II SO/Gl 14/09

SENTENCJA Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H.C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy UZASADNIENIE Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy H.C. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. We wniosku wskazał, że zamieszkuje samotnie w budynku mieszkalnym o pow. [...] m2. Oprócz tego skarżący jest właścicielem lokalu mieszkalnego o pow. [...] m2 i nieruchomości rolnej o pow. [...] ha. Źródłem utrzymania się strony jest dochód uzyskiwany ze świadczenia emerytalnego w kwocie [...] zł miesięcznie. Na wezwanie referendarza sądowego skarżący nadesłała szereg rachunków obrazujących poziom wydatków związanych z utrzymaniem się i wyjaśnił, że wraz z nim w budynku mieszkalnym zamieszkują jego synowie. Z tego wywnioskować można, że wskazany przezeń lokal mieszkalny jest w istocie tą częścią wspomnianego budynku w której zamieszkuje sam skarżący. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Zasadność wniosku strony oceniana jest w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Kryteria, od spełnienia których uzależnione jest przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zostały sformułowane bardzo rygorystycznie. Co do zasady tylko osoba, która przy jak najdalej idących wysiłkach nie jest w stanie znaleźć środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego może oczekiwać, że jej wniosek zostanie uwzględniony. W odniesieniu do H.C. brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, że jest on osobą, dla której poniesienie kosztów sadowych i wydatków związanych ze skorzystaniem z usług radcy prawnego jest obiektywnie niemożliwe. W pierwszej kolejności wskazać przyjdzie, że w oparciu o nadesłane dokumenty ustalono, iż przeciętne, miesięczne wydatki wnioskodawcy kształtują się na poziomie około [...] zł. Składają się na nie: opłaty za energię elektryczną (w rozliczeniu dwumiesięcznym jest to kwota około [...] zł), opłaty za wywóz śmieci i wykup niezbędnych lekarstwa oraz za usługi telekomunikacyjne. Do zestawienia nie wliczono wydatków na podatek od nieruchomości ze względu na to, że jest to wydatek kwartalny. W tej sytuacji, po odjęciu wspomnianych kosztów do dyspozycji strony pozostaje kwota (około [...] zł), która pozwala na utrzymanie się oraz poniesienie wydatków związanych z postępowaniem sądowym. Zastrzec wypada, że analiza przesłanych rachunków wzbudziła wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony, gdyż część z nich wystawiona została na adres: ul. [...] w Ż. (ubezpieczenie domu, łączne zobowiązanie pieniężne z tytułu podatku od nieruchomości, rachunek za usługi świadczone przez A S.A., rachunki za energię elektryczną), inne zaś na adres: [...] Ż. (faktura z B Sp. z o.o. – [...], faktura za wywóz nieczystości, podatek od nieruchomości – dowód wpłaty [...] nr [...]). W związku z tym brak jest jasności co do posiadanego tytułu prawnego do budynku mieszkalnego położonego pod adresem [...] w Ż. Dalej wskazać przyjdzie, że skoro wraz ze skarżącym zamieszkują jego synowie (nawet gdyby prowadzili oni odrębne gospodarstwa domowe – czego wszakże w żaden sposób nie uprawdopodobniono), to wnioskodawca może liczyć na ewentualne wsparcie tych osób. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z dnia 5 marca 1964 r. Nr 649, poz. 59 ze zm.) ustanawia bowiem generalne zasady wspierania się przez członków rodzin, w tym rodziców i dzieci (art. 87 tej ustawy). Należy zatem oczekiwać, iż w sytuacji braku możliwości wygospodarowania środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego wnioskodawca w pierwszej kolejności winien poszukiwać wsparcia u członków swojej rodziny, a dopiero później, gdyby pomoc ta okazała się niewystarczająca – zwrócić się o pomoc do Sądu. Trudno bowiem oczekiwać, że to Skarb Państwa jest zobowiązany wspierać osoby znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej, podczas gdy maja one członków rodziny mogących im pomóc. W oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.