I SA/Bd 530/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mirella Łent Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 listopada 2020 r. sprawy ze skargi C. li [...] Sp. z o. o. w T. na decyzję Inne z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za maj 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję UZASADNIENIE Wnioskiem z [...] czerwca 2020 r. C. T. (Skarżąca) zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres marzec - maj 2020 r. Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. umorzył postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku z [...] czerwca 2020 r. o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za maj 2020 r. W wyniku analizy konta płatnika w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS (KSI ZUS) organ ustalił, że należności z tytułu składek za miesiąc maj 2020 r. zostały w całości opłacone. Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2020 r. organ utrzymał w mocy decyzję z [...] czerwca 2020 r. W uzasadnieniu wskazano, że przepisy Tarczy Antykryzysowej przewidują zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za marzec 2020r. również gdy , składki zostały opłacone. Natomiast za kwiecień i maj 2020r. zwolnieniu podlegają wyłącznie składki nieopłacone. Organ wyjaśnił, że wskazany okres został opłacony wpłatą z dnia [...].06.2020r. W skardze do tut. Sądu Skarżąca wniosła o wznowienie postępowania w sprawie wydania zaskarżonej decyzji w całości; w razie, gdyby Sąd nie uwzględnił wniosku o wznowienie postępowania, z ostrożności procesowej wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji w całości oraz uchylenie aktu pierwszej instancji, zarzucając: - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: K.p.a.) ze względu na to, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, tj. Strona nie została zawiadomiona o wszczęciu postępowania administracyjnego, o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem, o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów oraz o zakończeniu postępowania administracyjnego zarówno przed wydaniem decyzji z dnia [...] czerwca 2020 r. jak i przed wydaniem decyzji z dnia [...] lipca 2020 r., którą utrzymana została w mocy decyzja z [...] czerwca 2020 r., co powinno skutkować wznowieniem postępowania, - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art.10 1 K.p.a. w zw. z art. 79 § 1 i § 2 K.p.a. i art. 81 K.p.a. przez uniemożliwienie stronie wzięcia czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności niemożności uczestnictwa podczas przeprowadzanych w sprawie dowodów oraz niemożności wypowiedzenia się co do tak zebranych przez organ dowodów przed wydaniem decyzji, mimo że nie występowała w sprawie okoliczność mogąca usprawiedliwić zastosowanie przez organ art.10 § 2 K.p.a., tj. odstąpić od zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, oprócz zarzutów wskazanych w petitum uniemożliwienie skorzystania z pomocy udzielanej przez państwo przedsiębiorcom tylko i wyłącznie dlatego, że składka za miesiąc maj 2020r. została opłacona w terminie. Doprowadziło to do sytuacji nierównego traktowania podmiotów wobec prawa - bowiem ci z przedsiębiorców, którzy nie opłacili składki w ustawowym terminie znaleźli się w uprzywilejowanej sytuacji wobec podmiotów takich jak Skarżąca, którzy z ostrożności przed negatywnymi skutkami opłacenia składek po terminie, pomimo nader trudnej sytuacji spółki, dotkniętej tak jak cała gospodarka skutkami pandemii, podjęli decyzję aby te składki opłacić i dopiero równolegle ubiegać się o ulgę w postaci zwolnienia z obowiązku opłacenia składki za maj 2020 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz o zawieszenie niniejszego postępowania na podstawie art. 126 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), tj. na zgodny wniosek stron do czasu zakończenia przez organ postępowania związanego ze zmianą przepisów, uwzględniającego wejście w życie art. 10 ustawy z dnia 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 1423). Organ wskazał, że ustawa ta wprowadziła zmiany dotyczące art. 31zo ustawy o COVID-19. Wskazany przepis wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia ustawy, tj. od 20 września 2020 r. Po wejściu w życie zmian w przepisach organ ponownie (z urzędu) rozpatrzy wnioski wszystkich płatników, którzy złożyli wniosek o zwolnienie do [...] czerwca 2020 r. i mieli nadpłatę lub opłacili składki za marzec, kwiecień, maj 2020 r. i w związku z tym nie zostali zwolnieni z obowiązku ich opłacenia w wysokości 100% lub 50% składek należnych. Pismem z dnia [...] listopada Skarżąca wniosła o umorzenie postępowania sądowo administracyjnego albowiem organ pismem z dnia [...] września 2020r. poinformował o zwolnieniu z opłacania należności z tytułu składek za miesiąc maj 2020r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie wyjaśnić należy, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 poz. 374 ze zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Stosownie do treści rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 października 2020r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020r. poz.1829) począwszy od 17 października 2020r. miasto na prawach powiatu Bydgoszcz, będące siedzibą tut. Sądu, zostało objęte strefą czerwoną. Powyższe oznacza, że odpowiednie zastosowanie ma również zarządzenie nr 39 Prezesa NSA z dnia 16 października 2020r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w NSA działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym ( § 1 w zw. § 3 tego rozporządzenia). Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [...] czerwca 2020r. Skarżąca wystąpiła do ZUS o zwolnienie z obowiązku opłacenia za okres od marca do maja 2020r. za osoby ubezpieczone (od 10 do 49 osób) należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych. Decyzją z dnia [...] czerwca 2020r. ZUS umorzył postępowanie, na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., w zakresie zwolnienia z opłacania składek za maj 2020r., wskazując na regulację zawartą w art. 31zo ust. 1a ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 374 ze zm., dalej: "ustawa o COVID") oraz na fakt opłacenia należności za maj 2020 r. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 31zo ust. 1a ustawy o COVID na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] maja 2020 r., w wysokości 50% łącznej kwoty należności z tytułu składek wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za dany miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: 1) przed dniem [...] lutego 2020 r. i na dzień [...] lutego 2020 r., 2) w okresie od dnia [...] lutego 2020 r. do dnia [...] lutego 2020 r. i na dzień [...] marca 2020r., 3) w okresie od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] marca 2020 r. i na dzień [...] kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych od 10 do 49 ubezpieczonych. Z powyższej regulacji wynika, że zwolnienie z obowiązku opłacania składek za okres od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] maja 2020r. nie przysługuje, gdy składki te zostały opłacone. Z kolei w myśl art. 105 § 1 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Organ uznał, że postępowanie w sprawie zwolnienia za maj 2020r. jest bezprzedmiotowe, z uwagi na opłacenie należności za ten okres, wpłatą z dnia [...].06.2020r. Podkreślenia jednak wymaga, że w zaskarżonej decyzji organ nie wskazał w ogóle na podstawie jakich konkretnie przepisów dokonał zaliczenia nadpłaty na poczet składki za maj 2020 r. Zarówno Skarżąca, jak i Sąd nie mają obowiązku poszukiwania tych przepisów w celu sprawdzenia prawidłowości działania organu. Nie wiadomo też w jakiej wysokości powstała nadpłata i jakiego rodzaju dotyczy składek oraz w jaki sposób ją zarachowano. W zaskarżonej decyzji stwierdzono jedynie, że wskazany okres został opłacony wpłatą z dnia [...].06.2020r. w kwocie [...]zł. Zauważyć jednak należy, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podniosła, iż dokonała opłacenia w terminie należności z tytułu składek za maj 2020r. korzystając ze zgromadzonych środków finansowych w 2019r. zakładając , że złożony wniosek o zwolnienia z opłacania składek zostanie rozpatrzony pozytywnie a nadpłacone środki zostaną zwrócone lub zakwalifikowane na kolejny okres rozliczeniowy. Do argumentacji tej organ w żaden sposób się nie ustosunkował. Obowiązkiem organu było prawidłowe uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok SN z dnia 16 lutego 1994 r., III ARN 2/94). Zdaniem Sądu organ naruszył powyższe przepisy, ponieważ zaskarżona decyzja nie zawiera należytego uzasadnienia. Organ nie wskazał bowiem na podstawie jakich przepisów dokonał zaliczenia nadpłaty na poczet składki za maj 2020 r., jak nie wyjaśnił tych przepisów. W decyzji organu pierwszej instancji przytoczono jedynie treść art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 31 zo ust. 1 ustawy o COVID a w zaskarżonej decyzji art. 31zq ust. 8 ustawy o COVID-19. Nie wiadomo również w jakiej wysokości i za jaki okres powstała nadpłata oraz jakiego rodzaju dotyczy składek. Organ uznał jednak, że składki za maj 2020 r. zostały opłacone, a więc Skarżąca nie może skorzystać z powyższego zwolnienia, ponieważ Zakład dokonał zaliczenia powstałej nadpłaty (nie wiadomo jednak w jakiej wysokości i za jaki okres) na pokrycie składki za ten miesiąc. Zatem według organu opłaceniem składek jest nie tylko ich zapłata przez samego płatnika, lecz też dokonanie zaliczenia z urzędu nadpłaty na poczet składek. W zaskarżonej decyzji Zakład nie uzasadnił jednak swojego stanowiska. Nie przytoczył żadnych argumentów oraz przepisów prawnych potwierdzających prawidłowość wydanej decyzji. W rezultacie motywy podjętego przez organ rozstrzygnięcia są nieczytelne. Naruszeniem prawa jest, gdy w istotnej dla strony sprawie staje się ona adresatem rozstrzygnięcia opatrzonego niejasnym i lakonicznym uzasadnieniem. Nie jest przy tym rolą sądu administracyjnego wyręczanie organu w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. To na organie spoczywa obowiązek prawidłowego uzasadnienia decyzji. Ustosunkowując się natomiast do zarzutów skargi zgodzić się należy ze stroną iż w przedmiotowej sprawie organ rzeczywiście wydał decyzję nie zawiadamiając uprzednio strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów. Podkreślić jednak należy, że decyzje zostały wydane jedynie w oparciu o materiały i dowody, które pochodzą od Strony a zatem były jej znane. Ponadto w skardze nie zostały wskazane żadne czynności procesowe, które chciałby dokonać Skarżąca przed wydaniem decyzji, ani nie przytoczono żadnych twierdzeń, które mogłyby wpłynąć na treść rozstrzygnięcia sprawy, a których strona nie mogła przedstawić organowi. Samo stwierdzenie naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. w związku z art. 79 § 1 i § 2 K.p.a. oraz art. 81 K.p.a. nie może prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji, ponieważ konieczne jest powiązanie tego naruszenia z wykazaniem możliwości wpływu na wynik sprawy. Zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. może odnieść skutek tylko wówczas, gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych, najczęściej w zakresie postępowania dowodowego (wyroki NSA: z 18 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 831/05; z 24 maja 2007 r., sygn. akt II GSK 4/07; z 1 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 1098/10, opubl. CBOSA). Skarżąca takiej zależności nie wykazała, ograniczając się do wskazania naruszenia w/w przepisów. W świetle powyższego brak również podstaw do uznania, że Strona nie brała czynnego udziału w postepowaniu. Ponownie rozpatrując sprawę organ usunie stwierdzone uchybienia i wyda decyzję zawierającą prawidłowe uzasadnienia faktyczne i prawne. Mając zaś na uwadze informacje zwarte w odpowiedzi na skargę organu dotyczące ponownego rozpatrzenia wniosku Strony w związku z regulacjami zawartymi w art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 1423 ze zm.), zasadnym byłoby uchylenie przez organ decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania z wniosku strony z dnia [...] czerwca 2020r. z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Końcowo odnosząc się do wniosku procesowego strony, wyjaśnić należy, iż w piśmie z dnia [...] listopada 2020 r. Skarżąca wniosła o umorzenie postępowania, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., z uwagi na jego bezprzedmiotowość, wskazując, że została zwolniona przez ZUS z obowiązku opłacania składek za maj 2020 r. Załączyła pismo ZUS z dnia [...] września 2020 r., w którym poinformowano ją o zwolnieniu z opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 r. W myśl art. 161 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania: 1) jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę; 2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania; 3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do umorzenie postępowania, w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., z powodu jego bezprzedmiotowości, gdyż zaskarżona decyzja (z dnia [...] lipca 2020 r.) nie została pozbawiona bytu prawnego i nadal funkcjonuje w obrocie prawnym. Wskazane pismo ZUS z dnia [...] września 2020 r. nie spowodowało uchylenia zaskarżonej decyzji, ani decyzji jej poprzedzającej. Z tych powodów Sąd dokonał merytorycznej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O zwrocie kosztów postępowania nie orzeczono, ponieważ Skarżąca była zwolniona z obowiązku ich uiszczenia.