rentowego, potrąceń tych należy dokonywać ze świadczenia emerytalnego w wysokości 65%, bowiem nakaz taki wynika wprost z art. 140 ust. 4 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, której przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że w sytuacjach w nich wskazanych, muszą być one stosowane. Sąd ustalił następujący stan faktyczny sprawy: Od 01.10.1981 r. odwołująca H. G. uprawniona była do renty inwalidzkiej trzeciej grupy inwalidów, a następnie do emerytury. dowód: <dl> <dt>-</dt> <dd> decyzje ZUS- akta ZUS, </dd> </dl> W wyniku badania lekarskiego przeprowadzonego w dniu 23.05.1989 r. przez Obwodową Komisję Lekarską do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia odwołująca zaliczona została do pierwszej grupy inwalidów. W związku z tym, przyznany jej został dodatek pielęgnacyjny od 01.02.1989 r. dowód: <dl> <dt>-</dt> <dd> decyzja ZUS z dnia 12.06.1989 r.- k. 67 akt ZUS, </dd> </dl> W dniu 01.06.2012 r. odwołująca przyjęta została do Oddziału Opiekuńczo- Leczniczego Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w B. Szpital (...) w B.. Przy przyjęciu ustalono miesięczną opłatę za pobyt w tym Zakładzie na kwotę 1.031,36 zł, stanowiącą 70% kwoty netto miesięcznego dochodu, który wynosi 1.473,37 zł. Odwołująca wyraziła zgodę na potrącenie z należnej jej emerytury takiej kwoty, tj. 70% wysokości miesięcznego dochodu w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). dowód: <dl> <dt>-</dt> <dd> informacja w sprawie odpłatności za pobyt w Oddziale Opiekuńczo- Leczniczym z dnia 01.06.2012 r.- k. 111 akt ZUS, </dd> <dt>-</dt> <dd> oświadczenie z dnia 20.04.2012 r.- k. 113 akt ZUS, </dd> </dl> W piśmie z dnia 8 czerwca 2012 r. Dyrekcja Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w B. poinformowała (...) Oddział w K. o przyjęciu odwołującej do Zakładu Opiekuńczo- Leczniczego z dniem 01.06.2012 r. oraz wysokości miesięcznej opłaty za pobyt w tym Zakładzie w wysokości 1.031,36 zł, stanowiącej 70% kwoty netto miesięcznego dochodu, który wynosi 1.473,37 zł, z prośbą o przesłanie na podane konto bankowe wymienionej wyżej kwoty. dowód: <dl> <dt>-</dt> <dd> pismo z dnia 08.06.2012 r.- k. 110 akt ZUS, </dd> </dl> Stan faktyczny w niniejszej sprawie Sąd ustalił w oparciu o dokumenty. Sąd pozytywie ocenił dowody z dokumentów, których autentyczność oraz wiarygodność, jak również poprawność materialna i formalna nie budziły wątpliwości, zaś ich treść i forma nie były kwestionowane przez strony postępowania. Brak było zatem jakichkolwiek podstaw, także takich, jakie należałoby uwzględnić z urzędu, aby dokumentom tym odmówić właściwego im znaczenia dowodowego. Dokumenty urzędowe stanowiły zatem dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 244)">art. 244 k.p.c.</a>), zaś dokumenty prywatne dowód tego, że osoba która je podpisała złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 245)">art. 245 k.p.c.</a>). Sąd Okręgowy rozważył, co następuje: Odwołanie od zaskarżonej decyzji ZUS Oddział w T. z dnia 25.06.2012 r. w części zmniejszającej wysokość należnej odwołującej H. G. emerytury, w świetle ustalonego stanu faktycznego i obowiązujących przepisów prawa, zasługiwało na uwzględnienie. Przedmiotem niniejszego postępowania było zweryfikowanie określonej w zaskarżonej decyzji wysokości kwoty potrącenia z emerytury za pobyt odwołującej H. G. w zakładzie opiekuńczo – leczniczym. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 139;art. 139 ust. 1;art. 139 ust. 1 pkt. 10)">art. 139 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), ze świadczeń pieniężnych określonych w ustawie- po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki i innych należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych- podlegają potrąceniu należności z tytułu odpłatności za pobyt osób uprawnionych do świadczeń w domach pomocy społecznej, zakładach opiekuńczo- leczniczych lub zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych- na wniosek dyrektorów tych placówek. Stosownie zaś do treści art. 140 ust. 4 pkt 3 tej ustawy, potrącenia nie mogą przekraczać 65% miesięcznego świadczenia- jeżeli potrąceniu podlegają należności, o których mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 139;art. 139 ust. 1;art. 139 ust. 1 pkt. 10)">art. 139 ust. 1 pkt 10</a>. Jak wskazał jednak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 07.03.2012 r., II BU 3/11 (LEX nr 1212056), opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są ustalane wyłącznie w oparciu o przepisy ustawy z 1990 r. o pomocy społecznej, a nie ustawy emerytalno - rentowej. Artykuł 140 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie ma tu więc zastosowania. W uzasadnieniu tego orzeczenia, powołując się na brzmienie art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy z 1990 r. o pomocy społecznej, zgodnie z którym mieszkańcy domu pomocy społecznej są zobowiązani do ponoszenia odpłatności w wysokości nie większej niż 70% dochodu osiąganego przez mieszkańca domu, Sąd Najwyższy wskazał, że przepisy art. 139 ust. 1 pkt 10 i art. 140 ust. 7 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS określają wyłącznie kolejność i maksymalną wysokość potrąceń ustalonej przez <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19900870506" title="Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej - Dz. U. z 1990 r. Nr 87, poz. 506 ()">ustawę o pomocy społecznej</a> odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Inne rozumienie i zastosowanie wskazanych przepisów prawa materialnego narusza zasadę lex specialis derogat legi generali poprzez pominięcie obowiązującego przepisu art. 61 ust. 2 pkt 1 rangi ustawowej regulującego kwestie ustalania wysokości opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Podkreślił też, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19900870506" title="Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej - Dz. U. z 1990 r. Nr 87, poz. 506 ()">ustawa o pomocy społecznej</a> definiuje pojęcie dochodu w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19900870506" title="Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej - Dz. U. z 1990 r. Nr 87, poz. 506 (art. 8;art. 8 ust. 3)">art. 8 ust. 3</a>, określając ogólne zasady obliczania dochodu. Ustala się go przez pomniejszenie przychodu o zaliczki na podatek dochodowy, składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz płacone alimenty. Mając więc na uwadze, że wskazane wyżej przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19900870506" title="Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej - Dz. U. z 1990 r. Nr 87, poz. 506 ()">ustawy o pomocy społecznej</a>, odnoszące się do odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, posługują się pojęciem dochodu, przyjąć należy, że w ustaleniu wysokości tej odpłatności zastosowanie znajdzie art. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19900870506" title="Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej - Dz. U. z 1990 r. Nr 87, poz. 506 (art. 8;art. 8 ust. 3)">art. 8 ust. 3</a>. Reasumując, z powołaniem się na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 07.01.2000 r., I SA 1083/99 i z dnia 07.11.2007 r., I OSK 92/07, Sąd Najwyższy zaakcentował, że opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są ustalane wyłącznie w oparciu o przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19900870506" title="Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej - Dz. U. z 1990 r. Nr 87, poz. 506 ()">ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej</a>, a nie ustawy emerytalno- rentowej. Teza tego wyroku została sformułowana na tle nieco innego stanu faktycznego, gdyż dotyczyła wnioskodawcy umieszczonego w domu pomocy społecznej, dlatego powołano się w niej na przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19900870506" title="Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej - Dz. U. z 1990 r. Nr 87, poz. 506 ()">ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej</a>, jednak znajduje ona- z uwagi na identyczne uregulowanie kwestii opłat za pobyt w placówkach państwowych wymienionych w art. 139 ust. 1 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS- zastosowanie na tle niniejszego stanu faktycznego. Z uwagi na fakt, że odwołująca umieszczona została w zakładzie opiekuńczo- leczniczym (Oddziale Opiekuńczo- Leczniczym Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w B. Szpital (...) w B.), w niniejszej sprawie uwzględnić należało przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20042102135" title="Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - Dz. U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135 ()">ustawy z dnia 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych</a> (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.). W tych bowiem przepisach określona została wysokość opłaty za pobyt świadczeniobiorcy w zakładzie opiekuńczo - leczniczym. Stosownie do treści art. 18 ust. 1 powołanej ustawy, świadczeniobiorca przebywający w zakładzie opiekuńczo- leczniczym, pielęgnacyjno - opiekuńczym lub w zakładzie rehabilitacji leczniczej, który udziela świadczeń całodobowych, ponosi koszty wyżywienia i zakwaterowania. Miesięczną opłatę ustala się w wysokości odpowiadającej 250% najniższej emerytury, z tym że opłata nie może być wyższa niż kwota odpowiadająca 70% miesięcznego dochodu świadczeniobiorcy w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej. Wcześniej, wysokość tej opłaty określał przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910910408" title="Ustawa z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej - Dz. U. z 1991 r. Nr 91, poz. 408 (art. 34 a;art. 34 a ust. 1)">art. 34a ust. 1 ustawy z dnia 30.08.1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej</a> (Dz. U. z 1991 r. Nr 91, poz. 408 ze zm.), zgodnie z którym osoba przebywająca w zakładzie opiekuńczo- leczniczym i pielęgnacyjno-opiekuńczym ponosi koszty wyżywienia i zakwaterowania. Miesięczną opłatę ustala się w wysokości odpowiadającej 250% najniższej emerytury, z tym że opłata nie może być wyższa niż kwota odpowiadająca 70% miesięcznego dochodu, w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej, osoby przebywającej w zakładzie opiekuńczo - leczniczym i pielęgnacyjno-opiekuńczym. Przepis ten został jednak uchylony z dniem 01.07.2011 r. przez <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20111120654" title="Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej - Dz. U. z 2011 r. Nr 112, poz. 654 (art. 220;art. 220 pkt. 2)">art. 220 pkt 2 ustawy z dnia 15.04.2011 r. o działalności leczniczej</a> (Dz. U. z 2011 r. Nr 112, poz. 654 ze zm.), a zatem nie obowiązywał w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Kierując się więc zasadą wyrażoną w przywołanym wyroku Sądu Najwyższego z dnia 07.03.2012 r., II BU 3/11 (LEX nr 1212056), uznać należało, że przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20042102135" title="Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - Dz. U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135 (art. 18;art. 18 ust. 1)">art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych</a>, określający wysokość opłaty za pobyt w zakładzie opiekuńczo - leczniczym stanowi lex specialis w stosunku do przepisów ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, które określają jedynie kolejność i maksymalną wysokość potrąceń dokonywanych w związku z umieszczeniem danej osoby w takich zakładach. Organ rentowy pominął zatem w całości prawidłową podstawę prawną, którą powinien był zastosować w niniejszym stanie sprawy, błędnie przyjmując, że potrącenie z tytułu pobytu wnioskodawczyni w zakładzie opiekuńczo - leczniczym wynosi 65% świadczenia emerytalnego brutto, gdy w istocie owe 65% stanowi wyłącznie granicę możliwych do dokonania przez organ rentowy potrąceń, wynikających z przepisu art. 140 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS. Kierując się bowiem prawidłową interpretacją i zastosowaniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20042102135" title="Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - Dz. U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135 (art. 18;art. 18 ust. 1)">art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych</a>, stwierdzić należy, że wysokość tej odpłatności w przypadku odwołującej powinna wynosić nie więcej niż 70% dochodu, a zatem przychodu netto po potrąceniu należności z tytułu podatku dochodowego i składki zdrowotnej ZUS, zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20040640593" title="Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 (art. 8;art. 8 ust. 3)">art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej</a>, Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Skoro więc wysokość świadczenia emerytalnego wnioskodawczyni wynosiła 1.473,37 zł netto, opłata za jej pobyt w zakładzie opiekuńczo - wychowawczym powinna opiewać na kwotę 1.031,36 zł (70% z 1.473,37 zł). Mając powyższe na uwadze, na mocy powołanych przepisów prawa materialnego oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 2)">art. 477 14 § 2 k.p.c.</a>, Sąd zmienił zaskarżona decyzję z dnia w ten sposób, że ustalił, iż potrącona z emerytury kwota stanowiąca opłatę za pobyt odwołującej w zakładzie opiekuńczo- leczniczym wynosi 1.031,36 zł netto. </div>