III AUa 867/12

<p>Sygn. akt III AUa 867/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 19 grudnia 2012 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych </strong> </p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="236"/> <col width="413"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący - Sędzia</p> </td> <td> <p>SA Elżbieta Gawda (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SA Teresa Czekaj</p> <p>SA Krystyna Smaga</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>Protokolant: st. prot. sądowy Maciej Mazuryk </p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2012 r. w Lublinie</p> <p>sprawy <span class="anon-block">T. S.</span> </p> <p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w <span class="anon-block">L.</span> </p> <p>o prawo do emerytury</p> <p>na skutek apelacji wnioskodawcy <span class="anon-block">T. S.</span> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie</p> <p>z dnia 15 czerwca 2012 r. sygn. akt VIII U 1648/12</p> <p>I.  <strong> <!-- -->zmienia zaskarżony wyrok i ustala wnioskodawcy <span class="anon-block">T. S.</span> prawo do emerytury od dnia 14 lutego 2012 roku; </strong> </p> <p>II.  <strong> <!-- -->zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w <span class="anon-block">L.</span> na rzecz <span class="anon-block">T. S.</span> kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. </strong> </p> <p>III AUa 867/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyrokiem z dnia 15 czerwca 2012 r. Sąd Okręgowy w Lublinie oddalił odwołanie wnioskodawcy <span class="anon-block">T. S.</span> od decyzji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w <span class="anon-block">L.</span> odmawiającej prawa do emerytury.</p> <p>Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach i rozważaniach prawnych:</p> <p>Wnioskodawca <span class="anon-block">T. S.</span> <span class="anon-block">ur. dnia (...)</span>, od 1 czerwca 1999 r. jest uprawniony do renty z tytułu niezdolności do pracy. W dniu 16 stycznia 2012 r. złożył wniosek o przyznanie emerytury, powołując się na świadectwo pracy z dnia 26 stycznia 1999 r., sporządzone przez <span class="anon-block">L.</span> Urząd Wojewódzki, w którym stwierdzono, że pozostawał w zatrudnieniu od 3 grudnia 1970 r. do 30 kwietnia 1989r. w <span class="anon-block"> Wytwórni (...)</span> w <span class="anon-block">L.</span> i wykonywał prace w szczególnych warunkach - obsługa pieców grzewczych wymienione w wykazie A, dział III, pkt 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. (Dz. U. nr 8, poz. 43) na stanowisku kotlarza.</p> <p>Na podstawie akt osobowych, zeznań świadków <span class="anon-block">J. D.</span>, <span class="anon-block">I. B.</span> i <span class="anon-block">Z. C.</span> oraz zeznań wnioskodawcy Sąd Okręgowy ustalił, że <span class="anon-block">T. S.</span> został zatrudniony w <span class="anon-block"> (...) Zakładach (...)</span> w <span class="anon-block">L.</span> w dniu 3 grudnia 1970 r. na stanowisku ślusarza maszynowego. Wnioskodawca zeznał, że jako ślusarz pracował przy produkcji opryskiwaczy. W czasie tego zatrudnienia od 24 października 1972 r. do 14 października 1974 r. odbywał zasadniczą służbę wojskową, po czym z dniem 6 listopada 1974 r. został ponownie zatrudniony w macierzystym zakładzie pracy, który wówczas nosił nazwę <span class="anon-block"> Zakłady (...)</span> na stanowisku kowal- kotlarz w zakładzie numer 3 w <span class="anon-block">L.</span>. Stanowisko kotlarz w zakładzie numer 3 jest wymieniane we wszystkich angażach z okresu zatrudnienia do dnia rozwiązania stosunku pracy.</p> <p>Zarówno świadkowie jak i wnioskodawca zgodnie zeznali, że na stanowisku kotlarza skarżący wykonywał izolację termiczną kotłów parowych EW-6, używając sypkiego azbestu. Prace te wykonywane były zespołowo, a zatrudnieni przy tych czynnościach pracownicy otrzymywali dodatek szkodliwy. Z kartotek płacowych jednoznacznie wynika, że dodatek szkodliwy był wypłacany wnioskodawcy od listopada 1974 r. przez 13 lat i 9 miesięcy tj. w 1974 r. za listopad i grudzień, w latach 1975- 1980 od stycznia do grudnia, w 1981 r. od stycznia do maja i od lipca do grudnia, w 1982 r. od stycznia do września i od listopada do grudnia, w 1983 r. od stycznia do maja i od września do grudnia, następnie w latach 1984-1985 od stycznia do grudnia, w roku 1986 r. w styczniu, następnie od marca do grudnia, w 1987 r. w styczniu oraz od marca do grudnia, w 1988 r. w styczniu oraz od marca do grudnia, w 1989 r. w styczniu oraz w kwietniu.</p> <p>W ocenie Sądu Okręgowego nie budzi wątpliwości fakt, że <span class="anon-block">T. S.</span> pracował przy wykonywaniu izolacji termicznej kotłów parowych EW-6, których producentem były <span class="anon-block"> Zakłady (...)</span> i <span class="anon-block"> (...)</span>. Kotły produkowane były ze stali, miały palenisko, przyrządy do pomiaru temperatury, ciśnienia, poziomu wody. Zewnętrzna obudowa była wykonana z drewna. Kotły miały zainstalowane kółka, co umożliwiało ich przetaczanie. Izolację termiczną kotłów wykonywano używając sypkiego azbestu.</p> <p>Do metalowej obudowy kotła mocowane były kołki dystansowe, a następnie deseczki drewniane wzmacniane obręczami metalowymi. Po wykonaniu zewnętrznej obudowy drewnianej do połowy wysokości kotła, pracownicy ręcznie wsypywali sypki azbest w przestrzeń między metalową ścianę kotła, a drewnianą obudowę. Czynności te były powtarzane, aż do całkowitego zasypania kotła i zamknięcia obudową z klepek drewnianych.</p> <p>Zewnętrzna powierzchnia była następnie oczyszczana z pyłu i lakierowana. <span class="anon-block">T. S.</span> pracował przy wykonywaniu izolacji kotłów, a więc wykonywał prace w warunkach szczególnych, wymienione w wykazie A, dział IV, poz. 38 prace antykorozyjne i termoizolacyjne urządzeń i instalacji technologicznych - załącznik numer 1 do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ()">rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a>.</p> <p>Sąd zważył, że w resortowym wykazie stanowisk określonych Zarządzeniem numer 9 Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 1 lipca 1983 r. w sprawie stanowisk pracy w zakładach resortu administracji, gospodarki terenowej i ochrony środowiska, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach uprawniające do niższego wieku emerytalnego oraz do wzrostu emerytury lub renty inwalidzkiej (Dz. Urz. MAGTiOŚ 1983, Nr 2, poz. 3), przy pracach wymienionych w dziale IV, poz. 38 prace antykorozyjne i termoizolacyjne urządzeń i instalacji technologicznych wskazano w pkt 12 stanowisko ślusarz-izolarz kotłów azbestem pylistym.</p> <p>W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu Okręgowego <span class="anon-block">T. S.</span> wykonywał od 6 listopada 1974 r. do 30 kwietnia 1989 r. prace izolarza kotłów azbestem pylistym, a więc prace w warunkach szczególnych wymienione w wykazie A dziale IV poz. 38.</p> <p>W oparciu o poczynione ustalenia Sąd Okręgowy nie uwzględnił odwołania przywołując przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 ()">ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń społecznych</a> (t. j. Dz. U. z 2009 r., Nr 153, poz. 1227 ze zm.) oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ()">rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a> (Dz. U. nr 8, poz. 43 ze zm.).</p> <p>W myśl art. 184 ust. 1 i 2 ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, a ponadto nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem rozwiązali stosunek pracy.</p> <p>Zgodnie z § 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia, pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące przesłanki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący dla kobiet 55 lat, dla mężczyzn 60 lat, ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.</p> <p>W ocenie Sądu Okręgowego z akt sprawy, a w szczególności dokumentacji placowej wynika, że wnioskodawca wykonywał prace w szczególnych warunkach jedynie przez 13 lat i 9 miesięcy. Nie jest więc spełniony warunek 15 lat, określony § 4 ust. 1 pkt 3 cytowanego rozporządzenia.</p> <p>Sąd Okręgowy podzielił stanowisko wyrażone w orzecznictwie Sądu Najwyższego, że okres zasadniczej służby wojskowej odbytej w czasie trwania stosunku pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze zalicza się do stażu pracy wymaganego do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym, jeżeli pracownik w ustawowym terminie zgłosił swój powrót do tego zatrudnienia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2006 r., III UK 5/06, OSNP 2007/7-8/108, z dnia 25 lutego 2010 r. II UK 215/09, OSNP 2011/15-16/219 i z dnia 25 lutego 2010 r., II UK 219/09, Lex nr 590248).</p> <p>W ocenie Sądu Okręgowego w rozpoznawanej sprawie nie można zaliczyć okresu odbytej służby wojskowej do stażu pracy w szczególnych warunkach, bowiem przed rozpoczęciem służby wojskowej wnioskodawca pracował jako ślusarz maszynowy przy produkcji maszyn rolniczych, nie wykonywał więc pracy kwalifikowanej jako szczególna.</p> <p>Warunki nabycia prawa do emerytury z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach określa również § 8 ust. 1 cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury w niższym wieku przysługuje pracownikowi, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w dziale IV wykazu B, jeżeli osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 50 lat dla kobiet i 55 lat dla mężczyzn oraz ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 10 lat wykonywał prace wymienione w dziale IV wykazu B. W wykazie B, dziale IV "Prace różne" w poz. 1 jako prace wykonywane w warunkach szczególnych są wymienione - prace wykonywane bezpośrednio przy przetwórstwie azbestu.</p> <p> <span class="anon-block">T. S.</span>, w ocenie Sądu Okręgowego, nie wykonywał prac bezpośrednio przy przetwórstwie azbestu, jego praca polegała na wykonaniu izolacji termicznej kotłów parowych z zastosowaniem azbestu pylistego (gotowego produktu). Azbest jest surowcem o właściwościach termoizolacyjnych, wobec czego był stosowany w postaci proszku do wykonywania izolacji jak w niniejszej sprawie albo w postaci włókien azbestowych był stosowany w produkcji mat termoizolacyjnych, koców, uszczelek co należy rozumieć jako przetwórstwo azbestu (por. wyrok Sądu Najwyższego z 16 lipca 2008 r., I UK 10/08, Lex numer 497716).</p> <p>Reasumując Sąd Okręgowy uznał, że prace izolarza kotłów azbestem pylistym, jakie wykonywał <span class="anon-block">T. S.</span> są niewątpliwie pracami wykonywanymi w warunkach szczególnych wymienionymi w wykazie A dziale IV poz. 38 tj. prace antykorozyjne i termoizolacyjne urządzeń i instalacji technologicznych. Wnioskodawca legitymuje się jedynie okresem 13 lat i 9 miesięcy pracy wykonywanej w warunkach szczególnych, a więc nie spełnia ustawowej przesłanki 15 lat pracy w szkodliwych warunkach.</p> <p>Z tych względów i na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 47714;art. 47714 § 1)">art. 47714 § 1 k.p.c.</a> Sąd Okręgowy oddalił odwołanie.</p> <p>Apelację od powyższego wyroku złożył wnioskodawca zaskarżając wyrok w całości i zarzucając, że Sąd Okręgowy błędnie ustalił stan faktyczny, gdyż już od dnia 19 stycznia 1971 r. wnioskodawca pracował jako kotlarz, zatem legitymuje się 15-letnim okresem pracy w warunkach szczególnych.</p> <p>Sąd Apelacyjny zważył co następuje:</p> <p>Apelacja wnioskodawcy jest zasadna, aczkolwiek Sąd Apelacyjny akceptuje w pełni ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy a dotyczące charakteru i okresu pracy wnioskodawcy w warunkach szczególnych w <span class="anon-block"> Zakładach (...)</span> i <span class="anon-block"> (...)</span>. Sąd Apelacyjny podziela też wywody prawne poczynione przez Sąd Okręgowy zatem nie zachodzi konieczność ich powtarzania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 października 1998 r. II CKN 923/97, OSNC 1999/3/60).</p> <p>Badając zasadność i legalność zaskarżonej decyzji Sąd Okręgowy nie dokonał jednak pełnej analizy okresów zatrudnienia wnioskodawcy. Z akt rentowych skarżącego wynika, że w okresie od 2 maja 1989 r. do 31 marca 1992r. był on zatrudniony w charakterze betoniarza w <span class="anon-block"> Usługowym Zakładzie (...)</span> prowadzonym przez <span class="anon-block">M. K.</span> (świadectwo pracy). W dacie składania wniosku o rentę tj. w dniu 2 lutego 1999 r. skarżący nadal był zatrudniony jako betoniarz. Celem zbadania tego okresu pracy Sąd Apelacyjny dopuścił dowód z zeznań świadka <span class="anon-block">J. G.</span> oraz dowód z zeznań wnioskodawcy.</p> <p>Z przeprowadzonego przez Sąd Apelacyjny uzupełniającego postępowania dowodowego wynika, że <span class="anon-block">T. S.</span> w okresie zatrudnienia w zakładzie prowadzonym przez <span class="anon-block">M. K.</span> wykonywał prace betoniarskie, polegające na wykonaniu betonu i zalewaniu nim form kominów wentylacyjnych, nadproży na drzwi i okna oraz słupków geodezyjnych (zeznania <span class="anon-block">J. G.</span> 2:34 nagrania). W zakładzie, w którym pracował skarżący wykonywane były wyłącznie prace betoniarskie. Wnioskodawca wykonywał te prace stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Od dnia 1 kwietnia 1992 r. zakład został przejęty przez nowych właścicieli i nosił nazwę - <span class="anon-block"> Usługowy Zakład (...)</span>. Skarżący wykonywał w nim pracę do 1 czerwca 1999 r. (oświadczenia na k. 24 akt rentowych).</p> <p>Sąd Apelacyjny obdarzył wiarą zeznania wnioskodawcy oraz świadka <span class="anon-block">J. G.</span>, gdyż są spójne, logiczne, nie zawierają sprzeczności a nadto znajdują potwierdzenie w sporządzonym w dniu 31 marca 1992 r. świadectwie pracy.</p> <p>W oparciu o ustalenia poczynione przez Sąd Okręgowy co do okresu 13 lat i 9 miesięcy pracy wnioskodawcy w warunkach szczególnych tj. wykonywania prac antykorozyjnych i termoizolacyjnych urządzeń i instalacji technologicznych jak i ustalenia poczynione na etapie postępowania apelacyjnego, Sąd Apelacyjny zważył, że <span class="anon-block">T. S.</span> legitymuje się wymaganym 15-letnim okresem pracy w warunkach szczególnych. Przez okres 10 lat i 1 miesiąca wykonywał on prace betoniarskie, wymienione w wykazie A dziale V poz. 4, stanowiącym załącznik do cyt. rozporządzenia. W sumie zatem przepracował on 23 lata i 10 miesięcy w warunkach szczególnych. W sprawie niniejszej wyłącznie ta przesłanka była sporna, zatem wobec jej spełnienia <span class="anon-block">T. S.</span> nabył prawo do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym - w myśl art. 184 ust. 1 i 2 cyt. ustawy oraz § 4 ust. 1 pkt 3 cyt. rozporządzenia. Brak powyższych ustaleń doprowadził do naruszenia przez Sąd Okręgowy cyt. powyżej prawa materialnego.</p> <p>Prawo do emerytury Sąd Apelacyjny ustalił wnioskodawcy od dnia 14 lutego 2012 r. tj. od ukończenia przez niego wieku 60 lat, gdyż w tej dacie spełnił on wszystkie wymagane warunki - art. 100 ust. 1 cyt. ustawy. Wiek ten ukończył skarżący wprawdzie po wydaniu zaskarżonej decyzji (decyzja z dnia 18 stycznia 2012 r.) ale wobec spełnienia tej przesłanki w toku postępowania, jak również mając na uwadze treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 316;art. 316 § 1)">art. 316 § 1 k.p.c.</a> Sąd Apelacyjny uwzględnił w całości apelację skarżącego.</p> <p>Z tych względów i na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a> Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok zaś na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 109;art. 109 § 1)">art. 109 § 1 k.p.c.</a> zasądził od pozwanego na rzecz wnioskodawcy poniesione koszty postępowania apelacyjnego tj. opłatę od apelacji.</p> </div>