I FSK 1671/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Mariusz Golecki po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku H. S. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej H. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 marca 2022 r. sygn. akt I SA/Gl 725/21 w sprawie ze skargi H. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 2 marca 2021 r. nr 2401-IOV4.4103.190.2021.12/IS UNP: 2401-21-050079 w przedmiocie podatku od towarów i usług za I kwartał 2013 r. postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 2 marca 2021 r. UZASADNIENIE 1. Wyrokiem z 3 marca 2022 r. sygn. akt I SA/Gl 725/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę H. S. (dalej: "Wnioskodawca", "Skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 2 marca 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za I kwartał 2013 r. 2. Od powyższego wyroku Skarżący wywiódł skargę kasacyjną, w której zawarł wniosek o wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji do czasu prawomocnego zakończenia postępowania – na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."). Wraz z wnioskiem wskazano, że jej wykonanie grozi spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków dla Skarżącego. Wnioskodawca wskazał w treści uzasadnienia skargi kasacyjnej – w jego części odnoszącej się do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, – że Sąd powinien starannie rozważyć, czym (w kontekście panujących na rynku gospodarczym warunków) skutkować może pozbawienie podatnika możliwości dysponowania określonym majątkiem do czasu prawomocnego rozpoznania skargi. O ile podatnik był podmiotem funkcjonującym w obrocie gospodarczym bez szczególnych zakłóceń, (choć w ograniczonym zakresie spowodowanym zajęciem środków znajdujących się na rachunkach bankowych Spółki), regulującym swoje zobowiązania, prawdopodobieństwo obawy o przyszłe wykonanie zobowiązania podatkowego powinno być analizowane także w kontekście możliwości przyszłego uregulowania ewentualnych zaległości podatkowych, w ramach standardowego działania takiego podatnika. Wnioskodawca zwrócił uwagę, że w związku z wydaną decyzją i związaną z nią koniecznością wpłaty należnego podatku na konto właściwego urzędu skarbowego, zostanie on pozbawiony możliwości normalnego funkcjonowania. W ocenie Skarżącego, wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi do niewypłacalności skarżącego i w konsekwencji konieczności zgłoszenia przezeń wniosku o ogłoszenie upadłości. Argumentacja ta wskazuje, iż skutki, do których doprowadzi wykonanie zaskarżonej decyzji ostatecznej spowodują istotną i trwałą zmianę rzeczywistości, a ewentualny powrót do stanu poprzedniego, po możliwej rewizji zaskarżonej decyzji przez Sąd, będzie mógł nastąpić tylko po dłuższym czasie, przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków, nie gwarantujących jednak pełnego odwrócenia skutków wykonania decyzji, co uzasadnia wstrzymanie wykonania decyzji przez Sąd. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Z kolei w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa, w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, ubieganie się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania i uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku przez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07 oraz z 9 września 2010 r., sygn. akt I OZ 671/10 i z 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 988/12"). Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków ma miejsce, gdy nie będzie możliwy późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia lub powrót do stanu pierwotnego (np. grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu). Trudne do odwrócenia skutki to takie, które powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji służy zabezpieczeniu strony przed takimi skutkami egzekucji, których nie naprawiłoby nawet wygranie sporu sądowego. Skutki wykonania świadczenia pieniężnego są z natury rzeczy odwracalne – w przypadku uwzględnienia skargi istnieje oczywista możliwość zwrotu zapłaconych kwot, łącznie z oprocentowaniem. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżanej decyzji nie może zostać uwzględniony. Wnioskodawca, bowiem w swej istocie nie wykazał występowania niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, od czego przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. uzależnia możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, ograniczając swoją zasadniczą argumentację, do tego, że w konsekwencji niezawieszania wykonania zaskarżonej decyzji Skarżący może być zmuszony do ogłoszenia upadłości. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 417/10: "Podmiot skarżący, w celu uzyskania tymczasowej ochrony swoich interesów poprzez wstrzymanie wykonania decyzji, we wniosku kierowanym do sądu powinien przedstawić okoliczności wskazujące na niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, w związku z wykonaniem decyzji. Powinien wykazać, że wykonanie decyzji może doprowadzić do wystąpienia ww. negatywnych dla niego okoliczności (skutków). Chodzi przy tym o adekwatny związek przyczynowy między wykonaniem decyzji przed zakończeniem jej sądowej kontroli a możliwymi negatywnymi konsekwencjami jej wykonania, opisanymi w art. 61 § 3 p.p.s.a., na wypadek uchylenia decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym". Ponadto dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, strona ma obowiązek uprawdopodobnić istnienie konkretnych i obiektywnych okoliczności pozwalających przyjąć, że wstrzymanie wykonania aktu jest zasadne. Nie wystarcza jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonania decyzji. Twierdzenia strony o niebezpieczeństwie spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wypadku wykonania decyzji, powinny zostać poparte dokumentami, które uwiarygodniłyby sytuację skarżącego (por. postanowienie NSA z dnia 18 października 2011 r., II GSK 1799/11). Tymczasem wnioskodawca żadnych takowych dokumentów do swojego wniosku nie załączył. Konkludując: podniesiona we wniosku argumentacja nie może doprowadzić do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, albowiem Wnioskodawca, poza podniesioną argumentacją, odwołującą się w głównej mierze do konieczności ogłoszenia upadłości Skarżącego, nie przedłożył dokumentów uwiarygadniających jego sytuację finansową. Warto również zwrócić uwagę na okoliczność, że Skarżący składał w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji analogiczny jak przedmiotowy wniosek, w rozpoznaniu, którego WSA również wyłuszczył stronie powyższe kwestie, wskazując na konieczność dokładniejszego uzasadnienia wniosku, w szczególności w odniesieniu do własnej sytuacji majątkowej strony. Tymczasem profesjonalny pełnomocnik reprezentujący Skarżącego nawet nie podjął próby odniesienia się do tych okoliczności, powielając ponownie wadliwą argumentację z uprzedniego wniosku. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.