II SA/Go 462/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Sędzia WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 listopada 2022 r. sprawy ze skargi K.W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję oraz postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...]. UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] października 2020 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2020 r. odmawiającą K.W. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za maj 2020 r. Na tę decyzję K.W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Wyrokiem z dnia 10 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Go 914/21 Sąd ten uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku wskazał, że z ustalonego stanu faktycznego sprawy nie wynika jednoznacznie, czy deklaracja za maj 2020 r. została faktycznie do organu wysłana przez stronę w dniu 4 czerwca 2020 r., czy też dopiero w dniu 2 lipca 2020 r. Dalej Sąd podkreślił, że z akt sprawy nie wynika, jakoby przed wydaniem decyzji rozstrzygającej wniosek skarżącego, otrzymał on od organu informację o braku przesłania wypełnionych w terminie dokumentów rozliczeniowych za maj 2020 r. Nie wynika również, by ZUS po złożeniu wniosku zakomunikował płatnikowi, że wniosek rodzi obowiązek złożenia dokumentów w terminie do 30 czerwca 2020 r. i od tego zależne jest przedmiotowe zwolnienie. Z akt nie wynika też, aby przed wydaniem decyzji odmownej organ wyjaśnił stronie przesłanki, które nie zostały spełnione lub wykazane. Zakład Ubezpieczeń Społecznych powinien był zakomunikować stronie, że ta nie złożyła wymaganej deklaracji rozliczeniowej, a nie jest zwolniona z obowiązku jej składania przed upływem ustawowego terminu określonego przepisem art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID-19, tj. przed 30 czerwca 2020 r. W konsekwencji, jak stwierdził Sąd, naruszenie przez organ przepisów art. 10 § 1, art. 79a § 1 i art. 77 § 4 k.p.a. miało istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie w ocenie Sądu organ powinien również rozważyć zastosowanie instytucji przewidzianej w art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o COVID-19. Ponownie rozpoznając sprawę organ pouczył stronę o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia deklaracji za maj 2020 r. Po jego złożeniu przez skarżącego w wyznaczonym terminie organ postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2022 r., nr [...] odmówił przywrócenia terminu, powołując się na przepis art. 58 § 1 k.p.a. i to, że strona nie spełniła "obiektywnego" miernika staranności i nie wykazała podnoszonych przez nią twierdzeń dotyczących przyczyn uchybienia terminu, czyli wadliwego działania systemu ZUS służącego do przyjmowania deklaracji. Następnie organ decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r., nr [...] ponownie utrzymał w mocy decyzję z [...] sierpnia 2020 r. wskazując, że deklaracja została złożona po terminie, który nie został stronie przywrócony. K.W. złożył skargę na przedmiotową decyzję zarzucając naruszenie: 1. przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego sprawy i brak uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie okoliczności mających istotny wpływ na wynik sprawy oraz nie wskazanie w uzasadnieniu decyzji przyczyn, dla których odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia deklaracji rozliczeniowej DRA za miesiąc maj 2020 r., 2) przepisów prawa materialnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 15 zzzzzn2 ustawy o COVID-19 w związku z art. 58 § 1 k.p.a. - przez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne uznanie, że strona skarżąca-płatnik nie wykazała, że zaistniały nadzwyczajne okoliczności, które uniemożliwiły mu zweryfikowania poprawności wysłania deklaracji w ustawowo przewidzianym terminie. Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zaskarżona decyzja została wydana w następstwie uchylenia poprzedniej decyzji odmawiającej skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek, wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 10 listopada 2021 r. (II SA/Go 914/21). W związku z tym, w rozpatrywanej sprawie zachodzi sytuacja przewidziana w art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Kwestia, czy po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ podporządkował się wskazaniom sądu i jego ocenie prawnej stanowi nawet główne kryterium kontroli poprawności nowo wydanej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2011 r., II OSK 729/10). Z treści i uzasadnienia wydanej w ponowionym postępowaniu decyzji z dnia [...] czerwca 2022 r. wynika, że organ błędnie zinterpretował ocenę prawną oraz nieprawidłowo zrealizował wytyczne sądu. Z uzasadnienia wyroku w sprawie II SA/Go 914/21 wynika, że załatwienie wniosku skarżącego o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, winno nastąpić z uwzględnieniem przepisu art. 15 zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy o COVID-19. Jednak warunki i przesłanki przywrócenia terminu, o których mowa w tym przepisie, należało ocenić nie przez pryzmat standardowego miernika staranności, o jakim mowa w art. 58 § 1 k.p.a., lecz z uwzględnieniem tego, że uchybienie terminu nastąpiło z winy organu, który przed wydaniem pierwszej decyzji w sprawie naruszył, co stwierdził prawomocnie sąd, przepisy art. 10 § 1, art. 79a § 1 i art. 77 § 4 k.p.a., co odebrało skarżącemu możliwość złożenia deklaracji w terminie i co winno prowadzić do pozytywnego dla strony rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Wobec tak istotnego naruszenia prawa (gwarancji) strony i w sytuacji terminowego złożenia wniosku o przywrócenia terminu w trybie art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o COVID-19, obowiązkiem organu było uwzględnić wniosek i przywrócić termin do złożenia deklaracji. Odmienna interpretacja godzi bezpośrednio w istotę wyroku wydanego w tej sprawie i prowadzi do obejścia skutków stwierdzonych w nim naruszeń prawa. Stwierdzając zatem naruszenie przez organ przepisów art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. (zasada praworządności), art. 10 k.p.a., art. 79a § 1 k.p.a. oraz art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o COVID-19, mające istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz, na podstawie art. 135 p.p.s.a., poprzedzające ją i nie podlegające w tej sprawie odrębnemu zaskarżeniu postanowienie o odmowie przywrócenia terminu. Konsekwencja przedstawionej oceny prawnej jest taka, że w ponowionym postępowaniu organ przywróci stronie termin do złożenia deklaracji i merytorycznie załatwi sprawę przyjmując, że deklaracja została złożona w terminie.