III SA/Gl 260/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant St. sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2022 r. sprawy ze skargi G. T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 lutego 2021 r. nr 480000/71/45721/2021 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchyla zaskarżoną decyzję. UZASADNIENIE Przedmiotem skargi G.T. (dalej: skarżąca, strona) jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ) z dnia 12 lutego 2021 r., nr 480000/71/45721/2021, stwierdzająca uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ decyzją z dnia 30 lipca 2020 r., nr [...], odmówił stronie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. Decyzja ta została uznana za doręczoną za pośrednictwem PUE ZUS w dniu 17 sierpnia 2020 r. Od ww. decyzji w dniu 8 lutego 2021 r., skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ opisaną na wstępie decyzją wydaną na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej jako K.p.a.) w związku z art. 83b ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 266 ze zm., dalej: u.s.u.s.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywoływanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.; dalej: ustawa o COVID-19), stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od marca do maja 2020 r. W uzasadnieniu decyzji organ powołał treść art. 31zq ust. 8 ustawy o COVID-19 oraz art. 129 § 2 K.p.a., po czym wskazał, że decyzja z dnia 30 lipca 2020 r. o odmowie prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. została uznana za doręczoną 17 sierpnia 2020 r., natomiast wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony do ZUS w dniu 8 lutego 2021 r. Tymczasem ustawowy termin na złożenie ww. wniosku upłynął z dniem 31 sierpnia 2020 r. Skarżąca na powyższą decyzję wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wskazując, że dopiero w styczniu 2021 r. zapoznała się z treścią decyzji odmawiającej zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. Nie była świadoma, że taka decyzja została jej wysłana w formie elektronicznej, która jest dla niej nowością. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329; dalej: P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.). Stosownie do § 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1773 ze zm.), rozpoznanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy o COVID-19 – przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. Skarżący ma miejsce zamieszkania na obszarze właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Kontroli Sądu została poddana decyzja ZUS z 12 lutego 2021 r., stwierdzająca uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a. w zw. z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. - wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W niniejszej sprawie decyzja z 30 lipca 2020 r. została doręczona skarżącej z pośrednictwem PUE ZUS w dniu 17 sierpnia 2020 r., a wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożono 8 lutego 2021 r., czyli po upływie 14-dniowego terminu. Uchybienie terminu jest zatem niewątpliwe. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie doszło jednak do naruszenia art. 9 K.p.a., którym to ustawodawca nałożył na organy administracji publicznej obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego; także czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, a to poprzez udzielanie im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że realizacja obowiązków wynikających z art. 9 K.p.a. polega, między innymi, na powinności organu administracji poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygnięcie o treści żądanej przez stronę (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2001 r., sygn. akt V SA 44/01 wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób, jego naruszenie zaś należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 1997 r., sygn. akt SA/Lu 2087/95). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że wprawdzie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony po upływie 14-dniowego terminu od otrzymania decyzji, to jednak organ powinien poinformować stronę o skutkach procesowych złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z uchybieniem terminu i możliwości złożenia wniosku o jego przywrócenie. Obowiązku tego jednak organ nie zrealizował, czym naruszył przepis art. 9 K.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, o słuszności stanowiska w kwestii obowiązku informowania strony o skutkach związanych z uchybieniem terminu, świadczy obowiązujący od 16 grudnia 2020 r. przepis art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o COVID-19. Zgodnie z tą regulacją, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju – organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). W dacie wydania zaskarżonej decyzji t.j. w dniu 12 lutego 2021 r. obowiązywał art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19, która to regulacja wskazuje na dostrzeżenie przez ustawodawcę konieczności wprowadzenia rozwiązań prawnych mających chronić wnioskodawców przed utratą m.in. prawa do zwolnienia z powodu niezachowania terminu. Tym samym wyznacza kierunek, który powinien być uwzględniany przy rozstrzyganiu spraw dotyczących zwolnień przewidzianych ustawą o COVID-19. Z treści instytucji przewidzianej w art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy o COVID-19 wynika, że dotyczy ona sytuacji, w której strona uchybiła terminowi zawitemu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, określonego w art. 129 § 2 K.p.a. w zw. z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Powołany art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 obejmuje stany faktyczne, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan epidemii został zaś ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 491) i w dacie składania przez skarżącą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz rozpatrywania sprawy przez organ – nadal obowiązywał. Organ nie poinformował jednak skarżącej o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i o prawie złożenia wniosku o przywrócenie terminu, co w jaskrawy sposób naruszyło gwarancje strony w niniejszym postępowaniu, a to stanowi naruszenie art. 9 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę, organ zwróci uwagę na nowelizację ustawy COVID dokonaną ustawą z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 2255) oraz dodany i obowiązujący w dacie orzekania przepis art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID, który dotyczy wszystkich terminów zarówno procesowych jak i terminów materialnych. Brak zastosowania przez organ tej regulacji spowodował przedwczesne wydanie w sprawie rozstrzygnięcia stwierdzającego uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.