II Ca 607/12

<p>Sygn. akt II Ca 607/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 27 grudnia 2012 roku</p> <p>Sąd Okręgowy w Legnicy II Wydział Cywilny Odwoławczy</p> <p>w składzie następującym:</p> <table> <colgroup> <col width="167"/> <col width="431"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSO Robert Figurski</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SO Sylwia Kornatowicz (spraw.)</p> <p>SO Sabina Ziser</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>st. sekr. sąd. Roksana Babiarczyk</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 27 grudnia 2012 roku w Legnicy</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">K. N. (1)</span> i <span class="anon-block">A. N.</span> </p> <p>przeciwko pozwanemu <span class="anon-block">M. M.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek apelacji pozwanego</p> <p>od wyroku Sądu Rejonowego w Głogowie</p> <p>z dnia 30 kwietnia 2012 roku</p> <p>sygn. akt I C 645/11</p> <p>I.  <strong> <!-- -->oddala apelację; </strong> </p> <p>II.  <strong> <!-- -->zasądza od pozwanego na rzecz każdej z powódek kwoty po 600 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt II Ca 607/12</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyrokiem z dnia 30.04.2012 r. Sąd Rejonowy w Głogowie w sprawie sygn. akt I C 645/11 zasądził od pozwanego <span class="anon-block">M. M.</span> na rzecz powódek <span class="anon-block">K. N. (1)</span> i <span class="anon-block">A. N.</span> kwoty po 20.000 zł dla każdej z nich tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami od 28.11.2011 r. oraz kosztami procesu.</p> <p>Sąd ustalił, że w dniu 31.10.2005 r. pozwany, liczący wówczas 15 lat, dopuścił się czynu karalnego, polegającego na tym, że działając wspólnie i w porozumieniu z innymi nieletnimi kopał po całym ciele ojca powódek <span class="anon-block">E. N.</span>, który w wyniku zadanych tak obrażeń zmarł. Zdarzenie miało miejsce w parku miejskim, <span class="anon-block">E. N.</span> był nietrzeźwy i leżał na ziemi obok ławki; początkowo nie reagował na zadawane ciosy, później jęczał i zasłaniał się ręką. Pozwany po pierwszych kopnięciach odszedł wraz z kolegą do innych znajomych, a następnie zainicjował powrót większą grupą do poszkodowanego i wówczas kopanie <span class="anon-block">E. N.</span> trwało około 10 minut. Potem nieletni, z inicjatywy pozwanego, oddali mocz na leżącego poszkodowanego, który w tym czasie skulił się i położył ręce na twarz. Za popełnienie tego czynu w stosunku do <span class="anon-block">M. M.</span> orzeczony został wyrokiem z 25.05.2006 r. środek poprawczy (sprawa Sądu Rejonowego w Głogowie sygn. akt III RNk 4/06).</p> <p> <span class="anon-block">E. N.</span> był uzależniony od alkoholu, podejmował próby leczenia, w ostatnich latach życia nie miał stałej pracy. Pozostawał w konkubinacie z matką powódek <span class="anon-block">M. B.</span> i do lipca 2005 roku mieszkał z rodziną. Wówczas na skutek kłótni z konkubiną opuścił dom i zamieszkał u kolegi, na tym samym osiedlu kilka bloków dalej. Wcześniej nigdy nie wyprowadzał się z domu, a pod wpływem alkoholu nie był agresywny wobec członków rodziny. W tamtym czasie <span class="anon-block">K. N. (1)</span> miała 14 lat, a <span class="anon-block">A. N.</span> lat 12. Powódki był z ojcem bardzo związane, on pomagał im i interesował się ich losem, córki nigdy nie wyrażały się źle o ojcu. Po jego wyprowadzeniu się nadal spotykały się nim w tajemnicy przed matką – co najmniej kilka razy w miesiącu <span class="anon-block">E. N.</span> przychodził do mieszkania konkubiny. Po raz ostatni córki widziały się z ojcem w październiku 2005 roku, ustalały z matką, że <span class="anon-block">E. N.</span> wróci do domu na Święta Bożego Narodzenia.</p> <p>Po zdarzeniu powódki nie chciały chodzić do szkoły, skorzystały z opieki psychologa, przeżyły szczególnie okoliczności śmierci ojca, znały niektórych sprawców, mieszkających na tym samym osiedlu i wiedzących po części, że pobity przez nich człowiek był ojcem <span class="anon-block">K.</span> i <span class="anon-block">A. N.</span>.</p> <p>Obecnie powódki mają odpowiednio 21 i 19 lat, uczą się, są na utrzymaniu matki, zarabiającej około 1.900 zł miesięcznie, pobierają rentę rodzinną po ojcu w wysokości 435 zł miesięcznie każda z powódek. <span class="anon-block">M. M.</span> ma lat 21, nie pracuje, pozostaje na utrzymaniu rodziców, uczy się w liceum dla dorosłych. Zakład poprawczy opuścił 4.09.2007 r., od tego czasu nie kontaktował się w z powódkami.</p> <p>Powyższych ustaleń faktycznych Sąd Rejonowy dokonał na podstawie dowodów w postaci akt sprawy sygn. III RNk 4/06, zeznań stron i świadka <span class="anon-block">K. N. (2)</span>, decyzji ZUS i pisma Powiatowego Urzędu Pracy w <span class="anon-block">G.</span>.</p> <p>W takich okolicznościach faktycznych Sąd I instancji zastosował przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445;art. 445 § 1)">art.445§1 k.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art.448 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24;art. 24 § 1)">art.24§1 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 441;art. 441 § 1)">art.441§1 k.c.</a> Sąd ten uznał, że swoim zawinionym zachowaniem pozwany wyrządził powódkom krzywdę, a to w ten sposób, że doprowadzając do śmierci ich ojca zerwał więź rodzinną, powodując ból oraz cierpienie poszkodowanych dzieci i naruszając tym ich dobra osobiste. Uzasadnia to roszczenie powódek o zadośćuczynienie, przy czym odpowiedzialność <span class="anon-block">M. M.</span> przesądzona została wyrokiem Sądu Rejonowego z 25.05.2006 r., a jest to odpowiedzialność solidarna, co umożliwia dochodzenie roszczenia od jednego tylko ze sprawców szkody.</p> <p>Sąd Rejonowy nie podzielił argumentacji pozwanego, podnoszonej na uzasadnienie żądania oddalenia powództwa, o braku więzi uczuciowej między powódkami i ojcem. Zdaniem tego Sądu zebrane dowody potwierdzają istnienie takiej więzi, a jej rodzaj i intensywność mają znaczenie dla oceny rozmiaru krzywdy powódek. Rozmiar ten uznał Sąd Rejonowy jako znaczny, biorąc pod uwagę okoliczności zdarzenia, w tym sposób działania sprawców i pierwszoplanową rolę pozwanego, którego postawę po zdarzeniu i obecnie Sąd Rejonowy ocenił jako uderzająco wręcz bezkrytyczną, przy uwzględnieniu, że dotychczas <span class="anon-block">M. M.</span> nie podjął żadnej próby złagodzenia krzywdy powódek. Oceniając jej rozmiar Sąd Rejonowy wziął też pod uwagę sytuację poszkodowanych, które w chwili śmierci ojca nadal potrzebowały, z racji wieku, jego wsparcia i pomocy, a okoliczności zdarzenia i sposób ich przedstawiania w lokalnym środowisku – gdzie sprawa odbiła się szerokim echem, a mówiono i pisano o brutalnym śmiertelnym pobiciu bezdomnego – sprawiły powódkom wiele cierpienia.</p> <p>W takich okolicznościach zadośćuczynienia w kwotach po 20.000 zł Sąd Rejonowy uznał za odpowiednie, nie znajdując przy tym żadnych podstaw do zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 320)">art.320 k.p.c.</a> </p> <p>Pozwany nie zgodził się z rozstrzygnięciem i w wywiedzionej apelacji wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództw. Zarzucił ponownie brak więzi między powódkami i ojcem, wskazał na bezdomność <span class="anon-block">E. N.</span> i brak dla niego wsparcia ze strony najbliższych, co spowodowało, że znalazł się on na marginesie życia społecznego. W takiej sytuacji nie ma zdaniem pozwanego podstaw do przyznania zadośćuczynienia powódkom, tym bardziej, że przez 6 lat nie występowały one z takim żądaniem. <span class="anon-block">M. M.</span> podniósł, że wbrew motywom zaskarżonego wyroku nie jest on bezkrytyczny wobec swojego czynu, a należało uwzględnić, że popełnił go jako nieletni i nie indywidualnie, lecz w grupie. Skarżący wskazał też na swoją sytuację majątkową (brak pracy, status bezrobotnego).</p> <p> <strong> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</span> </strong> </p> <p>Apelacja nie jest zasadna.</p> <p>Sąd Rejonowy przeprowadził w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe o właściwym kierunku i zakresie. Zgromadzone tak dowody Sąd ocenił poprawnie, z zachowaniem zasad przewidzianych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art.233 k.p.c.</a> W konsekwencji Sąd Rejonowy poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, które Sąd II instancji w pełni aprobuje i przyjmuje za własne. Dotyczy to w szczególności kwestionowanej przez pozwanego więzi powódek z ojcem, której przerwanie działaniem skarżącego spowodowało naruszenie ich dóbr osobistych. Sąd Rejonowy przedstawił klarowny wywód co do istnienia tej więzi, w rozumowaniu Sądu nie ma żadnego błędu, toteż brak podstaw do jego podważenia. Podkreślić jedynie należy, iż <span class="anon-block">E. N.</span> mieszkał z córkami przez niemal całe ich życie, czyli kilkanaście lat, co pozwalało zbudować typową więź rodzinną. Do zdarzenia doszło zaledwie 3-4 miesiące po wyprowadzeniu się ojca powódek z domu, co z kolei jest okresem na tyle krótkim, że nie wpłynęło na zerwanie tej więzi, tym bardziej, że <span class="anon-block">A. N.</span> i <span class="anon-block">K. N. (1)</span> utrzymywały wówczas z ojcem regularny kontakt. Sytuacja, w jakiej znajdował się w październiku 2005 roku <span class="anon-block">E. N.</span>, nazywana w apelacji „marginesem życia społecznego”, miała z pewnością związek z nadużywaniem alkoholu przez pokrzywdzonego, co jednak samo przez się, w ustalonych okolicznościach niniejszej sprawy, nie wyraża braku rodzinnej więzi między powódkami i ojcem. Opuszczenie przez niego wspólnego mieszkania nie wynikało zresztą z konfliktu z córkami, lecz z konkubiną, co nie ma dla oceny roszczeń w tej sprawie istotnego znaczenia.</p> <p>Wbrew zarzutom apelacji, Sąd Rejonowy przy rozstrzyganiu sprawy uwzględnił wszystkie istotne w niej okoliczności. Jak najbardziej poprawnie ocenił ten Sąd działania pozwanego i ich wagę, jego rolę w grupie nieletnich sprawców, jak też postawę <span class="anon-block">M. M.</span> po popełnieniu czynu karalnego. Podkreślany w apelacji młody wiek pozwanego i współudział w zdarzeniu innych osób nie wpływa w oczekiwany przez skarżącego, czyli korzystny sposób na negatywną ocenę jego czynu jako rodzącego odpowiedzialność cywilną względem powódek w oparciu o przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeksu cywilnego</a>, powołane prawidłowo przez Sąd I instancji. Zadośćuczynienia przyznane <span class="anon-block">K. N. (1)</span> i <span class="anon-block">A. N.</span> określone zostały na kwoty, które uwzględniają wszystkie okoliczności powstania ich krzywd, w tym sposób działania <span class="anon-block">M. M.</span>, będącego właściwie ich rówieśnikiem. Sąd I instancji, prawidłowo powołując tu solidarność ustawową sprawców czynu niedozwolonego, słusznie wskazał na pierwszoplanową rolę pozwanego w zdarzeniu, wyrażającą się w zaangażowaniu w kopanie leżącego człowieka, powrocie na miejsce zdarzenia w większej grupie napastników i pomyśle oddania moczu na bezbronną ofiarę czynu karalnego, wyrażającym w sposób szczególny pogardę dla drugiego człowieka. W tej sytuacji młody wiek skarżącego i udział w grupie innych nieletnich nie dają podstawy ani do odstąpienia od zasądzenia zadośćuczynienia, ani do uznania, że jego wysokość powinna być w stosunku do pozwanego niższa. Nieokazanie przez pozwanego rzeczywistej skruchy, przejawiającej się podjęciem w dorosłym już życiu działań zmierzających do złagodzenia krzywdy powódek, również sprzeciwia się wnioskom apelacji, albowiem taka postawa sprawcy krzywdy potęguje jej intensywność i odczuwanie.</p> <p>Wskazać jeszcze należy, że upływ czasu między zdarzeniem a wytoczeniem powództw nie ma żadnego znaczenia dla oceny ich zasadności oraz rozmiaru.</p> <p>Zgromadzenie przez pozwanego łącznej kwoty 40.000 zł z odsetkami jest z pewnością w jego sytuacji życiowej trudne, ale, jak słusznie uznał Sąd Rejonowy, możliwe i stanowi dolegliwość typową dla materialnej odpowiedzialności cywilnej z tytułu deliktu.</p> <p>W wyniku przedstawionych rozważań Sąd odwoławczy doszedł do przekonania, iż zaskarżony wyrok jest trafny, a apelacja nie zawiera zarzutów, skutecznie go podważających. Dlatego podlegała ona oddaleniu na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art.385 k.p.c.</a> </p> <p>Orzeczenie o kosztach instancji odwoławczej zapadło na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art.98§1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art.391§1 k.p.c.</a> i jest wynikiem przegrania sprawy przez pozwanego w tej instancji, a wygrania jej przez powódki, które poniosły koszty zastępstwa prawnego (§6 pkt 5 i §12 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych...).</p> </div>