II AKa 268/09

<p> <strong> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->Sygn. akt : II AKa 268/09</span> </strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 1 października 2009 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="172"/> <col width="539"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący</p> </td> <td> <p>SSA Witold Mazur</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie</p> </td> <td> <p>SSA Paweł Węgrzynek</p> <p>SSA Marek Charuza (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant</p> </td> <td> <p>Agnieszka Przewoźnik</p> </td> </tr> </table> <p>przy udziale Prokuratora Prok. Apel. Dariusza Wiory</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 1 października 2009 r. sprawy</p> <p>wnioskodawcy <strong> <!-- --> <span class="anon-block">L. T.</span> </strong> </p> <p>- o odszkodowanie i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłą z wykonania decyzji o internowaniu nr 584/V-2 z dnia 26.08.1982r. w związku z wprowadzeniem <br/>w dniu 13 grudnia 1981r. w Polsce stanu wojennego -</p> <p>na skutek apelacji pełnomocnika wnioskodawcy</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 4 czerwca 2009 r.</p> <p>sygn. akt. IV Ko 104/08</p> <p>1.  zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 1 w ten sposób, że podwyższa do sumy 1.600 (tysiąc sześćset) złotych kwotę zasądzonego wnioskodawcy odszkodowania oraz do sumy 6.600 (sześć tysięcy sześćset) złotych łączną kwotę zasądzonego wnioskodawcy odszkodowania i zadośćuczynienia,</p> <p>2.  w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy,</p> <p>3.  kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa.</p> <p>Sygn. akt II AKa 268/09</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Gliwicach zasądził na rzecz wnioskodawcy <span class="anon-block">L. T.</span> kwotę 5 000 zł tytułem zadośćuczynienia oraz kwotę <br/>950 złotych tytułem odszkodowania wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku, za internowanie wnioskodawcy w okresie od dnia <br/>26 sierpnia 1982r. do dnia 26 listopada 1982r., oddalając wniosek w pozostałym zakresie.</p> <p>Apelację od tego wyroku wniósł pełnomocnik wnioskodawcy i zaskarżył orzeczenie w części dotyczącej zasądzonego odszkodowania, zarzucając błąd <br/>w ustaleniach faktycznych oraz domagając się zmiany zaskarżonego wyroku poprzez podwyższenie kwoty odszkodowania do łącznej wysokości 5 000 zł.</p> <p>Apelację ocenić należało jedynie jako częściowo zasadną, co skutkowało podwyższeniem kwoty odszkodowania do łącznej sumy 1 600 zł.</p> <p>Rozważania dotyczące uwag podniesionych w apelacji rozpocząć należy od oceny podniesionego przez skarżącego w drugiej kolejności zarzutu, zmierzającego <br/>do wykazania, że doszło do naruszenia wymienionych przepisów postępowania.</p> <p>Wszakże podzielenie tego zarzutu mogłoby prowadzić do stwierdzenia, że rezultatem naruszenia przepisów postępowania stało się popełnienie przez sąd orzekający błędu w ustaleniach faktycznych.</p> <p>Ponieważ w zarzucie tym wymieniono normy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 8;art. 8 ust. 3)">art. 8 ust. 3 ustawy z dnia <br/>23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 558)">art. 558 k.p.k.</a> – otwierające drogę do subsydiarnego stosowania przepisów postępowania cywilnego, można się domyślać, że skarżący zmierzał do wykazania, iż sąd orzekający dopuszczając się obrazy tychże przepisów błędnie nie zastosował ostatecznie wymienionego przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 322)">art. 322 k.p.c.</a> </p> <p>Z wnioskiem takim nie można się zgodzić, albowiem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wprost wskazano, że wnioskodawca nie udowodnił swych twierdzeń zgodnie z wymogami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">kodeksu postępowania cywilnego</a> (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232)">art.232 k.p.c.</a>), zatem sąd orzekający analizując zebrany materiał dowodowy czynił to <br/>i z uwzględnieniem mających zastosowanie w sprawach o odszkodowanie <br/>i zadośćuczynienie odpowiednich norm procedury cywilnej.</p> <p>Nie jest trafny i kluczowy w tym zakresie pogląd skarżącego, że w przedmiotowej sprawie doszło do obrazy przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 322)">art.322 k.p.c.</a> </p> <p>Otóż przypomnieć wypada, że przepis ten, umożliwiający sądowi uwzględnienie żądania pozwu, chociaż żądana przez powoda kwota nie jest możliwa do ścisłego udowodnienia – co w przypadku braku tegoż przepisu prowadziłoby do oddalenia żądania w odpowiedniej części – może być zastosowany dopiero wówczas, gdy po wyczerpaniu wszystkich dostępnych dowodów okaże się, że ścisłe udowodnienie żądania jest niemożliwe lub nader utrudnione (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 1976r., I CR 954/75, Lex, nr 7795).</p> <p>Podkreślić jednocześnie mocno należy, że z uwagi na dominujące obecnie elementy kontradyktoryjności w procesie cywilnym, sąd nie może przez zastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 322)">art. 322 k.p.c.</a> zwolnić powoda z ciężaru dowodzenia faktów – por. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232)">art. 232 k.p.c.</a> powołany przez sąd orzekający.</p> <p>Rozróżnić przy tym należy wyraźnie dwie sytuacje – pierwszą, w której doszło do zgromadzenia odpowiedniego materiału dowodowego i zgodnie z regułami procedury został on oceniony w sposób niekorzystny dla wnioskodawcy, od drugiej, kiedy to z uwagi na okoliczności wymienione w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 322)">art. 322 k.p.c.</a> nie jest możliwe ścisłe udowodnienie wysokości szkody.</p> <p>W zakresie żądań wnioskodawcy <span class="anon-block">L. T.</span> odnośnie kwoty należnego mu odszkodowania, dokonać wypada podziału w zależności od poszczególnych zdarzeń, w sumie składających się na okoliczności uzasadniające przyznanie stosownego odszkodowania.</p> <p>I tak, co do żądania wniosku dotyczącego utraconej części wynagrodzenia, <br/>w tym zakresie zebrany został pełny materiał dowodowy, zawierający i konkretną informację z zakładu pracy wnioskodawcy, który to materiał – o czym poniżej – oceniony został trafnie przez sąd orzekający.</p> <p>Pozostałe elementy mające składać się na kwotę należnego odszkodowania, odnoszące się do zespołu kosztów odwiedzin wnioskodawcy, nie są już obecnie możliwe do ścisłego udowodnienia, stąd też w tym przypadku zastosowanie miała reguła z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 322)">art. 322 k.p.c.</a> </p> <p>Zwolnienie wnioskodawcy od obowiązku ścisłego udowodnienia szkody w tym zakresie, nie może jednak prowadzić do podzielenia argumentów skarżącego, odwołujących się do upływu czasu oraz faktu samodzielnego występowania wnioskodawcy w sprawie, że z tego powodu sąd orzekający stosować miał bardziej korzystne dla wnioskodawcy kryteria oceny materiału dowodowego.</p> <p>Wszakże ocena sądu nigdy nie może być zupełnie dowolna, lecz musi być zawsze dokonana w oparciu o zasady logicznego rozumowania i całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego.</p> <p>Nawiązując już do zastrzeżeń skarżącego, odnoszących się do stwierdzenia przez sąd I instancji braku podstaw do przyjęcia, że w okresie internowania wnioskodawcy jego bliscy otrzymywali pomniejszone aż o połowę wynagrodzenie za pracę <span class="anon-block">L. T.</span>, podzielić należało poczynione zgodnie z regułą wynikającą z przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a> ustalenia faktyczne sądu orzekającego w tym przedmiocie.</p> <p>Twierdzenia wnioskodawcy w tym zakresie Sąd Okręgowy trafnie ocenił jako niewiarygodne, opierając się na treści informacji jaką w tym przedmiocie uzyskał <br/>z <span class="anon-block"> kopalni (...)</span>, w której na początku lat osiemdziesiątych zatrudniony był <span class="anon-block">L. T.</span> – k.13.</p> <p>Otóż jasno z owej informacji wynika, że w miesiącach internowania wnioskodawcy, to jest od sierpnia do listopada 1982r., jego wynagrodzenie za pracę <br/>w niczym nie odbiegało od tego, jakie otrzymywał on w czasie poprzedzającym internowanie, przy czym z uzyskanych danych – wbrew zdaniu wnioskodawcy – nie wynika i to, aby jednym ze składników wynagrodzenia była premia.</p> <p>Podkreślić wypada, że sam wnioskodawca – ograniczając się do zaprezentowania swych twierdzeń – nie przedstawił żadnych argumentów, jakie mogłyby podważać rzetelność powołanej informacji.</p> <p>Zaaprobować więc należało w tej zasadniczej części racje, przytoczone <br/>w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku – strona 3 uzasadnienia wyroku, których nie ma już potrzeby ponownie, szczegółowo prezentować.</p> <p>Zaskarżony wyrok wymagał natomiast pewnej korekty na korzyść wnioskodawcy, w zakresie dotyczącym kwoty odszkodowania powiązanego <br/>z kosztami odwiedzin żony i córki wnioskodawcy podczas jego pobytu w ośrodku internowania.</p> <p>Poza rozważaniami sądu orzekającego pozostały bowiem wskazane we wniosku okoliczności, związane z kosztami noclegów osób odwiedzających wnioskodawcę, <br/>a także – co wnioskodawca podniósł dopiero na etapie postępowania odwoławczego – koszty zapewnienia opieki nad córką w czasie dwukrotnych odwiedzin żony <span class="anon-block">L. T.</span> w ośrodku w <span class="anon-block">U.</span>.</p> <p>Zebrany materiał dowodowy, ograniczający się właściwie do twierdzeń wnioskodawcy, nie wymagał w tym zakresie uzupełnienia, możliwa zatem stała się odpowiednia zmiana wyroku w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 2)">art. 437 § 2 k.p.k.</a> </p> <p>I tak, ponieważ żona wnioskodawcy odwiedziła go w <span class="anon-block">U.</span> dwukrotnie sama, a raz z córką, z tego tytułu zasądzić należało łącznie kwotę 350 zł, licząc koszt noclegu dla jednej osoby w kwocie 100 zł, a dla dwóch osób 150 zł.</p> <p>Z kolei dla córki wnioskodawcy dwa razy konieczne było zapewnienie opieki podczas wyjazdów jego żony w odwiedziny, stąd też zasadne stało się zasądzenie <br/>z tego tytułu łącznie kwoty 300 zł, przyjmując sumę 150 złotych jako wynagrodzenie dla opiekunki dziecka za jeden dzień pracy.</p> <p>Podwyższono więc kwotę odszkodowania o sumę 650 złotych, co łącznie uczyniło kwotę 1600 złotych należnego wnioskodawcy odszkodowania.</p> <p>Konsekwencją tej zmiany było ostateczne ustalenie kwoty należnego wnioskodawcy odszkodowania i zadośćuczynienia na sumę 6 600 złotych.</p> <p>Biorąc powyższe pod uwagę orzeczono jak w wyroku, kosztami postępowania obciążając Skarb Państwa (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 13)">art. 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a>).</p> </div>