III OSK 2450/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tamara Dziełakowska po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2021 r. sygn. akt VII SAB/Wa 75/21 o odrzuceniu skargi R. S. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w [...] w przedmiocie udostępnienia kopii sprawozdań z wizytacji sędziego penitencjarnego postanawia: oddalić skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z 24 września 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt VII SAB/Wa 75/21) odrzucił skargę R. S. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w [...] w przedmiocie udostępnienia kopii sprawozdań z wizytacji sędziego penitencjarnego. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z 28 stycznia 2021 r. skarżący wniósł skargę na bezczynność organu w udostępnieniu kopii sprawozdań z wizytacji sędziego penitencjarnego. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że 17 grudnia 2020 r. skarżący zwrócił się o udostępnienie kopii sprawozdań z wizytacji sędziego penitencjarnego, przeprowadzonych w latach 2015 – 2020. Wniosek skarżącego został załatwiony 12 stycznia 2021 r. i w tym dniu przesłany do adresata. Odrzucając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie mieści się we właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonej w art. 3 § 2 – 4 i art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie skarżący złożył wniosek w oparciu o art. 6 § 2 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 523 ze zm. - zwanej dalej K.k.w.). Decyzje dyrektora zakładu karnego, jako organu wykonującego karę pozbawienia wolności (art. 2 pkt 5 K.k.w.), są zaskarżalne do sądu penitencjarnego (art. 7 w zw. z art. 3 § 2 K.k.w.). Nie jest to zatem sprawa, która ma charakter administracyjny, zaś skargę na przewlekłość lub bezczynność składać należy w oparciu o przepisy ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 75). Z tych przyczyn, Sąd pierwszej instancji orzekł, jak na wstępie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożył R. S., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. oraz w związku z art. 7 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a. jak i w związku z art. 80 K.p.a., a także w związku z art. 107 § 3 K.p.a. W ocenie pełnomocnika skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wydając zaskarżone orzeczenie, mógł nie rozpoznać istoty sprawy, bowiem w aktach sprawy brak jest pisma skarżącego, którym zwrócił się on do Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z pisemną prośbą o udostępnienie sprawozdań z wizytacji Sędziego Penitencjarnego przeprowadzonych w latach 2015 – 2020. Podobnie w aktach sprawy nie ma złożonej odpowiedzi organu na ww. prośbę skarżącego, mimo iż organ w piśmie z dnia 17 marca 2021 r. (k. 4 akt WSA) wskazuje, że udzielił odpowiedzi na prośbę skarżącego w terminie. Wobec powyższego zasadny wydaje się być zarzut nierozpoznania istoty sprawy przez Sąd pierwszej instancji, bowiem Sąd, wydając zaskarżone orzeczenie, nie dokonał analizy materiału dowodowego w postaci akt sprawy prowadzonej przed organem, tj. prośby skarżącego i odpowiedzi organu na tę prośbę. Wskazując na powyższy zarzut, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz radcy prawnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej z urzędu według norm przepisanych prawem. Pełnomocnik oświadczył, że koszty zastępstwa procesowego nie zostały uiszczone w najmniejszej części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna. Stwierdzić trzeba, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 tej ustawy, a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej i rozpatruje wniesioną kasację w nawiązaniu do wyraźnie wyartykułowanych norm prawa, których naruszenie zostało zarzucone Sądowi pierwszej instancji – z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu oraz innych jednostek redakcyjnych konkretnej normy prawnej, zawartej w konkretnym akcie prawnym. Tylko prawidłowo skonstruowany zarzut pozwala na przeprowadzenie kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku z punktu tego właśnie przepisu. Sąd kasacyjny nie powinien przy tym domyślać się intencji stron skarżących i formułować za nich zarzutów pod adresem skarżonego wyroku ani ich doprecyzowywać (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2004 r. sygn. akt GSK 356/04, ONSAiWSA z 2004, z. 3, poz. 72 oraz z dnia 30 sierpnia 2005 r. sygn. akt FSK 2027/04.). Oceniając w powyższych granicach rozpoznawany środek odwoławczy, stwierdzić należy, że poza zakresem zaskarżenia pozostawała podstawowa kwestia niniejszej sprawy, a więc to że wniesiona przed Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skarga na bezczynność była niedopuszczalna. W tym zakresie Sąd pierwszej instancji wyraźnie wskazał, że w jego ocenie skarga ta nie mieści się we właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonej enumeratywnie w art. 3 § 2 – 4 i art. 4 P.p.s.a. i z tego powodu skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Ocena ta nie została natomiast w żaden sposób podważona w rozpoznawanej skardze kasacyjnej. Podnosząc, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., jej autor całkowicie pominął to, że przepisy te adresowane są do organów administracyjnych, a ich powiązanie z art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. pozwala sądowi administracyjnemu jedynie na kontrolę prawidłowości przeprowadzonego postępowania administracyjnego. Prawidłowość zastosowania tych przepisów, z uwagi jednak na niedopuszczalność skargi, nie była oceniana przez Sąd pierwszej instancji. Z uwagi na stwierdzoną jej niedopuszczalność, a co nie było w sprawie kwestionowane, Sąd pierwszej instancji prawidłowo zakończył postępowanie sądowoadministracyjne w sposób formalny, odrzucając skargę i – jak prawidłowo zauważa autor skargi kasacyjnej – nie rozpoznając istoty sprawy i nie analizując materiału dowodowego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Z kolei wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 P.p.s.a.