II AKz 1372/23

<p>Sygn. akt II AKz 1372/23</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 12 grudnia 2023 roku</p> <p>Sąd Apelacyjny w Katowicach II Wydział Karny w składzie:</p> <p>Przewodniczący: sędzia SA Marcin Ciepiela</p> <p>Protokolant: Damian Skril</p> <p>po rozpoznaniu w sprawie <span class="anon-block">M. N.</span> (<span class="anon-block">N.</span>)</p> <p>zażalenia wniesionego przez obrońcę ściganego</p> <p>na postanowienie Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 31 października 2023 r., sygn. akt IV Kop 33/23, stwierdzające prawną dopuszczalność wydania osoby ściganej na terytorium Ukrainy</p> <p> <strong> <!-- -->postanawia</strong> </p> <p>na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 1;art. 437 § 2)">art. 437 § 1 i § 2 k.p.k.</a> uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Gliwicach.</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Postanowieniem z dnia 31 października 2023 r., sygn. akt IV Kop 33/23, Sąd Okręgowy w Gliwicach w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 55;art. 55 ust. 5)">art. 55 ust. 5 Konstytucji RP</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 603;art. 603 § 1)">art. 603 § 1 k.p.k.</a> w zw. z art. 60 ust. 1-3 i art. 74 umowy między Rzecząpospolitą Polską a Ukrainą o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych i karnych sporządzonej w Kijowie dnia 24 maja 1993 r. (Dz.U. z 1994 r., Nr 96, poza. 465 ze zm.) i art. 1 Europejskiej Konwencji o Ekstradycji sporządzonej w Paryżu dnia 13 grudnia 1957 r. (Dz.U. z 1994 r., Nr 70, poz. 307 z późn. zm.) stwierdził dopuszczalność wydania ściganego wnioskami o pociągnięcie do odpowiedzialności karnej oraz w celu odbycia kary 4 lat pozbawienia wolności obywatela ukraińskiego <span class="anon-block">M. N.</span> organom Ukrainy.</p> <p>Na powyższe postanowienie zażalenie złożył obrońca ściganego, zarzucając mu obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na jego treść, doprowadzając do błędnych ustaleń faktycznych:</p> <dl> <dt></dt> <dd> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a> w zw. z art. 60 ust. 1-3 umowy między Rzecząpospolitą Polską a Ukrainą o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych i karnych sporządzonej w Kijowie dnia 24 maja 1993 r. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na dowolnej, a nie swobodnej ocenie dowodów, dokonanej bez uwzględnienia zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego,</p> </dd> <dt></dt> <dd> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 604;art. 604 § 1;art. 604 § 1 pkt. 1)">art. 604 § 1 pkt 1 k.p.k.</a> poprzez jego niezastosowanie, polegające na pominięciu faktu złożenia przez osobę ściganą wniosku o udzielenie jemu ochrony międzynarodowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,</p> </dd> <dt></dt> <dd> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 604;art. 604 § 1;art. 604 § 1 pkt. 7)">art. 604 § 1 pkt 7 k.p.k.</a> poprzez jego niezastosowanie, polegające na pominięciu, iż w państwie żądającym wydania może dojść do naruszenia wolności i praw osoby wydanej,</p> </dd> <dt></dt> <dd> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 604;art. 604 § 2;art. 604 § 2 pkt. 1)">art. 604 § 2 pkt 1 k.p.k.</a> poprzez jego niezastosowanie, polegające na pominięciu faktu, iż osoba, której wniosek dotyczy, ma w Rzeczypospolitej Polskiej stałe miejsce zamieszkania.</p> </dd> </dl> <p>W konkluzji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez stwierdzenie niedopuszczalności wydania obywatela Ukrainy <span class="anon-block">M. N.</span> organom Ukrainy.</p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</em> </strong> </p> <p>Zażalenie obrońcy ściganego okazało się skuteczne o tyle, że skutkowało zainicjowaniem kontroli instancyjnej, a ta doprowadziła Sąd Apelacyjny do wniosku, że z uwagi na uchybienia proceduralne, o których mowa poniżej, zaskarżone postanowienie nie może się ostać.</p> <p>W zaskarżonym orzeczeniu Sąd Okręgowy przytoczył szereg przepisów, które stanowiły podstawę jego wydania. Zarazem jednak, zabrakło odniesienia się do <em> <!-- -->meritum</em> rozpoznawanej sprawy, a przedstawiona przez sąd I instancji ocena jej okoliczności jawi się jako pobieżna, a tym samym niewystarczająca, aby mogła stanowić podstawę do stwierdzenia prawnej dopuszczalności wydania ściganego <span class="anon-block">M. N.</span> organom Ukrainy.</p> <p>Przede wszystkim, negatywnie ocenić trzeba, że w części dyspozytywnej kwestionowanego rozstrzygnięcia sąd <em> <!-- -->a quo</em> stwierdził ogólnikowo jedynie dopuszczalność „wydania ściganego wnioskami o pociągnięcie do odpowiedzialności karnej oraz w celu odbycia kary 4 (czterech) lat pozbawienia wolności” obywatela ukraińskiego <span class="anon-block">M. N.</span> organom Ukrainy. Nie sprecyzowano więc nie tylko, o jaką (przez jaki organ orzeczoną i w jakiej sprawie) karę pozbawienia wolności chodzi, ale i nie podano, pociągnięcie do odpowiedzialności karnej za jakie czyny i w jakich postępowaniach dopuszcza się. Nie sposób przyjąć, że wystarczające w tej mierze miałoby być odwołanie się do wniosków o ekstradycję, gdyż te nie stanowią elementu orzeczenia sądowego.</p> <p>Zauważyć zaś wypada, że strona ukraińska złożyła dwa wnioski o ekstradycję: nr 607/5898/18 i 607/7602/18, wydany przez Tarnopolski Sąd Miejski Rejonowy w sprawie 42017210000000135 w celu pociągnięcia do odpowiedzialności karnej za popełnienie przestępstw z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (cz. 2;art. 191;art. 191 cz. 1;art. 366)">części 2 art. 191, części 1 art. 366 Kodeksu Karnego</a> Ukrainy, a nadto nr 607/12594/21, wydany przez Tarnopolski Sąd Miejski Rejonowy w celu odbycia ostatecznej kary 4 lat pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Tarnopolskiego Sądu Miejskiego Rejonowego dla obwodu tarnopolskiego z dnia 25 listopada 2022 roku za popełnienie przestępstw z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (cz. 2;art. 191;art. 191 cz. 1;art. 366)">części 2 art. 191, części 1 art. 366 Kodeksu Karnego</a> Ukrainy. Co istotne, ścigany <span class="anon-block">M. N.</span> w toku postępowania zainicjowanego przedmiotowymi wnioskami o ekstradycję nie zrzekł się zasady specjalności (k. 17). Pamiętać zaś należy, że w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 596)">art. 596 k.p.k.</a>, będącego odpowiednikiem art. 14 Europejskiej Konwencji o ekstradycji sporządzonej w Paryżu z dnia 13 grudnia 1957 r. (Dz.U.1994.70.307), osoba wydana nie może być bez zgody państwa wydającego ścigana, skazana ani pozbawiona wolności w celu wykonania kary za inne przestępstwo popełnione przed dniem wydania niż to, w związku z którym nastąpi wydanie. Również więc z tego powodu należy więc precyzyjnie opisać czyny, których dotyczy orzeczenie o stwierdzeniu dopuszczalności wydania, aby nie doprowadzić do nieuprawnionego rozszerzenia ścigania <span class="anon-block">M. N.</span> za ewentualne inne jeszcze przestępstwa popełnione przed wydaniem wymienionego, a nieobjęte wnioskami inicjującymi postępowanie ekstradycyjne.</p> <p>Nie tylko część dyspozytywna, ale i motywacyjna zaskarżonego postanowienia była nazbyt lakoniczna. Stwierdzić bowiem trzeba, że kontrola podwójnej karalności będąca wymogiem rozpoznania wniosku o ekstradycję została ograniczona do odwołania się do wniosku złożonego przez prokuratora. Sąd Okręgowy nie wskazał samodzielnie podstawy prawnej przestępstw, których miał dopuścić się ścigany, a uznał jedynie, iż czyny wymienione we wnioskach stanowią przestępstwo również według ustawodawstwa Rzeczypospolitej Polskiej.</p> <p>Zabrakło też jakichkolwiek rozważań, zwłaszcza w kontekście linii obrony ściganego, czy w państwie żądającym wydania może dojść do naruszenia wolności i praw osoby wydanej.</p> <p>Przywołanie przez sąd <em> <!-- -->a quo</em> ustawowych przesłanek pozytywnych wydania, bez odwołania ich do konkretnych okoliczności faktycznych sprawy i sytuacji ściganego sprawiło, że zaskarżone orzeczenie wymykało się kontroli instancyjnej. To zaś musiało skutkować wydaniem orzeczenia kasatoryjnego.</p> <p>Zwrócić także należy uwagę, iż skoro w ramach postępowania ekstradycyjnego wystarczające jest uprawdopodobnienie zarzutu popełnienia przestępstwa (zob. postanowienie SA w Warszawie z 4.12.2007 r., II AKz 746/07, OSA 2009/3/10), to zwłaszcza w przypadku ekstradycji w celu pociągnięcia do odpowiedzialności karnej za przestępstwa, czyli przeprowadzenia postępowania karnego o zarzucany czyn, należy jego popełnienie uprawdopodobnić. W realiach sprawy ma to znaczenie w odniesieniu do złożonego wniosku o ekstradycję o numerze nr 607/5898/18 i 607/7602/18, co do którego strona ukraińska złożyła zaświadczenie „informacje wskazujące na popełnienie przestępstw, za które wnioskuje się o ekstradycję <span class="anon-block">N. M.</span>.O oraz jego kwalifikacje prawne” (k. 37-54). Tymczasem uzasadnienie zaskarżonego postanowienia było wolne od jakichkolwiek rozważań w tym zakresie.</p> <p>W obliczu wskazanych uchybień odniesienie się do zarzutów podniesionych przez obrońcę ściganego byłoby przedwczesne (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 436)">art. 436 k.p.k.</a>).</p> <p>Nie przesądzając ostatecznego wyniku sprawy, sąd ponownie rozpoznający wniosek prokuratora, winien rzetelnie przeanalizować przesłanki prawnej dopuszczalności przekazania <span class="anon-block">M. N.</span> organom Ukrainy, precyzyjnie wskazać oznaczenie spraw, co do których stwierdza dopuszczalność lub niedopuszczalność wydania ściganego, jak również uprawdopodobnić popełnienie czynu, którego ma dotyczyć ekstradycja w celu przeprowadzenia postępowania karnego o zarzucany czyn.</p> <p>Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak na wstępie.</p> </div> <div> <h2>ZARZĄDZENIE</h2> <p>1.  <em> <!-- -->odpis postanowienia doręczyć: prokuraturze, </em> </p> <p>2.  <em> <!-- -->zwrócić akta sprawy. </em> </p> <p> <em> <!-- -->Katowice, dnia 12 grudnia 2023 r.</em> </p> </div>