II OW 107/17

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie: NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) del. WSA Izabela Bąk-Marciniak po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Podlaskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w B. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Podlaskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w B. a Starostą Augustowskim w sprawie z wniosku [...] o wydanie pozwolenia na wycięcie drzew z działki nr [...] położonej w [...] postanawia: wskazać Podlaskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w B. jako organ właściwy w sprawie UZASADNIENIE Pismem z dnia 21 sierpnia 2017 r. (data nadania) Podlaski Wojewódzki Konserwator Zabytków wniósł o "rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego - o właściwość zaistniałego pomiędzy wnioskodawcą a uczestnikiem w sprawie na wniosek [...] o wydanie pozwolenia na wycięcie drzew z działki nr [...] położonej w [...] działka nr [...]" poprzez wskazanie Starosty Augustowskiego jako organu właściwego do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 83a ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. W uzasadnieniu organ wskazał na treść uchwały NSA z dnia 19 października 2015 r. II OPS 3/15 oraz treść art. 83a ustawy o ochronie przyrody, a następnie podał, że decyzją WKZ w Suwałkach z dnia 9 lutego 1979 r. L.dz. KL.WKZ 534/5/d/79 do rejestru zabytków wpisano "Kanał Augustowski z zespołem budowli i urządzeń składających się z jazów, mostów, obudowy brzegów, zabudowań służby wodnej, śluz wraz z przyległym do kanału terenem do /200 m w terenie zalesionym i do 1000 m w terenie otwartym/ na odcinku od śluzy w Dębowie do granicy Państwa /śluza Kurzyniec/ - ok. 80 km. Zdaniem organu z ww. decyzji wynika, iż jeziora i rzeki nie stanowią elementów składowych Kanału Augustowskiego wpisanego do rejestru zabytków - nie zostały wymienione w sentencji decyzji, nie są dziełem człowieka, ale częścią przyrody (Kanał powstał po to, aby połączyć jeziora i stworzyć wodny system komunikacyjny). Natomiast, zdaniem organu, jezioro Serwy ani miejscowość [...] nie przylega do Kanału. Działka nr [...] znajduje się na obszarze niewpisanym do rejestru, a jezioro Serwy nie jest elementem Kanału Augustowskiego. Organ wskazał także, że rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2007 r. w sprawie uznania Kanału Augustowskiego za pomnik historii nie ma odniesienia do kompetencji wnioskodawcy w przepisach wykonawczych - wojewódzki konserwator zabytków nie posiada żadnych kompetencji w odniesieniu do pomników historii. W odpowiedzi na wniosek, pismem z dnia 19 października 2017 r. Starosta Augustowski wniósł o wskazanie Podlaskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków jako organu właściwego do przeprowadzenia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 83a ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. W uzasadnieniu Starosta wskazał, że przedmiotowe drzewa rosną na działce nr [...] położonej w [...], w odległości około 25 m od brzegu Kanału Augustowskiego (jezioro Serwy), na terenie wpisanym do rejestru zabytków Zespołu Kanału Augustowskiego, o czym przesądza m.in.: 1/ decyzja Wojewody Suwalskiego w sprawie wpisania dobra kultury do rejestru zabytków [...] z dnia [...] lutego 1979 r.: "Kanał Augustowski z zespołem budowli i urządzeń składających się z jazów, mostów, obudowy brzegów, zabudowań służby wodnej, śluz wraz z przyległym do kanału terenem do /200 m w terenie zalesionym i do 1000 m w terenie otwarty/ na odcinku od śluzy w Dębowie do granicy Państwa /śluza Kurzyniec/ - ok. 80 km.". Zatem jezioro Serwy najwyższy punkt Kanału Augustowskiego, które swoimi wodami zasila Kanał Augustowski w kierunku połączenia z rzeką Niemen i w przeciwnym kierunku z rzeką Biebrza, jeziora: Necko, Białe, Sajno, Orle, Paniewo i Mikaszewo jak też rzeka Netta są integralną częścią Kanału Augustowskiego. Ich pierwotny obszar i kształt został zmieniony dziełem rąk ludzkich w wyniku piętrzenia i retencjonowania wody; 2/ rozporządzenie Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2007 r. w sprawie uznania za pomnik historii "Kanał Augustowski" (Dz.U. Nr 86, poz. 572), z którego załącznika do rozporządzenia jednoznacznie wynika, że jezioro Serwy jest elementem Kanału Augustowskiego; 3/ miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (uchwała Nr XII/67/04 Rady Gminy Płaska z dnia 8 czerwca 2008r. opublikowana w Dz.Urz. Woj. Podlaskiego Nr 151, poz. 1999 z dnia 23 września 2008 r.; rozdział III § 11, uzgodniony z Podlaskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, z którego wynika, że przedmiotowe drzewa rosną w strefie ochrony konserwatorskiej Kanału Augustowskiego; Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość i spory kompetencyjne, o których stanowi art. 4 tej ustawy. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z negatywnym sporem kompetencyjnym, gdyż żaden z organów nie uznaje się za właściwy do załatwienia podania [...] o wydanie zezwolenia na usunięcie jedenastu drzew rosnących na działce nr [...] położonej w [...]. Stosownie do normy art. 83a ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2016 r., poz. 2134 ze zm.) zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Natomiast przepis art. 90 ust. 1 ustawy stanowi, że czynności, o których mowa w art. 83-89, w zakresie, w jakim są one wykonywane przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, w odniesieniu do nieruchomości będących własnością gminy - z wyjątkiem nieruchomości będących w użytkowaniu wieczystym innego podmiotu - wykonuje starosta. Zgodnie zaś z treścią art. 83 ust. 1a ustawy o ochronie przyrody, dodany przez art. 3 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 22 czerwca 2017 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., 1595) zmieniającej nin. ustawę z dniem 9 września 2017 r., "usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków może nastąpić po uzyskaniu pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wydanego na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami". Zgodnie zaś z brzmieniem tego ostatniego przepisu "pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga: podejmowanie innych działań, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku wpisanego do rejestru, w tym usuwanie drzew lub krzewów z nieruchomości, z wyjątkiem przypadków prowadzenia akcji ratowniczej przez jednostki ochrony przeciwpożarowej lub inne właściwe służby ustawowo powołane do niesienia pomocy osobom w stanie nagłego zagrożenia życia lub zdrowia". W uchwale z dnia 19 października 2015 r. II OPS 3/15 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "zgodnie z art. 83a ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2013 r. poz. 627 ze zm.) organem właściwym do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości, na której znajduje się wpisany do rejestru zabytków układ urbanistyczny, ruralistyczny lub zespół budowlany w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 3 pkt 12 i 13 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2014 r. poz. 1446 ze zm.) jest wojewódzki konserwator zabytków". W treści tej uchwały podniesiono, iż o właściwości wojewódzkiego konserwatora zabytków w sprawie usunięcia drzewa lub krzewu przesądza to, czy drzewo lub krzew, których dotyczy wniosek, znajdują się na nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków, a nie to czy poszczególny składnik przyrody (drzewo, krzew) został wpisany do rejestru zabytków. W przepisie art. 83a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody ustawodawca nie uzależnia właściwości rzeczowej wojewódzkiego konserwatora zabytków od tego, czy drzewo (krzew) zostało wpisane do rejestru zabytków, w szczególności nie wskazuje, że musi odznaczać się ono tymi samymi cechami co chronione prawem zabytki. Oznacza to, że wojewódzki konserwator zabytków powinien rozpatrzyć wniosek o usunięcie drzewa (krzewu), bez względu na to, czy drzewo lub krzew przedstawia jakiekolwiek to, czy znajduje się na terenie takiej nieruchomości, która objęta jest ochroną konserwatorską. Co prawda norma art. 83a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody aktualnie posiada inne brzmienie, niż w dacie podejmowania uchwały, niemniej jednak – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym przedmiotowy spór – jej rozważania zachowują swoją aktualność w odniesieniu do obecnego stanu prawnego. W aktach niniejszej sprawy znajduje się decyzja Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w S. z dnia [...] lutego 1979 r. w sprawie wpisania dobra kultury do rejestru zabytków województwa suwalskiego: "Kanał Augustowski z zespołem budowli i urządzeń składających się z jazów, mostów, obudowy brzegów, zabudowań służby wodnej, śluz wraz z przyległym do kanału terenem do /200 m w terenie zalesionym i do 1000 m w terenie otwartym/ na odcinku od śluzy w Dębowie do granicy Państwa /śluza Kurzyniec/ - ok. 80 km. Skoro przedmiotowe drzewa znajdują się w odległości około 25 m (odległości tej wnioskodawca nie kwestionuje) od brzegu Kanału Augustowskiego, to stwierdzić należy, że na podstawie art. 83 ust. 1a ustawy o ochronie przyrody, organem właściwym do załatwienia podania [...] jest Podlaski Wojewódzki Konserwator Zabytków. Zaś twierdzenie wnioskodawcy, że jezioro Serwy nie jest częścią Kanału Augustowskiego nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 15 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi