VI ACa 432/12

<p> <strong> <!-- --> <span class="underline"> <!-- --> Sygn. akt VI ACa 432/12 </span> </strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> <strong> <!-- -->Dnia 20 grudnia 2012 r.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny w składzie:</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Przewodniczący - Sędzia SA – Krzysztof Tucharz (spr.)</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Sędzia SA – Agata Wolkenberg </strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Sędzia SA – Irena Piotrowska </strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Protokolant: – sekr. sądowy Ewelina Murawska </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2012 r. w Warszawie</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->na rozprawie sprawy z powództwa <span class="anon-block">I. S.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->przeciwko <span class="anon-block"> (...) Spółdzielni Mieszkaniowej (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->o uchylenie uchwały </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->na skutek apelacji pozwanej </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->z dnia 15 grudnia 2011 r. </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->sygn. akt XXV C 1490/10 </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <strong> <!-- -->Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2011 r. Sąd Okręgowy w Warszawie stwierdził, na skutek powództwa <span class="anon-block">I. S.</span> wniesionego przeciwko <span class="anon-block"> (...) Spółdzielni Mieszkaniowej (...)</span> nieważności uchwały Zarządu tej Spółdzielni z dnia 20 sierpnia 2010 r. w sprawie określenia przedmiotu odrębnej własności lokali w nieruchomości położonej w <span class="anon-block">W.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> i zasądził od pozwanej Spółdzielni na rzecz powódki kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.</strong> </p> <p>W powyższej sprawie Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny.</p> <p> <strong> <!-- -->Powódce <span class="anon-block">I. S.</span> przysługiwało od 1998 r. spółdzielcze własnościowe prawo <span class="anon-block">lokalu mieszkalnego nr (...)</span> o pow. 24,5 m2, położonego na poddaszu budynku przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span>.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Następnie, po zaadaptowaniu części strychu na cele mieszkalne powierzchnia lokalu powódki uległa zwiększeniu do 44 m2, na co wyraził zgodę zarząd pozwanej spółdzielni w uchwale nr 34 z dnia 19 czerwca 2002 r.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Po złożeniu przez powódkę wniosku o ustanowienie odrębnej własności przedmiotowego lokalu została podjęta w dniu 20 sierpnia 2010 r., przez zarząd <span class="anon-block"> (...)</span> zaskarżona uchwała, w której określono powierzchnię lokalu powódki na 36,68 m2.</strong> </p> <p>Powódka zakwestionowała to wyliczenie wniosła do Sądu pozew domagając się uchylenia rzeczonej uchwały, jako naruszającej jej interes z racji zaniżenia faktycznej powierzchni jej lokalu.</p> <p>Pozwana Spółdzielnia wnosiła o oddalenie powództwa podnosząc, że powódka nie udostępniła swojego mieszkania służbom wykonującym pomiary lokali w budynku przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> i w tej sytuacji oparto się na wyliczeniu powierzchni analogicznego lokali, położonego pod mieszkaniem powódki, który to metraż wyniósł 36,68 m2,</p> <p> <strong> <!-- -->W ocenie Sądu Okręgowego żądanie powódki zasługuje na uwzględnienie z tym, że należy go zakwalifikować jako roszczenie o stwierdzenie nieważności uchwały, zgodnie z przepisem art. 43 ust. 5 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Przedstawione przez powódkę dokumenty świadczą jednoznacznie o słuszności jej twierdzeń, że powierzchnia przedmiotowego lokalu, wynosząca pierwotnie 24,50 m2, uległa zwiększeniu, po zagospodarowaniu części strychu na cele mieszalne o dalsze 19,50 m2, co daje łącznie metraż mieszkania – 44 m2. Z kolei błędne wyliczenie przez pozwaną powierzchni tego lokalu ma wpływ na ustalenie innych danych, koniecznych do określenia przedmiotu odrębnej własności. Wprawdzie zachowanie powódki polegające na odmowie udostępnienia lokalu w celu wykonania w nim pomiarów było nieusprawiedliwione jednak fakt ten nie może uzasadniać przyjętej przez pozwaną metody obliczenia powierzchni użytkowej przedmiotowego lokalu w drodze porównania jej z metrażem innego mieszkania.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Takie postępowanie pozwanej spółdzielni było niezgodne z przepisami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19201110733" title="Ustawa z dnia 29 października 1920 r. o spółdzielniach - Dz. U. z 1920 r. Nr 111, poz. 733 ()">ustawy o spółdzielniach</a> mieszkalnych i sprzeczne z interesem powódki. </strong> </p> <p>Od tego wyroku apelację wnosiła strona pozwana zarzucając:</p> <p>1)  naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20010040027" title="Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych - Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 27 (art. 43;art. 43 ust. 5)">art. 43 ust. 5 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych</a>, polegającą na przyjęciu, ze w przypadku zaskrzenia uchwały zarządu spółdzielni wyłącznie na podstawie przesłanki naruszenia interesu prawnego lub uprawnień skarżącego można stwierdzić jej nieważność i to mimo braku stosownego wniosku powoda;</p> <p>2)  naruszenie przepisów postępowania tj. at. 321 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (§ 1)">§ 1 k.p.c.</a> polegającą na zasądzeniu ponad żądanie pozwu;</p> <p>3)  <strong> <!-- -->sprzeczność ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego. </strong> </p> <p>Wskazując na powyższe zarzuty pozwana spółdzielnia wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i zasądzenie od powódki, na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji wraz z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania apelacyjnego.</p> <p>Powódka wnosiła o oddalenie apelacji i przyznanie jej, od strony przeciwnej kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Apelacja pozwanej podlega uwzględnieniu w sposób wskazany w jej wniosku ewentualnym.</strong> </p> <p>Zasadnie argumentuje skarżący, że Sąd Okręgowy dopuścił się w niniejszej sprawie dwojakiego rodzaju nieprawidłowości tj.</p> <p> <strong> <!-- -->po pierwsze – wadliwie uznał, że naruszenie interesu prawnego członka spółdzielni o którym mowa w art. 43 ust. 5 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych uzasadnia wytoczenie powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały zarządu spółdzielni w sprawie określenia przedmiotu odrębnej własności;</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->po drugie – w sposób niedopuszczalny dokonał zmiany dochodzonego roszczenia na inne (z uchylenia uchwały na stwierdzenie jej nieważności), którego nie zgłosiła strona powodowa i wydał, co do niego stosowne orzeczenie. </strong> </p> <p>Jeżeli chodzi o roszczenia, jakie kreuje dla członka spółdzielni przepis art. 43 ust. 5 cyt. wyżej ustawy to zarówno w judykaturze jak i w doktrynie nie ma już obecnie sporu co do tego, że należy ten przepis interpretować z odwołaniem się do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820300210" title="Ustawa z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze - Dz. U. z 1982 r. Nr 30, poz. 210 (art. 42)">art. 42 Prawa Spółdzielczego</a>.</p> <p>W wyroku z dnia 12 czerwca 2008 r. sygn. akt V CSK 33/08 Sąd Najwyższy wskazał, że w razie występowania przesłanki niezgodności uchwały zarządu z prawem, o której mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20010040027" title="Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych - Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 27 (art. 43;art. 43 ust. 5)">art. 43 ust. 5 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielnia mieszkaniowych</a>, osobie uprawnionej przysługuje wyłączne powództwo o stwierdzenie nieważności uchwały zarządu spółdzielni, nie można natomiast żądać z tego powodu jej uchylenia.</p> <p> <strong> <!-- --> Podobne stanowisko zostało wyrażone w komentarzu do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20010040027" title="Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych - Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 27 ()">ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych</a> pod red. R. Dziczka Lexis Nexis Warszawa 2007 r. Z kolei w artykule Krzysztofa Grzesiowskiego pt. „Charakter prawny oraz zaskarżenie uchwał zarządu spółdzielni mieszkaniowej, określającej przedmiot odrębnej własności lokali … (publ. Rejent nr 11 listopad 2005 r. s. 81 – 98) wyjaśniono, że jeżeli uchwała zarządu będzie niezgodna z prawem to odwołując się do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820300210" title="Ustawa z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze - Dz. U. z 1982 r. Nr 30, poz. 210 (art. 42)">art. 42 Prawa spółdzielczego</a> należy wystąpić z pozwem o ustalenie jej nieważności a zapadły w sprawie wyrok będzie miał deklaratywny charakter. Natomiast w przypadku gdy uchwała narusza interes prawny lub uprawnienia osób zainteresowanych przedmiotem żądania z art. 43 ust. 5 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych winno być roszczenie <span class="underline"> <!-- --> o uchylenie uchwały zarządu</span>. Pozytywny dla skarżącego wyrok będzie wówczas zawierał rozstrzygnięcie o charakterze prawno - kształtującym.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Prezentowaną wyżej wykładnią przepisu art. 43 ust. 5 cyt., wyżej ustawy Sąd Apelacyjny, w tym składzie, w pełni podziela.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Z treści pozwu jednoznacznie wynika, że powódka domagała się <span class="underline"> <!-- -->uchylenia</span> spornej uchwały a nie stwierdzenia jej nieważności. Przytoczyła też właściwą przesłankę swojego żądania tj. naruszenia interesu prawnego skarżącej (nie przesądzając o meritum sporu).</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Tymczasem Sąd Okręgowy rozpoznał nieistniejące powództwo (o ustalenie nieważności uchwały) błędnie uznając, że powódka wystąpiła z niewłaściwym żądaniem, jakie wynika z przepisu art. 43 ust. 5 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Gdyby nawet założyć, że przedmiotowe unormowanie pozwala jedynie na dochodzenie roszczenia o ustalenie nieważności uchwały zarządu to i tak Sąd nie miał prawa rozpatrywać żądania, którego powódka nie zgłosiła i bez znaczenia jest tu okoliczność, że strona ta nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Jak już była o tym mowa – każde z tych roszczeń, prowadzi do wydania (w razie uwzględnienia powództwa) wyroku o zasadniczo różnym charakterze prawnym (tj. deklaratywnym lub konstytucyjnym).</strong> </p> <p>W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy naruszył wprowadzoną w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 321;art. 321 § 1)">art. 321 § 1 k.p.c.</a> zasadę, że zakres wyrokowania określony jest żądaniem powoda.</p> <p>Nie chodzi tu bowiem o możliwości przyjęcia przez Sąd innej kwalifikacji prawnej dochodzonego roszczenia niż wskazana w pozwie, który to argument podniesiono w odpowiedzi na apelację.</p> <p> <strong> <!-- -->Fakt, iż powódka zgadza się z zaskarżonym rozstrzygnięciem nie ma tu istotnego znaczenia i nie może konwalidować naruszenia przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 321;art. 321 § 1)">art. 321 §1 k.p.c.</a> gdyż na etapie postępowania apelacyjnego niedopuszczalne jest występowanie z nowym roszczeniem, co wynika z treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 383)">art. 383 k.p.c.</a>, a przewidziane tam od tego zakazu, wyjątki nie występują w niniejszej sprawie.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Wydanie przez Sąd orzeczenia odnośnie innego roszczenia niż dochodził powód należy traktować jako nierozpoznanie istoty sporu (vide: wyrok SN z dnia 25.IX.2003 r. IICK 293/02) i taka właśnie sytuacja skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, wraz z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania apelacyjnego.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Orzeczono zatem jak w sentencji, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 2)">art. 108 § 2 k.p.c.</a> </strong> </p> <p>af</p> </div>