I SA/Wa 1505/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich, sędzia WSA Monika Sawa (spr.), sędzia WSA Łukasz Trochym, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 października 2022 r. sprawy ze skargi J. G., A. P., J. S., J. P., K. P., S. G. i Z. P. na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 5/19 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz skarżących J. G., A. P., J. S., J. P., K. P., S. G. i Z. P. sumę pieniężną w kwocie po 500 (pięćset) złotych; 4. zasądza od Prezydenta m. st. Warszawy na rzecz J. G., A. P., J. S., J. P., K. P., S. G. i Z. P. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Pismem z dnia 12 maja 2022 r. J.G., S. G., J. S., K. P., Z. P., J. P. i A. P., reprezentowani przez adwokata, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 5/19. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] (dalej jako: organ/Prezydent) do rozpoznania wniosku z dnia 7 kwietnia 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżący wskazali, że Prezydent nie wykonał powołanego wyroku, mimo iż termin wyznaczony przez Sąd upłynął. Przy czym nie odniosła skutku okoliczność uprzedniego wezwania przez skarżących organ do wykonania wyroku. W ocenie skarżących bezczynność organu w wykonaniu powołanego wyroku ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa, gdyż Prezydent bezpodstawnie zaniechał załatwienia sprawy. W związku z niewykonaniem ww. wyroku skarżący wnieśli o zasądzenie na ich rzecz od Prezydenta sumy pieniężnej, bowiem zwłoka w rozpoznaniu sprawy jest drastyczna i nic jej nie uzasadnia. Jednocześnie nie ma jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby tłumaczyć brak wykonania wyroku. Skarżący podkreślili, że bez przyznania na ich rzecz od organu sumy pieniężnej istnieje obawa, iż organ sprawy nadal nie załatwi. Nadto przyznanie na ich rzecz określonej sumy pieniężnej będzie częściowo rekompensować skarżącym stratę, jaką ponoszą na skutek bezczynności organu. W konsekwencji skarżący wnieśli o: 1) wymierzenie Prezydentowi grzywny w wysokości do 10.000 zł; 2) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) przyznanie od Prezydenta na rzecz skarżących sumy pieniężnej w kwocie po 2.000 zł dla każdego z nich; 4) zasądzenie od Prezydenta na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Odpowiadając na skargę Prezydent wskazał na jej niezasadność i wyjaśnił, że w celu rozpoznania przedmiotowego wniosku odszkodowawczego pismem z dnia 1 czerwca 2020 r. wezwał J. Z. do przekazania następujących dokumentów: 1) umowy kupna-sprzedaży z dnia 20 maja 1999 r. - z której wynika, że A. Z., P. Z, K. Z., J. S. i B. S., reprezentowani przez J. Z., dokonali zbycia na rzecz E.Z. przysługujących im praw i roszczeń do nieruchomości położonych w [...] przy ul. [...] i [...] przejętych dekretem z dnia 26 października 1945 r.; 2) aktu notarialnego umowy sprzedaży z dnia [...] czerwca 2013 r. Rep. [...] - na mocy którego J. Z. sprzedał M. M. udział wynoszący 1/10 części w spadku po E. Z. oraz udział wynoszący 1/10 części w spadku po Z.Z.; 3) umowy kupna-sprzedaży z dnia 25 lutego 2014 r. (wraz z pełnomocnictwami) mocą której: B. M., S.Z., A.R., A. P., A.Z., M. G., A.K. i C.Z., reprezentowani przez pełnomocnika J.Z., zbyli na rzecz M. M. przysługujące im prawa i roszczenia do nieruchomości położonych w [...] przy ul. [...] i [...] (jednocześnie poproszono również o informację odnośnie osoby A. K., gdyż ze znajdujących się w aktach sprawy postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku nie wynika, że jest ona spadkobiercą właścicieli ww. nieruchomości). W odpowiedzi J. Z. i E. Z. pismem z dnia 19 czerwca 2020 r. przekazali uwierzytelnione notarialnie kopie ww. dokumentów zaznaczając, że pełnomocnictwo A. K. na rzecz J.Z. działającego w jej imieniu przy zawieraniu umowy kupna-sprzedaży z dnia [...] lutego 2014 r. oraz wyjaśnienia odnośnie spadkobrania przez wyżej wymienioną zostaną złożone w późniejszym terminie, lecz – jak zaznaczył organ - nie zostały one dostarczone. Następnie Prezydent pismem z dnia [...] stycznia 2022 r. wezwał J. Z. o doręczenie, w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma pod rygorem zawieszenia postępowania, pełnomocnictwa od A. K. oraz informacji na temat jej sukcesji, gdyż ze znajdujących się w aktach sprawy postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku nie wynika, że jest ona spadkobiercą właścicieli ww. nieruchomości. Odpowiedź na ww. pismo nie wpłynęła. Organ podniósł jednocześnie, iż niezalenie od powyższego w dniu 10 czerwca 2022 r. przekazał do zlecenia opracowanie geodezyjne polegające na sporządzeniu mapy sytuacyjnej nieruchomości: z rozliczeniem w działkach ewidencyjnych; z rozliczeniem w strefach zabudowy wg. planu ogólnego z 1931 r. – 4 działki; wkreśleniu na zdjęcia lotnicze z [...] - 4 zdjęcia. Ponadto pismem z dnia 10 czerwca 2022 r. organ wystąpił do Archiwum Państwowego w [...] o przesłanie dokumentacji Archiwalnej dotyczącej przedmiotowej nieruchomości. Prezydent zaznaczył także, że z uwagi na wynikający z treści art. 7 i art. 77 § 1 kpa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie określonym w art. 35 kpa. Podjęte przez organ czynności zmierzają natomiast do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego w niniejszej sprawie. Prezydent zwrócić również uwagę, że ponad kwestią szybkiego zakończenia sprawy istotne jest całościowe jej zbadanie, gdyż zgodnie z treścią art. 7 kpa, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej powoływanej jako ppsa, w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 ppsa). Z kolei grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 ppsa). Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 578/12, Lex nr 1252111). W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 30 października 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 5/19 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia 7 kwietnia 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta te wraz z prawomocnym ww. wyrokiem wpłynęły do organu 5 lutego 2020 r. i od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 ppsa, rozpoczął swój bieg wyznaczony wyrokiem termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczyny, winna być rozpoznana. W konsekwencji upłynął on 5 czerwca 2020 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie, pomimo uprzedniego wezwania przez skarżących do wykonania powyższego wyroku Prezydent zawisłej przed nim sprawy administracyjnej nie rozstrzygnął. Do dnia orzekania w niniejszej sprawie wniosek o ustalenie odszkodowania za opisaną na wstępie nieruchomość nie został rozpatrzony, a tym samym organ nie wykonał wspomnianego wyroku z dnia 30 października 2019 r. Skoro zatem Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem sprawy nie załatwił - to wniosek o wymierzenie mu z tego powodu grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów godzi w samą istotę zasady praworządności, którą organy administracji publicznej są bezwzględnie związane (art. 7 Konstytucji RP, art. 6 kpa) i w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. Skutkowało to wymierzeniem organowi grzywny w kwocie 3000 zł, której wysokość mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Określając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze również, iż wymierzenie grzywny organowi, na podstawie art. 154 § 1 ppsa, ma za zadanie nie tylko skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego prawomocnym wyrokiem obowiązku, ale zawiera też element represyjny, stanowiący w istocie sankcję za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych. Podnieść także należy, że rozpoznając sprawę, Sąd jednocześnie - stosownie do art. 154 § 2 ppsa - stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sąd stanął na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie zaistniała bezczynność ze względu na duże przekroczenie terminu do wykonania wyroku nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Zastrzeżenia Sądu budzi okoliczność, że organ - mimo wyroku Sądu stwierdzającego bezczynność Prezydenta i mimo wezwania organu przez skarżących do wykonania tego wyroku – nie zakończył sprawy, choć upłynęło ponad 2 lata od wyznaczonego terminu. Z punktu widzenia zasady praworządności, która ze swej istoty stanowi o działaniu zgodnym z prawem, nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której wyrok Sądu nie jest wykonywany. Jednocześnie Sądowi znany jest z urzędu fakt, że sprawy gruntów warszawskich należą, z uwagi na swój historyczny charakter, do spraw trudnych i skomplikowanych, jak też okoliczność wpływu dużej ich ilości do organu. Powyższe nie może jednak wpłynąć na dokonaną ocenę, gdyż działanie organu w niniejszej sprawie jest opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin załatwienia sprawy. Przy czym od dnia 5 lutego 2020 r., tj. od dnia wpływu do organu prawomocnego wyroku o sygn. akt I SAB/Wa 5/19, Prezydent aż do dnia 1 czerwca 2020 r. nie dokonał w sprawie żadnej czynności, mającej odzwierciedlenie w aktach i zmierzającej do załatwienia sprawy. Następnie pismami z dnia 1 czerwca 2020 r. wystąpił do J. Z., E. Z., M. M. oraz do Prokuratury Regionalnej we [...] o przekazanie dokumentów do sprawy. Następnie organ pismem z dnia 20 stycznia 2022 r. ponownie zwrócił się do J. Z., w związku z jego odpowiedzią z dnia 19 czerwca 2020 r., o przekazanie dokumentów do sprawy, pod rygorem zawieszenia postępowania. Żądane dokumenty zostały przekazane do organu przy piśmie z dnia 1 lutego 2022 r. Wobec dalszej bezczynności Prezydenta skarżący pismem z dnia 4 marca 2022 r. wezwali organ do wykonania powołanego wyroku o sygn. akt I SAB/Wa 5/19. Wezwanie to pozostało bezskuteczne. Przedstawiony sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 kpa), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 kpa). Tymczasem, stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Przy czym Sąd uwzględnił w sprawie okoliczność okresowego zawieszenia terminów procesowych spowodowanych przez COVID-19. W niniejszej sprawie zdaniem Sądu wystąpiły okoliczności przemawiające za przyznaniem na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie po 500 zł. Kwota ta stanowi formę rekompensaty dla skarżących za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie sprawy zainicjowanej opisanym na wstępie wnioskiem odszkodowawczym. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie ppsa orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd wydał na podstawie art. 154 § 7 ppsa. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 ppsa.