I ACa 623/12

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt I ACa 623/12 </strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 19 grudnia 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Lublinie, I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="300"/> <col width="355"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący - Sędzia</p> </td> <td> <p>SA Bogdan Radomski</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędzia:</p> <p>Sędzia:</p> </td> <td> <p>SA Zbigniew Grzywaczewski (spr.)</p> <p>SA Jolanta Terlecka</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant</p> </td> <td> <p>st. sekr. sąd. Aneta Dudek</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2012 r. w Lublinie na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">R. Z.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block"> (...) Spółce Akcyjnej</span> w <span class="anon-block">S.</span> </p> <p>o zadośćuczynienie</p> <p>na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia <br/>29 czerwca 2012 r., sygn. akt I C 231/12</p> <p>I.  <strong> <!-- -->oddala apelację; </strong> </p> <p>II.  <strong> <!-- -->zasądza od pozwanego <span class="anon-block"> (...) Spółki Akcyjnej</span> w <span class="anon-block">S.</span> na rzecz powoda <span class="anon-block">R. Z.</span> kwotę 1.800 (tysiąc osiemset) zł tytułem kosztów procesu za II instancję. </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt I ACa 623/12</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyrokiem z dnia 29.06.2012r., Sąd Okręgowy w Siedlcach zasądził od pozwanego <span class="anon-block"> (...) SA</span> w <span class="anon-block">S.</span> na rzecz powoda <span class="anon-block">R. Z.</span> kwotę 140.000 złotych.</p> <p>W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że w dniu 11 lipca 2010r. <br/>w miejscowości <span class="anon-block">K.</span>koło <span class="anon-block">M.</span> miał miejsce wypadek drogowy, w którym uczestniczyły córki powoda - 19-letnia wówczas <span class="anon-block">S. Z.</span> i niespełna 16-letnia <span class="anon-block">E. Z.</span>. W wyniku odniesionych obrażeń <span class="anon-block">S. Z.</span> poniosła śmierć na miejscu, a <span class="anon-block">E. Z.</span> zmarła następnego dnia w szpitalu.</p> <p>Pozwane <span class="anon-block">(...)</span>, w którym ubezpieczenie oc posiadał sprawca wypadku po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego przyznał <br/>i wypłacił powodowi po 30.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za krzywdę doznaną na skutek śmierci każdej z córek.</p> <p>Zmarłe córki powoda pochodziły ze związku małżeńskiego powoda <br/>i <span class="anon-block">G. Z.</span>.</p> <p>Związek powoda z matką jego córek rozpadł się około <span class="anon-block">(...)</span>. Od tego czasu powód nie mieszkał z żoną i córkami. Kilka lat później małżeństwo powoda z <span class="anon-block">G. Z.</span> zostało rozwiązane przez rozwód. Oboje rodzice zachowali pełną władzę rodzicielską nad córkami, a miejsce stałego pobytu małoletnich zostało ustalone w miejscu zamieszkania ich matki <span class="anon-block">G. Z.</span>. Powód zobowiązany został do przyczyniania się do kosztów utrzymania córek poprzez uiszczanie na ich rzecz alimentów. Po rozstaniu rodziców małoletnie wówczas <span class="anon-block">E.</span> i <span class="anon-block">S. Z.</span> zamieszkiwały <br/>z matką i babką ze strony matki <span class="anon-block">Z. S.</span> w miejscowości <span class="anon-block">K.</span> położonej w bliskim sąsiedztwie <span class="anon-block">S.</span>. Powód zamieszkiwał i zamieszkuje nadal w <span class="anon-block">S.</span>. Od końca lat 90-tych XX wieku <span class="anon-block">G. Z.</span> zaczęła wyjeżdżać w celach zarobkowych do <span class="anon-block">B.</span>.</p> <p>Córki powoda zamieszkiwały wówczas z babcią w <span class="anon-block">K.</span>, ale na weekendy powód zabierał je siebie. Kiedy młodsza córka - <span class="anon-block">E.</span> będąc <br/>w pierwszej klasie szkoły podstawowej miała problemy z nauką powód zawiadomiony przez wychowawcę, zabrał córkę do siebie na okres trzech miesięcy i zorganizował dla niej korepetycje, których udzielała jego sąsiadka <span class="anon-block">B. M.</span> będąca nauczycielką. Powód urządził w swoim domu przyjęcia z okazji I Komunii Świętej obu córek. Kiedy <span class="anon-block">S.</span> i <span class="anon-block">E.</span> podrosły same przychodziły do powoda i jego obecnej żony <span class="anon-block">A. Z.</span>. Spędzały u nich weekendy, dni świąteczne, a młodsza <span class="anon-block">E.</span> przychodziła również w dni nauki szkolnej z uwagi na bliską odległość od szkody, <br/>w której się uczyła. Powód bywał również w domu córek w <span class="anon-block">K.</span>. Pomagał w drobnych pracach remontowych, a kiedy starsza córka zakupiła samochód dokonywał w nim napraw. Obie córki powoda brały udział <br/>w przyjęciu z okazji chrztu syna powoda z drugiego związku małżeńskiego. Starsza córka powoda <span class="anon-block">S. Z.</span> przed wypadkiem ukończyła liceum, zdała maturę. Kilka miesięcy przed wypadkiem urodziła córkę, przygotowywała się do zawarcia związku małżeńskiego z ojcem swojego dziecka. Powód odwiedził córkę i wnuczkę po porodzie w szpitalu. Młodsza córka powoda <span class="anon-block">E.</span> ukończyła gimnazjum, chciała zostać fryzjerką.</p> <p>Powód bardzo mocno przeżył śmierć córek. Popadł w stan depresyjny, zamknął się w sobie, unikał ludzi, miał problemy z wymową ze snem. Zaczął pić alkohol, z tego powodu miał problemy w pracy, ponadto prowadził samochód pod spożyciu alkoholu i w tym stanie spowodował wypadek komunikacyjny. W październiku 2010r. zgłosił się do poradni leczenia uzależnień w <span class="anon-block">S.</span> i korzystał z porad psychologa oraz lekarza psychiatry. Przez pewien okres przyjmował leki przepisane przez lekarza psychiatrę. Z obecną żoną <span class="anon-block">A. Z.</span> powód pozostaje <br/>w związku małżeńskim od <span class="anon-block">(...)</span>. Z tego związku ma trzyletniego syna. Do chwili obecnej powód nie podniósł się po stracie córek. Ma obniżony nastrój, mówi żonie, że jest nieszczęśliwy. Kiedy widzi młode kobiety od razu wyobraża sobie córki i czuje żal. Powód jest zatrudniony w <span class="anon-block">S.</span> w firmie produkującej metalowe konstrukcje.</p> <p>Zgodnie z art.446§4 sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny osoby zmarłej wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.</p> <p>Analizując okoliczności sprawy Sąd doszedł do przekonania, że krzywda, której powód doznał w następstwie śmierci córek uzasadnia przyznanie mu zadośćuczynienia w kwocie po</p> <p>100.0  złotych w odniesieniu do każdej z córek, przy czym z uwagi na wypłacenie przez pozwanego zadośćuczynienia w kwocie po 30.000 złotych, zasądzeniu podlegała różnica w kwocie po 70.000 złotych.</p> <p>W ocenie Sądu okoliczności sprawy ustalone na podstawie zeznań świadków oraz dowodów z dokumentów nie potwierdziły tezy postawionej przez pozwanego, iż cierpienia powoda po stracie córek oraz jego relacje <br/>z córkami przed wypadkiem zostały przez powoda w pozwie wyolbrzymione, a także że powód nie wywiązywał się terminowo <br/>z obowiązku alimentacyjnego wobec córek. Powód potwierdził, że kiedy córki były małymi dziewczynkami - <span class="anon-block">S.</span> miała 6-7 lat, a <span class="anon-block"> (...)</span> lata, rozstał się z ich matką i zamieszkał oddzielnie. Jednocześnie przedstawił wiarygodne dowody z postaci zeznań świadków z kręgu osób bliskich, <br/>a także niespokrewnionych, z których wynika, że mimo niezamieszkiwania z córkami na co dzień zachował z nimi bliskie i ciepłe relacje. Zabierał je do siebie na weekendy i święta, odpowiednio reagował na problemy w szkole w czasie, gdy matka córek pracowała za granicą. Ciepłe relacje z czasu dzieciństwa córek skutkowały silnymi więzami emocjonalnymi ojca <br/>z córkami w czasie, gdy córki powoda dorastały. Z zeznań świadków wynika, że <span class="anon-block">S.</span> i <span class="anon-block">E. Z.</span> kiedy już podrosły same przychodziły <br/>z nieodległego <span class="anon-block">K.</span> (około 2 km od <span class="anon-block">S.</span>) do domu ojca i jego nowej żony, co zapewne nie miałoby miejsca, gdyby relacje <br/>z ojcem były chłodne i brak byłoby z ich strony akceptacji dla nowego związku powoda. Córki powoda uczestniczyły w uroczystościach rodzinnych np. chrzcinach syna powoda z drugiego małżeństwa, a powód odwiedził starszą córkę w szpitalu po narodzinach wnuczki. Powyższe okoliczności dowodzą, że relacje między powodem a córkami były bliskie, oparte na uczuciu miłości i zaufania i zapewne trwały by dalej przed długie lata, jeśli zważyć bardzo młody wiek obu córek w chwili wypadku oraz młody jeszcze wiek powoda - 46 lat.</p> <p>W ocenie Sądu nie ma żadnych podstaw do kwestionowania reakcji powoda na śmierć córek wyrażającej się w stanach depresyjnych, obniżonym nastroju, wycofywaniu się kontaktów z otoczeniem. Okoliczności te potwierdzają zapisy w dokumentacji z wizyt powoda <br/>u psychologa i psychiatry. Z zapisów tych wynika również, że po wypadku powód mial problemy z alkoholem, co przekładało się również na inne problemy m.in. w pracy. Nie ulega wątpliwości, że śmierć <span class="anon-block">S. Z.</span> <br/>i <span class="anon-block">E. Z.</span> były dla powoda ogromnym ciosem i stratą których nic nie jest w stanie powetować. Śmierć dziecka jest dla rodzica źródłem ogromnego bólu. Trudno określić ten ból, gdy w jednym zdarzeniu ginie dwoje dzieci. Powód do dzisiaj nie otrząsnął się po tragicznej śmierci córek. Po upływie dwóch lat od wypadku pozostaje przygnębiony, wycofany, nie potrafi odczuwać radości. Widok młodych dziewczyn powoduje przypływ żalu, że jego dzieci nie żyją.</p> <p>Zadośćuczynienie, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 4)">art. 446 § 4 kc</a> ma na celu rekompensatę nie tylko bólu i cierpień psychicznych po stracie bliskiej osoby, ale również, a może przede wszystkim, krzywdy rozumianej jako strata członka rodziny. Powód w wypadku utracił dwie córki - obie na progu życia. Tym samym utracił możliwość spędzania z nimi czasu, uczestniczenia w ich przyszłym życiu, a najbliższej przyszłości w ślubie córki <span class="anon-block">S.</span>.</p> <p>Mając na uwadze całokształt przedstawionych okoliczności Sąd uznał, że kwota 100.000 złotych zadośćuczynienia za krzywdę doznaną <br/>w następstwie śmierci każdej z córek powoda jest adekwatna <br/>w okolicznościach sprawy i na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 4)">art.446§4 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20031241152" title="Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych - Dz. U. z 2003 r. Nr 124, poz. 1152 (art. 34;art. 34 ust. 1)">art.34 ust. 1 ustawy z 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych</a> zasądził od pozwanego na jego rzecz kwotę 140.000 złotych tytułem uzupełniającego zadośćuczynienia (100.000 - 30.000 = 70.000 x 2 = 140.000). Na marginesie Sąd zauważył<strong> <!-- --> , </strong>że zadośćuczynienie w takiej samej wysokości zostało przyznane mocą prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w <span class="anon-block">S.</span> z <span class="anon-block">(...)</span>. w sprawie I C<span class="anon-block">(...)</span>matce zmarłych córek powoda). W sprawie <br/>o zadośćuczynienie trudno porównywać rozmiar krzywdy dwóch osób, ale krzywda obojga rodziców po stracie dzieci może być porównywalna.</p> <p>Z uwagi na częściowe uwzględnienie roszczenia powoda Sąd na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art.100 kpc</a> dokonał stosunkowego rozdzielenia kosztów postępowania.</p> <p>W złożonej apelacji, w części ponad kwotę 100.000 złotych, pozwany zarzucił zaskarżonemu wyrokowi „ustalenie i zasądzenie rażąco wygórowanego zadośćuczynienia”.</p> <p>Wniósł o jego zmianę w zaskarżonej części i oddalenie w tym zakresie powództwa, ewentualnie uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.</p> <p> <span class="underline"> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje</span>:</p> <p>Apelacja podlega oddaleniu.</p> <p>Wbrew twierdzeniu apelacji ustalone i zasądzone na rzecz powoda zadośćuczynienie nie może być uznane za rażąco wygórowane.</p> <p>Sąd Apelacyjny podziela wszystkie ustalenia i wnioski Sądu I instancji <br/>i uznaje je za własne.</p> <p>W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji przedstawił obszerną argumentację z której wynika duży rozmiar doznanej przez powoda krzywdy oraz zasadność ustalenia wysokości zadośćuczynienia <br/>w łącznej kwocie 200.000 złotych (po uiszczeniu przez pozwanego kwoty 60.000 złotych Sąd zasądził kwotę 140.000 złotych).</p> <p>W złożonej apelacji, po przedstawieniu teoretycznych wywodów odnośnie instytucji zadośćuczynienia, pozwany przedstawia własne stanowisko, że <br/>„w jego ocenie, okoliczności ujawnione podczas rozprawy uzasadniały zasądzenie kwoty 100.000 złotych”.</p> <p>Taka apelacja nie może być skuteczna, gdyż zaprezentowanie własnego stanowiska nie może być wystarczające i przez to nie może prowadzić do podważenia zaskarżonego wyroku.</p> <p>Bezzasadność zarzutu apelacji, że ustalona i zasądzona kwota zadośćuczynienia jest rażąco wygórowana wynika już z wniosku apelacji, gdyż skarżący wnosi o obniżenie zadośćuczynienia o 20% (200.000 zł minus 20 % minus wypłacone 60.000 zł), a o rażąco wygórowanym zadośćuczynieniu można mówić dopiero wtedy, gdy jest ono zawyżone o ponad połowę (por. odpowiednio komentarze do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 388;art. 388 § 1)">art. 388 § 1 kc</a>, który posługuje się podobnym pojęciem).</p> <p>Z tych względów, Sąd Apelacyjny na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 kpc</a> orzekł jak w sentencji.</p> <p>O kosztach procesu za II instancje orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3)">art. 98 § 1 i 3</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 99;art. 391;art. 391 § 1)">art. 99 i 391 § 1 kpc</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 99 § 2;art. 99 § 2 ust. 1;art. 99 § 2 ust. 2)">§ 2 ust. 1i 2</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631349" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 (§ 6;§ 6 pkt. 5;§ 12;§ 12 ust. 1;§ 12 ust. 1 pkt. 2)">§ 6 pkt 5 i § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. <br/>w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu</a> (Dz. U. Nr 163, poz. 1349, ze zm.).</p> <p>ZG/dk</p> </div>