I SAB/Wa 329/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Miasta K. na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Finansów postępowania w przedmiocie wydania orzeczenia w sprawie przejścia na rzecz Skarbu Państwa prawa współwłasności nieruchomości 1. stwierdza, że Minister Finansów dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w rozpoznaniu wniosku w sprawie przejścia na rzecz Skarbu Państwa prawa współwłasności nieruchomości stanowiącej działkę nr ew. [...], obręb [...] położonej przy ulicy [...] w K., które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. zasądza od Ministra Finansów na rzecz Miasta K. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Pismem z 13 grudnia 2019 r. Miasto Kraków – reprezentowane przez Prezydenta Miasta Krakowa (dalej jako skarżący) złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Finansów (dalej jako organ/minister) w przedmiocie wydania orzeczenia w sprawie przejścia na rzecz Skarbu Państwa prawa współwłasności nieruchomości - stanowiącej działkę nr [...], obręb [...], jednostka ewidencyjna [...] - położonej przy ul. [...] w [...]. Skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do wydania decyzji oraz zasądzenie kosztów sądowych. Wyrokiem z 23 kwietnia 2020 r. sygn. akt IV SAB/Wa 78/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał, że z uwagi na stan zawieszenia postępowania wywołany postanowieniem z 30 grudnia 2010 r., który trwał do momentu wyrokowania, nie można przypisać organowi bezczynności, gdyż zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminów. Okoliczność, że obecnie ustąpiła przyczyna zawieszenia postępowania nie miała w ocenie Sądu znaczenia w sprawie, gdyż brak jest możliwości wyeliminowania postanowienia o zawieszeniu postępowania w ramach skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania. W dalszej kolejności Sąd wskazał, że również zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania nie mógł odnieść skutku, gdyż organ podjął niezbędne kroki w celu usunięcia przeszkody do dalszego prowadzenia postępowania. Wyrokiem z 31 maja 2022 r. sygn. akt I OSK 2222/20 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że wprawdzie zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminów, co wyklucza stwierdzenie bezczynności organu w trakcie zawieszenia postępowania, nie stanowi to jednak przeszkody dla stwierdzenie przewlekłości organu. Przewlekłość postępowania odnosi się bowiem do sposobu jego prowadzenia i nie wiąże się bezpośrednio z przekroczeniem terminu, w ten sposób terminowość wydawania postanowień w przedmiocie zawieszenia postępowania nie może być badana w ramach skargi na bezczynność, ale może być w ramach skargi na przewlekłość, gdzie zastosowanie znajduje ogólna zasada szybkości postępowania. We wskazaniach co do dalszego postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny został zobowiązany dokonać oceny celowości poszczególnych czynności organu oraz długości okresów pomiędzy nimi, wliczając w to również czynności i okresy w czasie zawieszenia postępowania, w tym czynności lub zaniechania dotyczące zmiany podstawy zawieszenia postępowania. Na skutek powyższego wyroku sprawa powraca do rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i obecnie należy do właściwości Wydziału I. Przy piśmie z 11 października 2022 r. organ poinformował, że postępowanie w sprawie zostało zakończone decyzją Ministra Finansów z 20 września 2022 r. nr PR3.6400.73.2017.15.ZAR. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako ppsa) rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wobec wydania decyzji w sprawie skarga jest bezprzedmiotowa w zakresie zobowiązania organu do jej wydania i w tym zakresie postępowanie należy umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa. Nie zwalnia to jednak Sądu od rozpoznania skargi w pozostałym zakresie. Mając na uwadze wykładnię zaprezentowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny należy uznać, że w zakresie stwierdzenia przewlekłości organu skarga jest uzasadniona. Jak wynika z akt sprawy, postępowanie zostało wszczęte z urzędu przy piśmie z 3 sierpnia 2010 r. Pismem z 23 sierpnia 2010 r. organ wystąpił o nadesłanie dokumentów. Przy piśmie z 28 października 2010 r. organ zwróci się o wszczęcie postępowania reklamacyjnego w związku z brakiem zwrotnych potwierdzeń odbioru przesyłek kierowanych do [...], postanowieniem z tego samego dnia minister przedłużył termin rozpoznania sprawy na okres dwóch miesięcy z uwagi na konieczność ustalenia wszystkich stron postępowania administracyjnego. Pismem z 13 grudnia 2010 r. Organ zwrócił się do Sądu Rejonowego dla [...] o ustanowienie kuratora dla nieznanych z miejsca pobytu M. B. i S.B., zaś postanowieniem z 30 grudnia 2010 r. organ zawiesił postępowanie w sprawie z na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2000, dalej jako kpa), tj. z uwagi na konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd. Postanowieniem z 31 stycznia 2011 r. Sąd Rejonowy dla [...] oddalił wniosek o ustanowienie kuratora dla nieznanych z miejsca pobytu. Pismem z 22 lutego 2011 r. organ wywiódł apelację od powyższego postanowienia. Postanowieniem z 16 stycznia 2012 r. Sąd Okręgowy w [...] uchylił postanowienie z 31 stycznia 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z 4 lutego 2013 r. sygn. akt VI RNs [...] Sąd Rejonowy dla [...] ostatecznie oddalił wniosek o ustanowienie kuratora. 12 czerwca 2017 r. do organu wpłynęły akty zgonu M. B. i S. B. Pismem z 31 sierpnia 2018 r. minister wystąpił do Sądu Rejonowego dla [...] o ustanowienie kuratora spadku po wyżej wymienionych. W przedstawionych okolicznościach sprawy nie ulega wątpliwości, że podstawa zawieszenia postępowania odpadła z dniem uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z 4 lutego 2013 r., gdyż zagadnienie wstępne zostało w ten sposób rozstrzygnięte. Pomimo tego organ nie podjął postępowania ani nie podejmował żadnych czynności w sprawie aż do 31 sierpnia 2018 r. W świetle wykładni zaprezentowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, fakt wstrzymania biegu terminów w okresie zawieszenia postępowania nie przesądza o braku przewlekłości organu, co prowadzi do wniosku, że niepodjęcie postępowania pomimo odpadnięcia podstawy zawieszenia oraz w konsekwencji brak jakichkolwiek czynności w sprawie przez ponad pięć lat wyczerpują znamiona przewlekłego prowadzenia postępowania. Art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako ppsa) zawiera normę, wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenia czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu okoliczności takie wystąpiły w niniejszej sprawie. Okres w którym niepodejmowano żadnych czynności w sprawie przekracza pięć lat, niewątpliwie ma zatem charakter znaczny, zaś niepodjęcie postępowania pomimo odpadnięcia podstawy zawieszenia stanowi poważne uchybienie procesowe. Nie można również pominąć, że na skutek pasywności organu postępowanie w sprawie zostało zakończone dopiero 20 września 2022 r., tzn. ponad dwanaście lat od jego wszczęcia. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ppsa uznał, że Minister Finansów dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie wydania orzeczenia w sprawie przejścia na rzecz Skarbu Państwa prawa współwłasności nieruchomości - stanowiącej działkę nr [...], obręb [...], jednostka ewidencyjna [...] - położonej przy ul. [...] w [...] które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 1 wyroku), na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu (pkt 2 wyroku) oraz w pkt 3 zasądził na rzecz skarżącego koszty sądowe na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1c w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz.265). Na koszty sądowe składa się wpis od skargi w kwocie 100 złotych oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 złotych. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 ppsa.