I SPP/Go 48/22

SENTENCJA Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 19 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. spółka jawna o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi H. spółka jawna na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec, kwiecień, maj, czerwiec i lipiec 2016 r. oraz umorzenie postępowania za styczeń, luty i listopad 2016 r. p o s t a n a w i a: 1. Zwolnić skarżącą od wpisu od skargi w części przekraczającej 1.000 zł (tysiąc złotych). 2. W pozostałym zakresie wniosek oddalić. UZASADNIENIE H. spółka jawna złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od ww. skargi w kwocie 2.000 zł strona wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu podniosła, że na chwilę obecną Spółka nie prowadzi działalności (działalność została zawieszona), nie ma żadnego majątku. Środki trwałe firmy zostały częściowo zlicytowane przez Urząd Skarbowy, a częściowo spieniężone na poczet spłaty kredytów bankowych oraz zobowiązań wobec dostawców i byłych pracowników Hurtowni. Spółka posiada liczne zobowiązania wobec urzędu miasta (ok. 150.000zł), Urzędu Skarbowego (ok. 280.000zł) oraz dostawców: K. (ok. 520.000zł) i V. S.A. (ok. 90.000zł). Wspólnicy spółki - małżonkowie R. i R.B., w nadesłanych formularzach PPF oświadczyli, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Nie posiadają nieruchomości, oszczędności, wierzytelności czy innych wartościowych przedmiotów. Utrzymują się z dochodów ze stosunku pracy w łącznej kwocie 4.727,15 zł miesięcznie. Z kolei po stronie stałych wydatków i zobowiązań wskazali: telefon 118zł, leczenie i lekarstwa 500zł, dojazdy do pracy 300zł, wyżywienie, środki czystości 2.500-2.900zł, prąd, woda, gaz 800-1.000zł oraz zaległe podatki wobec urzędów i zobowiązania wobec byłych kontrahentów. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do złożenia dodatkowych dokumentów, w piśmie z dnia [...] października 2022 r. małżonkowie B. oświadczyli, że mieszkają w domu należącym do synów, ponosząc koszty utrzymania nieruchomości w ½ części (drugą połowę opłat ponosi syn P.). Dodali, że koszty małżonków za ostatnie trzy miesiące wyniosły: 1.426,61zł - opłata za gaz, 642,24zł - opłata za prąd i 782,01zł - opłata za wodę. Pozostałe miesięczne koszty ich utrzymania to telefon i internet 381,35zł, leczenie i lekarstwa w zależności od potrzeb ok. 500zł, dojazdy do pracy 300zł oraz wyżywienie, środki czystości i środki higieny osobistej 2.500-2.900zł. Dodatkowo oświadczyli, że R.B. nie posiada rachunku bankowego, z kolei zestawienie operacji na rachunku bankowym R.B. w [...] za okres [...].06.2020r.- [...].10.2022r., nie potwierdziło transakcji dokonywanych w okresie ostatnich trzech miesięcy. Nadesłali nadto kopie zawiadomień zajęcia nieruchomości i innych wierzytelności pieniężnych oraz trzydzieści jeden paragonów za okres czerwiec - październik 2022 r., w tym jeden za leki, pozostałe na zakup artykułów spożywczych. Zgodnie z art. 245 § 1 - § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022r. poz. 329 - dalej "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym - czyli takim o jakie wnioskuje skarżąca Spółka - obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl zaś art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy wykaże że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarty w ww. przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Dokumenty nie mogą zatem budzić wątpliwości. Powinien z nich wynikać wszechstronny i wiarygodny obraz sytuacji majątkowej wnioskodawcy. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11 - wszystkie orzeczenia powołane w niniejszym postanowieniu dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Czynności określone w art. 255 P.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest bowiem formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ponadto, w przypadku wnioskowania o prawo pomocy przez osobę prawną, nie może ona powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 7 października 2014r. sygn. akt I GZ 390/14; postanowienie WSA w Olsztynie z 31 października 2018r. sygn. akt II SA/Ol 553/18). Co więcej, przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy spółki jawnej, oprócz sytuacji majątkowej spółki, należy wziąć pod uwagę także sytuację majątkową jej wspólników. Stosownie bowiem do art. 22 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 505 ze zm.), każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką. Dokonując analizy i oceny sytuacji majątkowej, finansowej i zdolności płatniczych skarżącej Spółki zauważyć należy, że była już ona przedmiotem oceny w postępowaniach prowadzonych przed tutejszym sądem, m.in. w sprawach o sygn. akt I SPP/Go 139/19, I SPP/Go 140/19, I SPP/Go 1/20, I SPP/Go 70/20, I SPP/Go 71/20, I SA/Go 118/20. Zgodnie z dokumentami znajdującymi się w aktach ww. spraw, Spółka zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, nie osiąga żadnych przychodów, nie zatrudnia pracowników, nie posiada majątku ani środków pieniężnych na rachunkach bankowych. Wobec niej prowadzone są postępowania egzekucyjne. Powyższe ustalenia pozostają aktualne w niniejszej sprawie bowiem ww. okoliczności nie uległy zmianie. Dokonując z kolei oceny możliwości finansowych jej wspólników – R. i R.B. podnieść przede wszystkim należy, że wybiórczo przedstawiona została ich sytuacja finansowa. Pismem z dnia [...] września 2022 r., na podstawie art. 255 P.p.s.a., Spółka wezwana została do przedłożenia dodatkowych informacji i oświadczeń dotyczących wspólników, jednak nie nadesłała wszystkich dokumentów źródłowych. Tymczasem obowiązek ten powinien być dla strony zrozumiały, bowiem już wielokrotnie wcześniej, zarówno sama Spółka, jak i jej wspólnicy, składali wnioski o przyznanie prawa pomocy, m.in. w sprawach o sygn. akt I SPP/Go 35/22, I SPP/Go 21 i 22/21 czy I SPP/Go 118/20. W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych małżonków B., pismem z [...] października 2022 r. przedłożono jedynie historię rachunku R.B. w [...] za okres od [...] czerwca 2020r. do [...] października 2022r. Jednocześnie wspólnicy poinformowali, że R.B. nie posiada rachunków bankowych. Tymczasem, jak ustalono na podstawie rozliczeń wynagrodzenia R.B. za 07/2022, 08/2022 i 09/2022, wynagrodzenie to wypłacane jest przelewem (adnotacja "DO WYPŁATY - PRZELEW"). Ponadto, jak wynika z akt sprawy o sygn. I SPP/Go 35/22, R.B., oprócz rachunku nr [...], w [...]. posiada jeszcze dwa inne rachunki: o nr [...], których jednak nie ujawniono w toku niniejszego postępowania. Nieprzedłożenie tych wyciągów nie pozwala w konsekwencji na pełną analizę sytuacji finansowej i zdolności płatniczych małżonków. Z kolei nadesłany wyciąg z rachunku nr [...] nie wskazuje, jaki jest stan środków na ww. rachunku na pierwszy i ostatni dzień wydruku, co uniemożliwia ustalenie stanu ewentualnych oszczędności zgromadzonych na ww. koncie. Ponadto małżonkowie B. nie udokumentowali faktu ponoszenia wszystkich ujawnionych w formularzach PPF, jak i piśmie z [...] października 2022 r. wydatków. Oświadczyli np., że na lekarstwa i wizyty u specjalistów wydają ok. 500 zł w miesiącu, jednak oprócz jednej recepty z [...] czerwca 2022 r. za leki na kwotę 90,97 zł, nie przedłożyli żadnych dokumentów potwierdzających zasygnalizowane koszty leczenia. Nie wskazali też trapiących je chorób wymagających stałej opieki lekarza specjalisty. Podobnie uczynili też w odniesieniu do wydatków na dojazdy do pracy, poprzestając jedynie na gołosłownym oświadczeniu, że jest to koszt miesięczny w wysokości 300 zł. Z kolei na podstawie przedłożonych dokumentów ustalono, że oboje małżonkowie pracują i posiadają stały dochód z wynagrodzenia w łącznej kwocie 4.739 zł netto miesięcznie (średnia z ostatnich trzech miesięcy), z którego finansują opłaty i koszty związane z utrzymaniem. Małżonkowie mieszkają w domu należącym do syna, ponosząc wydatki na utrzymanie domu jedynie w ½ części. Na podstawie przedłożonych faktur ustalono średniomiesięczne opłaty małżonków: za wodę 130,34 zł (faktury co 2 m-ce), gaz 198,30 zł (przedłożone faktury za okres [...].03-[...].09.2022r.), prąd 160,56 zł (przedłożone faktury za okres [...].05.-[...].09.2022r.), za telefon, internet 127,12 zł, a ponadto, mimo braku ich pełnego udokumentowania, wyżywienie i środki czystości 2.700zł, co daje łączną kwotę niewiele ponad 3.300 zł. Już chociażby ta nadwyżka dochodów nad wydatkami pozwala uznać, że małżonkowie B. mogą, choć w części, pokryć koszty niniejszego postępowania. Mając jednak na uwadze wysokość wpisu w niniejszej sprawie, stan zadłużenia Spółki i jej wspólników czy brak majątku uznać należy, że jednorazowe poniesienie takiego kosztu przekracza ich możliwości finansowe. W tej sytuacji, a także celem zapewnienia konstytucyjnego prawa do Sądu, jak też z uwzględnieniem, że na obecnym etapie wpis od skargi jest jedyną opłatą niezbędną dla dalszego prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego, przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie z uiszczenia wpisu od skargi powyżej kwoty 1.000,00 zł. Na obecnym etapie postępowania brak jest ponadto podstaw do przyznania skarżącej Spółce adwokata. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że w tym stadium postępowania przed sądem administracyjnym strony nie muszą być obowiązkowo reprezentowane przez zawodowego pełnomocnika. Analiza akt sprawy wskazuje nadto, że osoby uprawnione do reprezentowania skarżącej Spółki potrafią samodzielnie podejmować czynności w postępowaniu, o czym świadczy prawidłowe złożenie skargi oraz pism w postępowaniu dotyczącym przyznania prawa pomocy. Co więcej, sama konstrukcja postępowania sądowoadministracyjnego i wyznaczona w niej rola sądu, stanowią należytą gwarancję ochrony uprawnień strony. Zgodnie bowiem z art. 6 P.p.s.a., sąd administracyjny jest obowiązany udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Należy również mieć na względzie, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna obejmuje całokształt działań organów administracji, wskutek których mogło dojść do naruszenia prawa, niezależnie od zgłaszanych w tym względzie przez strony zarzutów (por. postanowienie NSA z dnia 20 marca 2013 r. sygn. akt II FZ 142/13). W konsekwencji, odmowa ustanowienia pełnomocnika na obecnym etapie postępowania nie spowoduje dla skarżącej jakichkolwiek ujemnych następstw procesowych czy też nie ograniczy jej prawa do sądu. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.