III AUa 982/12

<p>Sygn. akt III AUa 982/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 19 grudnia 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Krakowie Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="219"/> <col width="398"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Monika Kowalska</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SSA Maria Szaroma (spr.)</p> <p>SSA Halina Gajdzińska</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>st.sekr.sądowy Renata Tyrka</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2012 r. w Krakowie</p> <p>sprawy z wniosku<strong> <!-- --> <span class="anon-block">D. Z.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w <span class="anon-block">K.</span> </strong> </p> <p>o emeryturę</p> <p>na skutek apelacji wnioskodawczyni <span class="anon-block">D. Z.</span> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach Wydziału VI Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>z dnia 11 maja 2012 r. sygn. akt VI U 292/12</p> <p> <strong> <!-- -->o d d a l a apelację. </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sygnatura akt: III AUa 982/12</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <strong> <!-- -->Wyroku z dnia 19 grudnia 2012 r.</strong> </p> <p>Wyrokiem z dnia 11 maja 2012 r. Sąd Okręgowy w Kielcach VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie od decyzji z dnia 11 stycznia 2012 r., którą Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">K.</span> odmówił <span class="anon-block">D. Z.</span> przyznania emerytury w wieku obniżonym, bowiem nie udowodniła ona co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia faktyczne:</p> <p>Sąd Okręgowy stwierdził, iż wnioskodawczyni <span class="anon-block">ur. w dniu (...)</span> udowodniła 20 lat 6 miesięcy i 6 dni okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 12 lat, 11 miesięcy i 3 dni okresów pracy w warunkach szczególnych.</p> <p>Wnioskodawczyni nie pozostaje w stosunku pracy i nie jest członkiem OFE.</p> <p>Sąd I instancji ustalił, iż w okresie od 12 marca 1995 r. do 31 grudnia 1998 r. wnioskodawczyni zatrudniona była w <span class="anon-block"> Hucie (...) SA</span> w upadłości jako samodzielna księgowa w dziale księgowości syntetycznej w pionie głównego księgowego, a do jej obowiązków należało między innymi wprowadzanie danych dotyczących działalności <span class="anon-block"> Huty (...)</span> do komputera, wprowadzała dokumenty księgowe papierowe, kartotekę klienta, dokumenty inwentaryzacyjne oraz dokumenty związane z księgowością. Ponadto sporządzała zestawienia obrotów i sald.</p> <p>Czynności te wykonywała stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Wnioskodawczyni posiada świadectwo pracy w szczególnych warunkach za sporny okres, gdzie jej stanowisko przyporządkowane zostało w wykazie A <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 (dział 14;dział 14 poz. 5)">dział 14 poz. 5 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a> w związku z Zarządzeniem Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 29 czerwca 1985 r.</p> <p>Sąd Okręgowy powołując się na treść przepisu art. 184 ust. 1 i 2 w związku z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. z 2009 r., nr 153, poz. 1227) uznał, iż wnioskodawczyni będąc zatrudniona w spornym okresie w <span class="anon-block"> Hucie (...) SA</span> na stanowisku samodzielnego księgowego nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach przyporządkowane w wykazie A Rozporządzenia R.M. z 7 lutego 1983 r. określoną jako pracę „operatora mikroskopów i monitorów ekranowych”.</p> <p>Wobec powyższego zdaniem Sądu Okręgowego wnioskodawczyni jako samodzielna księgowa wykonywała szereg czynności przy pomocy komputera jednakże nie jako operator mikroskopów czy monitorów ekranowych, o których mowa w w/w rozporządzeniu. Sąd I instancji podważył również uznanie zatrudnienia wnioskodawczyni w szczególnych warunkach w Ośrodku Przetwarzania Informacji od 1 marca 1983 r. do 11 marca 1995 r., bowiem nie wykonywała ona pracy operatora mikroskopów i monitorów ekranowych.</p> <p>W tym stanie rzeczy Sąd I instancji orzekł jak w sentencji na zasadzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 1)">art. 477^{<!-- -->14} §1 kpc</a>.</p> <p>Od powyższego wyroku <strong> <!-- -->apelację</strong> złożyła wnioskodawczyni wnosząc o jego zmianę i przyznanie emerytury w wieku obniżonym ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.</p> <p>Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów wykazu A dział 14 poz. 5 rozporządzenia R. M. z dnia 7 lutego 1983 r. poprzez uznanie, że praca na stanowisku samodzielnej księgowej nie ma charakteru pracy w warunkach szczególnych.</p> <p>Skarżąca zarzuciła sprzeczność ustaleń Sądu z treścią zabranego w sprawie materiału dowodowego tj. naruszenie przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 kpc</a> poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów zebranych w sprawie. W konsekwencji wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku przez orzeczenie przysługującym prawie do emerytury ewentualnie o uchylenie wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania.</p> <p>Wnioskodawczyni podniosła, iż w jej ocenie istnienie wykazów stanowisk pracy nie może być czynnikiem przesądzającym o tym, czy praca na danym stanowisku jest pracą w warunkach szczególnych, a za taką uważa się pracę o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz w znacznym stopniu uciążliwości lub wymagająca wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne. Jej zdaniem praca przy komputerze w spornym okresie nie była powszechna, zaś szkodliwość pracy przy tamtych modelach monitorów była znaczna.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył co następuje. </strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie</strong>, albowiem nie zawiera argumentów pozwalających podważyć prawidłowość zaskarżonego wyroku.</p> <p>W rozpoznawanej sprawie w pierwszym rzędzie należy zauważyć, iż jej rozstrzygnięcie zależy od ustalenia czy wnioskodawczyni <span class="anon-block">D. Z.</span> posiadała wymagany okres pracy w szczególnych warunkach, umożliwiający jej uzyskanie prawa do wcześniejszej emerytury. Stosownie do treści art. 184 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r., nr 153, poz. 1227) ubezpieczonym ur. po 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, jeżeli w okresie wejścia w życie ustawy tj. 1 stycznia 1999 r. osiągnęli:</p> <p>1/ okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat dla kobiet</p> <p>2/ oraz okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 ust. 1.</p> <p>Wiek emerytalny, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki. na podstawie których przysługuje prawo do emerytury ustala się na podstawie przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ()">rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a> (Dz. U. nr 8 poz. 43 ze zm.).</p> <p>Zgodnie z dyspozycją §1 ust.1 w/w rozporządzenia przepisy tego aktu stosuje się do pracowników w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymienione § 4-15 oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia zwanych dalej „wykazami”.</p> <p>Okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy (§2).</p> <p>Na gruncie niniejszej sprawy bezspornym było, że wnioskodawczyni w dacie zaskarżonego wyroku spełniła warunek wieku jak również udokumentowała posiadanie wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego. Przedmiotem postępowania było ustalenie, czy wnioskodawczyni na dzień 1 stycznia 1999 r. legitymuje się co najmniej 15-letnim okresem zatrudnienia w szczególnych warunkach na stanowisku wymienionym w wykazie A rozporządzenia RM z 7 lutego 1983 r. w okresie od 12 marca 1995 r. do 31 grudnia 1998 r. w <span class="anon-block"> Hucie (...) SA</span> w <span class="anon-block">O.</span>.</p> <p>W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd I instancji przeprowadził staranne i wnikliwe postępowanie dowodowe dopuszczając dowód z zeznań wnioskodawczyni, świadków, akt osobowych, akt organu rentowego, w oparciu o które dokonał charakterystyki pracy wnioskodawczyni na stanowisku samodzielnej księgowej. Sąd Apelacyjny w całej rozciągłości podziela ustalenia Sądu I instancji. Podnieść należy, iż stanowisko księgowej nie zostało wymienione w rozporządzeniu R. M. z dnia 7 lutego 1983 r. w wykazie A ani też w wykazach aktu resortowego do zarządzenia nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 29 czerwca 1985 r. Co prawda z wydanego wnioskodawczyni świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych wynika, że w okresie od 12 marca 1995 r. do 31 grudnia 1998 r. stale i w pełnym wymiarze wykonywała pracę przy obsłudze monitora ekranowego na stanowisku samodzielnego księgowego w dziale głównego księgowego, wymienionym w wykazie A dział XIV poz. 5 powołanego rozporządzenia oraz w dziale XIV poz. 5 pkt 4 wykazu stanowiącego załącznik do zarządzenia Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego. Należy zauważyć, iż choć zarówno w treści wykazu A działu XIV poz. 5 załącznika do w/w rozporządzenia jak i poz. 5 pkt 4 zarządzenia resortowego jest mowa o stanowiskach przy „obsłudze elektronicznych monitorów ekranowych”, to nie można pomijać brzmienia pierwszej części zdania, w którym jest o nim mowa.</p> <p>Redakcja tego uregulowania stawia bowiem na pierwszym miejscu charakterystykę, że są to prace szczególnie obciążające narząd wzroku i wymagające precyzyjnego widzenia.</p> <p>W ocenie Sądu Apelacyjnego opartej na podstawie wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, własnych przekonań, wiedzy i posiadanego zasobu doświadczenia życiowego praca samodzielnego księgowego nie jest pracą odpowiadającą w pełni tej charakterystyce.</p> <p>Wnioskodawczyni w swojej pracy bez wątpienia posługiwała się komputerem, ale sposób korzystania z monitora ekranowego nie wymagał szczególnie precyzyjnego widzenia, ani też nie może być uznany za szczególnie obciążający ponad przeciętną miarę narząd wzroku, a oba te warunki musiałyby być spełnione łącznie. Gdyby w istocie tak miało być, to z pewnością znalazłoby to odzwierciedlenie w przedmiotowych aktach prawnych w szczególności w treści rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r., czemu dał wyraz Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 października 2005 r. I UK 41/05 OSNP 2006/1920/306, wyrok SN z dnia 19 października 2007 r. III UK 38/07.</p> <p>Należy podnieść, iż korzystanie z komputera przy wykonywaniu pracy na zajmowanym stanowisku nie jest zdarzeniem szczególnym lub nadzwyczajnym zwłaszcza w dobie powszechnej komputeryzacji. Praca z użyciem komputera nie może być zaś niejako a priori uznawana za pracę wykonywaną w szczególnych warunkach, gdyż mogłoby to prowadzić do nieuprawnionego twierdzenia, że każdy pracownik korzystający w pracy z komputera jest zatrudniony w szczególnych warunkach, co mogłoby być zaliczane do zatrudnienia w szczególnych warunkach dla celów emerytalnych.</p> <p>Podstawowym ustawowym założeniem i zarazem zasadniczym kryterium ustalania uprawnień z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach pracy mogą być tylko okresy zatrudnienia przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia lub znacznym stopniu uciążliwości, wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia, a ponadto zatrudnienie takie powinno być wykonywane wyłącznie w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk pracy ustalone na podstawie rozporządzenia R. M. z dnia 7 lutego 1983 r. w ramach wykazu A dział XIV poz. 5, a jak podniesiono powyżej w wykazie tym nie ma pozycji, która by kwalifikowała pracę samodzielnego księgowego. Kwalifikacji podlega wyłącznie szkodliwa praca przy obsłudze elektronicznych monitorów ekranowych, która jako szczególnie obciążająca wzrok pracownika została wymieniona w wykazie tego rodzaju prac ustalonym na podstawie w/w przepisu.</p> <p>Konkludując podkreślić należy, iż o uprawnieniach pracownika do emerytury na warunkach przewidzianych w rozporządzeniu decyduje łączne spełnienie określonych w nim przesłanek. Odróżnić należy bowiem sytuację, w której dany pracownik faktycznie zajmuje stanowisko operatora elektronicznych monitorów ekranowych od sytuacji, w której osoba zatrudniona na stanowisku samodzielnego księgowego przy wykonywaniu swoich czynności zawodowych korzysta z komputera.</p> <p>Ustosunkowując się do podniesionego przez apelującą zarzutu naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 §1 kpc</a> wskazać należy, iż zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1999 r. sygn. akt II UKN 685/98 OSNP/17/655 ramy swobodnej oceny dowodów wyznaczone są wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego oraz regułami logicznego myślenia, według których Sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność odnosi je do pozostałego materiału dowodowego.</p> <p>W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd I instancji nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. W tej sytuacji Sąd Apelacyjny uznał podniesione zarzuty w apelacji za bezzasadne. Skoro wnioskodawczyni nie legitymuje się wymaganym 15-letnim okresem pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, pomimo spełnienia pozostałych przesłanek (wiek, staż) nie nabyła prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym. Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny na zasadzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 kpc</a> orzekł jak w sentencji.</p> <p>MZ</p> </div>