I C 766/19

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt: I C 766/19</strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 22 grudnia 2023 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie następującym:</p> <table> <colgroup> <col width="186"/> <col width="525"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>Sędzia Krystian Szeląg</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>Stażysta Krystian Dąbrowski</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2023 r. w Olsztynie</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy <strong> <!-- -->z powództwa <span class="anon-block">T. W.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->przeciwko <span class="anon-block">J. M.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->o zapłatę</strong> </p> <p>I.  zasądza od pozwanego <span class="anon-block">J. M.</span> na rzecz powoda <span class="anon-block">T. W.</span> kwotę 86.573,26 zł ( osiemdziesiąt sześć tysięcy pięćset siedemdziesiąt trzy, 26/100 złotych) wraz z umownymi odsetkami w wysokości 19.2% rocznie z ograniczeniem do wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 28.06.2019 roku do dnia zapłaty;</p> <p>II.  zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 16.387,70 złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu;</p> <p>III.  przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Olsztynie na rzecz <span class="anon-block">K. M.</span> kwotę 6.642, w tym kwotę 1.242 złotych tytułem 23% stawki podatku VAT, tytułem wynagrodzenia za sprawowanie funkcji kuratora dla pozwanego - nieznanego z miejsca pobytu;</p> <p>IV.  nakazuje ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Olsztynie kwotę 2.278,91 złotych, tytułem poniesionych tymczasowo wydatków postępowania.</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <strong> <!-- -->Powód <span class="anon-block">T. W.</span> </strong> złożył pozew, w którym wniósł o rozpoznanie sprawy w postępowaniu nakazowym i orzeczenie nakazem zapłaty, że pozwany <span class="anon-block">J. M.</span> ma zapłacić na rzecz powoda kwotę 86.573,26 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości 19,2% rocznie z ograniczeniem do wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Nadto, wniósł o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kosztów postępowania nakazowego, wg norm przepisanych.</p> <p>W razie wniesienia przez pozwanego zarzutów od wydanego nakazu zapłaty, wniósł o utrzymani nakazu zapłaty w mocy oraz zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kosztów postępowania nakazowego, wg norm przepisanych.</p> <p>W uzasadnieniu podał, że zawarł z pozwanym w dniu 03.09.2012r. pisemną umowę pożyczki na kwotę 69.000 zł, która to kwota została pozwanemu wypłacona <br/>w dniu podpisania umowy. Pozwany wystawił weksel in blanco i upoważnił do <br/>jego uzupełnienia do wysokości zaciągniętego zobowiązania łącznie z odsetkami umownymi. Powód wskazał, że wypowiedział umowę pożyczki w dniu 13 marca 2017r. i wezwał pozwanego do zwrotu kwoty 69.000 zł w terminie 6 tygodni od dnia doręczenia niniejszego pisma. W ocenie strony powodowej termin do zwrotu pożyczki8 upłynął w dniu 12 maja 2017r., bowiem termin odbioru pisma z urzędu pocztowego minął w dniu 31 marca 2017r. (przesyłka była dwukrotnie awizowana). Powód podał, że na dochodzoną przez niego kwotę 86.573,26 zł składają się: należność główna w kwocie 69.000 zł oraz skapitalizowane odsetki umowne od ww. kwoty w skali rocznej 19,2%, ale nie więcej niż w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 13 maja 2017r. do dnia wniesienia pozwu, tj. 7 marca 2017r. w kwocie 17.573,26 zł <em> <!-- -->(pozew k. 3-5).</em> </p> <p> <strong> <!-- -->Kurator dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanego </strong>wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz przyznanie kuratorowi wyznaczonemu w niniejszej sprawie wynagrodzenia z tytułu pełnionej funkcji, wg norm przepisanych wraz z należnym podatkiem VAT od przyznanego wynagrodzenia. Kurator wskazał, iż nie próby ustalenia aktualnego miejsca pobytu pozwanego okazały się nieskuteczne, a zatem zasadnym, w jego ocenie, jest zbadanie przez grafologa dokumentu, z którego powód wywodzi skutki prawne <em> <!-- -->(odpowiedź na pozew k. 232-232v.)</em>.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd ustalił następujący stan faktyczny:</strong> </p> <p>Pozwany zawarł z powodem, w dniu 3 września 2012r., umowę, na mocy której powód udzielił pozwanemu pożyczki kwoty pieniężnej w wysokości 69.000 zł. Wydanie pieniędzy nastąpiło w dniu podpisania umowy do rąk pożyczkobiorcy, który potwierdził ich odbiór (§ 1). Pożyczka była oprocentowana wg 19,2% w stosunku rocznym. Takie samo oprocentowanie miało być naliczane w przypadku opóźnienia w spłacie pożyczki (§ 2). Zabezpieczeniem pożyczki było złożenie przez pożyczkobiorcę, do dyspozycji pożyczkodawcy weksla in blanco. Pożyczkodawca miał prawo opatrzeć weksel datą płatną wg swojego uznania (§ 7).</p> <p>Pozwany, jako zabezpieczenie zwrotu przedmiotu pożyczki, wystawił i przekazał powodowi weksel <em> <!-- -->in blanco. </em>Weksel opatrzony został datą 03.09.2012r.</p> <p>Zgodnie z deklaracją wekslową powód mógł wypełnić weksel na sumę odpowiadającego zadłużenia łącznie z odsetkami i kosztami, w każdym czasie w przypadku uchybienia terminom zapłaty. Powód miał prawo opatrzyć weksel datą płatności według swojego uznania.</p> <p>Powód uzupełnił weksel kwotą zadłużenia w wysokości 86.573,26 zł, opatrzył go datą płatności na dzień 12 maja 2017r.</p> <p>Pismem z dnia 14 marca 2019r. powód poinformował pozwanego, iż w dniu 7 marca 2019r. wypełnił weksel na kwotę 86.573,26 zł zabezpieczający zobowiązania z tytułu umowy pożyczki z dnia 3 września 2012r. Jednocześnie wezwał do zapłaty kwoty 86.573,26 zł, na którą to kwotę składała się należność główna w wysokości 69.000 zł oraz umowne odsetki w kwocie 17.573,26 zł.</p> <p>Kolejno, w dniu 13 marca 2017 r. powód wypowiedział pozwanemu umowę pożyczki i wezwał go do zapłaty kwoty 69.000 zł w terminie 6 tygodni od dnia doręczenia niniejszego pisma.</p> <p> <em> <!-- -->(dowód: pozabankowa umowa pożyczki k. 17-19, weksel k. 21, deklaracja wekslowa k. 22, weksel k. 21, wezwanie do zapłaty k. 23, potwierdzenie nadania przesyłki k. 25-27, wypowiedzenie umowy pożyczki k. 28, potwierdzenie nadania k. 29-30, śledzenie przesyłek k. 31-32v.)</em> </p> <p>Analiza cech graficznych, konstrukcyjnych oraz nawykowych materiału dowodowego zestawionego z materiałem porównawczym, zakwalifikowanymi jako wzory grafizmów pozwanego <span class="anon-block">J. M.</span>, wykazała istnienie zgodności wykonawczych konfrontowanych transkrypcji rękopiśmiennych, pozwalających na stwierdzenie, że osoba ww. przedmiotowe zapisy ręczne zakreśliła.</p> <p> <em> <!-- -->(dowód: opinia biegłego z dziedziny badania pisma ręcznego i dokumentów <span class="anon-block">A. P.</span> k . 272-313)</em> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd zważył, co następuje:</strong> </p> <p>W świetle ustalonych okoliczności faktycznych powództwo podlegało uwzględnieniu w całości. Powód wykazał zasadność jak i wysokość dochodzonego przez siebie roszczenia.</p> <p>Na wstępie rozważań należy zauważyć, że ustalenia faktyczne w niniejszej sprawie Sąd poczynił w oparciu o dołączone do sprawy dokumenty oraz opinię biegłego z dziedziny badania pisma ręcznego i dokumentów w osobie <span class="anon-block">A. P.</span>. Dowód z opinii biegłego niezbędny był celem ustalenia czy zapisy na umowie pożyczki oraz na wekslu własnym zostały własnoręcznie sporządzone przez pozwanego, bowiem pozwany nie odbierał pism kierowanych do niego przez powoda, a także pism sądowych wystosowanych w niniejszej sprawie. W opinii, biegły jednoznacznie stwierdził, iż złożone na dokumentach podpisy z całą pewnością należą do pozwanego.</p> <p>Odnosząc się do zasadności roszczenia, wskazać należy, że powoda i pozwanego łączyła umowa pożyczki. Z treści łączącej strony umowy wynika, że nie ustaliły one sposobu wypowiedzenia umowy. Z dowodów w postaci wypowiedzenia umowy kredytu, deklaracji wekslowej, wypełnionego przez pozwanego weksla in blanco wynika, że pozwany <span class="anon-block">J. M.</span> nie spłacił pożyczki i na dzień 13 maja 2017r. istniała zaległość w kwocie 86.573,26 zł.</p> <p>Zatem istniały podstawy do wypowiedzenia umowy pożyczki przez powoda, gdyż pożyczkobiorca nie dotrzymał warunków spłacenia pożyczki w terminie. <br/>W piśmie stanowiącym wypowiedzenie umowy podano podstawę wypowiedzenia wyraźnie wskazując, że podstawę takiego oświadczenia woli jest naruszenie przez pozwanego warunków przedmiotowej umowy pożyczki poprzez niedotrzymanie terminu zapłaty.</p> <p>Mając zatem na uwadze treść łączącej strony umowy i fakt zaprzestania przez pozwanego <span class="anon-block">J. M.</span> spłaty kredytu należało uznać, że po stronie powodowej powstało uprawnienie do wypowiedzenia umowy.</p> <p>W świetle ustalonego stanu faktycznego należy stwierdzić, że w sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające wypełnienie weksla oraz, że weksel in blanco został wypełniony zgodnie z deklaracją wekslową. Weksel na dzień wystawienia był wekslem niezupełnym, czyli takim, który w chwili wydania go wekslobiorcy (remitentowi) nie zawierał wszystkich docelowych elementów w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19360370282" title="Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe - Dz. U. z 1936 r. Nr 37, poz. 282 (art. 101)">art. 101 ustawy prawo wekslowe</a>. Zgodne z deklaracją wekslową powód był uprawniony wypełnić weksel i przystąpić do jego realizacji do sumy odpowiadającej zaległemu zadłużeniu w przypadku nieterminowej spłaty pożyczki. Pozwany nie spłacił pożyczki w terminie określonym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 726)">art. 726 k.p.c.</a>, tj. 6 tygodni od doręczenia wypowiedzenia umowy i roszczenie z tego tytułu stało się w całości wymagalne w dniu 13 maja 2017r.</p> <p>Dla zachowania czystości formy prowadzonych rozważań podnieść należy, że odpowiedzialność wystawcy weksla in blanco powstaje przez samo podpisanie i wręczenia dokumentu remitentowi. Odpowiedzialność wystawcy weksla in blanco wiąże się zatem z wydaniem weksla niezupełnego z podpisem. Weksel in blanco nie musi być wypełniony w chwili złożenia na nim podpisu, a jeżeli został wydany, zachodzi domniemanie udzielenia upoważnienia dla nabywcy weksla do uzupełnienia weksla, tj. ukształtowania treści weksla. Zobowiązanie z weksla in blanco powstaje zatem w zakresie określonym treścią weksla, jaka mu zostanie nadana wskutek uzupełnienia. Niezgodność uzupełnienia weksla in blanco z porozumieniem nie wpływa jednak na istnienie zobowiązania wekslowego. Wydając weksel in blanco wystawca przyjmuje ryzyko niezgodnego z porozumieniem jego wypełnienia. Przesłanką zatem ukształtowania wierzytelności jest jedynie uzupełnienie weksla w taki sposób, aby odpowiadał wymaganiom <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19360370282" title="Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe - Dz. U. z 1936 r. Nr 37, poz. 282 (art. 101)">art. 101 Prawa wekslowego</a>, nie zaś jego uzupełninie zgodnie z porozumieniem wekslowym (uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2004 r., II CK 170/04, Gl 2006, Nr 4, poz. 28, A. Szpunar, M. Kaliński, Komentarz do prawa wekslowego i czekowego, Warszawa 2003, s. 87-88).</p> <p>Złożony przez powoda do akt sprawy weksel in blanco spełnia wszystkie wymagania przewidziane dla weksla w przepisie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19360370282" title="Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe - Dz. U. z 1936 r. Nr 37, poz. 282 (art. 101)">art. 101 ustawy prawo wekslowe</a>.</p> <p>Pozwany uzupełnił weksel zgodnie z dołączoną do weksla deklaracją wekslową.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 485;art. 485 § 1)">art. 485 § 1 k.p.c.</a> Sąd wydaje nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym, jeżeli fakty uzasadniające dochodzone roszczenie są udowodnione dołączonym do pozwu: 1) dokumentem urzędowym; 2) zaakceptowanym przez dłużnika rachunkiem; 3) wezwaniem dłużnika do zapłaty i pisemnym oświadczeniem dłużnika o uznaniu długu.</p> <p>Sąd wydaje również nakaz zapłaty przeciwko zobowiązanemu z weksla lub czeku należycie wypełnionego, których prawdziwość i treść nie nasuwają wątpliwości. W niniejszej sprawie brak było podstaw do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym, albowiem poważną wątpliwość budziło to, czy pozwany faktycznie podpisał weksel oraz deklarację wekslową, wobec czego niezbędnym było zasięgnięcie w tym zakresie opinii biegłego.</p> <p>W podsumowaniu powyższych rozważań wskazać należy, że powód wykazał istnienie wymagalnego roszczenia, tak co do zasady, jak i wysokości. Powód bowiem złożył wypełniony weksel, który spełniał wszystkie warunki formalne określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19360370282" title="Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe - Dz. U. z 1936 r. Nr 37, poz. 282 (art. 101;art. 102)">art. 101 i art. 102 ustawy Prawo wekslowe</a>. Dokument ten, płatny na dzień 12 maja 2017r., został przedstawiony pozwanemu do zapłaty. Tym samym wierzytelność, która z niego wynikała, stała się wymagalna, zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19360370282" title="Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe - Dz. U. z 1936 r. Nr 37, poz. 282 (art. 38)">art. 38 ustawy Prawo wekslowe</a>. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19360370282" title="Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe - Dz. U. z 1936 r. Nr 37, poz. 282 (art. 9)">art. 9 prawa wekslowego</a> – wystawca odpowiada za przyjęcie i za zapłatę weksla. Powód wykazał przy tym z jakiego tytułu domaga się on zapłaty oraz przedstawił sposób wyliczenia sumy wekslowej, zgodnie z przyjętym w judykaturze wymogiem w tym zakresie. Wystawienie i wydanie weksla wierzycielowi, a następnie jego uzupełnienie stwarza domniemanie istnienia objętej tym wekslem wierzytelności wekslowej w wysokości sumy wekslowej. Ciężar dowodu przeciwnego tym samym został przerzucony na stronę pozwaną, czego strona pozwana nie zdołała wykazać w ramach niniejszego postępowania. Również powód udowodnił istnienie roszczenia ze stosunku podstawowego. Istnienie roszczenia ze stosunku podstawowego dawało uprawnienie powodowi do wypełnienia weksla in blanco zgodnie z zawartym porozumieniem.</p> <p>Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że pozwany, stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19360370282" title="Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe - Dz. U. z 1936 r. Nr 37, poz. 282 (art. 104)">art. 104</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19360370282" title="Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe - Dz. U. z 1936 r. Nr 37, poz. 282 (art. 28)">art. 28 ustawy prawo wekslowe</a> bezwarunkowo zobowiązany jest do zapłaty dochodzonej pozwem kwoty, wobec czego uwzględniono powództwo w całości. O odsetkach ustawowych za opóźnienie orzeczono w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1)">art. 481§1 k.c.</a> </p> <p>O kosztach procesu (pkt II) orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a>, zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Powód poniósł koszty procesu, na które złożyły się: opłata od pozwu w wysokości 4.329 zł, opłaty skarbowe od pełnomocnictwa – 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika (adwokata) w stawce wynikającej z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów - 5.400 zł, zaliczka na wynagrodzenie kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu – 6.642 zł.</p> <p>Dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanego <span class="anon-block">J. M.</span> ustanowiony został w niniejszej sprawie kurator w osobie adw. <span class="anon-block">K. M.</span>. Kuratorowi za reprezentowanie nieznanego z miejsca pobytu pozwanego przysługuje z tego tytułu wynagrodzenie. W związku z tym Sąd w pkt IV wyroku przyznał adw. <span class="anon-block">K. M.</span> wynagrodzenie za pełnienie obowiązków kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanego w kwocie 5.400 zł wraz z podatkiem VAT w wysokości 23% od tej sumy. Wysokość wynagrodzenia kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanego Sąd ustalił na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (5.400 zł +VAT = 6.642 zł).</p> <p>W pkt IV wyroku Sąd orzekł o obowiązku zwrotu kosztów sądowych w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 113;art. 113 ust. 1;art. 113 ust. 2)">art. 113 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 k.p.c.</a>, mając na względzie wynik procesu. Nieuiszczone koszty sądowe wyniosły 2.278,91 zł i obejmują wynagrodzenie biegłego. Pozwany przegrał sprawę i dlatego zobowiązany jest uiścić na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Olsztynie koszty sądowe w kwocie 2.278,91 zł.</p> </div>