I OSK 203/10

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku o uchylenie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 203/10 wstrzymującego wykonanie zaskarżonej przez Wójta Gminy Tarnowo Podgórne decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia (...) lutego 2009 r., (...) w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod ulicę postanawia: oddalić wniosek UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 2 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 203/10 Naczelny Sąd Administracyjny wstrzymał wykonanie zaskarżonej przez Wójta Gminy Tarnowo Podgórne decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia (...) lutego 2009 r., (...) w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod ulicę. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż Starosta Poznański decyzją z dnia 12 listopada 2008 r. orzekł o ustaleniu na rzecz J. S. odszkodowania w łącznej w kwocie 501.712 zł, za grunt wydzielony pod drogi, przejęty na rzecz Gminy Tarnowo Podgórne, położony w (...), oznaczony w ewidencji gruntów: obręb Sady, działka nr (...)i działka nr (...), które zostanie wypłacone przez Gminę jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu odszkodowania stanie się ostateczna. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Wójt Gminy Tarnowo Podgórne wskazując, że organy orzekające w niniejszej sprawie winny uznać, iż porozumienie zawarte 1 października 1996 r. pomiędzy Gminą Tarnowo Podgórne a J. S. doprowadziło do skutecznego zrzeczenia się przez J. S. odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia 9 lutego 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podnosząc, iż porozumienie zawarte pomiędzy J. S. a Gminą Tarnowo Podgórne w sprawie bezpłatnego przekazania przedmiotowych działek było nieskuteczne, bowiem wola strony nie może unicestwiać skutku prawnego powstałego z mocy prawa na podstawie ustawy. Nadto oświadczenie zostało złożone przed wydaniem decyzji podziałowej a w ewidencji gruntów nie figurowały wówczas działki nr 28/6 i 28/8 jako przeznaczone pod drogę. Zatem okoliczność złożenia przez J. S. oświadczenia o bezpłatnym przekazaniu wydzielonych działek na rzecz Gminy nie ma wpływu na tok późniejszego postępowania o ustalenie odszkodowania, tym bardziej, że J. S. nigdy później nie zgodził się na bezpłatne przekazanie przedmiotowych nieruchomości, a na podstawie art. 98 ust. 3 i art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co znalazło potwierdzenie w orzecznictwie m. in. sądów administracyjnych, za działki gruntu przysługuje odszkodowanie w każdym przypadku, bez względu na to, czy wnioskujący o podział właściciele działek się go zrzekli, czy nie. Zważywszy, że J. S. nie zawarł stosownej, w wymaganej formie aktu notarialnego, umowy przenoszącej własność nieruchomości, Gmina Tarnowo Podgórne nabyła własność nieruchomości nie w wyniku umowy zawartej z byłym właścicielem, lecz z mocy prawa. Z tego też względu, zdaniem organu należało decyzją administracyjną ustalić odszkodowanie na rzecz wnioskodawcy, bowiem nie zostało ono uzgodnione między właścicielem a właściwym organem. Skargę na powyższą decyzję wniosła Gmina Tarnowo Podgórne zarzucając naruszenie art. 98 ust. 3, art. 134, art. 151, art. 153 i art. 175 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz § 36 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego podtrzymując stanowisko zawarte w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Wojewoda Wielkopolski w następstwie złożenia skargi postanowieniem z dnia 3 marca 2009 r. wstrzymał z urzędu wykonanie swojej decyzji z dnia 9 lutego 2009 r. Wyrokiem z dnia 28 października 2009 r., sygn. akt II SA/Po 259/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu skargę oddalił, bowiem uznał, iż zaskarżona decyzja Wojewody Wielkopolskiego, jak i poprzedzająca ją decyzja Starosty Poznańskiego odpowiadają prawu. W ocenie Sądu organy obu instancji trafnie przyjęły, iż porozumienie zawarte w zwykłej formie pisemnej w dniu 1 października 1996 r. pomiędzy J. S. a Gminą Tarnowo Podgórne, w którym to J. S. zobowiązał się do bezpłatnego oddania na rzecz Gminy działek nr 28/6 i 28/8 położonych w Sadach, jest nieważne z uwagi na zawarcie go w niewłaściwej formie, bowiem umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości powinna być zawarta w formie aktu notarialnego, a nie była. Tym samym porozumienie nie mogło stanowić podstawy do odstąpienia przez starostę od ustalenia odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Od tego wyroku skargę kasacyjną złożyła Gmina Tarnowo Podgórne, w której zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 9 lutego 2009 r., wskazując, że ze względu na fakt, iż sprawa dotyczy znacznej kwoty pieniężnej (501.712 zł) istnieje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, bowiem w budżecie gminy nie zaplanowano tak znacznego wydatku, jaki stanowi w/w kwota. Aby wypłacić odszkodowanie na rzecz J. S. , konieczna byłaby zmiana uchwały budżetowej, zaś to wiązałoby się z zabraniem wskazanej kwoty innemu podmiotowi, przyznanej na konkretny cel. Wysoka kwota odszkodowania stwarza realne zagrożenie braku możliwości jej odzyskania w razie korzystnego dla Gminy rozstrzygnięcia Sądu. Rozpoznając niniejszy wniosek Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż zostały spełnione przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania decyzji, bowiem jej wykonanie, przed podjęciem przez Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnięcia co do słuszności wniesionej skargi kasacyjnej, mogłoby doprowadzić do wyrządzenia znacznej szkody. Otóż konieczność wypłacenia przez Gminę odszkodowania w wysokości 501.712, zł wiązałaby się niechybnie z utratą środków finansowych na cele określone wcześniej w uchwale budżetowej, co w konsekwencji mogłoby doprowadzić do ich niezrealizowania. Istnieje również niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków w postaci ewentualnej niemożności odzyskania tak wysokiej kwoty odszkodowania przy uwzględnieniu skargi kasacyjnej. W związku z tym, podane przez wnioskodawcę okoliczności mogą stanowić podstawę do uzyskania ochrony tymczasowej i są one także aktualne na etapie postępowania kasacyjnego. Wnioskiem z dnia 9 czerwca 2010 r. J. S. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o uchylenie postanowienia tego Sądu z dnia 2 marca 2010 r. w trybie art. 61 §4 P.p.s.a., bowiem w sprawie doszło do istotnej zmiany okoliczności. Wnioskodawca podniósł, iż fakt wypłaty przez gminę wysokiego odszkodowania stracił swoją aktualność w związku z treścią uchwały budżetowej na rok 2010, przyjętej przez Radę Gminy Tarnowo Podgórne. Uchwała Nr (...) podjęta przez ten organ w dniu (...).12.2009 r. przewiduje: 1. w załączniku nr 2, w dziale 700, rozdział 7005 (gospodarka gruntami i nieruchomościami), w paragrafie 4590 - kwotę 1.909.256,- zł. przeznaczonych na wypłatę kar i odszkodowań na rzecz osób fizycznych. Już tylko ta kwota ta blisko czterokrotnie przewyższa wartość ustalonego odszkodowania za wywłaszczenie. Spełnienie tego świadczenia nie grozi zatem skarżącej gminie żadnymi konsekwencjami mogącymi prowadzić do wyrządzenia znacznej szkody, 2. w tym samym załączniku, w dziale 758, rozdział 75818 (rezerwy ogólne i celowe), paragraf 4810 figuruje kwota 199.007.10,- zł. przeznaczona na rezerwę ogólną budżetu gminy, 3. w załączniku nr 4, w dziale 600, rozdział 60016 (drogi publiczne gminne), paragraf 6060, określona jest kwota 600.000,- zł., przeznaczona na wykup gruntu pod drogi, 4. w tym samym załączniku, w dziale 700, rozdział 70005 (gospodarka gruntami i nieruchomościami), paragraf 6060 - wykazano kwotę 1.000.000,- zł., przeznaczonych na wykup gruntów i nieruchomości. W ocenie wnioskodawcy Gmina Tarnowo Podgórne dysponuje zatem w budżecie roku 2010 kwotą rzędu 3,7 miliona złotych, z której bez jakiegokolwiek problemu mogłaby zapłacić odszkodowanie należne uczestnikowi postępowania. Ponadto wnioskodawca podniósł, że Gmina Tarnowo Podgórne była i jest w posiadaniu istotnych informacji dotyczących sytuacji majątkowej uczestnika postępowania, bowiem jest on właścicielem nieruchomości położonych na obszarze tej gminy, których wartość w znaczący sposób przekracza kwotę ustalonego odszkodowania, co wynika chociażby z oceny ich areału. W takiej sytuacji trudno jest uznać, że w przypadku osoby dysponującej tak znacznym majątkiem zachodzi realne niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków, w postaci ewentualnej niemożności odzyskania tak wysokiej kwoty odszkodowania przy uwzględnieniu skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek J. S. o uchylenie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, nie może odnieść zamierzonego skutku. Zgodnie z art. 61 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej P.p.s.a.), postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności, wydane na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. W niniejszej sprawie wnioskodawca nie wskazał na żadne nowe okoliczności, które miały miejsce po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. Powoływana przez wnioskodawcę uchwała Rady Gminy Tarnowo Podgórne w sprawie budżetu Gminy Tarnowo Podgórne na rok 2010 została podjęta w dniu 30 grudnia 2009 r., a zatem jeszcze przed wydaniem zaskarżonego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2010 r. i fakt obowiązywania powyższej uchwały był Sądowi znany podczas rozpatrywania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Wojewody Wielkopolskiego. Jednocześnie należy zaznaczyć, że nawet gdyby okoliczności uległy zmianie w świetle art. 61 § 4 P.p.s.a., to Sąd ocenę skutków związanych z wykonaniem decyzji wiąże z interesem nie tylko jednej, ale wszystkich stron postępowania. Sąd winien wyważyć zatem interesy zarówno osoby której zostanie wypłacone odszkodowanie, jak i pozostałych uczestników postępowania, w tym mieszkańców gminy, którzy ten koszt będą musieli ponieść. W konsekwencji fakt, że w budżecie gminy znajdują się środki na wypłatę ewentualnego odszkodowania na rzecz wnioskodawcy nie oznacza, że ich utrata pozostanie bez wpływu na jej gospodarkę finansową. Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny nie znajduje podstaw do uchylenia postanowienia tego Sądu z dnia 2 marca 2010 r. w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 4 P.p.s.a.