I C 200/11

Sądy powszechne2011-12-01

Sygnatura

I C 200/11

Data orzeczenia

2011-12-01

Rodzaj

SENTENCE

Sędziowie

Agnieszka Kluczyńska (PRESIDING_JUDGE)

Treść orzeczenia

Sygn. akt: I. C. 200/11 <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> Dnia 1 grudnia 2011 r. Sąd Rejonowy w Suwałkach I. Wydział Cywilny w składzie następującym: <table> <colgroup> <col width="186"/> <col width="525"/> </colgroup> <tr> <td> Przewodniczący: </td> <td> SSR Agnieszka Kluczyńska </td> </tr> <tr> <td> Protokolant: </td> <td> Edyta Lipnicka </td> </tr> </table> po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2011 r. w Suwałkach na rozprawie  sprawy z powództwa S. S. (1), H. S. i J. S.  przeciwko Towarzystwo (...) S.A. w W.  o zapłatę 1. Zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. w W. na rzecz powoda S. S. (1) kwotę 5000 zł ( pięć tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 23 maja 2011 roku do dnia zapłaty. 2. Zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. w W. na rzecz powódki J. S. kwotę 5000 zł ( pięć tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 23 maja 2011 roku do dnia zapłaty. 3. Zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. w W. na rzecz powódki H. S. kwotę 12.500 zł ( dwanaście tysięcy pięćset złotych) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 23 maja 2011 roku do dnia zapłaty. 4. Oddala powództwa S. S. (1), J. S. w dalej idącym zakresie. 5. Zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. w W. na rzecz powódki H. S. kwotę 2417 zł (dwa tysiące siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego; 6. Koszty postępowania w zakresie powództw S. S. (1) i J. S. stosunkowo rozdziela pozostawiając ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu. 7. Nakazuje pobrać od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. w W. na rzecz Skarbu Państwa ( kasa Sądu Rejonowego w Suwałkach) kwotę 625 złotych tytułem opłaty od pozwu H. S., od uiszczenia którego powódka była zwolniona. SSR Agnieszka Kluczyńska Sygn. akt I.C. 200/11 </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> Powodowie : H. S., J. S. i małoletni S. S. (1) wystąpili do tut. Sądu przeciwko Towarzystwu (...) SA w W. z pozwem o zapłatę kwoty odpowiednio – 12.500 zł, 7500 zł i 7500 zł tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Domagali się też zasądzenia na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu swego żądania powodowie wskazali, iż dnia 11 lipca 2006 roku w S. przy ulicy (...), zginął M. S. – wnuk H. S. i jednocześnie siostrzeniec powódki J. S. i S. S. (1). Winę z powyższe ponosi kierujący pojazdem marki V. (...), ubezpieczony w zakresie OC w pozwanym Towarzystwie. Krzywda, jakiej w wyniku powyższego zdarzenia doznali powodowie, ich zdaniem uzasadnia przyznanie im zadośćuczynienia w kwotach żądanych w pozwie, uwzględniając 50 % przyczynienia się zmarłego do powstania przedmiotowego zdarzenia; W trakcie postępowania likwidacyjnego pozwany odmówił przyznania zadośćuczynienia. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie stosownych kosztów zastępstwa prawnego; Wskazał w uzasadnieniu, iż nie istnieje podstawa prawna do dochodzenia roszczeń z tytułu zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej , mając na uwadze datę zdarzenia. Dodatkowo wskazał, iż roszczenie takowe może być ewentualnie skierowane przeciwko sprawcy naruszenia dobra osobistego, a nie do zakładu ubezpieczeń; Sąd ustalił, co następuje: W dniu 11 lipca 2006 roku kierujący pojazdem marki V. (...) o nr rej (...) z niesprawnym układem hamulcowym i nie stosując się do zasady ograniczonego zaufania umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że przekroczył dozwoloną prędkość i na oznakowanym znakami poziomymi przejściu dla pieszych potrącił przebiegającego przez to przejście z jego lewej strony małoletniego M. S., który wskutek doznanych obrażeń poniósł śmierć na miejscu. ( okoliczność bezsporna, dodatkowo – odpis wyroku z dnia 19 grudnia 2007 roku w sprawie II K 596/06, notatka K. S., akt zgonu, w aktach szkodowych) W dacie kolizji sprawca szkody korzystał z ochrony ubezpieczeniowej w (...) SA w W.. Szkodę zaistniałą wskutek zdarzenia z dnia 11 lipca 2006 roku powodowie zgłosili pismem z dnia 25 lutego 2011 roku. ( dowód: zgłoszenie szkody w aktach szkodowych). W dniu 16 marca 2011 roku pozwane Towarzystwo odmówiło powodom wypłaty tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę ( dowód : pismo pozwanego w aktach szkodowych). M. S. w dacie śmierci miał 5 lat, powódka H. S. pełniła wobec małoletniego funkcję rodziny zastępczej, od urodzenia opiekowała się małoletnim; (okoliczność bezsporna, wyjaśnienia powódki H. S. k. 75v-77). Powódka J. S. – ciotka zmarłego M. S. również od urodzenia opiekowała się małoletnim, w dacie zdarzenia nie mieszkała już wspólnie z matką H. S. i małoletnim, zamieszkiwała na ul (...) w S. wraz ze swoją rodzina ( mężem i 4 dzieci); Małoletni S. S. (1) w dacie zdarzenia miał 8 lat, uczęszczał do szkoły Podstawowej nr (...) w S., zamieszkiwał wspólnie z matką H. S. i małoletnim M. S.; Powódka H. S. bardzo przeżyła śmierć wnuka, bardzo dużo płakała, cierpiała na bezsenność, początkowo nie przyjmowała do wiadomości faktu śmierci wnuka, nie mogła jeść, nie była w stanie wykonywać czynności życia codziennego; powódka była bardzo silnie emocjonalnie związana z wnukiem, pełniła w stosunku do w/w funkcje rodziny zastępczej, M. S. zwracał się do powódki „mamo”; powódka nie leczyła się psychiatrycznie ani też nie podjęła terapii psychologicznej, nie przyjmował żadnych leków uspokajających; z wnukiem łączyły ją silne więzi emocjonalne; bolesne emocje i reakcje po jego śmierci i zaburzenia somatyczne są charakterystyczne dla okresu żałoby, obecnie powódka H. S. realizuje funkcje rodzinne i społeczne bez istotnych zakłóceń; obecnie powódka nie wymaga leczenia czy terapii w zakresie psychologicznym czy psychiatrycznym ( wyjaśnienia powódki H. S. k. 75v-76, opinia k. 91-94) Powódka J. S. w dacie śmierci swego siostrzeńca nie zamieszkiwała wspólnie z nim; założyła własną rodzinę i dwa lata przed jego śmiercią wyprowadziła się z domu rodzinnego, przy czym od urodzenia małoletniego ona również opiekował się nim ; jak stwierdziła, nie rozróżniała miłości do własnych dzieci i miłości do M.; często małoletni M. przebywał u niej w domu wraz z jej bratem S.; przedmiotowe zdarzenie również wywarło na niej duży szok, cierpiała na bezsenność, nie mogła jeść; obecnie funkcjonuje prawidłowo, opiekuje się swymi dziećmi, przy czym odczuwa o nie większy lęk; bardzo często odwiedza grób M. S.; J. S. doznała po śmierci swego siostrzeńca cierpień psychicznych charakterystycznych dla kulturowo przyjętego okresu żałoby; obecnie powódka prawidłowo funkcjonuje w życiu osobistym i społecznym, nie wymaga terapii lub leczenia w tym zakresie. ( dowód : wyjaśnienia powódki J. S. k. 76-76v, opinia k. 95-98) Małoletni S. S. (1) w dacie śmierci M. S. miał 7 lat; był on bardzo mocno emocjonalnie związany z M. S.; mieszkał wspólnie z nim, spełzali ze sobą każdą wolną chwilę; wg matki – H. S. bardzo przeżył jego śmierć , obecnie małoletni czuje się bardzo samotny, trudno mu się pogodzić z tą sytuacją, tym bardziej, iż w chwili wypadku bawił się z M. S.; krzyczał, że to on powinien wpaść na samochód, a nie M., nie spał w nocy, był pobudzony, zdenerwowany, nie chciał z nikim rozmawiać, nie wychodził na podwórze, nie chciał bawić się z innymi dziećmi; nie przyjmował leków uspokajających, nie uczestniczył też w żadnej terapii; często – przy okazji urlopowań z MOW w D., odwiedza grób M. i często go wspomina; S. S. (1) doznał po śmierci swego siostrzeńca cierpień psychicznych charakterystycznych dla kulturowo przyjętego okresu żałoby; obecnie małoletni powód prawidłowo funkcjonuje w życiu osobistym i społecznym, nie wymaga terapii lub leczenia w tym zakresie, nie sprawia problemów wychowawczych. ( dowód : wyjaśnienia przedstawicielki ustawowej małoletniego powoda 76v-77; opinia k. 109-112) Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20031241152" title="Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych - Dz. U. z 2003 r. Nr 124, poz. 1152 (art. 34;art. 34 ust. 1)">art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych</a> – zwanej dalej ustawą (...) - Dz.U. nr 124, poz. 1152 z późn. zm., z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia. W kontekście powyższej regulacji rozpatrywać należało odpowiedzialność pozwanego w sprawie niniejszej. Żądanie swe powodowie wywodzili bowiem z faktu, iż w wyniku śmierci M. S. spowodowanej przez kierowcę pojazdu mechanicznego, któremu pozwany ochrony ubezpieczeniowej w zakresie OC udzielał, doznali oni krzywdy. Na gruncie sprawy niniejszej wątpliwość nie budziła odpowiedzialność sprawcy wypadku z dnia 11 lipca 2006 roku za szkodę na osobie M. S.. Odpowiedzialność sprawcy wypadku znajduje swe źródło w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 436;art. 436 § 1)">art. 436§1 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 435;art. 435 § 1)">art. 435§1 kc</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 415)">415 kc.</a> W toku procesu pozwany kwestionował możliwość przyznania powodom zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, powołując się na okoliczność, iż zdarzenie powodujące szkodę miało miejsce w dniu 11 lipca 2006 roku, a więc jeszcze przed wejściem w życie zmiany <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446)">art. 446 kc</a>, ( poprzez dodanie § 4 ) - ( dokonane ustawą z dnia 30 maja 2008 roku o zmianie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">ustawy Kodeks Cywilny</a> oraz niektórych innych ustaw – Dz. U. Nr 116, poz 731). Dodatkowo podnosił, iż roszczenie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 kc</a> może być wyłącznie skierowane przeciwko sprawcy naruszenia dobra osobistego, a nie w stosunku do zakładu ubezpieczeń, gdyż umowa obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej nie obejmuje swoim zakresem odpowiedzialności z tytułu naruszenia dóbr osobistych; Ustosunkowując się do powyższych zarzutów Sąd stoi na stanowisku, iż zakład ubezpieczeń może być adresatem roszenia, mającego swe źródło w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 kc</a> w zw z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24;art. 24 § 1)">art. 24 § 1 kc.</a> Stanowisko powyższe zaprezentowane zostało w Uchwale SN z dnia 22 października 2010 roku ( sygn. akt III CZP 76/10; Biul Sądowy 2010/10/11), gdzie wskazano wyraźnie, iż dodanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 4)">art. 446 § 4 kc</a> nie jest jedynie wyrazem woli ustawodawcy potwierdzenia dopuszczalności dochodzenia zadośćuczynienia na gruncie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie tego przepisu, lecz dokonania zmiany w ogólnej formule wynikającej z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 kc</a> poprzez zawężenie kręgu osób uprawnionych do zadośćuczynienia. Stanowisko powyższe jest prezentowane również w kolejnych orzeczeniach Sądu Najwyższego ( por wyrok SN z dnia 11 maja 2011, sygn I CSK 621/10, LEX 848128; wyrok SN z dnia 25 maja 2011 roku, sygn II CSK 537/10, LEX nr 846563; wyrok z dnia 3 czerwca 2011 roku sygn akt III CSK 279/10, LEX nr 898254); Odnosząc się natomiast do twierdzeń pozwanego w zakresie regulacji art. 34 ust 1 ustawy z dnia z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. z dnia 16 lipca 2003 r ze zm.) wskazać należy, iż przewiduje on odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń za szkodę wyrządzoną w związku z ruchem pojazdu, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia. Przez pojęcie szkody rozumie się nie tylko szkodę majątkową, ale także szkodę niematerialną ( uszczerbek niematerialny); wprawdzie ta ostania nazywana jest krzywdą, ale zarazem osobę , która jej doznała nazywa się „poszkodowanym”. ( por Komentarz do KC Księga Trzecia. Zobowiązania Tom I, wyd LEXISNEXIS, Warszawa 2008, s. 82); Z powyższego w żadnym wypadku nie można wysnuć wniosku, iż pojecie szkody wskazane w ustawie o ubezpieczeniach obowiązkowych odbiega swym pojęciem ( rozumieniem) od wskazanego pojęcia w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Kodeksie Cywilnym</a> ( zasada niesprzeczności porządku prawnego). Dodatkowo wskazać należy, iż wszystkie z w/w cytowanych orzeczeń SN zapadały na tle stanu faktycznego, gdzie pozwanym było towarzystwa ubezpieczeniowe; Orzekając o zadośćuczynieniu, Sąd w pierwszej kolejności ocenił zasadność powództwa w aspekcie kręgu osób występujących z powyższym roszczeniem; jak wskazuje się w judykaturze i piśmiennictwie pojęcie „najbliższych członków rodziny” ujmowane jest stosunkowo szeroko i obejmuje nie tylko rodziców i dzieci ale i inne osoby spokrewnione ze zmarłym, np. rodzeństwo. O tym, kto jest najbliższym członkiem rodziny decyduje faktyczny układ stosunków pomiędzy określonymi osobami, a nie formalna kolejność pokrewieństwa wynikająca w szczególności z przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 ()">kodeksu rodzinnego i opiekuńczego</a>, czy ewentualnie powinowactwa; należało zatem w niniejszej sprawie przede wszystkim ustalić, czy istniała silna i pozytywna więź emocjonalna pomiędzy dochodzącymi tego roszczenia a zmarłym; Jak Sąd wskazał powyżej – opierając się na wyjaśnieniach powodów oraz opinii biegłych ( niekwestionowanych przez strony procesu) - pomiędzy zmarłym a powodami istniała szczególnie silna więź emocjonalna; powódka H. S. – babka zmarłego pełniła de facto wobec niego rolę matki – tak faktycznie, jak i pod względem prawnym ( jako rodzina zastępcza) – wychowywała M. S. od dnia jego narodzin, mieszkał on cały czas z H. S. – najdobitniej o silne więzi emocjonalne świadczy okoliczność traktowania jej jako matkę przez M. S. ( zwracał się do niej „mamo”); Jak chodzi o J. S., wskazać należy, iż ona również opiekował się nim i pielęgnowała w okresie niemowlęcym, mieszkała z nim ciągle i wyprowadziła się dwa lata przed jego śmiercią –mimo to cały czas utrzymywał się kontakt między nimi, M. C. przebywał u niej w domu; jak sama wskazała, kochała go jak swoje dziecko; Co do małoletniego S. S. (1) – wskazać należy, iż oboje traktowali siebie jako rodzeństwo, wspólnie spędzali czas, - mieszkali razem; z opinii biegłego wynika jednoznaczne, iż cechowała ich silna więź emocjonalna; Przyznając zatem zadośćuczynienie, Sąd miał na uwadze rozmiar krzywdy doznanej przez powodów w związku z niewątpliwie bolesną stratą M. S.; Z materiału dowodowego zebranego w toku postępowania wynika, że więzi pomiędzy powodami a zmarłym były bardzo silne, zwłaszcza że zamieszkiwał on razem z nimi przez całe swe życie. Nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż śmierć M. S. była tragiczna i nagła, dla powodów zupełnie niespodziewana. W ocenie Sądu, ból, cierpienie i poczucie osamotnienia po stracie osoby najbliższej uzasadniają ustalenie zadośćuczynienia na rzecz powódki H. S. w kwocie 12.500 złotych ( czyli w kwocie żądane pozwem), na rzecz J. S. kwoty 5000 złotych, oraz na rzecz S. S. (1) – kwoty 5000 złotych; Stanowią one kwoty adekwatne do rozmiaru i intensywności doznanych strat po śmierci M. S.. Przyznane zadośćuczynienie uwzględnia 50 % przyczynienia się poszkodowanego do powstania szkody ( okoliczność niekwestionowana); Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w pkt 1-4 wyroku. Odsetki ustawowe Sąd zasądził od dnia wskazanego w pozwie, tj od dnia wniesienia pozwu; W dalszym zakresie Sąd powództwo oddalił w stosunku do żądań S. S. (1) i J. S., uwzględniając okoliczność, iż najbliższym członkiem rodziny i osobą , która doznała największych cierpień, a także była najsilniej emocjonalnie związana była powódka H. S.; pozostali powodowie również bardzo przeżyli śmierć M. S., lecz pamiętać należy, iż obecnie funkcjonują prawidłowo, nie uskarżają się na żadne dolegliwości , które miałyby związek z tragicznym zdarzeniem – i stą Sąd uznał, iż kwoty po 5000 złotych są adekwatne do rozmiaru krzywdy przez nich doznanej; O kosztach procesu w zakresie powództwa H. S. Sąd orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 kpc</a> w zw <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631349" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 (§ 6;§ 6 pkt. 5)">§ 6 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu</a> (Dz.U. Nr 163 poz. 1349 z późn.zm.), zaś w zakresie powództwa J. S. i powództwa S. S. (1) – na postawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 kpc</a> w zw zart 108 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (§ 1)">§ 1 kpc</a>. SSR Agnieszka Kluczyńska </div>