I OZ 1118/14

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Inwestycje [..] Sp. k. z siedzibą w [..] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 października 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2675/13 o odrzuceniu skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 czerwca 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2675/13 w sprawie ze skargi Inwestycje [..] Sp. k. z siedzibą w Poznaniu na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 11 września 2013 r. nr [..] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2675/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną Inwestycje [..]Sp. k. z siedzibą w [..]od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2675/13 w sprawie ze skargi Inwestycje [..]Sp. k. z siedzibą w [..]na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 11 września 2013 r. nr [..]w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że pismem z dnia 11 sierpnia 2014 r. Inwestycje [..]" Sp. k. z siedzibą w [..]wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego, za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2675/13 w sprawie ze skargi Inwestycje [..]" Sp. k. z siedzibą w [..]na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 11 września 2013 r. nr [..], wydane w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości. Zarządzeniem z dnia 20 sierpnia 2014 r. Sąd wezwał pełnomocnika skarżącej radcę prawnego G.K., wnoszącego skargę kasacyjną, do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez złożenie 3 egzemplarzy odpisów skargi kasacyjnej poświadczonych za zgodność z oryginałem, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej (art. 178 P.p.s.a.). Przesyłka zawierająca powyższe zarządzenie po dwukrotnej awizacji w dniach 2 i 10 września 2014 r. została zwrócona do nadawcy w dniu 18 września 2014 r., a następnie Sąd zarządził o pozostawieniu jej ze skutkiem doręczenia w aktach sprawy z upływem dnia 16 września 2014 r. Przy piśmie nadanym w dniu 24 września 2014 r. (data stempla pocztowego) strona skarżąca przesłała odpisy skargi. Odrzucając skargę kasacyjną, Sąd I instancji wskazał, iż zgodnie z art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. W myśl zaś z art. 73 § 1 - 3 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 tej ustawy, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia adresata w określony tam sposób wraz z informacją o możliwości odbioru pisma w terminie siedmiu dni. W przypadku niepodjęcia pisma we wskazanym terminie pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zgodnie natomiast z § 4 art. 73 P.p.s.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu, o którym mowa w § 1. Następnie Sąd I instancji wyjaśnił, iż przesyłkę zawierającą wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej z dnia 11 sierpnia 2014 r. przez nadesłanie 3 egzemplarzy odpisów skargi kasacyjnej, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej (art. 178 P.p.s.a.), należało uznać za doręczoną w dniu 16 września 2014 r. Wezwanie powyższe zostało bowiem dwukrotnie awizowane w dniach 2 i 10 września 2014 r., po czym zwrócone do nadawcy w dniu 18 września 2014 r. Zatem termin do jego wykonania upłynął w dniu 23 września 2014 r. Tymczasem, zawodowy pełnomocnik spółki nie wykonał zarządzenia Sądu w wyznaczonym terminie i nie nadesłał odpisów skargi kasacyjnej. Uczynił to dopiero w dniu 24 września 2014 r., a więc z przekroczeniem terminu. Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła Inwestycje [..] Sp. k. z siedzibą w [..], zaskarżając je w całości i żądając jego uchylania. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, iż wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, nie doszło do tzw. doręczenia zastępczego. Podniesiono, iż skuteczność tego doręczenia zależy od zawiadomienia adresata o tym, gdzie złożono adresowane do niego pismo, przy czym doręczyciel musi określić na zwrotce, gdzie umieścił zawiadomienie o pozostawieniu pisma na okres siedmiu dni w stosownej placówce pocztowej. Pełnomocnik spółki podniósł, iż nigdy nie otrzymał stosownych zawiadomień, natomiast o tym, że zostało do niego wystosowane wezwanie do uzupełnienia barków formalnych skargi kasacyjnej dowiedział się 23 września 2014 r. podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem WSA w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Z treści przepisu art. 176 P.p.s.a. wynika, że skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Wymogi stawiane wszystkim pismom procesowym reguluje przepis art. 46 § 1 P.p.s.a. Oprócz wymagań wskazanych w tych przepisach, art. 47 § 1 P.p.s.a przewiduje, że do pisma należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że na równi z wymogami pisma, o których mowa w art. 46 P.p.s.a. należy traktować wymogi z art. 47 P.p.s.a. (p. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego; wyd. CH Beck, Warszawa 2011, s. 236-237). W niniejszej sprawie bezsporne jest, że wniesiona przez spółkę skarga kasacyjna obarczona była brakiem formalnym w postaci niezałączenia dodatkowych odpisów dla uczestników postępowania. Niekwestionowane jest także, że Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z dnia 20 sierpnia 2014 r. wezwał pełnomocnika skarżącej spółki do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez nadesłanie dodatkowych jej odpisów, w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Następnie należy podkreślić, iż stosownie do art. 73 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 - § 4. A zatem, w postępowaniu sądowoadministracyjnym przesyłka winna być awizowana dwukrotnie i przechowywana w pocztowej placówce oddawczej przez siedem kolejnych dni po każdym awizowaniu, a dokonane awiza winny odpowiadać wymogom przepisów prawa. Jest to niezwykle istotne, gdyż prawidłowe zastosowanie instytucji prawnej przewidzianej w art. 73 P.p.s.a. uzasadnia przyjęcie domniemania faktycznego, że pismo dotarło do adresata. Od tej daty – przyjętej za dzień doręczenia pisma - rozpoczyna bieg termin do dokonania danej czynności procesowej. Koniecznym warunkiem skutecznego doręczenia jest umieszczenie zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej lub urzędzie gminy, w skrzynce na korespondencję, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Dla skuteczności doręczenia w trybie określonym w art. 73 P.p.s.a. niezbędne jest także zaznaczenie przez doręczyciela na potwierdzeniu odbioru, gdzie umieścił zawiadomienie dla adresata o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej lub urzędzie gminy. Domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 P.p.s.a. może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. Przesyłka zawierająca zarządzenie z dnia 20 sierpnia 2014 r. została awizowana - pierwszy raz w dniu 2 września 2014 r., a wobec jej nieodebrania została powtórnie awizowana w dniu 10 września 2014 r. A zatem, stosownie do § 4 art. 73 P.p.s.a., doręczenie przesyłki dla pełnomocnika spółki nastąpiło w dniu 16 września 2014 r. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie uznał, że w dniu 17 września 2014 r. rozpoczął bieg siedmiodniowy termin do wykonania zarządzenia i upłynął w dniu 23 września 2014 r. Tymczasem pełnomocnik spółki przesłał odpisy skargi kasacyjnej w dniu 24 września 2014 r. Podkreślić należy, iż w niniejszej sprawie bezspornym jest, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez nadesłanie dodatkowych odpisów zostało wysłane na adres do doręczeń podany w skardze kasacyjnej. W aktach sprawy znajduje się przedmiotowa przesyłka zawierająca wezwanie (k. 98), a z umieszczonego na niej druku zwrotnego potwierdzenia odbioru jednoznacznie wynika, że w związku z nieobecnością adresata, została ona pozostawiona w placówce pocztowej w Poznaniu, o czym zawiadomiono adresata (awizo w skrzynce oddawczej). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest jakichkolwiek podstaw by twierdzić, że powyższe zawiadomienie nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej adresata. Pieczęcie pocztowe znajdujące się bowiem na kopercie potwierdzają ustalenia Sądu I instancji, iż przesyłka została powtórnie awizowana w dniu 10 września 2014 r. Zarzuty pełnomocnika skarżącej sprowadzają się do stwierdzenia, że nie otrzymał ona awiza (zawiadomienia) informującego o możliwości odbioru przesyłki na poczcie. Zarzut tak sformułowany nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem z informacji poczty na zwróconych do Sądu I instancji wezwaniach wynika, że były one prawidłowo awizowane, zgodnie ze wskazanymi na wstępie regułami. Sąd I instancji nie miał zatem innej możliwości jak tylko odrzucić skargę kasacyjną, z jednej strony dysponując wiarygodną informacją poczty o próbie doręczenia przesyłki, a z drugiej stwierdzając, że do uzupełnienia braków nie doszło. Nie sposób więc uznać, że Sąd I instancji odrzucając skargę kasacyjną naruszył przepis art. 73 P.p.s.a., przeprowadzona ocena skuteczności doręczenia wezwań była bowiem oceną prawidłową. Natomiast ewentualna wadliwość działania pracownika urzędu poczty i uczynienia przez niego na dowodzie doręczenia wezwania niezgodnej ze stanem faktycznym adnotacji, nie może uzasadniać uwzględnienia zażalenia. Nieprawidłowość działania urzędu pocztowego może stanowić jedynie podstawę do przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Natomiast podkreślić trzeba, iż w dacie wydawania przez WSA w Warszawie postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej, tj. w dniu 2 października 2014 r., Sąd I instancji dysponował dowodem doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych, na którym znajdowały się adnotacje świadczące o dwukrotnym awizowaniu przesyłki i pozostawieniu w skrzynce pocztowej adresata zawiadomienia o pozostawieniu tej przesyłki w placówce pocztowej. Na dowodzie doręczenia naniesione zostały daty awizowania przesyłki, numer przesyłki, podpisy doręczyciela i data zwrotu przesyłki do nadawcy. Powyższe oznacza, iż Sąd I instancji w dniu wydania zaskarżonego postanowienia miał podstawy prawne do przyjęcia prawidłowości doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych. W związku z tym należy jedynie zauważyć, że fikcja prawna doręczenia przewidziana w art. 73 P.p.s.a., jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia, które to doręczenie jest oparte na domniemaniu, iż zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym dotarło do rąk adresata. Domniemanie to może być przez stronę obalone, gdyż adresat we wniosku o przywrócenie terminu może dowodzić, że zawiadomienia nie otrzymał i o nim nie wiedział, wobec czego uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej nastąpiło bez jego winy. Obalenie wspomnianego domniemania nie prowadzi do wniosku, że doręczenie nie zostało dokonane, a jedynie do uchylenia ujemnych skutków, jakie dla strony wiążą się z tym doręczeniem w zakresie terminów (por. post. SN z dnia 25 stycznia 19995 r. sygn. akt III CRN 71/94, opubl. Lex 333127; post. SN z dnia 4 września 1970 r. sygn. akt I PX 53/70, opubl. OSNC 1971, nr 6, poz. 100; post. SN z dnia 12 stycznia 1973 r. sygn. akt I CZ 157/72, opubl. OSNC 1973, nr 12, poz. 215). Brak jest również podstaw do przyjęcia, że skarżącej spółce w jakikolwiek sposób ograniczono jej konstytucyjne uprawnienia. Oczywistym jest, że skuteczne skorzystanie z uprawnień strony w postępowaniu sądowym jest uzależnione od szeregu warunków o charakterze formalnym, jak również od zachowania terminu do dokonania poszczególnych czynności procesowych. Tego rodzaju ograniczenia, wynikające z przepisów ustawy, która korzysta z domniemania zgodności jej przepisów z Konstytucją RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78, poz. 483), nie może być postrzegane w kategoriach ograniczenia prawa do sądu. W tym stanie rzeczy zarzuty zażalenia nie mogły odnieść zamierzonego skutku i dlatego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.