III SA/Po 585/22

SENTENCJA Dnia 26 października 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Sędzia WSA Marek Sachajko Asesor sądowy WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 października 2022 roku sprawy ze skargi K.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2022 roku nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu w przewidzianym terminie I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] kwietnia 2022 r., nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 100,- (słownie: sto złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] kwietnia 2022 roku, nr [...] Prezydent Miasta, działając na podstawie art. 140n ust. 1 i ust. 2a, art. 14mb pkt 2 w zw. z 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawa o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2021r., poz. 450 ze zm.) nałożył na K.S. (dalej: skarżąca) karę pieniężną w wysokości 500 zł w związku z naruszeniem obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu marki Peugeot 5008, o nr rej. [...], nr VIN [...], w ustawowym terminie. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że strona w dniu 14 kwietnia 2020 roku zbyła przedmiotowy pojazd. Natomiast zgłoszenia tego faktu strona dokonała w dniu 25 marca 2021 roku, co oznacza, że nie wykonała obowiązku zawiadomienia organu o zbyciu ww. w ustawowym terminie, który – wydłużony upłynął 20 listopada 2020r. Tym samym w ocenie organu I instancji zaistniały przesłanki wskazane w Prawie o ruchu drogowym do nałożenia kary administracyjnej, która po uwzględnieniu okresu naruszenia (489 dni) i dopełnienia obowiązku zgłoszenia została ustalona w wysokości 500 zł. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła skarżąca wnosząc o jej uchylenie. Decyzją z dnia [...] maja 2022 roku, nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i nałożyło na skarżącą karę pieniężną w wysokości 250 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu marki Peugeot 5008 o nr rej [...], zarejestrowanym na terenie Rzeczypospolitej Polskiej – w przepisanym terminie. W uzasadnieniu organ wskazał, że materialnoprawną podstawę w niniejszej sprawie stanowiły przepisy art. 140 mb pkt 2 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym nakładające sankcję za niezgłoszenie w terminie faktu zbycia pojazdu. Organ wskazując na treść art. 140 n ust. 1 – 6 ustawy podał, że kary za w/w naruszenie nakładane są w formie decyzji. Podał, że bezsporne było, iż skarżąca nie dokonała zawiadomienia o zbyciu pojazdu w terminie 180 dni. Jednak zdaniem SKO kara nałożona przez organ I instancji jest rażąco wysoka, biorąc pod uwagę, iż karę na podstawie art. 140 m ustawy wymierza się w wysokości 200 – 1000 zł. Kolegium dostrzegło, że skarżąca nie zawiadomiła w ustawowym terminie organu o zbyciu pojazdu, pomimo, że ciążył na niej taki obowiązek i fakt ten nie budził żadnych wątpliwości. Okres naruszenia prawa wskutek niedopełnienia w/w obowiązku jest stosunkowo długi i wynosi ponad 400 dni. Okoliczność ta w ocenie Kolegium powoduje, że nieuzasadnione byłoby wymierzenie kary pieniężnej w najniższej wysokości 200 zł. Kolegium dostrzegło jednak, że odwołująca w dniu 25 marca 2022r. zawiadomiła organ o zbyciu pojazdu, a zatem zaprzestała naruszenia prawa jeszcze przed wszczęciem przez organ I instancji postępowania w przedmiocie wymierzenia kary. Nadto Kolegium dostrzegło, że jest to pierwsze naruszenie strony dotyczące obowiązku zawiadomienia o zbyciu lub nabyciu pojazdu, jak również strona wskutek niedopełnienia obowiązku nie uzyskała żadnych korzyści i ocena tychże okoliczności winna skutkować pozytywnie dla odwołującej. W ocenie Kolegium uwzględnienie wszystkich trzech okoliczności mających wpływ na wymiar kary pieniężnej prowadzi do wniosku, iż zasadne w ocenie Kolegium jest nałożenie na odwołującą kary pieniężnej w wysokości 250 zł. Kolegium podkreśliło, że odpowiedzialność określona przepisami art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy prawo o ruchu drogowym jest odpowiedzialnością administracyjną, odpowiedzialnością za sam skutek, za zaniechanie, elementem konstruującym tą odpowiedzialność nie jest wina zobowiązanego. Obojętnym dla rozstrzygnięcia sprawy nałożenia kary za uchybienie obowiązkowi zawiadomienia o zbyciu pojazdu jest brak wiedzy o istnieniu takiego prawnego obowiązku. Mając powyższe na uwadze Kolegium na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchyliło decyzję organu I instancji i wymierzyło karę w wysokości 250 zł. Podało, że waga naruszenia nie była znikoma. Przepisy o obowiązku zawiadamiania i związane z nimi przepisy sankcjonujące, a właściwie penalizujące uchybienia w tym zakresie, mają bowiem na celu poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjności danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów prowadzonej przez ministra do spraw informatyzacji. Pismem z dnia 20 czerwca 2022 roku skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję. Podała, że zgodnie z treścią ustawy prawo o ruchu drogowym na właścicielu ciąży obowiązek poinformowania starosty o zbyciu pojazdu a ona od chwili podpisania umowy cywilnoprawnej przestała być właścicielem pojazdu i nie podlega karze, bo po transakcji nie była już właścicielem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Podał, że zarzut skargi jest bezzasadny, gdyż taka interpretacja art. 140 mb pkt 2 p.r.d. prowadziłaby do sytuacji, że ta jego część odnosząca się do zbywcy byłaby "martwa", gdyż żaden podmiot nie posiadałby obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu, a to byłoby sprzeczne z ratio legis tej regulacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna, choć z innych przyczyn niż w niej podniesionych. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2022 roku, poz. 329 ze zm.), dalej "p.p.s.a." wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Istota sporu sprowadzała się do rozważenia, czy w sprawie znajdą zastosowanie przepisy wprowadzone w związku z pandemią SARS-COVID i tym samym skarżąca może konwalidować uchybiony przez siebie 180-dniowy termin na poinformowanie o nabyciu pojazdu. Materialnoprawną podstawę w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 roku, poz. 450 ze zm.), dalej "P.r.d.", który stanowi, że właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Z kolei art. 140 mb pkt 2 ww. ustawy określa, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Słusznie organ podał, że interpretacja tego przepisu przedstawiona w skardze jest nieprawidłowa, nie ma bowiem znaczenia, że dana osoba nie jest już właścicielem pojazdu w momencie dokonywania zawiadomienia, gdyż art. 140 mb pkt 2 p.r.d. odnosi się do zbywcy pojazdu, a zatem osoby, która nie jest już właścicielem pojazdu w chwili wykonywania obowiązku. W przedmiotowej sprawie bezsporne było, że strona nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku poinformowania Prezydenta Miasta o zbyciu pojazdu. Poza sporem pozostaje, że dnia 14 kwietnia 2020 roku zbyła pojazd, a zgłosiła ten fakt organowi 25 marca 2021 roku t.j. po upływie 180-dniowego terminu, który upłynął bezskutecznie w dniu 14 listopada 2020roku ( art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. w zw. z art. 31 i ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19 i innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz. U. 2020, poz. 1842). Nie ulega wątpliwości też, że przepisy ustawy P.r.d. ani działu III Ordynacji podatkowej nie zawierają uregulowań dotyczących odstąpienia od wymierzenia kar pieniężnych. Wprawdzie art. 140n P.r.d. ustala przesłanki wymiaru kary administracyjnej (w ust. 4) – a więc normuje zagadnienie wyszczególnione w art. 189a § 2 pkt 1 K.p.a. – ale nie reguluje już zagadnienia odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, wymienionego w art. 189a § 2 pkt 2 K.p.a., a unormowanego w art. 189f K.p.a. Wobec tego należy uznać, że art. 189f K.p.a. ma zastosowanie w sprawach nakładania kar pieniężnych w trybie przepisów P.r.d. W związku z panującą od 2020 roku pandemią SARS-COVID, ustawodawca przyjął ustawę z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 roku, poz. 2095, dalej jako "ustawą o COVID"), która weszła w życie z dniem 8 marca 2020 roku. Zgodnie z jej art. 31i ust. 1 w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 roku o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw do dnia 31 grudnia 2020 roku wydłuża się do 180 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku – Prawo o ruchu drogowym; art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1. W myśl ust. 2 przepisy ust. 1 stosuje się do pojazdu, niebędącego nowym pojazdem, sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej nie później niż 30 dni przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 roku o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw; do pojazdu zarejestrowanego nabytego lub zbytego nie później niż 30 dni przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 roku o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw. Przepis ten został zastosowany w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu w sprawie pominięto jednak art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19, który stanowi, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. Zarówno przepis art. 15zzr ustawy o COVID-19 jak i przywołany przepis art. 15zzzzzn² ustawy o COVID-19 regulują bieg terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki oraz zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony przewidziane w regulacjach prawnych, które zaliczyć można do szeroko rozumianego prawa administracyjnego. Niewątpliwie ustawodawca wprowadził przepisy szczególne, dające obywatelom ochronę przed skutkami ograniczeń związanych z epidemią w postaci zawieszenia biegu terminów prawa materialnego/zawitych przewidzianych przepisami prawa administracyjnego na czas stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii, zatem rolą organu jest stosowanie tych przepisów z uwzględnieniem ich celu (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2021 roku, sygn. akt III FSK 4485/21, wyrok WSA w Opolu z dnia 31 grudnia 2021 roku, sygn. I SA/Op 319/21). Niezastosowanie przez organ pierwszej instancji przepisu art.15zzzzzn² ustawy o COVID-19 i brak wyznaczenia stronie 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu pozbawiło stronę skarżącą możliwości skorzystania z zagwarantowanej w tym przepisie instytucji przywrócenia terminu, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 30 czerwca 2022 roku, sygn. akt II SA/Go 274/22). Podkreślić należy, że powyższa regulacja obejmuje zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan epidemii został ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020, poz. 491 ze zm.) i trwał do 16 maja 2022 r. w związku z jego odwołaniem na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r., poz. 1027). Obejmuje więc daty mające znaczenie w niniejszej sprawie. Regulacja ta znajduje przy tym zastosowanie także w razie uchybienia terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Przewidziany tam termin stanowi bowiem termin zawity, z niezachowaniem którego ustawa wiąże ujemne skutki dla strony w postaci kary pieniężnej z art. 140mb pkt 2 P.r.d. Stwierdzając zatem uchybienie przez skarżącą rzeczonego terminu – z uwagi na zgłoszenie o zbyciu pojazdu– organ powinien w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o tym uchybieniu wyznaczając jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Zaniechanie jakiego dopuścił się organ nie tylko stanowi uchybienie spoczywającego na nim obowiązku należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 9 zd. 1 K.p.a.), lecz także obowiązku prowadzenia tego postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.). Ewentualne przywrócenie rzeczonego terminu spowoduje bowiem, że skarżącej nie będzie można przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Dopiero jednoznaczne wykazanie, że skarżąca w ogóle powinna ponosić odpowiedzialność z art. 140mb pkt 2 P.r.d., czego w kontrolowanej sprawie zabrakło, pozwoli na dalsze rozważenie pozostałych kwestii, związanych z wymiarem kary. Konieczne zatem pozostaje, na zasadzie art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy COVID-19, otwarcie skarżącej terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. i w razie złożenia takiego wniosku rozstrzygnięcie w sprawie tego przywrócenia. Ponownie rozpoznając sprawę Prezydent Miasta uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak w pkt I. sentencji wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących uiszczony wpis (100 zł), postanowiono w pkt II. sentencji wyroku w oparciu o art. 200 P.p.s.a.